Οι δύο χώρες βρίσκονταν ήδη «με το ένα πόδι» στο Σένγκεν, αφού τον Μάρτιο του 2024 καταργήθηκαν οι έλεγχοι στα αεροδρόμια και τα λιμάνια. Στα μέσα Δεκεμβρίου έλαβαν επιτέλους το «πράσινο φως» από τους Ευρωπαίους εταίρους τους αποκτώντας τα ίδια προνόμια και για τα χερσαία σύνορά τους.

Εορταστικές εκδηλώσεις έχουν προγραμματιστεί σε διάφορες μεθοριακές διαβάσεις λίγο πριν από την έναρξη του νέου έτους, τα μεσάνυχτα απόψε.

Αυτό είναι το τέλος μιας μακράς αναμονής για τις δύο πρώην κομμουνιστικές χώρες, που είναι από τις φτωχότερες στην ΕΕ. Πληρούσαν τα τεχνικά κριτήρια από το 2011 αλλά «κάθε φορά, οι χώρες μέλη εξέφραζαν αντιρρήσεις», υπενθύμισε ο αναλυτής Βαλεντίν Ναουμέσκου. Με το πέρασμα των χρόνων, το πρόβλημα αυτό έγινε «πηγή απογοήτευσης, την οποία εκμεταλλεύονταν τα αντιευρωπαϊκά κόμματα για να καταγγείλουν την άδικη αντιμετώπιση της Ρουμανίας», εξήγησε, φέρνοντας ως παράδειγμα τις πρόσφατες προεδρικές εκλογές (που στο μεταξύ ακυρώθηκαν) στις οποίες αναδείχθηκε απρόσμενα νικητής ένας ακροδεξιός υποψήφιος.

Με την ένταξη στη ζώνη Σένγκεν «σβήνει και η αίσθηση ότι είμαστε πολίτες δεύτερης κατηγορίες», εκτίμησε ο αναλυτής.

Και στις δύο χώρες, οι πολιτικοί ηγέτες έκαναν λόγο για «ιστορική απόφαση», υπογραμμίζοντας ότι αυτός ήταν ένας βασικός στόχος τους από την εποχή της ένταξης της Ρουμανία και της Βουλγαρίας στην ΕΕ, το 2007.

Στον χώρο Σένγκεν σήμερα είναι ενταγμένες οι 25 από τις 27 χώρες μέλη της ΕΕ, καθώς και οι συνδεδεμένοι γείτονές τους, η Ελβετία, η Νορβηγία, η Ισλανδία και το Λιχτενστάιν. Περισσότεροι από 400 εκατομμύρια άνθρωποι μπορούν να κυκλοφορούν ελεύθερα, χωρίς να υποβάλλονται σε ελέγχους.

Η πλήρης ένταξη της Ρουμανίας (19 εκατ. κάτοικοι) και της Βουλγαρίας (6,5 εκατ.) κατέστη δυνατή αφού η Αυστρία ήρε το βέτο της. Η Βιέννη είχε αρχικά δεχτεί, την περασμένη άνοιξη, την εν μέρει ένταξη των δύο χωρών και στη συνέχεια κατάρτισε έναν «οδικό χάρτη» για την πλήρη ένταξή τους. Η Βιέννη φοβόταν κυρίως ότι θα αυξανόταν ο αριθμός των αιτούντων άσυλο εάν διευρυνόταν ο χώρος Σένγκεν αλλά πλέον θεωρεί ότι τα μέτρα που εφαρμόστηκαν τους τελευταίους μήνες επέτρεψαν να μειωθούν σημαντικά οι μεταναστευτικές ροές.

Με βάση μια συμφωνία που παρουσιάστηκε τον Νοέμβριο στη Βουδαπέστη, θα πραγματοποιούνται προσωρινά έλεγχοι, για ένα διάστημα έξι μηνών, ώστε να ελαχιστοποιηθεί η πιθανότητα αλλαγής των μεταναστευτικών οδών. Θα ενισχυθούν επίσης οι έλεγχοι στα σύνορα Βουλγαρίας-Τουρκίας, τα οποία θα αποτελούν τα εξωτερικά σύνορα του χώρου Σένγκεν.

