Σπάζοντας δεκαετίες πολιτικού πρωτοκόλλου, η κίνηση αυτή υπέγραψε ουσιαστικά το τέλος του λεγόμενου cordon sanitaire – της άτυπης συμφωνίας ανάμεσα στις κεντρώες δυνάμεις (ΕΛΚ, Σοσιαλιστές & Δημοκράτες, Renew και Πράσινοι) να κρατούν την ακροδεξιά εκτός αποφάσεων.

Ανοίγει έτσι μια νέα εποχή στο Ευρωκοινοβούλιο, όπου ο πολιτικός πραγματισμός υπερισχύει της αρχής και το ΕΛΚ συνεργάζεται με όποια πλευρά χρειάζεται για να πετύχει τους στόχους του.

Η άνοδος της ακροδεξιάς ως παράγοντας εξουσίας

Για την ακροδεξιά, η ανάδειξή της σε πραγματικό παράγοντα εξουσίας αποτελεί τεράστια επιτυχία μετά από μήνες αυξανόμενης επιρροής. «Το συνολικό συμφέρον επικράτησε, αλλά είναι επίσης αποτέλεσμα της συνεχώς αυξανόμενης παρουσίας μας… εδώ συγκεκριμένα στην αίθουσα», δήλωσε ο επικεφαλής των Πατριωτών, Ζορντάν Μπαρντελά, από το Εθνικό Μέτωπο της Γαλλίας, μετά την ψηφοφορία. Η επικεφαλής διαπραγματεύτρια των Πατριωτών, Pascale Piera, έκανε λόγο για «ιστορική ημέρα», καθώς «έσπασε η πλειοψηφία της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν».

Για τους φιλελεύθερους, την κεντροαριστερά και τους Πράσινους, όμως, πρόκειται για το τέλος της εμπιστοσύνης μεταξύ των τεσσάρων κεντρώων ομάδων. «Είναι ένα απαίσιο μήνυμα για τις ευρωπαϊκές πλειοψηφίες, απαίσιο για την Ευρώπη, απαίσιο για τη μάχη κατά της κλιματικής αλλαγής και την προστασία κατά της παιδικής εργασίας… Για μένα είναι ένα πολύ, πολύ κακό σήμα για τη συνεργασία τα επόμενα τέσσερα χρόνια», σχολίασε η συμπρόεδρος των Πρασίνων Terry Reintke.

Αλλαγή ισορροπιών στην Ευρώπη και επαγγελματισμός

Η επιτυχία της ακροδεξιάς στο Κοινοβούλιο αντικατοπτρίζει τη ραγδαία άνοδο αυτών των κομμάτων σε εθνικό επίπεδο σε όλη την ήπειρο. Πλέον, ακροδεξιά κόμματα προηγούνται στις δημοσκοπήσεις στη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και ακόμη και στη Γερμανία, όπου επί δεκαετίες οι κεντρώοι φρόντιζαν να απομονώνουν τους εξτρεμιστές.

Παραδοσιακά, τα ακροδεξιά κόμματα στις Βρυξέλλες ήταν σχετικά αδρανή, χρησιμοποιώντας τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα κυρίως για να ενισχύσουν το προφίλ τους εντός των χωρών τους. Μετά όμως τις εκλογές του 2024, έχουν επαγγελματοποιηθεί και το σκηνικό αλλάζει.

«Η ακροδεξιά γίνεται πολιτικά πιο έξυπνη και ξέρει πλέον πώς να αξιοποιεί τον κανονισμό προς όφελός της», δήλωσε αξιωματούχος της ΕΕ που εργάζεται στις σχέσεις μεταξύ Κοινοβουλίου και Επιτροπής.

Οι Πατριώτες και άλλες ομάδες έχουν μάθει επίσης τα εσωτερικά γρανάζια του Κοινοβουλίου ώστε να ενισχύσουν την επιρροή τους. Η Piera τόνισε πως το κόμμα της έχει αποδείξει ότι είναι «σοβαρή» ομάδα που «ξέρει να δουλεύει» και να ελίσσεται.

