Αρχικά, η κ. Μπακογιάννη ανέφερε πως: «Δεν νομίζω πως υπάρχει κανείς που δεν είναι ανήσυχος αυτές τις ημέρες. Έχουμε έναν πόλεμο στη γειτονιά μας, μια ανάφλεξη που υποθέτουμε ότι θα προχωρήσει για αρκετό καιρό. Το Ιράν είναι μια μεγάλη χώρα, 90 εκατ. άνθρωποι. Έχουμε ένα κενό εξουσίας στο Ιράν. Φαινομενικά υπάρχει αλλά είναι σαφές πως το σκληρό αυτό σύστημα έχει υποστεί ρωγμές, άρα έχουμε ανεξάρτητες στρατιωτικές μονάδες που κινούνται και χωρίς πληροφόρηση και με αποφάσεις του παρελθόντος. Αυτό δημιουργεί ακόμη μια μεγαλύτερη αναστάτωση, χτυπάνε όπου βρούνε στη φάση αυτή».

Το μεγάλο ερώτημα είναι ποια θα είναι η επόμενη ημέρα τόνισε η κ. Μπακογιάννη σημειώνοντας πως το καθεστώς του Ιράν είναι 48 ετών και έχει ρίζες. 

«Εγώ πιστεύω πως κάποια στιγμή που δεν θα αργήσει πολύ, το Ιράν θα κάνει μια σοβαρή πρόταση διαπραγματεύσεων. Το ερώτημα είναι εκείνη την ώρα να είμαστε έτοιμοι, ως Δύση, αυτή την πρόταση να την αποδεχτούμε. Και να καθίσουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με όρους, ώστε να μπορέσει να υπάρξει μια εκτόνωση της κατάστασης», υπογράμμισε. 

«Καταλαβαίνετε πως τα οικονομικά αποτελέσματα αυτής της κρίσης είναι τεράστια. Ακόμα δεν το συνειδητοποιούμε. Το φυσικό αέριο ανέβηκε 50%. Οι χώρες του ΟΠΕΚ είπαν ότι θα αυξήσουν την παραγωγή αλλά από πού θα την εξάγουν, με τα στενά του Ορμούζ κλειστά;  Έχουμε να αντιμετωπίσουμε μια κρίση και έχει μεγάλη σημασία πως ο ελληνικός λαός, ενωμένος, συμφωνεί στην υποστήριξη της Κύπρου. Είναι πολύ σημαντικό αυτό. Πως υπάρχει μια ενότητα στο πολιτικό σύστημα, στον λαό και βεβαίως στους Κυπρίους αδελφούς», τόνισε. 

Ερωτώμενη για το εάν υπάρχει περίπτωση να εμπλακεί με κάποιον τρόπο η Ελλάδα στον πόλεμο, η κ. Μπακογιάννη απάντησε: «Όχι, η Ελλάδα δεν πρόκειται να εμπλακεί, η Ελλάδα δεν είναι μέρος αυτού του πολέμου και αυτού του προβλήματος. Η Ελλάδα θεωρεί υποχρέωσή της να υποστηρίξει αμυντικά την Κύπρο και η Belharra έχει τη δυνατότητα να δει και να εντοπίσει οποιαδήποτε επίθεση εγκαίρως. Αμυντικά θωρακίζουμε την Κύπρο. Από κει και πέρα δεν είμαστε μέσα στον πόλεμο, δεν έχουμε σχέση, δεν θα ανακατευτούμε.

Για το εάν ΗΠΑ και Ισραήλ έχουν κοινό στόχο, η κ. Μπακογιάννη σχολίασε πως «δεν είμαι απολύτως βεβαία αν έχουν κοινή στόχευση. Έχω την εντύπωση πως το Ισραήλ είναι πολύ πιο προχωρημένο από τις ΗΠΑ. Οι ΗΠΑ είναι πολύ πιο επιφυλακτικές και ορθώς κατά τη γνώμη μου. Γι΄ αυτό λέω πως αν υπάρξει παράθυρο ευκαιρίας στις διαπραγματεύσεις, πρέπει οι ΗΠΑ να το χρησιμοποιήσουν».

Για την Ελλάδα είναι στόχοι, όπως επισήμανε είναι: «Πρώτον, εσωτερική σταθερότητα. Ευτυχώς για μας, με την πολιτική που ακολούθησε ο Κ. Μητσοτάκης όλο αυτόν τον καιρό, έχει αποθέματα η Ελλάδα και έχει δημοσιονομική σταθερότητα μετράει πάρα πολύ, διότι μπορεί να μας περιμένουν δύσκολες ημέρες. Αυτή τη στιγμή χρειάζεται ενότητα στο ελληνικό πολιτικό σύστημα. Αύριο ο κ. Γεραπετρίτης καλεί το Συμβούλιο Εξωτερικής Πολιτικής, ο πρωθυπουργός ενημερώνει τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Αυτό που χρειάζεται είναι ενότητα, σοβαρότητα, ρεαλισμός και όσο το δυνατόν σωστή ανάλυση των πραγμάτων». 