Οι δύο χώρες αναμένουν ότι θα ωφεληθούν οικονομικά από την ένταξη στον χώρο Σένγκεν και ότι το ΑΕΠ τους θα αυξηθεί κατά τουλάχιστον 1%.

Οι οδικοί μεταφορείς δεν κρύβουν επίσης την ικανοποίησή τους αφού συχνά οι οδηγοί αναγκάζονταν να περιμένουν στα σύνορα ακόμη και για 20 ώρες. «Ήταν απλώς χάσιμο χρόνο για τους οδηγούς που δεν μπορούσαν καν να ξεκουραστούν σε αυτό το διάστημα επειδή έπρεπε να μετακινούν το όχημά τους κάθε 10 λεπτά», σχολίασε ο Μπενιαμίν Λουτσέσκου, ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Μεταφορών της Ρουμανίας.

Στη Βουλγαρία, η κακή κατάσταση των υποδομών εκτιμάται ότι θα περιορίσει τις θετικές συνέπειες από την πλήρη ένταξη στον χώρο Σένγκεν: οι δρόμοι είναι στενοί, κάποιες φορές κακοσυντηρημένοι, οι σιδηροδρομικές γραμμές ανύπαρκτες ή πεπαλαιωμένες, οι γέφυρες στον Δούναβη –στα σύνορα με τη Ρουμανία– ελάχιστες.

Όσον αφορά τον τουρισμό, οι παράγοντες του τομέα βασίζονται στην αύξηση του αριθμού των ταξιδιωτών προς τη γειτονική Ελλάδα.

«Είναι μια εξαιρετική είδηση» είπε ο Ιβαΐλο Κιρκόφ, 46 ετών, υπεύθυνος πωλήσεων. «Περιμέναμε με ανυπομονησία την πλήρη ένταξη».

Για τον Γκεόργκι Γρκαντσάροφ, ξεναγό και καθηγητή ελληνικών, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι οι Ρουμάνοι και οι Βούλγαροι θα προτιμούν στο εξής την Ελλάδα ως τουριστικό προορισμό. Χωρίς ουρές αναμονής, «πηγαίνεις (οδικώς) από τη Σόφια στη Θεσσαλονίκη μέσα σε τέσσερις ώρες, όσο χρειάζεται και για να πας στα βουλγαρικά παράλια της Μαύρης Θάλασσας», εξήγησε.

Ποιος θα είναι όμως ο αντίκτυπος της κατάργησης των συνόρων για την Ελλάδα με δυο χώρες που αποτελούν σημαντικές τουριστικές και εμπορικές δεξαμενές για τη χώρα; 

«Η ένταξη της Βουλγαρίας στη ζώνη Σένγκεν από 1η Ιανουαρίου 2025 φέρνει την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης με μεγαλύτερη ένταση στο προσκήνιο, καθώς διευκολύνεται περαιτέρω η κίνηση των ανθρώπων και των εμπορευμάτων στη διασυνοριακή περιοχή. Η κατάργηση των ελέγχων με τη Βουλγαρία μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική αύξηση του εμπορίου και των επενδύσεων μεταξύ των δύο χωρών. Αυτό μπορεί να έχει θετική επίδραση τόσο στην τοπική όσο και στην εθνική οικονομία, ιδιαίτερα σε τομείς όπως ο τουρισμός και η μεταφορά εμπορευμάτων» αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Περιφερειάρχης Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης Χριστόδουλος Τοψίδης. 