Νέες συμμαχίες και τακτικές στο Ευρωκοινοβούλιο

Τα πρώτα τους κέρδη ήρθαν αμέσως μετά τις ευρωεκλογές, διαμορφώνοντας με το ΕΛΚ την εσωτερική ατζέντα του Κοινοβουλίου σε κλειστές συναντήσεις των ηγετών των πολιτικών ομάδων. Ένας γρήγορος τρόπος επιτυχίας ήταν να ψηφίζουν υπέρ των θέσεων του ΕΛΚ σε διάφορα ζητήματα.

Άρχισαν επίσης να παρεμβαίνουν στην Ολομέλεια καταθέτοντας τροπολογίες παρόμοιες με αυτές του ΕΛΚ — όπως σε μη δεσμευτικό προϋπολογισμό τον Οκτώβριο του 2024, πρόταση χαλάρωσης μέτρων κατά της αποψίλωσης τον Νοέμβριο του 2024 και ψήφισμα για τα ανθρώπινα δικαιώματα στη Βενεζουέλα τον Σεπτέμβριο του 2024.

Στη νέα πραγματικότητα του Κοινοβουλίου, νομοθεσία μπορεί πλέον να περάσει είτε με δεξιά πλειοψηφία (στην οποία περιλαμβάνονται πλέον ευρωσκεπτικιστές ακροδεξιοί βουλευτές) είτε με φιλελεύθερους και κεντροαριστερούς. Το ΕΛΚ έχει τη δυνατότητα να επιλέγει συμμάχους – π.χ. στρέφεται δεξιότερα στους πράσινους κανόνες όπου δεν υπάρχει συναίνεση από την κεντροαριστερά, αλλά αναμένεται να βασιστεί στους παραδοσιακούς συμμάχους του για πιο φιλόδοξη φιλοευρωπαϊκή νομοθεσία όπως ο μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της ΕΕ.

Διχασμός στις ψήφους και προκλήσεις για τη φον ντερ Λάιεν

Αν και το λεγόμενο green omnibus πέρασε με στήριξη από την ακροδεξιά την Πέμπτη, μια άλλη ψήφος – για τους στόχους κλιματικής ουδετερότητας το 2040, ένα αμφιλεγόμενο ζήτημα – εγκρίθηκε τελικά από κεντρώα πλειοψηφία.

«Χρειάζεται να γιορτάσουμε ό,τι μπορούμε γιατί αλλιώς θα πέσουμε σε κατάθλιψη», είπε μια βουλευτής των Πρασίνων αγκαλιάζοντας συνάδελφό της στους διαδρόμους μετά την έγκριση των στόχων για το 2040.

Βουλευτές και αξιωματούχοι ανέφεραν ότι για κάποιους στο ΕΛΚ η συνεργασία με την ακροδεξιά αποτελεί είδος ανταπόδοσης – καθώς στην προηγούμενη θητεία οι αριστεροί και φιλελεύθεροι είχαν πλειοψηφία και μπορούσαν να παρακάμπτουν το ΕΛΚ. «Είναι εκδίκηση – ο Μάνφρεντ Βέμπερ δεν μπορεί να το σταματήσει», είπε αξιωματούχος της Επιτροπής που γνωρίζει τα εσωτερικά του Κοινοβουλίου.

Το ΕΛΚ υποστηρίζει ότι πάντοτε προσπαθεί να συνεργαστεί με φιλοευρωπαϊκές δυνάμεις και πως κατά τη γνώμη του το «τείχος προστασίας» παραμένει σαφές. «Η πολιτική δεν είναι παιχνίδι εντυπώσεων ή τεχνασμάτων. Εκλεγήκαμε με συγκεκριμένο πρόγραμμα και πρέπει να υλοποιήσουμε τις υποσχέσεις μας. Έτσι αντιλαμβανόμαστε τη δουλειά μας», δήλωσε ο εκπρόσωπος του ΕΛΚ Pédró López de Pablo.

