Ευρωπαίοι αξιωματούχοι δήλωσαν επίσης στην WSJ ότι αναμένουν ότι η σύγκρουση θα μπορούσε να συνεχιστεί για άλλα τρία χρόνια.

Σύμφωνα με τη WSJ, στις συνομιλίες για τον τερματισμό του πολέμου , η Ουκρανία και η Ρωσία έχουν συμφωνήσει σε έναν στόχο: να αποφύγουν να εξοργίσουν τον Πρόεδρο Τραμπ εμφανιζόμενοι ως εμπόδιο στην ειρήνη.

Συνεχίζουν να στέλνουν αντιπροσωπείες σε συνομιλίες με τη μεσολάβηση Αμερικανών αξιωματούχων, οι οποίοι χειροκροτούν την εποικοδομητική τους στάση και υποβάλλουν εκθέσεις στον Τραμπ, ο οποίος επιδιώκει μια ειρηνευτική συμφωνία στην Ουκρανία ως τη μεγαλύτερη διπλωματική του νίκη. 

«Αυτές οι συνομιλίες δεν μας φέρνουν πιο κοντά στον τερματισμό του πολέμου», δήλωσε ο Ίβο Ντάαλντερ , ο οποίος ήταν πρεσβευτής των ΗΠΑ στον Οργανισμό Βορειοατλαντικού Συμφώνου κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης Ομπάμα. «Είναι ένα παιχνίδι για να αποφευχθεί η ευθύνη για την αποτυχία του Τραμπ να τερματίσει τον πόλεμο».

Ένας ανώτερος Ουκρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι οι τρεις γύροι τριμερών συνομιλιών μέχρι στιγμής φέτος, δύο στο Άμπου Ντάμπι και ένας στη Γενεύη, έχουν να κάνουν με την προσπάθεια να πειστεί ο πρόεδρος των ΗΠΑ ότι η Ουκρανία δεν είναι το πρόβλημα.

Η Μόσχα και το Κίεβο φοβούνται ότι ο απρόβλεπτος Αμερικανός ηγέτης θα μπορούσε να τους βλάψει αν χάσει την υπομονή του. Ο Τραμπ έχει ήδη τερματίσει το μεγαλύτερο μέρος της αμερικανικής βοήθειας προς το Κίεβο, αλλά οι ουκρανικές δυνάμεις εξακολουθούν να λαμβάνουν ζωτικής σημασίας υποστήριξη από τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών, ενώ οι ΗΠΑ πωλούν όπλα στην Ευρώπη που διανέμονται στους υπερασπιστές της Ουκρανίας. 

Οι αυστηρότερες δυτικές κυρώσεις θα μπορούσαν να παραλύσουν την οικονομία της Ρωσίας, ειδικά αν περιορίσουν περαιτέρω τα ζωτικής σημασίας έσοδα από το πετρέλαιο. Και καθώς το κόστος της εισβολής της αυξάνεται, σύμφωνα με τους αναλυτές, η Ρωσία χρειάζεται την αμερικανική βοήθεια για να πιέσει την Ουκρανία να κάνει παραχωρήσεις.

«Ο Πούτιν δεν έχει την πολυτέλεια να εξοργίζει τον Τραμπ, καθώς η ρωσική οικονομία επιδεινώνεται ραγδαία και οι νέες κυρώσεις είναι αντιπαραγωγικές. Ως εκ τούτου, παίζει επιμελώς τον ρόλο ενός ανθρώπου προετοιμασμένου για μια ειρηνική επίλυση», δήλωσε ο Αμπάς Γκαλιάμοφ , πολιτικός αναλυτής και πρώην αρθρογράφος. 

Ρώσοι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι ο Πούτιν και ο Τραμπ κατέληξαν σε συμφωνία για την Ουκρανία το περασμένο καλοκαίρι στην Αλάσκα και ότι το Κίεβο πρέπει να αποδεχτεί τους όρους.

Οι απαιτήσεις του Κρεμλίνου περιλαμβάνουν εδαφικές παραχωρήσεις από το Κίεβο, αποκατάσταση της επιρροής της Μόσχας στις εσωτερικές και διεθνείς υποθέσεις της Ουκρανίας και υποχώρηση του ΝΑΤΟ στην Ανατολική Ευρώπη.

Το δίλημμα του Ντονμπάς 

Ο Λευκός Οίκος επεξεργάζεται την αισιόδοξη θεωρία ότι οι πολεμικοί στόχοι του Πούτιν είναι πιο περιορισμένοι από τη δημόσια ρητορική του – και ότι θα ήταν ικανοποιημένος αν η Ουκρανία απλώς παραχωρούσε την υπόλοιπη ανατολική περιοχή του Ντονμπάς, το μεγαλύτερο μέρος της οποίας έχει καταλάβει η Ρωσία.

Αλλά οι Ρώσοι αξιωματούχοι επαναλαμβάνουν δυνατά σε όποιον τους ακούει ότι δεν έχουν εγκαταλείψει τους ευρύτερους στόχους τους, κάτι που ο Πούτιν έχει δηλώσει σε πολυάριθμες ομιλίες όλα αυτά τα χρόνια.

Η Ρωσία θέλει όλο το Ντονμπάς, αλλά και μια αναδιάρθρωση της κυβέρνησης, του στρατού, των μέσων ενημέρωσης, της θρησκείας και της ταυτότητας της Ουκρανίας, που ισοδυναμεί με την αποκατάσταση της ρωσικής κυριαρχίας στη χώρα. 

Το τμήμα του Ντονμπάς που εξακολουθεί να ελέγχει η Ουκρανία είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της άμυνάς της: ένα δίκτυο οχυρωμένων πόλεων όπου οι ρωσικές δυνάμεις έχουν υποστεί απώλειες καθώς προελαύνουν με ρυθμό σαλιγκαριού.

Ο Ζελένσκι δεν είναι διατεθειμένος απλώς να παραδώσει το μη κατεχόμενο τμήμα του Ντονμπάς. Αντίθετα, προτείνει αμοιβαία απόσυρση στρατευμάτων από την Ουκρανία και τη Ρωσία, την οποία η Μόσχα απορρίπτει. Το Κρεμλίνο απορρίπτει επίσης το δυτικό σχέδιο για εγγυήσεις ασφαλείας, το οποίο θα περιλαμβάνει την τοποθέτηση ευρωπαϊκών δυνάμεων στην Ουκρανία μετά από κατάπαυση του πυρός.

Εν τω μεταξύ, η Ουκρανία θέλει οι ΗΠΑ και η Ευρώπη να της δώσουν σαφείς, δεσμευτικές εγγυήσεις στρατιωτικής βοήθειας σε περίπτωση νέας ρωσικής εισβολής. Ο Τραμπ θέλει η Ουκρανία να κάνει πρώτα παραχωρήσεις σε εδαφικό επίπεδο, αλλά ο Ζελένσκι θέλει να δει στέρεες δεσμεύσεις για εγγυήσεις ασφαλείας προτού υπογράψει οτιδήποτε.

Έχει σημειωθεί κάποια πρόοδος στις συνομιλίες, αν και όχι στα βασικά στρατηγικά ζητήματα, σύμφωνα με τους Ουκρανούς και Ρώσους αντιπροσώπους. Προηγούμενες διαπραγματεύσεις έχουν οδηγήσει σε συμφωνίες για ανταλλαγές κρατουμένων. Στρατιωτικοί αξιωματούχοι και από τις δύο πλευρές έχουν περιγράψει πώς θα μπορούσε να λειτουργήσει η παρακολούθηση της κατάπαυσης του πυρός.

Αλλά δεν διαφαίνεται καμία κατάπαυση του πυρός. Ανώτεροι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι ο πόλεμος είναι πιθανό να συνεχιστεί για άλλα ένα έως τρία χρόνια.

Ο Λευκός Οίκος έχει επανειλημμένα παροτρύνει τη Μόσχα και το Κίεβο να καταλήξουν σε συμφωνία το συντομότερο δυνατό, με ορισμένους Αμερικανούς αξιωματούχους να ελπίζουν ότι θα ολοκληρωθεί μια συμφωνία ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ τον Νοέμβριο. 

Αλλά ο Τραμπ δεν ασκεί καμία επιπλέον πίεση στον Πούτιν ή τον Ζελένσκι για να τους εξαναγκάσει σε μια συμφωνία, δήλωσαν Αμερικανοί αξιωματούχοι. Αντίθετα, είπαν ότι η κυβέρνηση Τραμπ χάνει σιγά σιγά το ενδιαφέρον της για την ειρηνευτική διαδικασία, καθώς στρέφει την προσοχή της στις πυρηνικές διαπραγματεύσεις με το Ιράν και στην ανοικοδόμηση της Γάζας.

«Όταν κοιτάζω πίσω όλα αυτά τα χρόνια, νομίζω ότι έχουμε επιτύχει πολλά, ότι έχω επιτύχει πολλά», δήλωσε σε συνέντευξή της στη Wall Street Journal την Πέμπτη.

«Πρέπει να εδραιώσουμε όσα έχουμε πετύχει και να διασφαλίσουμε ότι είναι κάτι πραγματικά σταθερό και αξιόπιστο. Επομένως, η βασική μου θέση είναι ότι αυτό απαιτεί να μείνω ως το τέλος της θητείας μου».

Η Λαγκάρντ δήλωσε ότι θεωρεί αποστολή της τη νομισματική και χρηματοπιστωτική σταθερότητα, καθώς και την «προστασία του ευρώ, διασφαλίζοντας ότι είναι σταθερό, ισχυρό και κατάλληλο για το μέλλον της Ευρώπης».

Αρνήθηκε να σχολιάσει το δημοσίευμα στους Financial Times νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, σύμφωνα με το οποία θα παραιτηθεί πριν από τη λήξη της θητείας της τον Οκτώβριο του 2027. Η ΕΚΤ δήλωσε σε γραπτή ανακοίνωση ότι η Λαγκάρντ δεν έχει λάβει απόφαση σχετικά με τη λήξη της θητείας της, αλλά δεν διέψευσε την έκθεση.

Το ενδεχόμενο αποστολής δεύτερου αεροπλανοφόρου

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε την Τρίτη ότι εξετάζει το ενδεχόμενο να αποσταλεί δεύτερο αεροπλανοφόρο στην περιοχή, προκειμένου οι ΗΠΑ να είναι έτοιμες για στρατιωτική δράση σε περίπτωση που οι διαπραγματεύσεις με το Ιράν καταρρεύσουν.

Σύμφωνα με έναν από τους αξιωματούχους που επικαλείται το δημοσίευμα, η σχετική εντολή θα μπορούσε να δοθεί ακόμη και μέσα στις επόμενες ώρες. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχει εκδοθεί επίσημη διαταγή από τον Λευκό Οίκο και τα σχέδια παραμένουν υπό διαμόρφωση.

Το δεύτερο αεροπλανοφόρο αναμένεται να ενισχύσει τη δύναμη του USS Abraham Lincoln, το οποίο έχει ήδη μεταφερθεί στη Μέση Ανατολή.

Ποιο πλοίο ετοιμάζεται

Σύμφωνα με αξιωματούχο του Πενταγώνου, ένα αεροπλανοφόρο βρίσκεται σε φάση προετοιμασίας για απόπλου εντός περίπου δύο εβδομάδων, πιθανότατα από την ανατολική ακτή των ΗΠΑ. Το USS George H.W. Bush ολοκληρώνει αυτή την περίοδο ασκήσεις στα ανοικτά της Βιρτζίνια και, σύμφωνα με πηγές, υπάρχει δυνατότητα επιτάχυνσης των διαδικασιών εφόσον κριθεί απαραίτητο.

Η αποστολή δεύτερου αεροπλανοφόρου θα σηματοδοτήσει την πρώτη ταυτόχρονη παρουσία δύο αεροπλανοφόρων στη Μέση Ανατολή εδώ και σχεδόν έναν χρόνο. Τελευταία φορά είχε συμβεί τον Μάρτιο του 2025, όταν τα USS Harry S. Truman και USS Carl Vinson επιχειρούσαν στην περιοχή στο πλαίσιο επιχειρήσεων κατά των ανταρτών Χούθι στην Υεμένη.

Ενίσχυση της αμερικανικής παρουσίας

Τις τελευταίες εβδομάδες, οι ΗΠΑ έχουν προχωρήσει σε σημαντική στρατιωτική ενίσχυση στη Μέση Ανατολή, μεταφέροντας το USS Abraham Lincoln από τη Νότια Σινική Θάλασσα, μαζί με επιπλέον πολεμικά πλοία, αντιαεροπορικά συστήματα και μοίρες μαχητικών αεροσκαφών.

