Παναγιώτης Δρίβας

Αποφασιστικός παράγοντας στη διασφάλιση της ροής των προμηθειών αναδεικνύεται ο ρόλος του Καΐρου, ειδικά μετά τις δηλώσεις του Αιγύπτιου Υπουργού Πετρελαίου, Καρίμ Μπανταουί, ο οποίος επιβεβαίωσε την Τρίτη την ικανότητα της χώρας του να διευκολύνει τη μεταφορά αργού πετρελαίου μέσω του αγωγού “Sumed” από την Ερυθρά Θάλασσα στη Μεσόγειο.

Η εξέλιξη καταγράφεται ενώ πετρελαϊκές εταιρείες ενημέρωναν ορισμένους από τους πελάτες τους να φορτώσουν αποστολές αργού πετρελαίου Arab Light από τις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας.

Όπως είναι φυσικό αυτό έχει οδηγήσει σε αυξημένα ερωτήματα σχετικά με την ικανότητα του «Sumed» να αποτελέσει εναλλακτική λύση στα Στενά του Ορμούζ, καθώς και σχετικά με τις τεχνικές και γεωγραφικές του δυνατότητες.

Ο μηχανικός Οσάμα Καμάλ, πρώην Αιγύπτιος Υπουργός Πετρελαίου και Πρόεδρος της Επιτροπής Ενέργειας στη Γερουσία, πιστεύει ότι ο αγωγός Sumed δεν μπορεί να θεωρηθεί «βασική εναλλακτική λύση» σε σχέση με το Στενό του Ορμούζ σε περίπτωση που η ναυσιπλοΐα μέσω αυτού σταματήσει εντελώς.

Εξηγεί ότι ο ρόλος του αγωγού επικεντρώνεται κυρίως στη μεταφορά και τη διευκόλυνση της διακίνησης πετρελαίου και δεν μπορεί από μόνος του να αντισταθμίσει οποιαδήποτε μεγάλης κλίμακας διαταραχή στους σημαντικότερους παγκόσμιους ενεργειακούς διαδρόμους.

Ο πρώην υπουργός επεσήμανε επίσης ότι η προστιθέμενη αξία για την Αίγυπτο έγκειται στην ενίσχυση των αποθηκευτικών δυνατοτήτων του «SUMED», η οποία επιτρέπει την αύξηση των εισαγωγών πετρελαίου από τον Κόλπο, καθώς και στον ρόλο του αγωγού ως στρατηγικής γέφυρας που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα και τη Μεσόγειο, η οποία ενισχύει την ανθεκτικότητα των περιφερειακών αλυσίδων εφοδιασμού.

Επιπλέον, σημείωσε τη δομή ιδιοκτησίας της εταιρείας για τον αγωγό, η οποία ενσωματώνει την αραβική συνεργασία με επικεφαλής την Αίγυπτο και τη Σαουδική Αραβία, με τη συμμετοχή των ΗΑΕ, του Κουβέιτ και του Κατάρ. Τόνισε ότι τα οφέλη του αγωγού εξακολουθούν να εξαρτώνται από το αν το πετρέλαιο θα φτάσει πρώτα στις θαλάσσιες οδούς, καθιστώντας τον συμπλήρωμα και όχι πλήρη αντικατάσταση του Στενού του Ορμούζ.

Επισημαίνει επίσης ότι ο αγωγός εκτείνεται από την Άιν Σούχνα στον Κόλπο του Σουέζ έως το Σίντι Κερίρ στις ακτές της Μεσογείου στην Αλεξάνδρεια και αποτελεί εναλλακτική λύση σε σχέση με τη Διώρυγα του Σουέζ για τη μεταφορά πετρελαίου από την περιοχή του Αραβικού Κόλπου στις ακτές της Μεσογείου, εξηγώντας ότι ο αγωγός έχει μήκος 320 χλμ. και χωρητικότητα 2,5 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα.