Για την Κύπρο ανέφερε επίσης πως και οι «υπόλοιποι Ευρωπαίοι πρέπει να συνειδητοποιήσουν πως είναι μια απειλή εναντίον ευρωπαϊκής χώρας. Άρα το να μένουν σε επίπεδο δηλώσεων δεν είναι το καλύτερο, πρέπει εμπράκτως να αποδείξουν πως στηρίζουν την Κύπρο, όπως υποχρέωση με βάση τη Συνθήκη. Και για την Κύπρο η απειλή δεν νομίζω πως είναι πάρα πολύ μεγάλη».

Αναφορικά με τη δυσαρέσκεια που υπάρχει από την Κύπρο απέναντι στη Βρετανία, η κ. Μπακογιάννη παρατήρησε πως «η υπόθεση Έπσταϊν έχει αποδιοργανώσει το Ηνωμένο Βασίλειο, διότι οι κινήσεις του είναι αν μη τι άλλο δύσκολο κατανοητές. Από τη μια μεριά μας λένε ότι δεν ανακατεύονται, από την άλλη μας λένε ότι θα ανακατεύονται αλλά αμυντικά. Τη δική τους βάση πήγαν να χτυπήσουν τα drones, δεν αποφασίσανε να χτυπήσουν τη Λευκωσία. Νομίζω πως το Ηνωμένο Βασίλειο πρέπει να ξεκαθαρίσει την κατάσταση και να ασχοληθεί σοβαρά με το θέμα, γιατί έχω την εντύπωση πως ασχολούνται μόνο με τα εσωτερικά τους. Όταν γίνεται ένας πόλεμος δεν έχεις τέτοια περιθώρια».

Για τη στάση της Τουρκίας, η κ. Μπακογιάννη ανέφερε πως «βρίσκεται σε πάρα πολύ δύσκολη θέση. Η δήλωσή της είναι καταδικαστική για την επίθεση αλλά έχει ενδιαφέρον να δείτε ότι καταδικάζει το Ισραήλ και όχι τις ΗΠΑ. Αυτή είναι η διπλωματική γλώσσα. Ανησυχούν οι άνθρωποι και δικαίως, έχουν σύνορα με το Ιράν, είχαν εξαιρετικά καλές σχέσεις με το Ιράν, προμηθεύονται πετρέλαιο από το Ιράν άρα έχουν διάφορες συναλλαγές και θέματα που είναι ανοιχτά. Βλέπουν μια αναστάτωση σε όλους τους τα σύνορα. Υπάρχει και ένας κίνδυνος που απεύχονται όλοι. Το Ιράν είναι 60% Πέρσες και το υπόλοιπο είναι διάφορες εθνότητες. Μέσα σε αυτό είναι και Κούρδοι. Δεν είναι αυτονομημένοι οι Κούρδοι του Ιράν και μια ανάφλεξη ανοίγει τις πύλες της κολάσεως».

Για το πώς πρέπει να αντιμετωπίσει η κυβέρνηση τις όποιες οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου, η κ. Μπακογιάννη ανέφερε: «ότι θα δούμε πληθωριστικές τάσεις νομίζω δεν υπάρχει αμφιβολία. Από την ώρα που η ναυσιπλοΐα έχει εκτίναξη του κόστους και πολλά προϊόντα έρχονται από την Κίνα, όταν έρθουν θα έρθουν σε υψηλότερες τιμές. Η Ελλάδα είναι σχετικά καλά θωρακισμένη αυτή τη στιγμή οικονομικά αλλά όλα έχουν και ένα όριο. Δυστυχώς όταν καίγεται το σπίτι του γείτονά σου, πρέπει να ανησυχείς και εσύ πάρα πολύ. Νομίζω πως χρειάζεται ψυχραιμία. Ευτυχώς γίνεται αυτόν τον μήνα και θα έχει φανεί όλη η επίπτωση το τέλος Απριλίου και ο τουρισμός μας δεν θα κινδυνέψει με τα σημερινά δεδομένα. Οι Έλληνες έχουν κάθε λόγο να νιώθουν ασφαλείς και ήσυχοι πως η Ελλάδα και απέναντι στην Κύπρο κάνει το καθήκον της». 

«Είναι πολύ λυπηρό να βλέπεις ότι οι σχέσεις προφανώς δεν είναι όπως ήταν», δήλωσε σήμερα ο Τραμπ στην εφημερίδα Sun.

Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι οι ΗΠΑ δεν επιθυμούν να εμπλακεί η Βρετανία σε πόλεμο στη Μέση Ανατολή, αλλά πρόσθεσε: «Δεν έχει σημασία, αλλά (ο Στάρμερ) θα έπρεπε να έχει βοηθήσει… θα έπρεπε. Να, η Γαλλία ήταν καταπληκτική. Όλοι τους ήταν. Το Ηνωμένο Βασίλειο φέρθηκε πολύ διαφορετικά από τους άλλους», σχολίασε ο Τραμπ.

Θα είναι η πρώτη φορά από την έναρξη των επιθέσεων το Σάββατο που ο πρόεδρος θα απευθυνθεί απευθείας σε δημοσιογράφους, καθώς τα προηγούμενα μηνύματά του είχαν μεταδοθεί μέσω προηχογραφημένων βίντεο που δημοσιεύτηκαν στην πλατφόρμα Truth Social.