Παράλληλα, ο Τραμπ συναντήθηκε την Τετάρτη στον Λευκό Οίκο με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, με αντικείμενο τις εξελίξεις γύρω από το Ιράν και τις διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη. Ωστόσο, οι λεπτομέρειες για πιθανό δεύτερο γύρο συνομιλιών παραμένουν ασαφείς.

Στο ίδιο πνεύμα, ρεπορτάζ του Axios ανέφερε πως ένας νέος γύρος θα πραγματοποιηθεί μέσα στο επόμενο διάστημα.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, οι διαπραγματεύσεις χαρακτηρίζονται «σοβαρές» και «προχωρούν με ταχύτερο ρυθμό από τους προηγούμενους πέντε γύρους», με ανταλλαγή μηνυμάτων και προτάσεων μεταξύ των δύο πλευρών μέσω της διαμεσολάβησης του Ομάν.

Μολονότι, πάντως, το κλίμα χαρακτηρίζεται θετικό, η Wall Street Journal μετέδωσε, επικαλούμενη την ιρανική κρατική τηλεόραση, ότι ο Αμπάς Αραγτσί, ο επικεφαλής της διαπραγματευτικής ομάδας και υπουργός Εξωτερικών της Τεχεράνης, ξεκαθάρισε στους Αμερικανούς συνομιλητές του ότι το Ιράν δεν προτίθεται να σταματήσει τον εμπλουτισμό ουρανίου -ήτοι, είναι αρνητικό απέναντι στο βασικότερο αίτημα της Ουάσινγκτον. Ωστόσο, ο ίδιος εμφανίζεται να διαβεβαίωσε επίσης ότι η Τεχεράνη επιθυμεί την εξεύρεση μιας διπλωματικής λύσης, που θ’ αποτρέψει μια αμερικανική στρατιωτική επέμβαση στη χώρα.

Όπως μεταδίδει η ιρανική τηλεόραση, οι συνομιλίες επικεντρώνονται σε τρόπους ενίσχυσης της διαφάνειας και της συνεργασίας, με στόχο να αμβλυνθούν οι αμερικανικές ανησυχίες σχετικά με το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζεται το ενδεχόμενο τεχνικής ευελιξίας όσον αφορά τα επίπεδα αποθήκευσης και εμπλουτισμού ουρανίου.

Το ιρανικό πρακτορείο Tasnim ανέφερε ότι οι συνομιλίες «αφορούν αποκλειστικά το πυρηνικό ζήτημα». Από την πλευρά τους, ωστόσο, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιμένουν ότι στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων θα πρέπει να περιλαμβάνονται και άλλα ζητήματα, όπως το ιρανικό πυραυλικό πρόγραμμα, η στήριξη της Τεχεράνης σε συμμάχους και οργανώσεις στην περιοχή, καθώς και ο τρόπος διαχείρισης των διαδηλώσεων στο εσωτερικό της χώρας.

Σύμφωνα με το Tasnim, το Ιράν «δεν πρόκειται ποτέ να αποδεχθεί τη διακοπή του εμπλουτισμού ουρανίου», αν και -όπως σημειώνεται- υπάρχει συζήτηση και εικασίες σχετικά με το επιτρεπόμενο επίπεδο εμπλουτισμού.

Ασαφείς για την ώρα οι προθέσεις του Τραμπ

Την ίδια στιγμή, δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν την Παρασκευή ότι ανώτερα στελέχη της κυβέρνησης του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ δεν διαθέτουν ακόμη σαφή εικόνα για το τι ακριβώς επιδιώκει ο Λευκός Οίκος σε περίπτωση στρατιωτικής δράσης κατά του Ιράν, την ώρα που βρίσκονται σε εξέλιξη οι διπλωματικές επαφές στο Ομάν. Οι αξιωματούχοι ανέφεραν στο NBC News ότι ο Τραμπ, αν και έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο ακόμη και αλλαγής καθεστώτος στην Τεχεράνη, δεν έχει αποφασίσει τους ακριβείς στόχους μιας ενδεχόμενης στρατιωτικής επιχείρησης.

Όπως υπογράμμισαν, δεν υπάρχει σαφής οδικός χάρτης ούτε εσωτερική συναίνεση στην αμερικανική κυβέρνηση για τον ρόλο που θα διαδραματίσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες μετά από οποιαδήποτε τέτοια ενέργεια. Σε συνέντευξή του στο ίδιο τηλεοπτικό δίκτυο την Τετάρτη, ο Τραμπ δήλωσε ότι ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, «θα έπρεπε να ανησυχεί πολύ».

Στο πλαίσιο της ποινικής έρευνας, πραγματοποιήθηκαν έφοδοι σε περίπου 70 κατοικίες σε όλη την Ουκρανία, με αποτέλεσμα τη σύλληψη πέντε ατόμων. Ο Μίντιχ, πρώην συνεργάτης του προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι και ένας από τους επίσημα κατηγορούμενους, παραμένει ελεύθερος και αναζητείται εκτός Ουκρανίας.

«Τον προειδοποίησαν;» αναρωτιέται ο Σίμεν Κριβονός, διευθυντής του Εθνικού Γραφείου Καταπολέμησης της Διαφθοράς της Ουκρανίας (NABU), της ανεξάρτητης υπηρεσίας που διεξήγαγε την επιχείρηση. «Αυτό πρέπει να διερευνηθεί».

Οι κατηγορίες για διαφθορά έχουν εξοργίσει τους Ουκρανούς που υπομένουν τις δυσκολίες του πολέμου και τώρα αποτελούν την πιο σαφή απειλή για την ηγεσία του Ζελένσκι από την αποτυχημένη προσπάθεια της Ρωσίας να καταλάβει το Κίεβο στις αρχές του 2022.

Η έρευνα έχει φτάσει σε υψηλότερα επίπεδα της κυβέρνησης – και πιο κοντά στον ίδιο τον Ζελένσκι – από οποιαδήποτε άλλη από την ανάληψη των καθηκόντων του. Ακτιβιστές κατά της διαφθοράς λένε ότι η επιχείρηση της NABU είναι μέρος μιας γενεαλογικής μάχης για την εξάλειψη της ουκρανικής κουλτούρας της κλεπτοκρατίας που χρονολογείται από τη σοβιετική εποχή. Αν και ο Ζελένσκι ανέβηκε στην εξουσία με την υπόσχεση να τερματίσει τη διαφθορά και τις δωροδοκίες, οι ακτιβιστές αμφισβητούν πλέον αν εξακολουθεί να είναι προσηλωμένος σε αυτό το στόχο.

Σύμφωνα με τους ερευνητές της NABU, ο Μίντιχ, ο οποίος ίδρυσε μια εταιρεία παραγωγής μαζί με τον Ζελένσκι, πριν αυτός γίνει πρόεδρος, ήταν ο ηγέτης μιας «εγκληματικής οργάνωσης» που υπεξαίρεσε 100 εκατ. δολάρια μέσω της κρατικής εταιρείας πυρηνικής ενέργειας της Ουκρανίας, Energoatom. Έχει κατηγορηθεί επίσημα για τη δημιουργία και ηγεσία εγκληματικής οργάνωσης που δραστηριοποιείται στον τομέα της ενέργειας και για ξέπλυμα χρημάτων από παράνομες δραστηριότητες.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, σε συνεργασία με υπαλλήλους της Energoatom, ο Μίντιχ και άλλοι πίεσαν τους εργολάβους της εταιρείας να καταβάλουν το 10-15% της αξίας των συμβάσεων ως μίζες. Όσοι αρνούνταν κινδύνευαν να ακυρωθούν οι συμβάσεις τους, ισχυρίζονται οι ερευνητές.

Σε δήλωσή του, το εποπτικό συμβούλιο της Energoatom ανέφερε ότι προβαίνει σε αξιολόγηση των διαδικασιών της εταιρείας. Ανέφερε επίσης ότι λαμβάνει σοβαρά υπόψη τις κατηγορίες κατά των υπαλλήλων της και δεσμεύεται να διασφαλίσει πλήρη διαφάνεια και λογοδοσία.

Οργή

Καθώς οι ερευνητές έχουν δημοσιοποιήσει λεπτομέρειες σχετικά με την έρευνα — όπως η νυχτερινή απόδραση του Μίντιχ και οι ηχογραφήσεις των υπόπτων που συζητούν τον καλύτερο τρόπο μεταφοράς μεγάλων ποσών μετρητών — οι Ουκρανοί έχουν εξοργιστεί.

Κατά τη διάρκεια του πολέμου, πολίτες της μεσαίας τάξης έκαναν δωρεές για να βοηθήσουν τις στρατιωτικές μονάδες να αγοράσουν drones ή οχήματα. Τώρα, πολλοί υποψιάζονται ότι οι ηγέτες τους πλούτιζαν, ενώ οι φτωχοί Ουκρανοί έκαναν θυσίες.

Η χρονική στιγμή της διεξαγωγής της έρευνας κάνει χειρότερη την κατάσταση: Μεγάλο μέρος της χώρας αντιμετωπίζει διακοπές ρεύματος, με αποτέλεσμα πολλά σπίτια να μένουν χωρίς θέρμανση, εν μέσω ρωσικών επιθέσεων στις ενεργειακές υποδομές της χώρας. Σύμφωνα με τα ευρήματα της NABU, οι συμβάσεις για την προστασία σε ενεργειακούς χώρους αυτό το φθινόπωρο καθυστέρησαν, ενώ ένας αξιωματούχος της Energoatom επέμενε για μεγαλύτερη αμοιβή.

Απειλές από το εξωτερικό

Στο εξωτερικό, η απειλή για τον Ζελένσκι είναι εξίσου σοβαρή. Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει ήδη εκφράσει, κατά καιρούς, την απροθυμία του να συνεχίσει την αποστολή όπλων και άλλης βοήθειας στην Ουκρανία, ενώ άλλοι Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν αμφισβητήσει τον τρόπο με τον οποίο το Κίεβο χρησιμοποιεί τα αμερικανικά κεφάλαια. Ακόμη και οι καταγγελίες για διαφθορά στην κυβέρνηση Ζελένσκι ενέχουν τον κίνδυνο να σταματήσουν οι ΗΠΑ την παροχή βοήθειας.

Ο Ζελένσκι προσπάθησε να αντιδράσει με σθένος στις κατηγορίες. Ζήτησε την παραίτηση δύο υπουργών, ένας εκ των οποίων φέρεται να συμμετείχε στο σχέδιο ων δωροδοκιών της Energoatom. Επίσης, επέβαλε κυρώσεις στον Μίντιχ και σε έναν άλλο επιχειρηματία που εμπλέκεται στην έρευνα. Τώρα έχει ξεκινήσει έλεγχο των κρατικών εταιρειών και δηλώνει ότι ολόκληρο το Υπουργείο Ενέργειας θα αναδιοργανωθεί υπό νέα ηγεσία. 

«Είναι απολύτως απαράδεκτο ότι, εν μέσω όλων αυτών, υπάρχουν και ορισμένες απάτες στον τομέα της ενέργειας», δήλωσε ο Ζελένσκι σε ομιλία του την περασμένη εβδομάδα. «Αυτή τη στιγμή, όλοι πρέπει να προστατεύσουμε την Ουκρανία. Η υπονόμευση του κράτους σημαίνει ότι θα λογοδοτήσετε. Η παραβίαση του νόμου σημαίνει ότι θα λογοδοτήσετε».

Η Ντάρια Καλενιούκ, συνιδρύτρια του μη κυβερνητικού Κέντρου Δράσης κατά της Διαφθοράς, δήλωσε ότι ο Ζελένσκι έχει την ευκαιρία να αναδειχθεί από τον πόλεμο ως ο Ουκρανός Ουίνστον Τσώρτσιλ, αλλά πρέπει να αναλάβει αποφασιστική δράση τώρα. «Μπορούμε να πολεμήσουμε τη Ρωσία πολύ καλύτερα αν υπάρχει καλύτερη διακυβέρνηση», είπε. Αν ο Ζελένσκι προσπαθήσει να βγάλει τους φίλους του από τη δύσκολη θέση, πρόσθεσε, «θα καταστρέψει τη χώρα και τον εαυτό του».