Παρατεταμένη αστάθεια ως νέα κανονικότητα στην ΕΕ

Παρά τη ρήξη εμπιστοσύνης ανάμεσα στους εταίρους του συνασπισμού, οι κανόνες της ΕΕ δεν επιτρέπουν πρόωρες εκλογές – πράγμα που σημαίνει πως όλα τα κόμματα παραμένουν εγκλωβισμένα σε έναν γάμο συμφέροντος έως τις επόμενες ευρωεκλογές το 2029.

«Η δέσμευσή μας στη φιλοευρωπαϊκή δημοκρατική πλειοψηφία παραμένει», δήλωσε η επικεφαλής των Σοσιαλιστών & Δημοκρατών Iratxe García, όταν ρωτήθηκε αν θα υπάρξουν συνέπειες για το ΕΛΚ. «Το ΕΛΚ πρέπει να απαντήσει καθώς εκείνο είναι που συνεργάζεται με την ακροδεξιά».

Για την πρόεδρο της Επιτροπής, η τάση του πολιτικού της χώρου να συνεργάζεται περισσότερο με τη δεξιά πλευρά δημιουργεί δυσκολίες ενόψει μιας δεύτερης θητείας. Το παιχνίδι μεταξύ ψυχρών-θερμών σχέσεων με τους παραδοσιακούς συμμάχους κινδυνεύει να εντείνει τις αντιπαλότητες μεταξύ των θεσμών. Η φον ντερ Λάιεν έχει ήδη αντιμετωπίσει αρκετές προκλήσεις στην ηγεσία της από το Κοινοβούλιο — ανάμεσά τους τρεις προτάσεις μομφής και απειλές κατά του προϋπολογισμού της ΕΕ.

Η ενίσχυση κομμάτων εχθρικών προς την πράσινη ατζέντα – βασικό στοιχείο της πολιτικής της παρακαταθήκης – θεωρείται επίσης επικίνδυνη επιλογή. Ο Μπαρντελά χαρακτήρισε τη χθεσινή ψηφοφορία «πραγματική ήττα για την τιμωρητική οικολογία» και μια ιδεολογία οικονομικής συρρίκνωσης που προσπαθεί να επιβληθεί ακόμη και στην πρόεδρο της Επιτροπής.

Αμφισβήτηση στην ηγεσία φον ντερ Λάιεν από συμμάχους

Οι αριστεροί σύμμαχοί της βλέπουν ολοένα περισσότερο τη φον ντερ Λάιεν ως υπεύθυνη για τη στάση του κόμματός της στο Κοινοβούλιο και εκφράζουν αγανάκτηση επειδή θεωρούν ότι τους αφήνει ανεξέλεγκτους. «Κάθε φορά που το ΕΛΚ ψηφίζει μαζί με την ακροδεξιά αποδυναμώνεται η θέση που έχει η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν», τόνισε η Reintke των Πρασίνων προσθέτοντας ότι αφού εξελέγη με φιλοευρωπαϊκή πλειοψηφία δεν θα έπρεπε να τους εγκαταλείπει. «Θα ήθελα στο μέλλον πολύ μεγαλύτερη πίεση προς το ΕΛΚ σε τέτοιες ψηφοφορίες».

Η Valérie Hayer από το Renew προειδοποίησε πως η ίδια η ομάδα φον ντερ Λάιεν υπονομεύει τη σταθερότητα που αποτελεί βάση ευημερίας όλων των οικονομιών διεθνώς: «Αυτό που κάνατε σήμερα είναι υπονόμευση αυτής ακριβώς της σταθερότητας».

Ο κ. Παπασταύρου, που ήταν ο κεντρικός ομιλητής στο Συνέδριο, τόνισε ότι «Η ενέργεια έχει αναδειχθεί σε ένα κρίσιμο, πολυδιάστατο εργαλείο, με οικονομικές και γεωπολιτικές προεκτάσεις, προϋπόθεση εθνικής ασφάλειας και ανάπτυξης», τονίζοντας παράλληλα ότι οι συνέργειες μεταξύ κρατών, κυβερνήσεων, δημόσιου και ιδιωτικού τομέα συνιστούν πλέον απαραίτητη προϋπόθεση ανταπόκρισης στις συλλογικές προκλήσεις.