Ο επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, ο Αλί Λαριτζανί προειδοποίησε με ανάρτησή του στο Χ ότι «το Ιράν, αντίθετα με τις Ηνωμένες Πολιτείες, είναι προετοιμασμένο για έναν μακρύ πόλεμο».

Υπενθυμίζεται ότι νωρίτερα διέψευσε κατηγορηματικά τις πληροφορίες ότι η Τεχεράνη επεδίωξε την επανέναρξη των συνομιλιών με την Ουάσινγκτον και ξεκαθάρισε ότι το Ιράν «δεν θα διαπραγματευτεί με τις ΗΠΑ».

Η δήλωση αυτή έγινε μετά από δημοσίευμα της Wall Street Journal ότι ο Λαριτζανί άσκησε πιέσεις μέσω των Ομανών μεσολαβητών για επανέναρξη των έμμεσων συνομιλιών με την Ουάσιγκτον, μετά τη δολοφονία του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν Αλί Χαμενεΐ σε κοινή επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ το Σάββατο.

Σε ξεχωριστή ανάρτηση, ο Λαριτζανί απάντησε επίσης στις δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για το Ιράν. Όπως ανέφερε, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, «έχει βυθίσει την περιοχή στο χάος με τις “ψεύτικες ελπίδες” του και τώρα ανησυχεί για περαιτέρω απώλειες Αμερικανών στρατιωτών». «Με τις παραληρηματικές του ενέργειες, μετέτρεψε το αυτοδημιούργητο σύνθημά του “America First” σε “Israel First” και θυσίασε Αμερικανούς στρατιώτες για την επιδίωξη ισχύος του Ισραήλ», συμπλήρωσε.

Οι ειρηνευτικές συνομιλίες φαίνονται να έχουν περιέλθει σε αδιέξοδο τις τελευταίες εβδομάδες, λόγω της επιμονής της Ρωσίας να παραδώσει η Ουκρανία το υπόλοιπο τμήμα της ανατολικής περιοχής του Ντονμπάς το οποίο δεν ελέγχει η Μόσχα – μια ιδέα που ο Ουκρανός Πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει απορρίψει επανειλημμένα.

Το Bloomberg News ανέφερε το Σάββατο, επικαλούμενο πηγές που γνωρίζουν το θέμα, ότι οι Ρώσοι αξιωματούχοι βλέπουν ολοένα και λιγότερους λόγους για τη συνέχιση των συνομιλιών υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, εκτός εάν το Κίεβο δώσει σήμα ότι είναι έτοιμο να παραχωρήσει εδάφη.

Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε τη Δευτέρα ότι η Ρωσία παραμένει, ωστόσο, προσηλωμένη στις συνομιλίες και ότι η προσέγγισή της είναι αμετάβλητη.

«Έχουμε τα δικά μας συμφέροντα που πρέπει να προστατεύσουμε, και είναι προς το συμφέρον μας να συνεχίσουμε αυτές τις διαπραγματεύσεις. Παραμένουμε ασφαλώς ανοιχτοί σε αυτές τις διαπραγματεύσεις», δήλωσε ο Πεσκόφ, τονίζοντας ότι μια «πολιτική και διπλωματική επίλυση» είναι ο προτιμώμενος τρόπος της Μόσχας για τον τερματισμό των συγκρούσεων.

Ερωτηθείς εάν τα πλήγματα των ΗΠΑ στο Ιράν θα επηρεάσουν την ειρηνευτική διαδικασία για την Ουκρανία, ο Πεσκόφ δήλωσε ότι η Ρωσία συνεχίζει να εκτιμά τις μεσολαβητικές προσπάθειες των ΗΠΑ, αλλά πρόσθεσε ότι η Μόσχα εμπιστεύεται μόνο τον εαυτό της «πρώτα και κύρια» και θα καθοδηγείται από τα δικά της συμφέροντα.

Ο γερμανός καγκελάριος τόνισε επίσης ότι «η Ρωσία δεν κερδίζει αυτόν τον πόλεμο»

«Αυτό εντάσσεται στην προπαγάνδα και στο πλαίσιο του ψυχολογικού πολέμου. Η Ρωσία θέλει να μας κάνει να το πιστέψουμε, αλλά τα γεγονότα λένε κάτι τελείως διαφορετικό», είπε κατά την διάρκεια εκδήλωσης υποστήριξης του Κιέβου στο Βερολίνο παρουσία του πρεσβευτή της Ουκρανίας στην Γερμανία.

«Στο μέτωπο, η Ρωσία δεν κερδίζει εδάφη, τελείως το αντίθετο. Ο Φεβρουάριος χαρακτηρίστηκε από εκπληκτικά εδαφικά κέρδη για τον ουκρανικό στρατό. Και η ρωσική οικονομία πλήττεται περισσότερο από τις κυρώσεις και τον πόλεμο, πράγμα που τα μέσα ενημέρωσης μας αφήνουν μερικές φορές να καταλάβουμε», πρόσθεσε.