Η διαφθορά αποτελεί ένα από τα πιο εκρηκτικά πολιτικά ζητήματα στην Ουκρανία από την ανεξαρτησία της χώρας από τη Σοβιετική Ένωση το 1991. Η οργή για τη διαφθορά της κυβέρνησης συνέβαλε στην έκρηξη της επανάστασης το 2014, η οποία ανέτρεψε τον τότε πρόεδρο Βίκτορ Γιανουκόβιτς. Η μεγαλοπρεπής προσωπική του κατοικία, η οποία περιλάμβανε ένα ζωολογικό κήπο με εξωτικά ζώα και μια χρυσή τουαλέτα, μετατράπηκε σε Μουσείο Διαφθοράς, ανοιχτό στο κοινό. Το Ομοσπονδιακό Γραφείο Ερευνών των ΗΠΑ βοήθησε στη δημιουργία της NABU μετά την επανάσταση.

Παραμένει ο Ζελένσκι αφοσιωμένος στην καταπολέμηση της διαφθοράς;

Όταν ο Ζελένσκι έθεσε υποψηφιότητα για την προεδρία το 2019, έθεσε την καταπολέμηση της διαφθοράς ως ένα από τα βασικά σημεία του προεκλογικού του προγράμματος. Στις αρχές της θητείας του, ηχογράφησε βίντεο με τα οποία ενθάρρυνε τους πολίτες να καταγγέλλουν τυχόν παράνομες πράξεις στη NABU, η οποία λειτουργεί σε μεγάλο βαθμό εκτός του ελέγχου του προέδρου. Επίσης, ίδρυσε ένα δικαστήριο για υποθέσεις υψηλού επιπέδου, και ένας από τους συνεργάτες του, ο Ιγκόρ Κολομόισκι, βρίσκεται σε προφυλάκιση για φερόμενη οικονομική απάτη. Ο ίδιος αρνείται τις κατηγορίες.

Ωστόσο, καθώς η θητεία του Ζελένσκι συνεχίζεται, αυξάνονται οι αμφιβολίες σχετικά με το πόσο αφοσιωμένος παραμένει ο Ουκρανός πρόεδρος στην καταπολέμηση της διαφθοράς.

Το 2020, μια έρευνα της NABU σχετικά με έναν αναπληρωτή επικεφαλής του γραφείου του Ζελένσκι αποσύρθηκε και παραδόθηκε στον γενικό εισαγγελέα, ο οποίος διορίζεται από τον πρόεδρο, σε μια κίνηση που θεωρήθηκε ευρέως στην Ουκρανία ως προσπάθεια προστασίας ενός πολιτικού συμμάχου του Ζελένσκι. Η υπόθεση έκτοτε έχει κλείσει.

Φέτος, καθώς η έρευνα της NABU για τη διαφθορά στην Energoatom εντεινόταν, αξιωματούχοι της υπηρεσίας δήλωσαν ότι αντιμετώπισαν προσπάθειες παρεμπόδισης του έργου τους.

Τον Ιούλιο, ένας ντετέκτιβ που εργαζόταν για την έρευνα, ο Ρουσλάν Μαγκομεντρασούλοφ, συνελήφθη από τις Υπηρεσίες Ασφαλείας της Ουκρανίας, γνωστές ως SBU, μια υπηρεσία της οποίας ο διευθυντής διορίζεται από τον Ζελένσκι. Παραμένει σε προφυλάκιση με την κατηγορία ότι συνεργαζόταν με τη Ρωσία. Ο πατέρας του συνελήφθη επίσης. 

Η δικηγόρος του Μαγκομεντρασούλοφ, Ολένα Σερμπάν, δήλωσε ότι οι κατηγορίες εναντίον του είναι κατασκευασμένες και έχουν ως στόχο όχι μόνο να παρεμποδιστεί η έρευνα της Energoatom, αλλά και να ανακαλυφθούν οι πληροφορίες που είχε στη διάθεσή της η NABU και να αποτραπεί η υπηρεσία από το να ασκήσει δίωξη εναντίον των πιο ισχυρών προσώπων της χώρας. «Ήταν μια προσπάθεια να σταματήσει η ειδική επιχείρηση της NABU», είπε η Σερμπάν.

Την επομένη της σύλληψης του Μαγκομεντρασούλοφ, το κοινοβούλιο της Ουκρανίας ψήφισε νόμο που αφαίρεσε την ανεξαρτησία από τη NABU και την Ειδική Εισαγγελία κατά της Διαφθοράς, δίνοντας ουσιαστικά στον πρόεδρο τον έλεγχο των δραστηριοτήτων τους. Ο Ζελένσκι υπέγραψε το νόμο την ημέρα που ψηφίστηκε, αλλά γρήγορα έκανε πίσω μετά τις διαδηλώσεις που ξέσπασαν σε όλη τη χώρα.

Η πολιτική αναταραχή του Ιουλίου «επηρέασε σαφώς την έρευνα», με την κωδική ονομασία «Midas», σχετικά με την Energoatom, δήλωσε ο Κριβονός στην Ukrainska Pravda, ένα ουκρανικό ειδησεογραφικό μέσο. «Εάν η ανεξαρτησία της NABU και δεν είχε αποκατασταθεί εκείνη την περίοδο, η επιχείρηση «Midas» απλά δεν θα είχε πραγματοποιηθεί», πρόσθεσε.

Ο Κριβονός δήλωσε ότι τα κεφάλαια που φέρεται να έχουν υπεξαιρεθεί στο πλαίσιο της υπόθεσης διαφθοράς έχουν έκτοτε διασκορπιστεί σε πολλές ξένες χώρες και έχουν χρησιμοποιηθεί για την αγορά ακινήτων και άλλων περιουσιακών στοιχείων.

Σε μια σειρά ηχογραφήσεων που δημοσιοποιήθηκαν από τους ερευνητές, συνεργάτες συζητούν την αποστολή πληρωμών ύψους 6 εκατ. δολαρίων, σε διαφορετικές δόσεις, στον Μίντιχ  στην Ελβετία, όπου αγόραζε ένα σπίτι. 

Ο Μίντιχ  έφυγε νόμιμα από τη χώρα την περασμένη εβδομάδα, σύμφωνα με τους συνοριοφύλακες. Οι ερευνητές δήλωσαν ότι δεν προειδοποίησαν εκ των προτέρων τους συνοριοφύλακες για την επιχείρηση, λόγω του κινδύνου να ειδοποιηθούν οι ύποπτοι.

Ο Κριβονός πρόσθεσε ότι η NABU εξακολουθεί να αναζητά τους υπόπτους στο πλαίσιο της έρευνας. «Θα εντοπίσουμε τον καθένα από αυτούς», τόνισε.

Η Πολωνία έχει ήδη αρνηθεί να εκδώσει έναν από τους υπόπτους για να δικαστεί στη Γερμανία. Αντίθετα, τον θεωρεί ήρωα για την καταστροφή μιας ζωτικής πηγής εσόδων για την πολεμική μηχανή του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν. Ο Πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ, ο οποίος αμφισβητεί εδώ και καιρό την εξάρτηση της Γερμανίας από τη ρωσική ενέργεια, γελοιοποίησε την έρευνα. Το πρόβλημα δεν είναι ότι ο αγωγός ανατινάχθηκε, είπε. Το «πρόβλημα είναι ότι κατασκευάστηκε».

Εσωτερικά, το κόμμα της γερμανικής αντιπολίτευσης AfD εκμεταλλεύτηκε την οργή του κοινού για το πώς οι εκρήξεις εδραίωσαν τις υψηλές τιμές ενέργειας χωρίς καμία ανακούφιση στον ορίζοντα. Τώρα κάνει εκστρατεία για τη μείωση της βοήθειας προς το Κίεβο, ένα ζωτικό στοιχείο στην υποστήριξη της Δύσης προς την Ουκρανία.

Μια άλλη υπόθεση έκδοσης, που αφορά έναν Ουκρανό ύποπτο στην Ιταλία, αναμένεται να επιλυθεί τις επόμενες εβδομάδες και απειλεί να θέσει τον ρόλο του Κιέβου υπό περαιτέρω δημόσιο έλεγχο.

Ο μεγαλύτερος από τους αγωγούς εκτεινόταν για 760 μίλια κάτω από τη Βαλτική Θάλασσα, μεταφέροντας ρωσικό φυσικό αέριο στον μεγαλύτερο πελάτη του, τη Γερμανία, και την υπόλοιπη Ευρώπη. Μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, το έργο έγινε γρήγορα ένα κεντρικό σημείο στις συζητήσεις σχετικά με το πώς θα έπρεπε να αντιδράσει η Δύση.

Ορισμένες χώρες υποστήριξαν την απενεργοποίηση των αγωγών και την κατάργηση μιας εύκολης προμήθειας σκληρού συναλλάγματος για τη Ρωσία. Άλλες βασίζονταν σε μεγάλο βαθμό σε φθηνά ρωσικά καύσιμα και υποστήριζαν ότι η μείωση των προμηθειών θα έβλαπτε τις οικονομίες τους. Η Γερμανία προσπάθησε να διασφαλίσει τη θέση της: Διατήρησε τον Nord Stream 1 ανοιχτό, αλλά δεν πιστοποίησε τον Nord Stream 2, ο οποίος ήταν τότε έτοιμος να τεθεί σε λειτουργία.

Οι βομβιστικές επιθέσεις, τον Σεπτέμβριο του 2022, κατέστησαν τη συζήτηση άνευ αντικειμένου. Καθώς τεράστιες ποσότητες μεθανίου εκλύθηκαν στη Βαλτική, στη μεγαλύτερη ανθρωπογενή απελευθέρωση αερίου του θερμοκηπίου που έχει καταγραφεί ποτέ, ορισμένοι Αμερικανοί και Γερμανοί αξιωματούχοι κατηγόρησαν τη Ρωσία ότι σχεδίασε τις εκρήξεις. Το Κρεμλίνο ισχυρίστηκε ότι οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκονταν πίσω από την επίθεση.

Η γερμανική αστυνομία, οι εισαγγελείς και άλλα άτομα που γνωρίζουν την περίκπλοκη υπόθεση ανέπτυξαν αντ’ αυτού μια σαφή εικόνα για το πώς μια επίλεκτη ουκρανική στρατιωτική μονάδα πραγματοποίησε τις επιθέσεις υπό την άμεση επίβλεψη του τότε ανώτατου διοικητή της Ουκρανίας, στρατηγού Βαλέριι Ζαλούζνι.

Παρακολουθώντας εταιρείες ενοικίασης σκαφών, τηλέφωνα και πινακίδες κυκλοφορίας, η ομάδα του Πότσνταμ έθεσε τις βάσεις για να εκδώσουν οι γερμανικές αρχές εντάλματα σύλληψης για τρεις στρατιώτες από την ειδική ουκρανική στρατιωτική μονάδα και τέσσερις βετεράνους δύτες βαθέων υδάτων, ανέφεραν άτομα που γνωρίζουν την υπόθεση. Στόχος των σαμποτέρ ήταν να μειώσουν τόσο τα έσοδα της Ρωσίας από το πετρέλαιο όσο και τους οικονομικούς της δεσμούς με τη Γερμανία, ανέφεραν.

Κρίσιμα στοιχεία προήλθαν από μια ασπρόμαυρη φωτογραφία που τραβήχτηκε. Έδειχνε το πρόσωπο ενός Ουκρανού δύτη βαθέων υδάτων, τον οποίο η αστυνομία αναγνώρισε χρησιμοποιώντας ένα εμπορικά διαθέσιμο λογισμικό αναγνώρισης προσώπου. Μέσα σε λίγα λεπτά, βρήκαν τα προφίλ του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τους επαγγελματικούς ιστότοπούς του, με συνδέσμους προς άλλους υπόπτους στην υπόθεση.

Αποδείχθηκε ότι δεν εκτίμησαν όλοι τις προσπάθειές τους.

Ο Ουκρανός δύτης που η ομάδα εντόπισε στην Πολωνία μεταφέρθηκε στη συνέχεια στην Ουκρανία με μια μαύρη BMW με διπλωματικές πινακίδες, που οδηγούσε ο Ουκρανός στρατιωτικός ακόλουθος στη Βαρσοβία. Η κυβέρνηση της Ουκρανίας αρνήθηκε να σχολιάσει. Ιδιωτικά, ένας ανώτερος Ουκρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι το Κίεβο ενήργησε μετά από προειδοποίηση από την πολωνική κυβέρνηση.

Εν τω μεταξύ, ο διοικητής της μονάδας σαμποτάζ βρέθηκε στην Ιταλία μετά από εξαντλητικό ανθρωποκυνηγητό. Αρχικά, οι ντετέκτιβ είχαν μόνο μια φωτογραφία διαβατηρίου ενός χαμογελαστού, εύσωμου άνδρα με μπλε μάτια, ανέφεραν άτομα που γνωρίζουν την έρευνα. Αυτή ελήφθη από το ουκρανικό ταξιδιωτικό έγγραφο που χρησιμοποίησε κατά τη διάρκεια της επιχείρησης: ένα γνήσιο διαβατήριο που εκδόθηκε με ψεύτικο όνομα, το οποίο η αστυνομία είπε ότι είναι πάγια πρακτική για τις επιχειρήσεις ειδικών υπηρεσιών της Ουκρανίας. Δεν είχε παρουσία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και καμία ευρωπαϊκή ή συμμαχική βάση δεδομένων δεν περιείχε τη φωτογραφία του.