«Στη Νέα Υόρκη, όπου είχα την τιμή να συμμετάσχω στην τελετή του Atlantic Council 2025 Global Citizen Awards στην οποία βραβεύτηκε ο Πρόεδρος Μακρόν, ως ένας ηγέτης που διαμορφώνει το παγκόσμιο μέλλον. Συγκράτησα μία φράση του: ‘’Μπορείς να αγαπάς τη χώρα σου και ταυτόχρονα να αγαπάς να συνεργάζεσαι με τους άλλους”. Αυτό ακριβώς χρειάζεται να κάνουμε. Ελλάδα και Γαλλία είναι παραδοσιακοί σύμμαχοι, με ιστορικές ρίζες», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Υπουργός.

Εστιάζοντας στα θέματα του χαρτοφυλακίου του, ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας υπογράμμισε την πολυετή συνεργασία των δύο χωρών σε επίπεδο ανταλλαγής τεχνογνωσίας, αλλά και σε πολιτικές, όπως η πρόσφατη κοινή δέσμευση στη διαχείριση των δασών. Στη συνέχεια, ο κ. Παπασταύρου παρουσίασε τις πρωτοβουλίες της χώρας μας στον τομέα της ενέργειας, που ως στόχο έχουν, όπως είπε, την αξιοποίηση των φυσικών πόρων και του πλούτου της Ελλάδας, την απεξάρτηση από κοστοβόρες και βλαβερές πηγές ενέργειας, αλλά και τη διερεύνηση ύπαρξης νέων πηγών, όπως οι υδρογονάνθρακες, σε συνέχεια και της εκδήλωσης ενδιαφέροντος από τον πετρελαϊκό κολοσσό Chevron. «Και όλα αυτά με ένα συνολικό σχεδιασμό ενεργειακής αυτονομίας, με το βλέμμα σε μία ταυτόχρονα βιώσιμη, φιλική στο περιβάλλον και ανταγωνιστική, κοινωνικά δίκαιη ανάπτυξη»,υπογράμμισε.

“Η Ελλάδα μετέτρεψε κατά κάποιον τρόπο την κλιματική κρίση σε μια ευκαιρία για βιώσιμη ανάπτυξη”

«Επιλέξαμε να στραφούμε σε πιο βιώσιμες πηγές ενέργειας, να ενισχύσουμε τα δίκτυα και τις υποδομές μας, κατά συνέπεια να βελτιώσουμε την ενεργειακή μας αυτονομία, να ενισχύσουμε τη διασυνδεσιμότητα και, συνακόλουθα, τη γεωπολιτική μας θέση. Έτσι, η Ελλάδα μετέτρεψε κατά κάποιον τρόπο την κλιματική κρίση σε μια ευκαιρία για βιώσιμη ανάπτυξη», τόνισε, παρουσιάζοντας και στοιχεία που επιβεβαιώνουν τα παραπάνω, όπως τη μείωση κατά 46% των εκπομπών αερίου που πέτυχε η χώρα μας από το 2005, το γεγονός ότι η χώρα μας βρίσκεται μεταξύ των 10 κορυφαίων χωρών διεθνώς στην παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, αλλά και τον τετραπλασιασμό των επενδύσεων στις υποδομές.

Το Συνέδριο, που διεξήχθη υπό την παρουσία της Γαλλίδας Πρέσβειρας, κυρίας Laurence Auer, πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία της Επιτροπής Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής του Επιμελητηρίου, της οποίας Πρόεδρος είναι ο κ. Σπύρος Ράπτης, Country General Manager της Schneider Electric για Ελλάδα και Κύπρο, και συντονιστής ο Αντιπρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου, κ. Ιωάννης Βασαρδάνης. Στο συνέδριο συμμετείχαν ακόμα ο Πρόεδρος του Ελληνογαλλικού Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου, κ. Γιάννης Τρίκαρδος, η Αντιπρόεδρος, κυρία Μαρία Βοζίκη, καθώς και άλλοι διακεκριμένοι ομιλητές.