Την ώρα που η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν θα είναι σε θέση σήμερα να υιοθετήσει το νέο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας εξαιτίας του ουγγρικού βέτο, όπως δήλωσε η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλλας, ο Φρίντριχ Μερτς ζητά από τους ευρωπαίους εταίρους να μην σταματήσουν τις προσπάθειες για την από κοινού υποστήριξη της Ουκρανίας.

«Βρισκόμαστε σε μία καμπή που μπορεί να αποφασίσει για την τύχη ολόκληρης της ηπείρου μας», προειδοποίησε.

«Πρέπει να αντιληφθούμε ότι ο τρόπος με τον οποίο θα τερματίσουμε τον πόλεμο αυτόν στην Ευρώπη θα έχει μακροχρόνια επίδραση στην ζωή μας και στον ρόλο μας στον κόσμο».

Χθες, ο Ουκρανός πρόεδρος αποκάλυψε λεπτομέρειες του νέου ειρηνευτικού σχεδίου που έχει ως στόχο να βάλει τέλος στον πόλεμο με τη Ρωσία.

«Συζητήσαμε ορισμένες σημαντικές λεπτομέρειες της δουλειάς που είναι σε εξέλιξη. Υπάρχουν καλές ιδέες που μπορούν να συμβάλουν σε ένα κοινό αποτέλεσμα και σε μια βιώσιμη ειρήνη» έγραψε στη σελίδα του στο Facebook.

Ο Ζελένσκι ανέφερε ότι είχε «μια πολύ καλή συζήτηση» με τους Αμερικανούς και τους ευχαρίστησε «για την εποικοδομητική προσέγγισή τους, την εντατική δουλειά τους και τα ευγενικά λόγια τους».

«Ελπίζω ότι οι συμφωνίες που επιτεύχθηκαν σήμερα με την ευκαιρία των Χριστουγέννων και οι ιδέες που συζητήσαμε θα αποδειχθούν χρήσιμες», πρόσθεσε. «Ας είναι η σημερινή μας συζήτηση ένα ακόμη βήμα προς την ειρήνη», συμπλήρωσε.

Τα βασικά σημεία του σχεδίου του Ζελένσκι

Το κείμενο που παρουσίασε χθες ο Ζελένσκι προβλέπει το πάγωμα του μετώπου στις σημερινές γραμμές του, χωρίς όμως να προσφέρει καμία άμεση λύση στο ακανθώδες ζήτημα των εδαφών που κατέχει η Ρωσία, που αποτελούν περίπου το 19% της Ουκρανίας.

Σε αντίθεση με την αρχική εκδοχή, το νέο έγγραφο παραβλέπει επίσης σημαντικές αξιώσεις της Μόσχας: την αποχώρηση των ουκρανικών δυνάμεων από τις περιοχές του Ντονμπάς που ελέγχουν ακόμη και τη νομική δέσμευση του Κιέβου να μην ενταχθείς το ΝΑΤΟ.

Για τον λόγο αυτό, θεωρείται απίθανο να συμφωνήσει η Ρωσία με τη νέα πρόταση. Όταν ρωτήθηκε για το θέμα αυτό, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ είπε ότι η Μόσχα «εξετάζει τη θέση της» και αρνήθηκε να σχολιάσει τις λεπτομέρειες.

Την εξέλιξη ανακοίνωσε ο ίδιος μέσω ανάρτησης στο X, γράφοντας χαρακτηριστικά: «Καθ’οδόν προς το Μαϊάμι».

Στο μήνυμά του συνόδευσε τη φράση με emoji περιστεριού, καθώς και με σύντομο βίντεο, στο οποίο αποτυπώνεται ο πρωινός ήλιος να διαπερνά τα σύννεφα πάνω από παραλία με φοίνικες, δίνοντας έναν συμβολικό τόνο στις εξελίξεις.

Η απάντηση, σύμφωνα με αναλύσεις, είναι διττή. Όσον αφορά στην ικανότητα της Ευρώπης να αντικαταστήσει ομαλά τα όπλα που παρέχουν οι ΗΠΑ, οι ειδικοί κρίνουν ότι αυτό δεν μπορεί να γίνει. Ωστόσο, αναφορικά με το αν η Ουκρανία μπορεί να συνεχίσει να μάχεται χωρίς την πλήρη ροή αμερικανικών όπλων, η απάντηση είναι Ναι.

Πρόσφατα, ο πρώην Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, προκάλεσε σοκ στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες εκδίδοντας ένα έκτακτο τελεσίγραφο προς το Κίεβο. Η απαίτηση ήταν σαφής: η Ουκρανία πρέπει να αποδεχθεί το αιφνιδιαστικό σχέδιο της Ουάσιγκτον για την κατάπαυση του πολέμου, διαφορετικά διατρέχει τον κίνδυνο να χάσει την αμερικανική υποστήριξη, δηλαδή την παροχή όπλων και πληροφοριών.

Αν και το αρχικό σχέδιο έχει έκτοτε υποστεί αλλαγές – χάρη στη συμμετοχή της Ουκρανίας και των Ευρωπαίων εταίρων, καθιστώντας το λιγότερο ευνοϊκό για τη Ρωσία – η απειλή της διακοπής της βοήθειας παραμένει ένα δυσάρεστο σενάριο που αιωρείται πάνω από το Κίεβο.