Κατά τη διάρκεια μιας από τις συναντήσεις, η ομάδα έρευνας κατέληξε σε μια πιθανή λύση αφού ένας από αυτούς ρώτησε: «Πού πηγαίνουν διακοπές οι Ουκρανοί;» Ίσως ο ύποπτος ταξίδευε εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Λίγο αργότερα, η συνοριακή αστυνομία σε ένα φιλικό έθνος βρήκε ένα στοιχείο. Ο άνδρας είχε ταξιδέψει εκεί για επαγγελματικούς λόγους. Οι ντετέκτιβ είχαν τώρα ένα αντίγραφο του διαβατηρίου του με το πραγματικό του όνομα και την ημερομηνία γέννησής του. Τον αναγνώρισαν ως Serhii K., έναν 46χρονο βετεράνο της υπηρεσίας ασφαλείας SBU της Ουκρανίας. Είχε ενταχθεί σε μια μονάδα ειδικών δυνάμεων την πρώτη ημέρα της ρωσικής εισβολής και διοικούσε ένα απόσπασμα αεράμυνας κατά τη διάρκεια της Μάχης του Κιέβου τις πρώτες εβδομάδες του πολέμου.

Η γερμανική αστυνομία ενεργοποίησε ένα«σιωπηλό συναγερμό» στο διαβατήριό του, σχεδιασμένο να ειδοποιεί εάν διέσχιζε τα σύνορα της ΕΕ.

Στις 13 Αυγούστου, έλαβαν ένα συναγερμό καθώς ο Serhii διέσχιζε την Ουκρανία προς την Πολωνία. Στη συνέχεια τον εντόπισαν στην Τσεχική Δημοκρατία και στη συνέχεια στην Ιταλία, χρησιμοποιώντας δεδομένα από ένα σύστημα διοδίων και τις κρατήσεις ξενοδοχείων της συζύγου του που έγιναν σε έναν διαδικτυακό ιστότοπο ταξιδιών.

Η αστυνομική δύναμη της Ιταλίας τον συνέλαβε αφού έκανε check-in σε ένα θέρετρο μπανγκαλόου στη μεσαιωνική πόλη San Clemente. Την επόμενη μέρα, καθ’ οδόν προς το δικαστήριο, ο Serhii αντιμετώπισε τα δημοσιογραφικά συνεργεία και σήκωσε τρία δάχτυλα – έναν ουκρανικό χαιρετισμό που συμβόλιζε το Tryzub, το εθνικό έμβλημα. Ο δικηγόρος του υποστήριξε ότι ήταν αθώος, αλλά ότι όποιος ανατίναξε τον Nord Stream ενεργούσε στο πλαίσιο μιας στρατιωτικής επιχείρησης για την υπεράσπιση της Ουκρανίας και ως εκ τούτου είναι απρόσβλητος από δίωξη.

Στη συνάντησή τους στις 9:30 π.μ. την επόμενη μέρα, οι Γερμανοί ντετέκτιβ πανηγύριζαν. Ένιωθαν ότι η έρευνά τους θα έφτανε στο τέλος της σε γερμανικό δικαστήριο, σύμφωνα με άτομα που γνωρίζουν τη συνάντηση.

Μέχρι τον Δεκέμβριο, οι Ιταλοί δικαστές αναμένεται να αποφασίσουν εάν θα εκδώσουν τον Ουκρανό στη Γερμανία. Ο ύποπτος βρίσκεται σε απεργία πείνας για περισσότερο από μία εβδομάδα, επειδή η φυλακή δεν εξυπηρετεί την vegan και χωρίς γλουτένη διατροφή του και έχει περιορίσει τις οικογενειακές επισκέψεις, σύμφωνα με τον δικηγόρο του και επίσημα έγγραφα. Εάν η απεργία πείνας οδηγήσει σε νοσηλεία, η έκδοση του Serhii ενδέχεται να καθυστερήσει. Η γερμανική αστυνομία έχει ήδη ετοιμάσει ένα ειδικό αεροσκάφος για να παραλάβει τον Serhii στην Ιταλία και να τον φέρει στο Αμβούργο για δίκη.

Η έκδοσή του θα μπορούσε να έχει αμφιλεγόμενα αποτελέσματα. Οποιαδήποτε νομική ακρόαση φαίνεται βέβαιο ότι θα επιδεινώσει περαιτέρω τις σχέσεις μεταξύ Ουκρανίας και Γερμανίας, του μεγαλύτερου οικονομικού υποστηρικτή του Κιέβου και προμηθευτή ορισμένων από τα πιο περιζήτητα στρατιωτικά του υλικά, ιδίως συστημάτων αεράμυνας.

Η πολιτική πίεση αυξάνεται επίσης στον Γερμανό ηγέτη, καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, αν και άτομα κοντά του δήλωσαν ότι θα είναι σε θέση να διαχειριστούν τις επιπτώσεις στο εσωτερικό παρά τις προσπάθειες της αντιπολίτευσης να διακόψει τη χρηματοδότηση προς την Ουκρανία. Είπαν ότι το γερμανικό κοινό έχει ήδη συνηθίσει στην ιδέα ότι το Κίεβο ήταν πίσω από την επίθεση.

Ωστόσο, ανώτεροι αξιωματούχοι έχουν υπονοήσει ότι οι διπλωματικές επιπτώσεις των εκρήξεων θα μπορούσαν να ήταν πιο εύκολο να διαχειριστεί η Γερμανία αν οι ντετέκτιβ δεν είχαν τόσο αποτελεσματικά χτίσει μια υπόθεση εναντίον της Ουκρανίας.

Το δημοσίευμα αναφέρει πως αν και ο Τραμπ δεν έχει λάβει τελική απόφαση σχετικά με την εντολή για χερσαίες επιθέσεις «μια πιθανή αεροπορική εκστρατεία θα επικεντρωθεί σε στόχους που βρίσκονται στο σταυροδρόμι των συμμοριών ναρκωτικών και του καθεστώτος Μαδούρο. 

Ο Τραμπ και οι ανώτεροι σύμβουλοί του έχουν επικεντρωθεί ιδιαίτερα στην αποσταθεροποίηση του Μαδούρο, καθώς ο αμερικανικός στρατός έχει επιτεθεί σε σκάφη που φέρεται να μεταφέρουν ναρκωτικά στην Καραϊβική και στον ανατολικό Ειρηνικό Ωκεανό».

Η WSJ συμπληρώνει πως  οι πιθανοί στόχοι που εξετάζονται περιλαμβάνουν λιμάνια και αεροδρόμια που ελέγχονται από το στρατό και φέρεται να χρησιμοποιούνται για τη διακίνηση ναρκωτικών, συμπεριλαμβανομένων ναυτικών εγκαταστάσεων και αεροδιαδρόμων, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους που έχουν γνώση των σχεδίων.

Οι αεροπορικές επιθέσεις σε στόχους εντός της Βενεζουέλας θα σηματοδοτούσαν μια σημαντική κλιμάκωση από τη μεριά των ΗΠΑ,  με τις κινήσεις της Ουάσινγκτον μέχρι σήμερα να έχουν περιοριστεί  σε αεροπορικές επιθέσεις εναντίον φερόμενων ναρκωτικών σκαφών.

Φαίνεται ότι το Κίεβο έχει ήδη προχωρήσει σε ενέργειες αυτού του τύπου, οι οποίες αναμένεται να εντείνουν την πίεση στη Ρωσία.

Χθες Τρίτη η Ουκρανία χρησιμοποίησε πύραυλο Storm Shadow (είναι οι γνωστοί γαλλικοί SCALP) για να χτυπήσει ένα ρωσικό εργοστάσιο στο Μπριάνσκ το οποίο παράγει εκρηκτικά και καύσιμα πυραύλων.

Το χτύπημα «ήταν επιτυχημένο» καθώς κατάφερε «να διαπεράσει τη ρωσική αεράμυνα», ανέφερε το ουκρανικό Γενικό Επιτελείο χωρίς να δώσει περισσότερες πληροφορίες.

Η WSJ αναφέρει ότι η απροειδοποίητη κίνηση των ΗΠΑ να επιτρέψουν στο Κίεβο να χρησιμοποιήσει τον πύραυλο μέσα στη Ρωσία έρχεται μετά την πρόσφατη μεταβίβαση της αρμοδιότητας για την υποστήριξη τέτοιων επιθέσεων από τον υπουργό Πολέμου Πιτ Χέγκσεθ στον ανώτατο Αμερικανό στρατηγό στην Ευρώπη, στρατηγό Αλέξους Γκρίνκεβιτς, ο οποίος έχει υψηλή θέση και στο ΝΑΤΟ. Αλλά εντάσσεται και στην πολιτική πιέσεων του Τραμπ κατά του Κρεμλίνου.

Είναι δε σημαντικό ότι η απόφαση να αρθεί ο περιορισμός για τους Storm Shadow ελήφθη πριν από τη συνάντηση του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι με τον πρόεδρο Τραμπ την περασμένη εβδομάδα στον Λευκό Οίκο.

Ο Ζελένσκι ζητούσε πυραύλους Tomahawk, οι οποίοι έχουν σημαντικό βεληνεκές και θα μπορούσαν θεωρητικά να χτυπήσουν στόχους στη Μόσχα και ακόμη βορειότερα. Αλλά ο Τραμπ απέρριψε το αίτημα, επισημαίνοντας ότι Ρωσία και Ουκρανία πρέπει να τερματίσουν τον αιματηρό πόλεμο.

Οι ΗΠΑ μπορούν να περιορίσουν τη χρήση των πυραύλων Storm Shadow (που είναι γαλλοβρετανικής παραγωγής) γιατί οι Ουκρανοί χρησιμοποιούν δεδομένα στοχοποίησης από τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις.

Ο πρώην πρόεδρος Τζο Μπάιντεν ενέκρινε προς το τέλος της θητείας του τη χρήση από την Ουκρανία των Storm Shadow και αμερικανικών πυραύλων Atacms εναντίον στόχων εντός της Ρωσίας.

Ωστόσο, μετά την ανάληψη της προεδρίας από τον Τραμπ, το Πεντάγωνο θέσπισε μια διαδικασία επανεξέτασης για την έγκριση διασυνοριακών επιθέσεων με χρήση αμερικανικών πυραύλων ή πυραύλων άλλων χωρών, συμπεριλαμβανομένων των Storm Shadow, που βασίζονται σε αμερικανικά δεδομένα για τον εντοπισμό των στόχων.

Σύμφωνα με τον μηχανισμό αυτό, ο υπουργός Άμυνας είχε τον τελικό λόγο για το αν η Ουκρανία μπορούσε να χρησιμοποιήσει δυτικά όπλα μακράς εμβέλειας για να επιτεθεί στη Ρωσία. Μέχρι πρόσφατα, πριν η αρμοδιότητα περάσει στην Ευρωπαϊκή Διοίκηση, δεν εγκρίνονταν επιθέσεις.

• Ωστόσο, λίγη ώρα αργότερα μετά το δημοσίευμα του WSJ ήρθε η αντίδραση του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίο το χαρακτήρισε fake news.

Το δημοσίευμα της Wall Street Journal, που αναφέρει ότι οι ΗΠΑ ενέκριναν τη χρήση δυτικών πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς από την Ουκρανία κατά της Ρωσίας, είναι fake news, δήλωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ.

Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε αισιοδοξία στη διεθνή κοινότητα για το ενδεχόμενο τερματισμού των εχθροπραξιών και έναρξης διαλόγου για συνολική συμφωνία. Ωστόσο, οι εσωτερικές διαιρέσεις στο εσωτερικό της παλαιστινιακής οργάνωσης γύρω από τον αφοπλισμό και την τύχη των Ισραηλινών ομήρων συνιστούν σοβαρό εμπόδιο στη διαδικασία.

Η Χαμάς –που έχει χαρακτηριστεί από τις ΗΠΑ ως τρομοκρατική οργάνωση– δήλωσε πρόθυμη να παραδώσει την εξουσία στη Γάζα και να προχωρήσει σε απελευθέρωση ομήρων, μια ανακοίνωση με ιστορικό χαρακτήρα, που έδωσε ώθηση στην πρωτοβουλία Τραμπ. Ωστόσο, η διατύπωση που χρησιμοποίησε θεωρείται από μεσολαβητές ασαφής και πιθανόν προβληματική για την επίτευξη μιας τελικής συμφωνίας.