«Η περιφέρειά μας βρίσκεται σε καίρια γεωστρατηγική θέση, συνδέοντας την Ελλάδα με τα Βαλκάνια, την Ανατολική Ευρώπη, τη Μαύρη Θάλασσα και την Ανατολική Μεσόγειο. Ακριβώς αυτή η θέση της έχει αναδείξει τον ρόλο της ως κόμβο της ευρύτερης περιοχής. Ταυτόχρονα, όμως, έχει αναδείξει και το βασικό συγκριτικό της πλεονέκτημα, την διασυνοριακότητα. Το πλεονέκτημα αυτό έχει διαμορφώσει ευνοϊκές συνθήκες για την αύξηση των οδικών αφίξεων, τις διακρατικές συνεργασίες στο εμπόριο, την βιομηχανία, τον πολιτισμό, την αναβάθμιση των τουριστικών προορισμών και βελτίωση των υποδομών φιλοξενίας, την ανάπτυξη δραστηριοτήτων διεθνών μεταφορών» προσθέτει.

• Ενόψει της εφαρμογής της νέας συνθήκης που εξασφαλίζει η ζώνη Σένγκεν, από την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, όπως λέει ο κ. Τοψίδης, έχουν γίνει στοχευμένες ενέργειες που αφορούν στην αξιοποίηση του πλεονεκτήματος της διασυνοριακότητας και τις οδικές συνδέσεις της με την Βουλγαρία, με σκοπό την διευκόλυνση του αυξημένου, όπως αναμένεται, από βορρά τουριστικού ρεύματος, αλλά και της διακίνησης αγαθών στις εκατέρωθεν αγορές.

«Ολοκληρώθηκαν οι οδικοί άξονες: Εξοχής Δράμας, Θέρμες-Ζλάτογκραντ, Κυπρίνου και Ορμενίου στον Έβρο, Νυμφαία – Μακάζα στη Ροδόπη, που έχει αποδείξει την δυναμική του στη διαμόρφωση ενός μεγάλου τουριστικού ρεύματος και του Δημάριου-Rudozem στην Ξάνθη, που αποτελεί την επιτομή της διασυνοριακής συνεργασίας με την Βουλγαρία. Ένα έργο στο οποίο τόσο εμείς ως περιφέρεια ΑΜΘ όσο και η νομαρχία Σμόλιαν Βουλγαρίας συνδράμαμε με όλες μας τις δυνάμεις ώστε να το δούμε να πραγματοποιείται» τονίζει.

• Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία κινητικότητας του 2024 μέσω των διασυνοριακών σημείων διέλευσης Ελλάδας-Βουλγαρίας, τους θερινούς, τουριστικούς μήνες και συγκεκριμένα από τους μήνες Ιούνιο μέχρι και Οκτώβριο, στην περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης εισήλθαν περισσότεροι από 1.200.000 πολίτες.

«Σήμερα οι Βαλκανικές χώρες και ιδιαίτερα η Βουλγαρία αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του τουριστικού ρεύματος στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, κάτι που αποδεικνύεται όχι μόνο από τις διανυκτερεύσεις, αλλά και από τις επενδύσεις που πραγματοποιούνται στους τομείς των ακινήτων και του τουρισμού. Γι’ αυτό για εμάς η περαιτέρω βελτίωση και αναβάθμιση της Εγνατίας Οδού, καθώς και των κάθετων αξόνων που τη συνδέουν με τη Βουλγαρία και άλλες γειτονικές χώρες, είναι καίριας σημασίας για την ενίσχυση του ρόλου της περιοχής ως εμπορικού, τουριστικού, οικονομικού διαδρόμου» τονίζει ο κ. Τοψίδης, που συνάμα επισημαίνει πως απαιτείται προσοχή και στρατηγική διαχείριση όλων των ζητημάτων που ενδέχεται να προκύψουν από την πλήρη ένταξη της Βουλγαρίας και τη Ρουμανίας στη ζώνη Σένγκεν.