Σε αυτό το πλαίσιο, το POLITICO ανέλυσε εκτενώς 5 κρίσιμα ζητήματα που πηγάζουν από το τελεσίγραφο του Τραμπ και αξιολόγησε τη βαρύτητά τους στην ουκρανική πολεμική προσπάθεια. Η αξιολόγηση αυτή φωτίζει τις δυνατότητες και τις αδυναμίες της Ευρώπης και του Κιέβου σε μια ενδεχόμενη μετάβαση από την αμερικανική στην ευρωπαϊκή υποστήριξη.

1. Μπορεί η Ευρώπη να αντικαταστήσει απλά τις Ηνωμένες Πολιτείες;

Όχι, όχι στο άμεσο μέλλον και όχι στο επίπεδο που χρειάζεται η Ουκρανία.

Ο Christian Mölling, ανώτερος σύμβουλος στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Πολιτικής (European Policy Centre), δήλωσε ότι η Ευρώπη μπορεί να υποστηρίξει την Ουκρανία χωρίς τις ΗΠΑ, αλλά μόνο «με μεγαλύτερο ρίσκο».

Οτιδήποτε σταματήσει να παρέχεται από την Ουάσιγκτον θα πρέπει να «αντισταθμιστεί μέσω απωλειών ή με το να αλλάξει ο τρόπος που πολεμά η Ουκρανία». Ακόμη και τότε, η αντιστοίχιση του τρέχοντος επιπέδου υποστήριξης είναι «σχεδόν αδύνατη».

Η Ευρώπη προμηθεύει την Ουκρανία με πυρομαχικά, άρματα μάχης, μαχητικά αεροσκάφη και πολλά άλλα, αλλά τα αμερικανικά όπλα παραμένουν ζωτικής σημασίας.

Το πιο κρίσιμο κενό εντοπίζεται στην αντιαεροπορική και αντιπυραυλική άμυνα. Μεγάλο μέρος της ουκρανικής ικανότητας να σταματήσει τους βαλλιστικούς πυραύλους της Ρωσίας βασίζεται στα αμερικανικής κατασκευής συστήματα Patriot και τους πυραύλους PAC-3, τους οποίους παράγουν μόνο οι Ηνωμένες Πολιτείες.

«Θα ήθελα να πω ότι θα μπορούσαμε να τα καταφέρουμε χωρίς τις Ηνωμένες Πολιτείες… αλλά μόνο για κάποιο διάστημα», δήλωσε ο Mykola Bielieskov, ερευνητής στο Εθνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών της Ουκρανίας. «Μόνο οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να παράγουν τους αναχαιτιστές πυραύλους PAC-3 MSE».

Η Ευρώπη προμηθεύει την Ουκρανία με το γαλλo-ιταλικό σύστημα αντιαεροπορικής άμυνας SAMP/T, το οποίο έχει παρόμοιες δυνατότητες με το Patriot, και αναμένεται να παραλάβει το αναβαθμισμένο σύστημα SAMP/NG τον επόμενο χρόνο. Ωστόσο, με το Κρεμλίνο να εξαπολύει καταστροφικές επιθέσεις σχεδόν καθημερινά εναντίον ουκρανικών πόλεων, η Ουκρανία χρειάζεται κάθε σύστημα που μπορεί να αποκτήσει.

2. Πόσο σημαντική είναι η ανταλλαγή πληροφοριών;

Ο Mölling σημείωσε ότι η έγκαιρη ανίχνευση των εισερχόμενων πυραύλων της Ουκρανίας βασίζεται στα πυκνά δορυφορικά και αισθητήρια δίκτυα των ΗΠΑ που η Ευρώπη απλά δεν διαθέτει. Τα ευρωπαϊκά μέσα θα μπορούσαν να βοηθήσουν «με κενά», αλλά «δεν θα είναι ποτέ τόσο καλά».

Ο Τραμπ είχε διακόψει για λίγο την ανταλλαγή πληροφοριών με την Ουκρανία τον Μάρτιο, σε μια προηγούμενη προσπάθεια να αναγκάσει το Κίεβο στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Χωρίς την βοήθεια των ΗΠΑ, τόσο η ανίχνευση των εισερχόμενων ρωσικών επιθέσεων όσο και η προετοιμασία αντεπιθέσεων, όπως το χτύπημα ρωσικών συστοιχιών αντιαεροπορικής άμυνας και διυλιστηρίων, θα ήταν δυσκολότερη.

«Χωρίς τη βοήθεια των ΗΠΑ, η ικανότητά μας να πραγματοποιούμε πλήγματα μεγάλου βεληνεκούς στη Ρωσία θα μειωθεί κρίσιμα. Θα είναι πολύ δύσκολο για εμάς. Αλλά μπορώ να πω με περηφάνια ότι έχουμε διανύσει μεγάλο δρόμο, και δεν θα χάσουμε αυτή την ικανότητα», δήλωσε ένας Ουκρανός στρατιώτης των Δυνάμεων Μη Επανδρωμένων Συστημάτων της χώρας.