Ανδρέας Μαραθιάς

Κανείς ωστόσο δεν μπορεί να αποκλείσει το ενδεχόμενο εκπλήξεων, ιδίως σε ότι αφορά το χρονοδιάγραμμα των διαδικασιών με βάση την πρόταση του Παύλου Πολάκη για επίσπευση τους κατά ένα  μήνα με το σκεπτικό  να μην επεκταθεί η συνεχής “δημοσκοπική μας πτώση” ως συνέπεια “πρωτοφανών εντάσεων και δημόσιων αντεγκλήσεων” όπως ανέφερε στη εισήγησή του στην Πολιτική Γραμματεία.

• Υπενθυμίζεται ότι με μεγάλη πλειοψηφία η Πολιτική Γραμματεία αποφάσισε να εισηγηθεί στη Κ.Ε. την διεξαγωγή του έκτακτου Συνεδρίου, το οποίο δεν θα είναι Καταστατικό, στις 1- 3 Νοεμβρίου και αφού εκλεγούν νέοι αντιπρόσωποι στις 20 Οκτωβρίου και προεδρικές εκλογές στις 24 Νοεμβρίου και 1η Δεκεμβρίου εάν χρειαστεί δεύτερος γύρος.
• Ο βουλευτής Χανίων αντιπροτείνει την επίσπευση των διαδικασιών και ορισμό εκλογών στις 3 και 10 Νοεμβρίου, θέτοντας ως καταληκτική ημερομηνία κατάθεσης υποψηφιοτήτων την 29η Σεπτεμβρίου και σύγκληση έκτακτου συνεδρίου για το Σάββατο 5 Οκτωβρίου με τα μέλη που είχαν στο προηγούμενο συνέδριο.

Πάντως για  να καταψηφιστεί η εισήγηση της Π.Γ και να υπερψηφιστεί η προταση του Π. Πολάκη απαιτείται ανατροπή των συσχετισμών που διαμορφώθηκαν στην Κ.Ε. που αποφάσισε την καθαίρεση του Στ. Κασσελάκη, δηλαδή να συμμαχήσουν εκ νέου οι “κασσελακικοί” με τους “πολακιστές”, κάτι το οποίο δεν μπορεί να αποκλειστεί καθώς μιλάμε ένα κόμμα που βρίσκεται στο μεταίχμιο της ιστορίας του και οι ισορροπίες είναι εύθραυστες.

Στο πλαίσιο αυτό και αναλόγως των αποφάσεων της Κ.Ε. αναμένονται οι αποφάσεις και οι ανακοινώσεις από τη πλευρα του Στέφανου Κασσελάκη, ο οποίος είτε μέσα στο Σαββατοκύριακο ή από Δευτέρα, σύμφωνα με νεότερες πληροφορίες, θα προβεί σε σχετικές δηλώσεις για το αν θα είναι υποψήφιος, που είναι και το πιθανότερο σενάριο, εάν και εφόσον βέβαια η Κ.Ε. επικυρώσει τη απόφαση της Π.Γ. σχετικά με τα κριτήρια και δεν επιχειρήσουν οι “87” να “μπλοκάρουν” την κάθοδό του στις προεδρικές εκλογές.

“Συμφωνώ με την άποψη Αυλωνίτη (σ.σ. βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ) ότι το έκτακτο συνέδριο μπορεί να ακυρώσει την πρόταση της Κ.Ε. που εκδίωξε τον Κασσελάκη, πιστεύω ότι είναι καλύτερα να πάμε στις εσωκομματικές όχι με ακέφαλο τον ΣΥΡΙΖΑ αλλά με την επιστροφή του προέδρου του” δήλωσε η βουλευτής του κόμματος, Γιώτα Πούλου, μιλώντας στα “Παραπολιτικά 90,1” και τόνισε “Θα υποστηρίξω στο έκτακτο συνέδριο την ακύρωση της απόφασης της Κ.Ε.”. Και για το ενδεχόμενο ενός δεύτερου γύρου μεταξύ Κασσελάκη – Πολάκη ανέφερε “Ο Πολάκης είναι ένας καθαρός κι έντιμος σύντροφος έχει τις δικές του απόψεις, αλλά δεν πιστεύω ότι μπορεί να ηγηθεί του κόμματος και να το ενώσει και να του δώσει κυβερνητική προοπτική”.