«Συνολικά, η ένταξη της Βουλγαρίας στη ζώνη Σένγκεν μπορεί να προσφέρει ευκαιρίες για την περιοχή μας και την χώρα μας, αλλά απαιτεί επίσης προσοχή, στρατηγική διαχείριση των προκλήσεων που ενδέχεται να προκύψουν και καλύτερο συντονισμό στην αντιμετώπιση κοινών προβλημάτων. Πρόσφατα ηγήθηκα μίας μεγάλης αποστολής αυτοδιοικητικών και υπηρεσιακών από την Περιφέρεια ΑΜΘ σε επίσκεψή μας στη Νομαρχία Σμόλιαν, με την οποία έχουμε μακροχρόνιες σχέσεις φιλίας και συνεργασίας. Αναγνωρίζοντας τις νέες συνθήκες για τη διασυνοριακή περιοχή που θα διαμορφώσει η ένταξη της Βουλγαρίας στη ζώνη Σένγκεν, θελήσαμε να επικαιροποιήσουμε αυτή τη σχέση, ώστε να είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε από κοινού τις αναδυόμενες προκλήσεις. Σήμερα δεν χρειάζεται να αναζητήσουμε νέους δρόμους, αυτοί ήδη υπάρχουν. Δική μας δουλειά είναι να αξιοποιήσουμε τα συγκριτικά πλεονεκτήματα που απορρέουν από την γεωγραφική θέση και γειτνίαση. Οι διασυνοριακές περιοχές μοιράζονται κοινούς στόχους και προτεραιότητες, και η συνεργασία μας μπορεί να οδηγήσει σε αμοιβαία οφέλη. Τα σύνορα πρέπει να ενώνουν και όχι να χωρίζουν τους λαούς και σήμερα οι συνθήκες μας επιτρέπουν να διευρύνουμε και να ισχυροποιήσουμε την διασυνοριακή θέση της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης», καταλήγει ο κ. Τοψίδης.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Από τα μεσάνυχτα γίνονται έλεγχοι σε όλα τα χερσαία σύνορα της Γερμανίας. Μέχρι σήμερα ίσχυαν ήδη οι έλεγχοι στα νοτιοανατολικά σύνορα της χώρας, δηλαδή σε Αυστρία, Ελβετία, Τσεχία και Πολωνία. Τώρα όμως επεκτείνονται και στην υπόλοιπη χερσαία συνοριογραμμή, δηλαδή σε: Γαλλία, Βέλγιο, Λουξεμβούργο, Ολλανδία και Δανία.

Οι χώρες πρώτης υποδοχής, όπως η Ελλάδα, από την άλλη συνασπίζονται ξανά για να ζητήσουν ακόμη μία φορά στήριξη και καταμερισμό του βάρους διαχείρισης των μεταναστευτικών και προσφυγικών ροών. Η πρώτη κρίσιμη μάχη για το θέμα θα ξεκινήσει μάλιστα σήμερα, στη Διάσκεψη για την Ασφάλεια και τη Μετανάστευση στο Βερολίνο. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα θέσει το ζήτημα τον Οκτώβριο τόσο στην επόμενη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ στις Βρυξέλλες, όσο και στη Διάσκεψη του Βερολίνου για τα Δυτικά Βαλκάνια στη Γερμανία. Ταυτόχρονα, ήδη βρίσκεται σε ανοικτή γραμμή επικοινωνίας με την Πολωνία και τον ομόλογό του, Ντόναλντ Τουσκ, αλλά και με μια χώρα που επίσης πλήττεται από τις κινήσεις της Γερμανίας την γειτονική μας Ιταλία με την πρωθυπουργό της χώρα Τζόρζια Μελόνι να είναι ιδιαίτερα ενοχλημένη από τις αποφάσεις της κυβέρνησης του Όλαφ Σολτς.

Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Νίκος Παναγιωτόπουλος, αναμένεται να επαναλάβει στη Διάσκεψη πως δεν είναι λύση για το μεταναστευτικό η μονομερής κατάργηση της συνθήκης Σένγκεν. Εν προκειμένω αναμένεται να τονίσει πως οι πρόσφυγες που έχουν λάβει άσυλο σε χώρα πρώτης υποδοχής έχουν το δικαίωμα μετακίνησης εντός της ΕΕ για 90 ημέρες. Αλλά και να ξεκαθαρίσει ότι δεν μπορεί τα κράτη μέλη του Βορρά να πετούν το μπαλάκι στις χώρες πρώτης υποδοχής, χωρίς ούτε καν αύξηση της χρηματοδότησης.