Από την πλευρά του, ο Δρ. Ahmed Kandil, επικεφαλής της Μονάδας Διεθνών Σχέσεων και του Προγράμματος Ενεργειακών Σπουδών στο Κέντρο Μελετών Al-Ahram, τόνισε τη μεγάλη σημασία του αιγυπτιακού ρόλου στην υποστήριξη της υπέρβασης τυχόν σοβαρών διαταραχών που ενδέχεται να επηρεάσουν τις εξαγωγές πετρελαίου των χωρών του Κόλπου, ιδίως υπό το πρίσμα σεναρίων κλεισίματος του Στενού του Ορμούζ, περιγράφοντας αυτή τη συνεργασία ως ένα προηγμένο επίπεδο στρατηγικού συντονισμού για την αντιμετώπιση αναδυόμενων προκλήσεων.

Ο Καντίλ εξηγεί ότι η ετοιμότητα του Καΐρου να διευκολύνει τη μεταφορά πετρελαίου μέσω του «SUMED» συμβάλλει άμεσα στη σταθερότητα των παγκόσμιων τιμών και περιέχει ανησυχίες για την ασφάλεια του εφοδιασμού, ιδίως για τους καταναλωτές στην Ευρώπη.

Πρόσθεσε ότι αυτό το βήμα υπογραμμίζει την αποτελεσματικότητα των αιγυπτιακών υποδομών και την ικανότητά τους να προσαρμόζονται σε ξαφνικές αλλαγές στο διεθνές ενεργειακό τοπίο.

• Ο Καντίλ τονίζει ότι αυτές οι εξελίξεις εξυπηρετούν τον στρατηγικό στόχο της Αιγύπτου να γίνει περιφερειακός κόμβος εμπορίου ενέργειας, επωφελούμενη από το δίκτυο αγωγών της, τις εγκαταστάσεις αποθήκευσης, τις μονάδες υγροποίησης και τη Διώρυγα του Σουέζ.

Παρά τον ισχυρισμό του ότι το Στενό του Ορμούζ είναι μια παγκόσμια πλωτή οδός που δεν μπορεί να αντικατασταθεί πλήρως, βλέπει τον αγωγό Sumed ως μια πρακτική και αποτελεσματική εναλλακτική λύση για ένα ζωτικό μέρος των εξαγωγών του Κόλπου που φορτώνονται από λιμάνια της Ερυθράς Θάλασσας, αποφεύγοντας έτσι τους κινδύνους διέλευσης από τεταμένες περιοχές.

Κατέληξε τονίζοντας ότι η αιγυπτιακή κίνηση σε αυτή την κρίσιμη στιγμή αντικατοπτρίζει τη διεθνή ευθύνη και εδραιώνει τη θέση του Καΐρου ως αξιόπιστου εταίρου που συμβάλλει αποτελεσματικά στη σταθερότητα του παγκόσμιου οικονομικού συστήματος και στην ενεργειακή ασφάλεια στις πιο δύσκολες συνθήκες.

Αξίζει να σημειωθεί ότι από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, η ναυτιλιακή κίνηση στο Στενό του Ορμούζ έχει μειωθεί σημαντικά, μετά τις ιρανικές απειλές κατά των πλοίων, γεγονός που οδήγησε σε αισθητή αύξηση των τιμών του πετρελαίου.

Ο ΑΓΩΓΟΣ SUMED ΚΑΙ ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙ

Ο αγωγός Sumed (Suez-Mediterranean Pipeline) είναι ένας στρατηγικής σημασίας πετρελαιαγωγός στην Αίγυπτο, ο οποίος μεταφέρει αργό πετρέλαιο από την Ερυθρά Θάλασσα (Κόλπος του Σουέζ) στη Μεσόγειο Θάλασσα. Αποτελεί μια κρίσιμη εναλλακτική διαδρομή για τη μεταφορά πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο προς την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, παρακάμπτοντας ή συμπληρώνοντας τη Διώρυγα του Σουέζ.