Εάν οι ΗΠΑ σταματούσαν να μοιράζονται πληροφορίες, αυτό «θα οδηγούσε στην πραγματικότητα σε περισσότερους θανάτους Ουκρανών», δήλωσε ο Maksym Skrypchenko, πρόεδρος του Κέντρου Διατλαντικού Διαλόγου με έδρα το Κίεβο.

Η Ευρώπη θα μπορούσε, με την πάροδο του χρόνου, να κατασκευάσει περισσότερους δορυφόρους και αναγνωριστικά αεροσκάφη. Ωστόσο, θα χρειαζόταν χρόνια για να εκπληρωθούν απλώς οι στόχοι δυνατοτήτων των ευρωπαϊκών εθνών, πόσο μάλλον για να βοηθηθεί η Ουκρανία.

3. Δεν ξοδεύει ήδη η Ευρώπη περισσότερα από τις ΗΠΑ;

Η Ευρώπη ξεπερνάει πλέον σαφώς τις Ηνωμένες Πολιτείες σε δαπάνες για την Ουκρανία, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι βρίσκεται στη θέση του κυβερνήτη.

Τα δεδομένα του Ινστιτούτου του Κιέλου δείχνουν ότι από το 2022 έως το 2024, η Ουάσιγκτον και η Ευρώπη είχαν κατά μέσο όρο περίπου το ίδιο επίπεδο μηνιαίων στρατιωτικών δεσμεύσεων προς το Κίεβο. Όταν ο Τραμπ ανέλαβε την προεδρία, αυτό άλλαξε δραματικά: Η μηνιαία στρατιωτική βοήθεια των ΗΠΑ έπεσε κοντά στο μηδέν, ενώ οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις την αύξησαν σε σχεδόν 4 δισεκατομμύρια ευρώ τον μήνα το πρώτο εξάμηνο του έτους.

Αντί να δίνουν όπλα, οι ΗΠΑ τώρα τα πωλούν – και βάζουν τους συμμάχους να πληρώνουν τον λογαριασμό μέσω της Λίστας Προτεραιοτήτων Απαιτήσεων της Ουκρανίας (PURL).

Η PURL είναι μια λίστα αγορών που συμφωνήθηκε με το ΝΑΤΟ και μέσω της οποίας οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις στέλνουν χρήματα απευθείας σε αμερικανικές αμυντικές εταιρείες για όπλα που η Ουκρανία δεν μπορεί να βρει αλλού. Αυτός είναι ένας τρόπος να διασφαλιστεί η ροή κρίσιμων αμερικανικών όπλων στην Ουκρανία – και ένα πολιτικό μέσο για να αποτραπεί η εγκατάλειψη του Κιέβου από έναν Τραμπ που βλέπει τις σχέσεις ως εμπορικές συναλλαγές.

«Οι Αμερικανοί πωλούν στην Ουκρανία ό,τι είναι αδύνατο να αντικατασταθεί», δήλωσε ο Skrypchenko.

Ωστόσο, αυτό δεν δίνει στην Ευρώπη πραγματικό έλεγχο. Ο Mölling δήλωσε ότι το βαθύτερο πρόβλημα είναι ότι η Ουάσιγκτον δεν αντιμετωπίζει πλέον τις αμυντικές συμφωνίες ως αξιόπιστες συμβάσεις. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, υποστήριξε, «συμπεριφέρονται ολοένα και περισσότερο σαν ένας εταίρος που αισθάνεται ελεύθερος να αναδιατυπώσει τους όρους κάθε φορά που αλλάζει η πολιτική του διάθεση», αφήνοντας τους Ευρωπαίους εκτεθειμένους.

4. Θα σταματήσουν πραγματικά οι ΗΠΑ να πουλούν όπλα στην Ουκρανία;

Ο Skrypchenko υποστήριξε ότι η εμπορική λογική έρχεται σε αντίθεση με μια πλήρη διακοπή. Η PURL έχει δεσμεύσεις ύψους 3,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων, και αυτό είναι πολύ μεγάλο ποσό για να το απορρίψουν οι αμερικανικές αμυντικές εταιρείες. «Δεν νομίζω ότι οι ΗΠΑ θα σταματήσουν να μας πωλούν όπλα με ευρωπαϊκό κόστος», είπε.

Ωστόσο, ο Mölling προειδοποίησε ότι η πολιτική εξουσία υπερβαίνει τα εμπορικά κίνητρα.

«Η κυβέρνηση των ΗΠΑ μπορεί να σταματήσει τις εξαγωγές με μία μόνο απόφαση», είπε, αναφερόμενος σε περιόδους όπου η κυβέρνηση Τραμπ είχε σταματήσει παραδόσεις ή ανταλλαγή πληροφοριών στο παρελθόν. Η Ουάσιγκτον μπορεί επίσης, αν το θελήσει, να μπλοκάρει ή να παγώσει τις επανεξαγωγές ή να επιβραδύνει τις παραδόσεις εν μία νυκτί για να πιέσει το Κίεβο ή την Ευρώπη.

Αυτή είναι ήδη η διάθεση στην Ουάσιγκτον.