Σύμφωνα με αραβικές διπλωματικές πηγές, η Χαμάς δεν έχει καταλήξει σε ενιαία γραμμή για τον πλήρη αφοπλισμό και την απελευθέρωση των ομήρων, τα δύο βασικά προαπαιτούμενα της αμερικανικής πρότασης. Παρά ταύτα, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έσπευσε να χαιρετίσει τη δέσμευση της οργάνωσης, τονίζοντας τη σημασία του σχεδίου που ο ίδιος παρουσίασε.

Η Wall Street Journal ανέφερε ότι ο ανώτερος διαπραγματευτής της Χαμάς, Χαλίλ αλ-Χάγια, μαζί με άλλους πολιτικούς αξιωματούχους, φέρεται να στηρίζει –αν και με επιφυλάξεις– την αποδοχή της πρότασης. Ωστόσο, η επιρροή τους παραμένει περιορισμένη, καθώς βρίσκονται εκτός Γάζας και δεν έχουν έλεγχο πάνω στην ένοπλη πτέρυγα, που εξακολουθεί να δρα στο πεδίο των συγκρούσεων.

Ο Εζεντίν αλ-Χαντάντ, ο οποίος ανέλαβε την ηγεσία της Χαμάς στη Γάζα μετά τον θάνατο των Γιάχια και Μοχάμεντ Σινουάρ, εμφανίζεται ανοιχτός σε συμβιβασμό. Μεσολαβητές αναφέρουν ότι δέχεται να παραδώσει πυραύλους και βαρέα όπλα στην Αίγυπτο και στα Ηνωμένα Έθνη, επιθυμώντας όμως να διατηρήσει ελαφρύ οπλισμό, όπως τυφέκια εφόδου, τα οποία θεωρεί αμυντικά μέσα.

Παρά ταύτα, οι διοικητές της Χαμάς εντός της Γάζας εκφράζουν ανησυχία ότι δεν θα μπορέσουν να επιβάλουν συμμόρφωση στους μαχητές, οι οποίοι, έχοντας χάσει συγγενείς και σπίτια στον πόλεμο, αρνούνται να παραδώσουν τα όπλα.

Σε ερώτηση για την ματαιωθήσα συνάντηση με τον Τούρκο πρόεδρο, ο κ. Μητσοτάκης απάντησε:

«Καταρχάς, έχω συναντηθεί με τον πρόεδρο Erdoğan επτά φορές από τότε που έγινα πρωθυπουργός. Δεν επρόκειτο πάντα για εύκολες συναντήσεις, αλλά πάντοτε τάσσομαι υπέρ του να έχουμε ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με την Τουρκία και να συζητάμε τα προβλήματα ανοιχτά».

Όσον αφορά στη Chevron, ο κ. Μητσοτάκης κατέστησε σαφές πως «δεν έχουμε να συζητήσουμε τίποτα με την Τουρκία» και υπογράμμισε:

«Ασκούμε τα κυριαρχικά δικαιώματά μας νότια της Κρήτης, αυτό αναγνωρίζεται από τη Chevron και θα συνεχίσουμε στον ίδιο δρόμο. Το να έχουμε ανοιχτό δίαυλο επικοινωνίας με την Τουρκία δεν σημαίνει ότι συμφωνούμε με την Τουρκία σε ολα τα θέματα. Εάν κάποιες φορές, εάν αυτό που κάνουμε προκαλεί κάποια δυσφορία στην Τουρκία, ας είναι. C’est la vie, όπως θα έλεγαν και οι Γάλλοι. Αλλά θα συνεχίσουμε να συνομιλούμε μαζί τους εποικοδομητικά και να προσπαθούμε να βρούμε project αμοιβαίου ενδιαφέροντος».

Ολόκληρη η συζήτηση

Έμα Τάκερ: Προσβλέπω στη συζήτησή μας για το πολύ ενδιαφέρον «οικονομικό» ταξίδι που έχει κάνει η Ελλάδα, καθώς και για την ενδιαφέρουσα θέση στην οποία βρίσκεται η Ελλάδα σε αυτόν τον εύθραυστο γεωπολιτικό κόσμο. Αλλά θα ήθελα να ξεκινήσω λέγοντας ότι σχεδόν όλοι όσοι γνωρίζω, εμού συμπεριλαμβανομένου, πήγαν στην Ελλάδα αυτό το καλοκαίρι. Είναι σαν να λένε: «Πάρε δρόμο Ιταλία, πάρε δρόμο Γαλλία. Όλοι πηγαίνουν στην Ελλάδα». Είμαι περίεργη να μάθω, τι κάνατε για να ενθαρρύνετε αυτή την «άνθηση»; Και επίσης, πού πήγατε για τις καλοκαιρινές σας διακοπές;

Κυριάκος Μητσοτάκης: Έκανα διακοπές στην Ελλάδα. Καταρχάς, σας ευχαριστώ. Σας ευχαριστώ που επιλέξατε την Ελλάδα για τις διακοπές σας. Είστε ένας από τους 36 εκατομμύρια ανθρώπους που αποφάσισαν να ταξιδέψουν στην Ελλάδα. Και βέβαια, ο τουρισμός είναι ο μεγαλύτερος τομέας στην Ελλάδα. Δεν είναι ο μόνος, αλλά είναι ο μεγαλύτερος τομέας. Μας χαροποιεί ιδιαίτερα που όλο και περισσότεροι επιλέγουν την Ελλάδα, ειδικά περισσότεροι από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Είχαμε παραπάνω από 100, νομίζω, απευθείας πτήσεις προς την Αθήνα σε εβδομαδιαία βάση από τις ΗΠΑ. Έχουμε διεισδύσει στην αγορά των ΗΠΑ, και αυτό είναι πολύ ενθαρρυντικό για τον ελληνικό τουρισμό.

Όταν σκεφτόμαστε τον τουρισμό, η πραγματική πρόκληση είναι να ισορροπήσουμε την ανάπτυξη με τη βιωσιμότητα και τις καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας, και να ενθαρρύνουμε επίσης τη νέα γενιά των Ελλήνων να εισέλθει στον τομέα των υπηρεσιών. Πιστεύω ότι μέχρι στιγμής έχουμε κάνει αρκετά καλή δουλειά ως προς τις επενδύσεις στον τουρισμό υψηλού επιπέδου. Αυτό είναι πάντα μια πρόκληση, καθώς πρέπει να διασφαλίσουμε πως ό,τι χτίζεται ή ανακαινίζεται πληροί πολύ υψηλά κριτήρια από πλευράς αειφορίας. Δεν είναι πάντα εύκολο, επειδή το ελληνικό brand σχετιζόταν περισσότερο με τον μαζικό τουρισμό. Ασφαλώς, ο μαζικός τουρισμός εξακολουθεί να είναι ένας σημαντικός παράγοντας, αλλά θέλουμε πραγματικά να αναβαθμίσουμε το προϊόν μας.

Θέλουμε να «ανοίξουμε» νέους προορισμούς. Με χαροποίησε ιδιαίτερα που επισκεφθήκατε ένα μέρος στη βόρεια Ελλάδα που δεν είναι ιδιαίτερα γνωστό. Είμαι πολύ χαρούμενος που όλο και περισσότεροι επισκέπτες ανακαλύπτουν την ηπειρωτική Ελλάδα και δεν περιορίζουν τις ελληνικές τους εμπειρίες μόνο στη Σαντορίνη και τη Μύκονο. Η πρόκληση για εμάς είναι να επιμηκύνουμε τη σεζόν. Δεν θέλουμε η τουριστική σεζόν να διαρκεί μόνο τρεις μήνες. Αυτό δημιουργεί πολλά προβλήματα εποχικότητας. Αν κοιτάξετε, για παράδειγμα, τα στοιχεία για φέτος, ο Οκτώβριος φαίνεται να είναι μήνας με πολύ καλές επιδόσεις. Επεκτείνουμε τη σεζόν μέχρι τον Νοέμβριο και ελπίζουμε ότι η σεζόν θα μπορεί να αρχίζει τον Μάρτιο.

Προωθούμε, ασφαλώς, όχι μόνο την Αθήνα αλλά και μερικές από τις κύριες πόλεις μας, συμπεριλαμβανομένης της Θεσσαλονίκης, που είναι η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη, ως προορισμούς καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Φαίνεται να αποκτά μεγάλη δυναμική. Είμαι ευχαριστημένος με τα αποτελέσματα. Κοίταξα τα στοιχεία μέχρι τον Ιούλιο. Αυτή θα είναι μια χρονιά με ρεκόρ, όχι μόνο όσον αφορά στις αφίξεις αλλά ειδικά ως προς τα έσοδα. Ο τουρισμός αποφέρει περισσότερα από 20 δισεκατομμύρια ευρώ σε έσοδα για την οικονομία. Αυτή θα είναι άλλη μια χρονιά που θα σπάσουν ρεκόρ.

Έμα Τάκερ: Στο ζήτημα της οικονομίας, στην οποία ο τουρισμός διαδραματίζει σημαντικό ρόλο, θα ήθελα να μιλήσω γι’ αυτή την εντυπωσιακή διαδρομή. Πριν από δέκα χρόνια η Ελλάδα βρισκόταν στο χείλος μιας τεράστιας χρεοκοπίας και της άτακτης εξόδου από το ευρώ. Από τότε έχουν περάσει 10 χρόνια και τώρα έχετε μια από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες οικονομίες στην ΕΕ. Έχετε πλεόνασμα στον προϋπολογισμό. Η ερώτησή μου είναι: η Ελλάδα «επέστρεψε»;

Κυριάκος Μητσοτάκης: Σίγουρα «επέστρεψε». Πιστεύω ότι όλα τα στοιχεία το επιβεβαιώνουν. Αλλά η πορεία και η ιστορία που αφηγείται η Ελλάδα είναι θαρρώ σημαντική και για ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό, ίσως ακόμη και παγκόσμιο, κοινό. Είναι μια αντισυμβατική ιστορία, αν σκεφτείτε πού βρισκόμασταν. Πριν από δέκα χρόνια η απόδοση του ελληνικού 10ετούς ομολόγου βρισκόταν περίπου στο 9,5%, ενώ ο γαλλικός 10ετής τίτλος βρισκόταν στο 1%. Σήμερα, η Ελλάδα δανείζεται φθηνότερα από τη Γαλλία και την Ιταλία, και λίγοι θα έβαζαν αυτό το στοίχημα ακόμη και πριν από δύο ή τρία χρόνια.

Επομένως, κατά τη γνώμη μου, αυτή είναι μια αξιοσημείωτη ιστορία ανατροπής. Είναι μια ιστορία που έχει στο επίκεντρο τη μακροοικονομική σταθερότητα. Η Ελλάδα πετυχαίνει όχι μόνο πρωτογενή αλλά και δημοσιονομικά πλεονάσματα. Υπό αυτή την έννοια, είμαστε η εξαίρεση στον κανόνα στην Ευρώπη. Αν κοιτάξετε τον αριθμό των χωρών που βρίσκονται επί του παρόντος υπό ευρωπαϊκή εποπτεία, αυτό λέει πολλά για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές οικονομίες. Εμείς δεν βρισκόμαστε σε αυτή τη θέση. Παράγουμε πλεονάσματα που μας επιτρέπουν να μειώσουμε περαιτέρω τους φόρους, να στηρίξουμε τη μεσαία τάξη και να δημιουργήσουμε έναν ενάρετο κύκλο όπου η ανάπτυξη αποφέρει περισσότερα έσοδα, γεγονός που μας επιτρέπει να μειώσουμε, εκ νέου, περισσότερους φόρους και να επενδύσουμε στις δημόσιες υπηρεσίες μας.

Πιστεύω ότι έχουμε ξεπεράσει τις συνήθειες του παρελθόντος. Χρειάστηκαν κάποιες δύσκολες και επώδυνες μεταρρυθμίσεις για να το πετύχουμε αυτό. Είναι πάντα δύσκολο να εξηγήσεις στους πολίτες ότι πρέπει να δημιουργήσεις πλεόνασμα, επειδή πρέπει να μειώσουμε το χρέος μας. Αλλά αν κοιτάξεις το ρυθμό με τον οποίο έχουμε μειώσει το χρέος μας, είναι αρκετά εντυπωσιακό. Είναι η ταχύτερη βελτίωση της αναλογίας του χρέους προς το ΑΕΠ ανάμεσα στις χώρες του ΟΟΣΑ, κάτι που αντικατοπτρίζεται στην αντιμετώπιση από τις αγορές.