Βασικά Χαρακτηριστικά και Στοιχεία:

• Διαδρομή: Εκτείνεται περίπου 320 χιλιόμετρα (200 μίλια) μέσα στην Αίγυπτο, ξεκινώντας από τον τερματικό σταθμό Ain Sukhna στην Ερυθρά Θάλασσα και καταλήγοντας στον τερματικό σταθμό Sidi Kerir, δυτικά της Αλεξάνδρειας στη Μεσόγειο.
• Δομή: Αποτελείται από δύο παράλληλες γραμμές διαμέτρου 42 ιντσών.
• Χωρητικότητα: Έχει τη δυνατότητα μεταφοράς περίπου 2,5 έως 2,8 εκατομμυρίων βαρελιών αργού πετρελαίου την ημέρα.
• Στρατηγική Σημασία: Επιτρέπει τη μεταφορά πετρελαίου από υπερ-δεξαμενόπλοια (VLCC) που είναι πλήρως φορτωμένα και δεν μπορούν να διέλθουν από τη Διώρυγα του Σουέζ λόγω περιορισμών βάθους.
• Ιδιοκτησία: Ανήκει στην Arab Petroleum Pipelines Company (SUMED), μια κοινοπραξία στην οποία συμμετέχουν η Αίγυπτος (EGPC – 50%), καθώς και εταιρείες από τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ και το Κατάρ.

Όταν τα πλοία δεν μπορούν να περάσουν από τη Διώρυγα, εκφορτώνουν μέρος του πετρελαίου τους στον τερματικό σταθμό Ain Sukhna, το πετρέλαιο μεταφέρεται μέσω του αγωγού στο Sidi Kerir, και εκεί επαναφορτώνεται σε δεξαμενόπλοια για να συνεχίσει το ταξίδι του, μειώνοντας το κόστος και τον χρόνο μεταφοράς

Όπως ανέφερε σε συνέντευξή του, πέντε πλοία βρίσκονται εκτός του Κόλπου με τα πληρώματα να περιλαμβάνουν δεκάδες Έλληνες ναυτικούς, ενώ πάνω από 325 πλοία ελληνικών συμφερόντων βρίσκονται στην περιοχή.

Ο κ. Κικίλιας τόνισε ότι το υπουργείο Ναυτιλίας έχει συμβουλεύσει από το Σάββατο τα πλοία να αποφεύγουν την περιοχή, ενώ υπογράμμισε ότι ασφάλεια των ναυτικών αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα, πρόσθεσε ο κ. Κικίλιας.

«Είμαστε σε επικοινωνία μαζί τους μέρα και νύχτα, 24 ώρες το 24ωρο, 7 ημέρες την εβδομάδα. Είμαι χαρούμενος που είναι καλά, αλλά ανησυχώ, και φυσικά ανησυχούμε όλοι, επειδή η περιοχή βρίσκεται σε κίνδυνο», είπε και πρόσθεσε: «Δεν μπορούμε να αποκλείσουμε το ενδεχόμενο να προκύψουν μεγαλύτερα προβλήματα».

Η κρατική επιχείρηση που εδρεύει στη Σανγκάη είναι η τελευταία μέχρι στιγμής ανάμεσα στους μεγάλους παγκόσμιους ναυτιλιακούς ομίλους που ανακοινώνει την αναστολή των επιχειρήσεών της μετά την παράλυση των θαλάσσιων μεταφορών στο στρατηγικής σημασίας Στενό του Χορμούζ, μετά τη σύγκρουση ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη.

Κι άλλες μεγάλες εταιρείες θαλάσσιων μεταφορών, μεταξύ των οποίων οι Maersk και MSC, έχουν ανακοινώσει την αναστολή των επιχειρήσεών τους στην περιοχή.