«Ο Πρόεδρος Τραμπ διέκοψε τη χρηματοδότηση αυτού του πολέμου, αλλά οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να στέλνουν ή να πωλούν ένα μεγάλο ποσό όπλων στο ΝΑΤΟ. Δεν μπορούμε να το κάνουμε αυτό για πάντα», δήλωσε η Γραμματέας Τύπου του Λευκού Οίκου, Karoline Leavitt, στο Fox News.

5. Θα μπορούσε η Ουκρανία να συνεχίσει να μάχεται χωρίς τις Ηνωμένες Πολιτείες;

Η Ουκρανία θα μπορούσε να συνεχίσει να μάχεται, αλλά ο πόλεμος θα έμπαινε αμέσως σε μια πολύ πιο ευάλωτη και απρόβλεπτη φάση.

Η Ρωσία χάνει χιλιάδες άνδρες την εβδομάδα στη βραδεία επίθεσή της, και ο ουκρανικός στρατός κατάφερε να επιβάλει αιματηρό τίμημα χάρη στην τεχνολογία drones του και την αυξημένη ποσότητα οβίδων πυροβολικού που διαθέτει πλέον.

Η Ουκρανία διαθέτει επί του παρόντος μία από τις μεγαλύτερες αμυντικές βιομηχανίες της Ευρώπης, παράγοντας τα δικά της drones, πυραύλους μεσαίου και μεγάλου βεληνεκούς, συστήματα πυροβολικού και πυρομαχικά.

Ο Ουκρανός Πρόεδρος, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, δήλωσε τον περασμένο μήνα ότι η χώρα παράγει πλέον περίπου το 60% από αυτά που χρειάζεται στο μέτωπο.

«Σε τρία χρόνια, έχουμε μετατρέψει έναν μικρό τομέα σε μια δυναμική βιομηχανία που έχει γίνει η βάση της αμυντικής μας ικανότητας», δήλωσε η Αναπληρώτρια Υπουργός Άμυνας, Hanna Gvozdiar.

Αν και το υπόλοιπο 40% δεν προέρχεται όλο από τις ΗΠΑ, ένα αρκετά μεγάλο μέρος προέρχεται, με αποτέλεσμα η απουσία της αμερικανικής βοήθειας να επηρεάσει την ικανότητα της Ουκρανίας να διεξάγει τον πόλεμο. Ενώ παράγει φθηνά anti-drones, η Ουκρανία εξακολουθεί να μην έχει εγχώρια δυνατότητα να αναχαιτίζει βαλλιστικούς πυραύλους. Για να διατηρήσει τον ρυθμό, το Κίεβο χρειάζεται εταίρους για να συνεχίσουν να χρηματοδοτούν τον εγχώριο αμυντικό της τομέα.

Ο Mölling προειδοποίησε επίσης ότι η απώλεια της αμερικανικής υποστήριξης θα ανάγκαζε το Κίεβο να αυτοσχεδιάσει, κάτι που θα κόστιζε ζωές. Η Ουκρανία θα μπορούσε να συνεχίσει να λειτουργεί, είπε, αλλά μόνο αποδεχόμενη «περισσότερο ρίσκο» και προσαρμόζοντας τακτικές με τρόπους που έχουν υψηλότερο κόστος.

Η ανθεκτικότητα της Ουκρανίας, ωστόσο, δεν αμφισβητείται. Ο Skrypchenko επεσήμανε τον τρόπο με τον οποίο η Ουκρανία έχει παραμείνει στη μάχη ακόμη και κατά τη διάρκεια σοβαρών ελλείψεων σε αναχαιτιστές της αντιαεροπορικής άμυνας, πυρομαχικά και άλλα όπλα, και παρά τους συνεχείς ρωσικούς βομβαρδισμούς με πυραύλους, βόμβες και drones.

Η χώρα «δεν έχει συνθηκολογήσει ή καταρρεύσει», είπε, ένα σημάδι ότι οι ουκρανικές δυνάμεις θα συνεχίσουν να αντιστέκονται ακόμη κι αν ο Τραμπ αποχωρήσει.

Σύμφωνα με πηγές του πρακτορείου, οι ΗΠΑ απειλούν ότι σε αντίθετη περίπτωση, θα  διακόψουν την ανταλλαγή πληροφοριών και την προμήθεια όπλων, ενώ οι πιέσεις που ασκούνται προς την Ουκρανία για να συμφωνήσει με το αμερικανικό ειρηνευτικό πλαίσιο, είναι πολύ πιο ισχυρές απ’ ότι στο παρελθόν. 

Η Ουάσινγκτον, σύμφωνα με πηγές του Κιέβου, απαιτεί την ταχεία υιοθέτηση του σχεδίου των 28 σημείων που ανέπτυξε από κοινού με τη Μόσχα, και που θα σημάνει σημαντικές παραχωρήσεις, εφόσον υιοθετηθεί, από την Ουκρανία.

Το αμερικανικό σχέδιο που είδε το φως της δημοσιότητας περιλαμβάνει σειρά από στρατηγικές και εδαφικές συμφωνίες για την αποκατάσταση της ειρήνης στην περιοχή, με βασικότερες την de facto αναγνώριση της Κριμαίας και του Ντονμπάς ως ρωσικά εδάφη και τη δέσμευση ότι το ΝΑΤΟ δεν θα αναπτύξει στρατεύματα στην Ουκρανία.