Την ίδια ώρα ο Χανιώτης βουλευτής που έχει εκ-δηλώσει τη πρόθεση του να είναι υποψήφιος έγραψε στο λογαριασμό του στο facebook με αφορμή τις τελευταίες δημοσκοπήσεις για την προεδρική κούρσα στον ΣΥΡΙΖΑ και τα ανεβασμένα ποσοστά του:

“1)Όσο και να τα μαγειρεύετε στις δημοσκοπησεις την ΑΛΗΘΕΙΑ ΚΑΙ ΘΑ ΤΗΝ ΠΕΙΤΕ ΚΑΙ ΘΑ ΤΗΝ ΔΕΙΤΕ!!! Απο το 6% στη χθεσινη της ALCO για μενα ,στο 31,5% στη σημερινη της ΜRB υπαρχει μια μεγααααλη διαφορα ….. ΕΠΕΤΑΙ ΣΥΝΕΧΕΙΑ!!”.

Από τη πλευρά των “87” ο Σωκράτης Φάμελλος φαίνεται να είναι το φαβορί για να θέσει υποψηφιότητα, καθώς οι περιπτώσεις της Όλγας Γεροβασίλη και του Γιώργου Βασιλειάδη μάλλον  δεν έχουν πιθανότητες. “Έχει πλέον πάρα πολύ μεγάλες πιθανότητες να ανακοινωθεί και υποψηφιότητα του Σωκράτη Φάμελλου, μέχρι την Κεντρική Επιτροπή” αποκάλυψε ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Χρήστος Γιαννούλης μιλώντας στην εκπομπή του Open “Ώρα Ελλάδας” δηλώνοντας μάλιστα τι ο ίδιος θα τον στηρίξει, γιατί “Είναι το πρόσωπο που έχει αποδείξει με αυτό που έκανε ότι μπόρεσε να ενώσει την κοινοβουλευτική ομάδα που αμετροεπώς διχάστηκε με την τελευταία παρέμβαση” και δεν μπήκε σε καμία αντιπαράθεση.

Παράλληλα ο Νικόλας Φαραντούρης, ο οποίος είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο υποψηφιότητάς του στις εσωκομματικές εκλογές του ΣΥΡΙΖΑ με  πρόσφατες δηλώσεις του χαρακτήρισε το κλίμα που διαμορφώνεται “τοξικό, αντιπαραθετικό, διχαστικό και ξένο προς τις αρχές της συντροφικότητας, της ενότητας και του πολιτικού ήθους” που ο ίδιος πρεσβεύει, απομακρύνοντας έτσι κατα πάσα πιθανότητα το ενδεχόμενο να συμμετάσχει στις εσωκομματικές εκλογές.

Όσον αφορά τέλος τον Αλέξη Τσίπρα, το στέλεχος της Νέας Αριστεράς και πρώην κυβερνητικός εκπρόσωπος, στην πρώτη κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, Γαβριήλ Σακελλαρίδης, μιλώντας στο ΟΝΕ επιβεβαίωσε ουσιαστικά τις φήμες περί μη εμπλοκής του πρώην πρωθυπουργού και πρώην προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ στα τεκταινόμενα, καθώς είπε χαρακτηριστικά: “Καταλαβαίνει ότι η προσωπική του εμπλοκή θα ενίσχυε αλλά δεν θα ήταν καταλυτική για να αλλάξει τα πράγματα. Ώριμη σκέψη αυτή. Εκτιμώ ότι δεν θα κάνει κάποια κίνηση. Δεν θα βγει μπροστά, αναμένω όμως αν θα κάνει κάποια δήλωση-σχολιασμό για τα πολύ σοβαρά στον ΣΥΡΙΖΑ” και παράλληλα, σημείωσε “θεωρώ ότι ο τρόπος που έμεινε σιωπηλός αξιοποιήθηκε και εκμεταλλεύτηκε από τον κ. Κασσελάκη, ερμηνεύτηκε ως έμμεση στήριξη που κατά την άποψή μου δεν ήταν ορθό”.