Αυτό το μήνυμα είχε εκπέμψει ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, κατά τη συνάντηση του με τον Αυστριακό καγκελάριο, Καρλ Νεχάμερ, την περασμένη εβδομάδα. Σημειωτέον ότι ο πρωθυπουργός είχε επίσης δηλώσει ότι οι διαθέσιμοι κοινοτικοί πόροι για τη φύλαξη των συνόρων και τη λειτουργία Κέντρων Υποδοχής στη χώρα μας δεν είναι βέβαιο ότι θα επαρκούν στο μέλλον. Ενώ είχε επαναλάβει το αίτημα για χρηματοδότηση του φράχτη στον Έβρο από την ΕΕ.

Εφόσον η Γερμανία δεν να σεβαστεί τη Σένγκεν, η Ελλάδα θέλει τουλάχιστον να έχει μεγαλύτερη χρηματοδότηση για το μεταναστευτικό και προσφυγικό. Αφενός για να διαχειριστεί πρόσφυγες στους οποίους θα κλείσει η πόρτα της Γερμανίας και άλλων χωρών της κεντρικής Ευρώπης, κατά παράβαση της Σένγκεν. Και αφετέρου για να προλάβει νέα αύξηση και μεταναστευτικών ροών.

Ο ρόλος της Τουρκίας

Στη Νέα Υόρκη στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στις 27 Σεπτεμβρίου, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα έχει νέα συνάντηση με τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Η Αθήνα θέλει αν μη τι άλλο να κρατά τους διαύλους ανοιχτούς και το κλίμα ζεστό ώστε να συνεχιστεί η συνεργασία στο μεταναστευτικό.

Ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη, Μιχάλης Χρυσοχοϊδης θα επισκεφθεί σήμερα τον Έβρο, από όπου αναμένεται να εξαγγείλει την ολοκλήρωση του φράχτη παρά το γεγονός ότι η πίεση είναι τα θαλάσσια σύνορα στα Δωδεκάνησα, καθώς αυξάνονται οι προσφυγικές ροές από το Λίβανο όσο συνεχίζει να καίει η φωτιά στη Μέση Ανατολή. Και αυτό καθώς στο Λίβανο βρίσκονται 12 καταυλισμοί με πάνω από ένα εκατομμύριο πρόσφυγες, κυρίως Σύριοι αλλά και Παλαιστίνιοι.

Η κίνηση πολιτικά θεωρείται και ως… κατευνασμός στο δεξιό ακροατήριο της ΝΔ, θέλοντας να δείξει ότι δεν πείθεται από τους χαμηλούς τόνους και την προσπάθεια του Βερολίνου να υποβαθμίσει το θέμα μεταφέροντας το βάρος στις χώρες υποδοχής μια εκ των οποίων είναι και η Ελλάδα.

Για τον λόγο υπάρχει αυξημένη επιφυλακή στα χερσαία και θαλάσσια σύνορά μας καθώς οι διακινητές προσπαθώντας να προλάβουν τις εξελίξεις επιχειρούν να εκμεταλλευτούν τον καλό καιρό και να περάσουν όσο το δυνατόν περισσότερους μετανάστες από τα σύνορα.

Αντιδράσεις αναμένεται να προκληθούν σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες καθώς θεωρείται αναπόφευκτο ότι θα υπάρξουν προβλήματα στην καθημερινότητα των πολιτών, δεδομένου ότι οι διανοσυριακές μετακινήσεις για ψώνια, ανεφοδιασμό καυσίμων ή ιατρικά ραντεβού αποτελούν κομμάτι της κοινής συμβίωσης στα σύνορα και με τους ελέγχους οι ουρές και η αναμονή θα είναι μεγαλύτερη.