Το σχέδιο εισάγει οικονομικά μέτρα, που στοχεύουν στην ανασυγκρότηση της Ουκρανίας και στην αποκατάσταση της διεθνούς θέσης της Ρωσίας.

Εδαφικά Ζητήματα

• Η Κριμαία, το Ντονέτσκ και το Λουχάνσκ αναγνωρίζονται de facto ως ρωσικά εδάφη.
• Η Χερσώνα και η Ζαπορίζια παραμένουν σε «παγωμένο» καθεστώς, χωρίς αλλαγή των συνόρων.
• Δημιουργούνται αποστρατικοποιημένες ζώνες υπό ρωσικό έλεγχο.
• Oι δύο πλευρές δεσμεύονται να μην αλλάξουν τα σύνορα με τη χρήση βίας.

Στρατιωτικές Ρυθμίσεις

• Το ΝΑΤΟ δε θα αναπτύξει στρατεύματα στην Ουκρανία, ενώ μαχητικά αεροσκάφη θα σταθμεύουν στην Πολωνία.
• Ιδρύεται διάλογος ασφάλειας ΗΠΑ–ΝΑΤΟ–Ρωσίας με ειδική ομάδα εργασίας.
• Η Ρωσία κατοχυρώνει νομικά μία πολιτική μη επίθεσης προς την Ουκρανία και την Ευρώπη.

Οικονομική Στήριξη και Ανάπτυξη

Οι ΗΠΑ και η Ευρώπη λανσάρουν μεγάλο πακέτο επενδύσεων για την ανασυγκρότηση της Ουκρανίας.

• Πακέτο 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων από την Ευρώπη για ανασυγκρότηση της Ουκρανίας και 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων από «παγωμένα» ρωσικά περιουσιακά στοιχεία, με τις ΗΠΑ να λαμβάνουν το 50% των κερδών.
• Δημιουργείται Ταμείο Ανάπτυξης της Ουκρανίας, το οποίο θα υποστηρίζει επενδύσεις σε υποδομές, πόρους και τεχνολογία.
• Η λειτουργία του πυρηνικού σταθμού της Ζαπορίζια θα εποπτεύεται από τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας, με διαμοιρασμό ηλεκτρικής ενέργειας 50-50 μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας.
• Οι ΗΠΑ βοηθούν στην αποκατάσταση της υποδομής φυσικού αερίου της Ουκρανίας.

Εφαρμογή και εποπτεία

• Η συμφωνία είναι νομικά δεσμευτική και θα εποπτεύεται από το «Συμβούλιο Ειρήνης» υπό την ηγεσία του πρώην Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ.
• Τίθεται σε εφαρμογή άμεση εκεχειρία με υποχώρηση των στρατιωτικών δυνάμεων των δύο πλευρών στις συμφωνημένες θέσεις.
• Οι παραβιάσεις επιφέρουν κυρώσεις.

Κερδισμένοι και χαμένοι της Συμφωνίας

Ουκρανία

Χάνει

• Μένει μόνιμα εκτός ΝΑΤΟ, με την πρόβλεψη αυτή να κατοχυρώνεται νομοθετικά στο Σύνταγμα της χώρας.
• Περιορισμένες ένοπλες δυνάμεις, χωρίς πυρηνικό καθεστώς.
• Εγγυήσεις ασφαλείας από τις ΗΠΑ -αλλά υπό όρους.
• Κριμαία, Ντονέτσκ, Λουχάνσκ αναγνωρίζονται de facto ως ρωσικά.
• Χερσώνα και Ζαπορίζια παραμένουν «παγωμένες» κατά μήκος των γραμμών στο μέτωπο του πολέμου, όπως έχει διαμορφωθεί το status quo έπειτα από σχεδόν τέσσερα χρόνια πολέμου. 
• Δημιουργία αποστρατικοποιημένης ζώνης ασφαλείας υπό ρωσικό έλεγχο de facto.

Κερδίζει

• 200 δισεκατομμύρια δολάρια για ανασυγκρότηση
• Επαναλειτουργία του πυρηνικού σταθμού της Ζαπορίζια υπό την επίβλεψη του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, με διαμοιρασμό ηλεκτρικής ενέργειας 50-50 μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας.
• Σημαντικές επενδύσεις από ΗΠΑ και ΕΕ.
• Δημιουργία Ταμείου Ανάπτυξης.

Ρωσία

Χάνει

• Κάποια «παγωμένα» περιουσιακά στοιχεία.
• Υποσχέσεις για «μη επίθεση» και νομική δέσμευση ως προς αυτό.

Κερδίζει

• Σταδιακή επιστροφή στην G8.
• Εδραιώνεται μακροπρόθεσμη οικονομική συνεργασία με τις ΗΠΑ.
• Οι κυρώσεις αίρονται βήμα προς βήμα.

Προβλέπονται επίσης

• Ανταλλαγή κρατουμένων και επιστροφή των απαχθέντων παιδιών.
• Εκλογές στην Ουκρανία 100 ημέρες μετά την υπογραφή της συμφωνίας.
• Πλήρης αμνηστία για όλους τους συμμετέχοντες στον πόλεμο.