Αλλά πρόκειται κυρίως για μια ανάπτυξη που βασίζεται στις επενδύσεις. Δεν πρέπει να είναι μια ανάπτυξη που βασίζεται στην κατανάλωση. Είναι επίσης μια ανάπτυξη που αλλάζει αργά αλλά σταθερά την ίδια τη υφή της οικονομίας, από μια οικονομία που ήταν σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από τον τουρισμό σε μια οικονομία που προσελκύει επίσης επενδύσεις σε άλλους τομείς όπου έχουμε συγκριτικό πλεονέκτημα.

Τα τελευταία έξι χρόνια προσελκύσαμε ξένες άμεσες επενδύσεις που υπερβαίνουν τα 30 δισεκατομμύρια, ενώ την τελευταία 20ετία ο αντίστοιχος αριθμός ήταν κάτω από 30 δισεκατομμύρια. Σε πέντε χρόνια τα πήγαμε καλύτερα από ό,τι η Ελλάδα τα είχε πάει σε 20 χρόνια όσον αφορά στις ξένες άμεσες επενδύσεις. Εξακολουθούν να υπάρχουν προκλήσεις που, φυσικά, πρέπει να αντιμετωπίσουμε: να βελτιώσουμε την παραγωγικότητα, να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις έλλειψης εργατικού δυναμικού.

Ωστόσο, προτιμώ να έχω αυτό το πρόβλημα παρά το αντίθετο, γιατί όταν ανέλαβα τη διακυβέρνηση της χώρας η ανεργία ήταν στο 18% και η ανεργία των νέων στο 30%. Τώρα η ανεργία είναι στο 8% και οι εργοδότες μου λένε ότι δεν μπορούν να βρουν εργαζόμενους με δεξιότητες, ενώ πριν από έξι χρόνια οι νέοι δεν μπορούσαν να βρουν δουλειά.

Έμα Τάκερ: Αναμφίβολα η ανάκαμψη ήταν εκπληκτική, αλλά, όπως καταλαβαίνω, το ΑΕΠ της Ελλάδας εξακολουθεί να είναι χαμηλότερο από το επίπεδο του 2008. Εξακολουθείτε να είστε μία από τις φτωχότερες χώρες της ΕΕ. Υπάρχουν δύο συγκεκριμένα ζητήματα που θα ήθελα να σας θέσω και τα οποία αποτελούν προκλήσεις. Το ένα συνδέεται με τα κονδύλια για την ανάκαμψη μετά τον COVID που λάβατε από την ΕΕ, τα οποία έχουν διαχυθεί στην οικονομία, αλλά νομίζω λήγουν το επόμενο έτος. Αυτή είναι η μία πρόκληση. Η άλλη, φυσικά, είναι η τουριστική άνθηση. Είναι υπέροχο, αλλά ο τουρισμός είναι ασταθής, υπάρχει ακόμα το σκέλος του αυξημένου τουρισμού μετά την πανδημία. Πώς θα αντιμετωπίσετε αυτές τις δύο προκλήσεις; Επίσης, ακόμη και αν η ανάκαμψή σας ήταν εξαιρετική, το γεγονός είναι ότι, από δομική άποψη, η οικονομία έχει ακόμη δρόμο να διανύσει, με βάση ορισμένους από αυτούς τους οικονομικούς δείκτες.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Ορθώς επισημαίνετε ότι εξακολουθούμε να έχουμε σημαντικές προκλήσεις μπροστά μας. Πιστεύω ότι η σύγκριση με τα στατιστικά στοιχεία του 2008 δεν είναι ιδιαίτερα σχετική. Γιατί; Επειδή, αν κοιτάξετε τα στοιχεία πριν από την χρεοκοπία, δεν αντανακλούσαν πραγματικά την ευρωστία της οικονομίας καθώς τελικά χρεοκοπήσαμε, διότι ξοδεύαμε πέρα από τις δυνατότητές μας. Όταν με ρωτούν γι’ αυτούς τους δείκτες απαντώ, ναι, αλλά αυτή ήταν μια ανάπτυξη που τροφοδοτούνταν από το χρέος και βασιζόταν στην κατανάλωση, και δεν θέλουμε να επιστρέψουμε σε εκείνες τις ημέρες.

Επομένως, ναι, καλύπτουμε τη διαφορά με την Ευρώπη, και αυτός ήταν ο κύριος στόχος μου, η σύγκλιση με την Ευρώπη. Για να το πετύχουμε αυτό, πρέπει να αναπτυχθούμε ταχύτερα από τον μέσο όρο της ευρωζώνης. Πρέπει επίσης να μειώσουμε την εισοδηματική ανισότητα. Εστιάσαμε πολύ στον κατώτατο μισθό. Αν κοιτάξετε τον κατώτατο μισθό, ήταν 650 ευρώ όταν ανέλαβα τη διακυβέρνηση, τώρα είναι 880 ευρώ. Έτσι, είμαστε 11οι στην κατάταξη στην ΕΕ.

Έχουμε, λοιπόν, προσπαθήσει ξεκάθαρα να εστιάσουμε σε όσους δυσκολεύονται να τα βγάλουν πέρα.

Τώρα, όσον αφορά τις προκλήσεις που επισημάνατε, τα κονδύλια για τον COVID, αυτό που ονομάζουμε «NextGenerationEU», έχουν προσφέρει μεγάλη ώθηση στην ελληνική οικονομία, διότι μας επέτρεψαν να επενδύσουμε σε διάφορους κρίσιμους τομείς, αλλά και να βελτιώσουμε τις δημόσιες υπηρεσίες μας.

Ναι, το πρόγραμμα εκπνέει το 2026, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά διαρθρωτικά ταμεία διαθέσιμα για την Ελλάδα και νέα ταμεία που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή και την κοινωνική αλληλεγγύη, τα οποία μπορούμε να αξιοποιήσουμε. Επομένως, δεν θα υπάρξει ξαφνική διακοπή των κονδυλίων της ΕΕ. Αλλά ο κύριος στόχος μου ήταν να διασφαλίσουμε ότι θα απορροφήσουμε όλα τα κονδύλια για την ανάκαμψη μετά την πανδημία και ότι αυτά θα μας βοηθήσουν πραγματικά να βελτιώσουμε την ανταγωνιστικότητά μας. Πιστεύω ότι έχουμε κάνει καλή δουλειά σε αυτό.

Τώρα, επιστρέφοντας στον τουρισμό, έχουμε προσπαθήσει πολύ σκληρά να παρουσιάσουμε στους ξένους επενδυτές μια οικονομία με πολλούς κλάδους δραστηριότητας. Αν κοιτάξετε άλλους τομείς που προσελκύουν ξένες άμεσες επενδύσεις, αυτό πιστεύω καταδεικνύει ότι η Ελλάδα δεν εξαρτάται εξ ολοκλήρου από τον τουρισμό. Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, logistics και υποδομές, αγροδιατροφικά προϊόντα και ο αγροτικός τομέας. Η Ελλάδα εξάγει αγροτικά προϊόντα αξίας 8 δισεκατομμυρίων ευρώ και εξακολουθούμε να έχουμε σημαντικό περιθώριο βελτίωσης στην αντιμετώπιση των προβλημάτων παραγωγικότητας στον αγροτικό μας τομέα. Υπηρεσίες υγείας, εκπαίδευση. Ανοίγουμε τον χώρο της εκπαίδευσης σε επενδύσεις μη κερδοσκοπικού, μη κρατικού χαρακτήρα. Προσβλέπω ότι η Ελλάδα μπορεί να γίνει περιφερειακό κέντρο υγείας και εκπαίδευσης..

Και, φυσικά, ο κλάδος της τεχνολογίας. Τα όσα συμβαίνουν στον τομέα της τεχνολογίας είναι πραγματικά εντυπωσιακά. Από την κρίση αναδύθηκε ένα οικοσύστημα νέων επιχειρηματιών με τεχνολογικό προσανατολισμό, οι οποίοι έχουν επιτύχει σπουδαία πράγματα στην Ελλάδα. Το γεγονός ότι διαθέτουμε μια δυναμική διασπορά αποτελεί ένα τεράστιο συγκριτικό πλεονέκτημα. Δεν θέλω να αναφερθώ σε θέματα εσωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ, αλλά αυτό που μπορώ να σας πω είναι ότι έχουμε δει μεγάλο ενδιαφέρον από Έλληνες και Έλληνες ιδρυτές να φέρουν τις τεχνολογικές τους ομάδες πίσω στην Ελλάδα, επειδή θέλουμε να ανοίξουμε την οικονομία μας σε ξένα ταλέντα, αλλά θέλουμε να το κάνουμε με οργανωμένο και πειθαρχημένο τρόπο.

Έμα Τάκερ: Αυτή είναι μια ενδιαφέρουσα σκέψη. Από ό,τι καταλαβαίνω, ο τομέας της τεχνολογίας αντιπροσωπεύει περίπου το 3% της ελληνικής οικονομίας, και εσείς έχετε μιλήσει για την αύξηση του ποσοστού αυτού στο 10%. Πώς θα επιτευχθεί αυτό; Είναι προφανές ότι μετά την οικονομική κρίση υπήρξε ένα «brain drain». Μου λέτε ότι πολλοί νέοι, δυναμικοί Έλληνες που έφυγαν για τις ΗΠΑ και ίδρυσαν τις δικές τους εταιρείες θα επιστρέψουν τώρα στην Ελλάδα;

Κυριάκος Μητσοτάκης: Αυτό που λέω είναι ότι για πρώτη φορά βλέπουμε περισσότερους ανθρώπους να επιστρέφουν στην Ελλάδα από ό,τι Έλληνες να φεύγουν από την Ελλάδα. Αντιστρέφουμε την τάση και αυτό είναι πολύ ενθαρρυντικό.

Έμα Τάκερ: Όλοι επιστρέφουν από τις ΗΠΑ;

Κυριάκος Μητσοτάκης: Όχι. Επιστρέφουν από την Ευρώπη, μερικοί από αυτούς επιστρέφουν από τις ΗΠΑ. Αλλά αυτό που προσφέρει τώρα η Ελλάδα είναι καλές ευκαιρίες για απασχόληση. Πιστεύω ότι υπάρχει ένα συνολικά σταθερό περιβάλλον, πολιτικής και οικονομικής προβλεψιμότητας. Αν θέλετε να πάρετε την οικογένειά σας και να επιστρέψετε στην Ελλάδα, αυτή είναι μια σημαντική οικογενειακή απόφαση σε μακροπρόθεσμο επίπεδο. Θέλετε να είστε σίγουροι ότι κάνετε το σωστό.

Έμα Τάκερ: Πόσο καιρό πιστεύετε ότι θα χρειαστεί για να φτάσετε από το 3% στο 10%;

Κυριάκος Μητσοτάκης: Μάλλον θα μας πάρει μια δεκαετία για να το πετύχουμε αυτό. Αλλά αυτό που βλέπω είναι μια απίστευτη όρεξη για επενδύσεις στην τεχνολογία. Οι μεγάλες εταιρείες υψηλής τεχνολογίας ήδη έχουν παρουσία στην Ελλάδα. Είμαστε ένας ελκυστικός προορισμός για data centers. Προς το παρόν, χτίζουμε data centers μεσαίου μεγέθους, αλλά εξετάζουμε και την κατασκευή giga data centers.

Επιπλέον, το γεγονός ότι έχουμε εξαιρετικά ταλαντούχους ανθρώπους ασφαλώς μας βοηθά να προωθήσουμε την Ελλάδα ως επενδυτικό προορισμό. Αν ρίξετε μία ματιά στο οικοσύστημα της τεχνητής νοημοσύνης, η Ελλάδα υπερεκπροωπείται όταν μιλάμε για τους επιστήμονες τεχνητής νοημοσύνης στα κορυφαία ιδρύματα. Ένας από τους λόγους για τους οποίους οι εταιρείες επιθυμούν να εγκατασταθούν στην Ελλάδα είναι επειδή έχουν πρόσβαση σε εξαιρετικό ανθρώπινο δυναμικό.

Έμα Τάκερ: Μία συχνή περιγραφή της Ελλάδας τη θέλει να έχει πολλή γραφειοκρατία. Χρειάζεται πολύς χρόνος για να εκδοθούν οι άδειες. Διάβασα κάπου ότι η Microsoft χρειάστηκε τέσσερα χρόνια για να πάρει οικοδομική άδεια για ένα data center που ήθελε να χτίσει. Πώς αντιμετωπίζετε αυτό το συγκεκριμένο πρόβλημα;

Κυριάκος Μητσοτάκης: Πιστεύω ότι είναι μια δίκαιη κριτική και εργαζόμαστε συνεχώς για τη μείωση της γραφειοκρατίας. Πιστεύω ότι έχουμε πετύχει σημαντικές βελτιώσεις με την ψηφιοποίηση της αλληλεπίδρασης μεταξύ του κράτους, των πολιτών και των επιχειρήσεων. Πρόκειται για μια πολύ μεγάλη επιτυχία στο μέτωπο του ψηφιακού μετασχηματισμού. Έχει επίσης αναγνωριστεί στην Ευρώπη ως παράδειγμα για το πώς μπορεί κανείς να κάνει τη δημόσια διοίκηση πιο αποτελεσματική.

Ασφαλώς, η τεχνητή νοημοσύνη προσφέρει τεράστιες ευκαιρίες σε ό,τι αφορά την αυτοματοποίηση επαναλαμβανόμενων εργασιών και τη διασφάλιση ότι οι δημόσιοι υπάλληλοί μας επικεντρώνονται σε ό,τι είναι πραγματικά σημαντικό. Φυσικά, υπάρχουν πολλές άλλες προκλήσεις με την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά έχουμε δώσει μεγάλη προτεραιότητα στο πώς η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να βελτιώσει το έργο της διακυβέρνησης. Έχουμε συστήσει μια ειδική επιτροπή για να εξετάσει αυτού του είδους τα εγχειρήματα και συνεργαζόμαστε με όλες τις μεγάλες εταιρείες που ενδιαφέρονται να δοκιμάσουν τις ιδέες τους στην Ελλάδα.

Ναι, υπάρχει ακόμα περιθώριο βελτίωσης όσον αφορά στη γραφειοκρατία. Αλλά, για παράδειγμα, μόλις κωδικοποιήσαμε τη νομοθεσία μας για τις κατασκευές. Αυτό μπορεί να ακούγεται σαν μια ασήμαντη διαδικασία, αλλά πριν από αυτό είχαμε νόμους για τις κατασκευές που χρονολογούνταν 100 χρόνια πριν. Και τώρα όλα θα βρίσκονται σε έναν κώδικα.

Αυτές είναι οι «βαρετές» αλλαγές που στην πραγματικότητα κάνουν μεγάλη διαφορά όταν πρόκειται για την άσκηση επιχειρηματικής δραστηριότητας στη χώρα.

Έμα Τάκερ: Αυτό θα βοηθήσει τη στεγαστική κρίση; Γιατί ξέρω ότι η στέγαση είναι ένα μεγάλο πρόβλημα, ιδιαίτερα για τους νέους Έλληνες.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Το στεγαστικό είναι μάλλον το μεγαλύτερο ζήτημα που αντιμετωπίζουμε αυτή τη στιγμή. Αναγνωρίζουμε ότι η Ελλάδα αντιμετωπίζει επίσης μια κρίση στο κόστος διαβίωσης. Ασφαλώς, οι μισθοί έχουν αυξηθεί. Αλλά, στην περίπτωσή μας, μόλις βγήκαμε από μια βαθιά κρίση. Για τους νέους που νοικιάζουν σπίτι, η στέγη αποτελεί μεγάλο βάρος. Πριν από πέντε χρόνια, αυτό δεν ήταν πρόβλημα, επειδή η αγορά ακινήτων ουσιαστικά κατέρρευσε κατά τη διάρκεια της κρίσης. Αλλά καθώς η οικονομία αναπτύσσεται, οι τιμές των ακινήτων αυξήθηκαν.

Πρέπει να αντιμετωπίσουμε αυτό το πρόβλημα τόσο από την πλευρά της προσφοράς όσο και από την πλευρά της ζήτησης.

Για παράδειγμα, επειδή η οικονομία μας πάει καλά μπορούμε να προσφέρουμε στοχευμένη στήριξη σε όσους πληρώνουν ενοίκιο. Τον Νοέμβριο θα επιστρέψουμε ένα ενοίκιο. Ουσιαστικά, μειώνουμε το ενοίκιο κατά 8%. Και, φυσικά, θέλουμε να διασφαλίσουμε ότι βοηθάμε τους νέους. Προσφέρουμε πολύ γενναιόδωρες φορολογικές ελαφρύνσεις. Πριν λίγο καιρό εξήγγειλα ότι όλοι οι Έλληνες κάτω των 25 ετών, με εισόδημα κάτω των 20.000 ευρώ, δηλαδή το 99% των νέων Ελλήνων που εργάζονται, δεν θα πληρώνουν καθόλου φόρο εισοδήματος, μηδέν. Αν είστε μεταξύ 25 και 30 ετών, ο συντελεστής θα μειωθεί από 22% σε 9%.

Στέλνουμε ένα μήνυμα στους νέους, που αντιμετωπίζουν το πολιτικό κατεστημένο με μεγάλη δυσπιστία, ότι ενδιαφερόμαστε. Αν η οικονομία έχει καλές επιδόσεις, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε αυτό το πλεόνασμα για να στηρίξουμε όσους έχουν μεγαλύτερη ανάγκη. Όταν εξετάζουμε, όμως, την προσφορά κατοικιών, πιστεύω ότι το σημαντικότερο είναι να φροντίσουμε να επαναφέρουμε στην αγορά οικιστικό απόθεμα, ειδικά διαμερίσματα στις μεγάλες πόλεις μας τα οποία δεν συντηρήθηκαν κατά τη διάρκεια της κρίσης. Πρέπει να διασφαλίσουμε την ανακαίνισή τους.

Προσφέρουμε κίνητρα στους ιδιοκτήτες για να ανακαινίσουν τα διαμερίσματά τους, για να μετατρέψουν τις βραχυχρόνιες συμβάσεις μίσθωσης σε μακροχρόνιες. Νομίζω ότι το ζήτημα των βραχυχρόνιων μισθώσεων, αυτό που ονομάζουμε «πρόβλημα Airbnb», θα αντιμετωπιστεί με πιο ουσιαστικό τρόπο, διότι είναι ξεκάθαρο ότι, σίγουρα σε ορισμένους προορισμούς, οι βραχυχρόνιες μισθώσεις «εκτοπίζουν» τις μακροχρόνιες. Αυτό, φυσικά, περιορίζει την προσφορά κατοικιών, οδηγώντας σε αύξηση των τιμών.

Έμα Τάκερ: Μιλάτε για τη σημασία της σταθερότητας, της πολιτικής σταθερότητας. Όμως η Ελλάδα, όπως και πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, αντιμετωπίζει τις προκλήσεις του λαϊκισμού, ιδίως από την ακροδεξιά. Ακούσατε και τι είπε χθες ο Πρόεδρος Trump για την Ευρώπη, ότι «πηγαίνει κατά διαόλου». Πώς μια χώρα όπως η Ελλάδα, ή πώς πιστεύετε ότι η Ευρώπη πρέπει να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει όσον αφορά στα λαϊκιστικά κόμματα; Συμφωνείτε με τον Πρόεδρο Trump;

Κυριάκος Μητσοτάκης: Δεν νομίζω ότι πηγαίνουμε… Η Ελλάδα σίγουρα δεν πηγαίνει κατά διαόλου. Μπορεί να μην πηγαίνουμε στον παράδεισο, αλλά νομίζω ότι τα πάμε πολύ καλύτερα από πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Βέβαια, όπως επισημάνατε, ξεκινάμε από χαμηλότερη βάση.

Δύο σημεία. Πρώτον, σχετικά με τον λαϊκισμό. Η Ελλάδα πειραματίστηκε με τον λαϊκισμό. Το 2015, ήμασταν «πολύ μπροστά από τις εξελίξεις». Εκλέξαμε μια λαϊκιστική κυβέρνηση και πληρώσαμε πολύ βαρύ τίμημα: ένα τρίτο μνημόνιο και, ουσιαστικά, καθυστερήσαμε την έξοδο μας από την κρίση κατά τέσσερα χρόνια. Αυτές οι μνήμες είναι ακόμα ζωντανές στην Ελλάδα. Φυσικά, οι πολίτες τείνουν να ξεχνούν και πρέπει να τους υπενθυμίζουμε πώς ήταν τα πράγματα πριν από μια δεκαετία και την πρόοδο που έχουμε σημειώσει, γιατί καμία πρόοδος δεν είναι μη αναστρέψιμη σε μια δημοκρατία.

Ωστόσο, κερδίσαμε δεύτερη θητεία κάνοντας αυτό που θεωρούμε σωστό, λέγοντας την αλήθεια στους πολίτες και αποφεύγοντας λαϊκιστικές πολιτικές. Έτσι αποδείξαμε ότι μπορείς να κερδίσεις εκλογές… Και ελπίζουμε να κερδίσουμε ξανά στις κάλπες, γιατί αυτή τη στιγμή, αν κοιτάξετε τις δημοσκοπήσεις, είμαστε πολύ μπροστά από το δεύτερο κόμμα. Βέβαια, είμαστε και στο έβδομο έτος διακυβέρνησης. Υπάρχουν εύλογες διαμαρτυρίες από τον κόσμο, αλλά εξακολουθούμε να είμαστε η μόνη πολιτική δύναμη στην Ελλάδα που έχει ένα σχέδιο για τη χώρα.

Βέβαια, η μάχη με τους λαϊκιστές είναι συνεχής. Είναι ένας πόλεμος που πρέπει να διεξάγουμε συνεχώς. Ο μόνος τρόπος για τα μετριοπαθή κόμματα, για να επικρατήσουν σε αυτή τη μάχη, είναι να δείξουμε ότι ακούμε τους πολίτες, ότι λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη τις ανησυχίες τους, διότι τα παράπονα από τα οποία αντλούν δύναμη οι λαϊκιστές είναι εύλογα παράπονα. Αν ένας νέος μου λέει «κοίτα, ζω ακόμα με τους γονείς μου επειδή δεν μπορώ να βρω σπίτι», ή αν υπάρχουν εύλογες ανησυχίες σχετικά με την υγειονομική περίθαλψη, πρέπει να αντιμετωπίσουμε αυτά τα προβλήματα.

Αλλά αν οι πολίτες αισθάνονται ότι έχουν μία κυβέρνηση που προσπαθεί, και ίσως να μην μπορεί να λύσει όλα τα προβλήματα. Αυτό είναι ειλικρινές. Όταν κάνουμε λάθη, λέμε: «Κοιτάξτε, υπάρχουν ζητήματα που δεν αντιμετωπίσαμε όσο καλά θα μπορούσαμε». Στο τέλος της ημέρας, όταν παρουσιάσω το έργο μας το 2027, στις επόμενες εκλογές, θα ζητήσω από τους πολίτες να κοιτάξουν πίσω. Τι τους είπα το 2023; Τι πέτυχα μέχρι το 2027; Έκανα αρκετά καλή δουλειά; Ποιο είναι το σχέδιό μου για το μέλλον;

Και κατά τη γνώμη μου, αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να αποδομηθούν οι λαϊκιστές. Και βέβαια, αυτό μας φέρνει επίσης στο ζήτημα της διακυβέρνησης, του να είσαι ένα μετριοπαθές κόμμα στην εποχή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και της τεχνητής νοημοσύνης. Είναι μια τεράστια πρόκληση, γιατί αυτά τα εργαλεία, πιστεύω, είναι βούτυρο στο ψωμί των λαϊκιστών, εννοώ τροφοδοτούνται από αρνητικά συναισθήματα…

Έμα Τάκερ: Αλλά τα χρησιμοποιείτε κι εσείς, καταλαβαίνω. Έχετε κι εσείς παρουσία στο TikTok.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Πράγματι. Είπα, «αν δεν μπορείς να τους νικήσεις, πήγαινε μαζί τους». Χρησιμοποιώ κι εγώ το TikTok…

Έμα Τάκερ: Προσπάθησα να δω το προφίλ σας, αλλά είναι όλα στα ελληνικά. Δεν με βοήθησε ιδιαίτερα.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Τουλάχιστον γνωρίζουν ότι είμαι εγώ. Οπότε, το να είμαστε σε θέση να δημιουργούμε ψηφιακό περιεχόμενο με υδατογράφημα που οι άνθρωποι γνωρίζουν ότι είναι δικό μας θα είναι εξαιρετικά σημαντικό, γιατί θα κατακλυθούμε από deep fakes.

Θα ήθελα όμως να πω και δυο λόγια για την Ευρώπη, διότι πιστεύω ότι αν διαβάσετε την έκθεση Draghi, την οποία σίγουρα γνωρίζετε, θα διαπιστώσετε ότι είναι γροθιά στο στομάχι. Ο Πρόεδρος Trump έχει τον δικό του τρόπο να εκφράζεται, αλλά ορισμένα από τα ζητήματα που θέτει όσον αφορά στην Ευρώπη είναι λογικά.

Η ανταγωνιστικότητά μας μειώνεται. Όλοι είμαστε υπέρ της πράσινης μετάβασης, αλλά πρέπει να λειτουργεί για όλους. Δεν μπορεί να είναι μια μετάβαση τόσο γρήγορη και, ως εκ τούτου, τόσο δαπανηρή, που τελικά θα περιθωριοποιήσει όσους δεν μπορούν να την αντέξουν οικονομικά.

Πρέπει να αναλάβουμε την ευθύνη για την άμυνά μας. Δεν μπορούμε να βασιζόμαστε πάντα στις ΗΠΑ, γι’ αυτό πρέπει να δαπανήσουμε περισσότερα για την άμυνα. Πολλά από τα προβλήματα που έχουν αναγνωριστεί ως ευρωπαϊκά είναι πραγματικά και πρέπει να αντιμετωπιστούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Έμα Τάκερ: Είμαι περίεργη να μάθω αν έχετε συναντηθεί με τον Πρόεδρο Trump από τότε που εξελέγη.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Όχι, τον είδα χθες στη δεξίωση, είχαμε μια συνομιλία. Τον έχω συναντήσει καθώς είμαι ένας από τους ηγέτες που συνεργαστήκαμε με τον Πρόεδρο Trump κατα τη διάρκεια της πρώτης θητείας του, και είχαμε μια πολύ καλή συνεργασία. Έχουμε μια άψογη σχέση με τις ΗΠΑ. Πρόκειται για στρατηγική εταιρική σχέση, για διακομματική σχέση. Όσον αφορά στις διμερείς σχέσεις, αυτές γίνονται ολοένα και πιο ισχυρές.

Κάποια από τα θέματα με τα οποία ο Πρόεδρος Trump ασχολείται ιδιαίτερα, όπως η ενέργεια, είναι επίσης σημαντικά για τη δική μας στρατηγική. Η Ελλάδα εξελίσσεται σε ενεργειακό κόμβο στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Chevron και η Exxon αναζητούν φυσικό αέριο νότια της Κρήτης. Αποδίδουμε μεγάλη σημασία στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αλλά κατανοούμε επίσης τον ρόλο του φυσικού αερίου ως μεταβατικού καυσίμου. Συνεργαζόμαστε πολυ στενά με τις ΗΠΑ σε αυτά τα θέματα, ιδίως την ενέργεια.

Πριν έξι χρόνια ήμασταν ένας περιθωριακός «παίκτης» στον ενεργειακό τομέα, στα σύνορα της Ευρώπης. Σήμερα, 17 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα αερίου διέρχονται από την Ελλάδα και μόνο έξι προορίζονται για τις δικές μας ανάγκες καθώς παρέχουμε ενεργειακή ασφάλεια στα Βαλκάνια και προωθούμε αέριο έως την Ουκρανία. Συνεπώς, έχουμε να διαδραματίσουμε ρόλο σε περιφερειακό επίπεδο στην ενέργεια, και αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό.

Έμα Τάκερ: Για να επιστρέψουμε στις σχέσεις ΗΠΑ – Ελλάδας, το ενδιαφέρον είναι ότι είστε ξεκάθαρα ένας μεγάλος σύμμαχος, αλλά έχετε επίσης μια ενδιαφέρουσα και δυνατή σχέση με την Κίνα, που εν μέρει σχετίζεται με τη ναυτιλιακή βιομηχανία, και πιστεύω ότι τους ανήκει το λιμάνι του Πειραιά, έτσι δεν είναι; Ποια είναι η πρόκληση ή ίσως ποια είναι η ευκαιρία -αυτή είναι η καλύτερη ερώτηση- του να βρίσκεστε σε αυτό το κομβικό σημείο μεταξύ ΗΠΑ – Κίνας; Ή κάνει τη ζωή σας πιο περίπλοκη;

Καταρχάς, θα ήθελα να επισημάνω ότι η συμφωνία για το λιμάνι του Πειραιά με τους Κινέζους έγινε κατά τη διάρκεια της κρίσης και εκείνη την εποχή ήταν οι μόνοι που κατέθεσαν προσφορά στον διαγωνισμό. Είμαστε μια κυβέρνηση που σέβεται τις συμφωνίες που έχουν συνάψει προηγούμενες κυβερνήσεις. Αλλά αν κοιτάξετε συνολικά τα επενδυτικά σχέδια της Κίνας στην Ελλάδα, θα διαπιστώσετε ότι δεν έχουμε δει πολλές άλλες επενδύσεις. Έχουμε πλήρη επίγνωση του γεγονότος ότι υπάρχουν στρατηγικοί τομείς στους οποίους ευθυγραμμιζόμαστε πλήρως με τις ΗΠΑ και την Ευρώπη όσον αφορά στην προστασία των στρατηγικών μας συμφερόντων.

Θα ήθελα να επισημάνω ότι υπάρχει μια άλλη χώρα που διαδραματίζει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στη νέα γεωπολιτική επανευθυγράμμιση, και αυτή είναι η Ινδία. Η ιδέα του διαδρόμου IMEC, που συνδέει την Ινδία με τη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη, είναι μια ιδέα που έχει μεγάλη σημασία για την Ελλάδα. Αν κοιτάξετε την Ινδία, είμαστε η πιο κοντινή χώρα της ηπειρωτικής Ευρώπης σε αυτή. Αρχίζουν απευθείας πτήσεις από την Αθήνα προς Νέο Δελχί και Μουμπάι. Είναι μια τεράστια ευκαιρία για εμάς όσον αφορά στον τουρισμό, αλλά και μια τεράστια αγορά στην οποία μπορούμε να διεισδύσουμε.

Όταν, ως Ευρώπη, επιδιώκουμε να συνάψουμε συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου με άλλες περιοχές του κόσμου, η Ινδία θα πρέπει να βρίσκεται στην κορυφή της λίστας μας. Μόλις ολοκληρώσαμε μια συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με την Ινδονησία. Αναφέρομαι στην Ευρώπη, διότι το εμπόριο εμπίπτει αποκλειστικά στην αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Θεωρώ ότι οι σχέσεις μεταξύ της Ελλάδας και της Ινδίας έχουν ιδιαίτερη στρατηγική σημασία.

Ακολούθησαν ερωτήσεις από μέλη του κοινού:

Απαντώντας σε ερώτηση για το τι θα συνιστούσε στους ομολόγους του στην Ευρώπη ώστε να καταφέρουν να προχωρήσουν δύσκολες μεταρρυθμίσεις με βάση τις συστάσεις της έκθεσης Draghi, με δεδομένο ότι η ελληνική κυβέρνηση έχει επιτύχει να υπερκεράσει πολλά εμπόδια για να προωθήσει τις αλλαγές που έκανε στην Ελλάδα, ο Πρωθυπουργός σημείωσε:

«Θα έλεγα σχεδόν να επαναφέρουμε το καθεστώς του επείγοντος που υπήρχε επί COVID. Το λέω αυτό επειδή κατά τη διάρκεια της πανδημίας λάβαμε μεγάλες αποφάσεις. Δημιουργήσαμε το NextGenerationEU. Πώς το χρηματοδοτήσαμε; Μέσω κοινού ευρωπαϊκού δανεισμού, επειδή συνειδητοποιήσαμε ότι χρειαζόμαστε μεγαλύτερη δύναμη πυρός. Αν ο Draghi έχει δίκιο, ότι πρέπει να κάνουμε περισσότερα ως Ευρώπη, και υπάρχουν ευρωπαϊκά δημόσια αγαθά που πρέπει να χρηματοδοτηθούν με ευρωπαϊκά χρήματα, τότε πρέπει επίσης να αυξήσουμε τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.

Η άμυνα βρίσκεται στην κορυφή των προτεραιοτήτων μας. Έχω υποστηρίξει τη δημιουργία ενός ειδικού ευρωπαϊκού ταμείου για την άμυνα που θα χρηματοδοτείται μέσω κοινού ευρωπαϊκού δανεισμού και θα χρηματοδοτεί έργα κοινού ενδιαφέροντος, όπως η πυραυλική άμυνα και η άμυνα κατά των drones, που αποτελεί πρόκληση την οποία αντιμετωπίζουν όλες οι ευρωπαϊκές χώρες. Αυτό θα ήταν ένα σημαντικό μήνυμα προς τη Ρωσία, αλλά και προς τις ΗΠΑ, ότι λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη την άμυνά μας.

Φυσικά, υπάρχουν πολλές κοινότοπες αλλά εξαιρετικά σημαντικές πρωτοβουλίες, όπως η μείωση της γραφειοκρατίας. Έχουμε ένα πολυνομοσχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και πρέπει να βρούμε την πλειοψηφία για να την εγκρίνουμε. Δίνω επίσης ιδιαίτερη σημασία στην ένωση κεφαλαιαγορών, αυτό που ονομάζουμε Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Αν δείτε τα ποσά που φεύγουν από την Ευρώπη, τους Ευρωπαίους αποταμιευτές που επενδύουν στις ΗΠΑ μόνο και μόνο για να επιστρέψουν αυτά τα χρήματα στην Ευρώπη, είναι παράλογο. Χρειαζόμαστε την ένωση κεφαλαιαγορών.

Το ελληνικό χρηματιστήριο, το οποίο έχει εξαιρετικές επιδόσεις, έχει ανακοινωθεί ότι θα ενταχθεί στο Euronext, μεγάλες ιταλικές τράπεζες επενδύουν στις τράπεζές μας, αλλά σε κάποιο σημείο πρέπει να πιέσουμε, να βάλουμε στην άκρη τα εθνικά μας συμφέροντα και να κοιτάξουμε…

Όταν βλέπω, για παράδειγμα, τους Γάλλους και τους Γερμανούς να ανταγωνίζονται για το ποιος θα έχει τον έλεγχο του ευρωπαϊκού μαχητικού αεροσκάφους επόμενης γενιάς, λέω: «Συγγνώμη που είμαι τόσο ευθύς, αλλά πρέπει να συνεννοηθείτε». Σε κάποιο σημείο, αν θέλουμε πραγματικά να επενδύσουμε στην ευρωπαϊκή άμυνα, χρειαζόμαστε ευρωπαϊκή συνεργασία. Αυτό δεν μπορεί να είναι απλώς ένα παιχνίδι εγωισμού, ποιος θα αναλάβει την ηγεσία. Γιατί πρέπει να κοιτάξουμε την μεγαλύτερη ευρωπαϊκή εικόνα».

Ερωτηθείς για το ποια είναι ειδικότερα η θέση της Ελλάδας όσον αφορά στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέφερε:

«Είμαστε μεγάλοι υπέρμαχοι των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Παράγουμε περισσότερο από το 50% της ηλεκτρικής μας ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Αν κοιτάξετε, για παράδειγμα, μια μέρα με άνεμο και ηλιοφάνεια τον Σεπτέμβριο ή τον Οκτώβριο, επί ώρες το δίκτυο θα λειτουργεί μόνο με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Οι ΑΠΕ είναι σημαντικές για τη μείωση των τιμών, αλλά χρειαζόμαστε βασική ισχύ.

Φυσικά, πρέπει να επενδύσουμε και στις νέες τεχνολογίες γύρω από τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Δεν θέλουμε να εξαρτόμαστε αποκλειστικά από την Κίνα για τα φωτοβολταϊκά. Θέλουμε να εξερευνήσουμε νέες τεχνολογίες που είναι ανταγωνιστικές από πλευράς κόστους. Πιστεύω ότι διαθέτουμε επίσης τη χρηματοδότηση για να υποστηρίξουμε αυτού του είδους τις πρωτοβουλίες και να τις δοκιμάσουμε στην αγορά, ώστε να κατανοήσουμε τι μπορούν πραγματικά να προσφέρουν. Για εμάς, θα είναι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έως και 70, 80%, αποθήκευση, μπαταρίες, αντλησιοταμίευση, πολύ σημαντικές, αρκετά φθηνές.

Αν δείτε τη γεωγραφία, η Ελλάδα έχει βουνά, όπως συζητήσαμε, όμορφα βουνά. Την επόμενη φορά που θα έρθετε στην Ελλάδα, φροντίστε να επισκεφθείτε την ηπειρωτική Ελλάδα και όχι μόνο τα νησιά.

Το υπόλοιπο θα είναι πιθανώς φυσικό αέριο για την βασική ισχύ. Και φυσικά, οι διασυνδέσεις, κρίσιμες για την Ευρώπη. Δεν θα μειώσουμε την τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη αν δεν επενδύσουμε στα δίκτυά μας και στις διασυνδέσεις μας».