Το στενό αυτό αποτελεί σημαντικό σημείο διέλευσης του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου. Το ένα τέταρτο του παγκόσμιου πετρελαίου και το ένα πέμπτο του υγροποιημένου φυσικού αερίου διέρχονται από αυτό.

“Τα πλοία που έχουν ήδη εισέλθει στον Κόλπο, μετά την ολοκλήρωση των επιχειρήσεών τους όταν το επιτρέπουν οι συνθήκες ασφαλείας, έλαβαν οδηγία να μεταβαίνουν σε ασφαλή ύδατα για να παραμείνουν ή να αγκυροβολήσουν εκεί”, ανέφερε σε ανακοίνωση που εξέδωσε χθες, Κυριακή, η Cosco Shipping Lines.

Τα πλοία με προορισμό τον Κόλπο “ενημερώθηκαν να δώσουν προτεραιότητα στην ασφάλεια της ναυσιπλοΐας”, κυρίως με “μείωση της ταχύτητας” ή “την αναμονή νέων οδηγιών για καθορισμένα προστατευμένα αγκυροβόλια”.

Η επιχείρηση “αποτιμά σχέδια έκτακτης ανάγκης” για όλα τα φορτία στα ενδιαφερόμενα πλοία, “συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας εναλλακτικών λιμανιών εκφόρτωσης”.

Χθες, Κυριακή, υπηρεσίες ασφάλειας της ναυσιπλοΐας γνωστοποίησαν ότι τρία πλοία δέχθηκαν επίθεση σε αυτήν τη θαλάσσια ζώνη των περίπου 50 χιλιομέτρων, οδό νευραλγικής σημασίας του παγκόσμιου εμπορίου υδρογονανθράκων ανάμεσα στο Ιράν και την χερσόνησο Μουσαντάμ, που ανήκει στο Ομάν.

Αντίθετα, στη θέση του παραμένει το “Delta Poseidon”, όπως μετέδωσε η ΕΡΤ. Σημειώνεται ότι πάνω και στα δύο πλοία παραμένουν ομάδες ένοπλης περιφρούρησης των ιρανικών δυνάμεων.

Οι Έλληνες ναυτικοί είναι καλά στην υγεία τους, όπως διαβεβαιώνουν γονείς και σύντροφοι που μίλησαν μαζί τους το Σαββατοκύριακο, όταν οι Ιρανοί τους επέστρεψαν τα κινητά τους τηλέφωνα. Τα πλοία μεταφέρουν συνολικά φορτία 1,8 εκατ. βαρελιών.

Από το Υπουργείο Ναυτιλίας έχει γίνει έντονη σύσταση στα υπό ελληνικής σημαίας πλοία κατά τον διάπλου τους σε Περσικό κόλπο, στενά Ορμούζ, κόλπο Ομάν, να πλέουν κατά το δυνατόν εκτός υδάτων αρμοδιότητας Ιράν.

Όπως ενημέρωσε το ΥΠΕΞ, ένοπλοι Ιρανοί προσνηώθηκαν με ελικόπτερα στο Delta Poseidon της εταιρείας Delta Tankers του Διαμαντή Διαμαντίδη το οποίο έπλεε σε διεθνή ύδατα, 22 ν.μ από τις ακτές του Ιράν και το κατέλαβαν.

Το ίδιο συνέβη και στο Prudent Warrior της εταιρείας Polembros Shipping Limited συμφερόντων του Σπύρου Πολέμη.

Οι αμερικανικές αρχές κατέσχεσαν το ιρανικό πετρέλαιο που μετέφερε το δεξαμενόπλοιο Pegas, το οποίο μέχρι πρόσφατα έπλεε με ρωσική σημαία και είχε προσωρινά δεσμευτεί από την Ελλάδα έξω από την Εύβοια στο πλαίσιο των κυρώσεων εναντίον της Ρωσίας.

Την είδηση μετέδωσε το Reuters επικαλούμενο τρεις πηγές που δεν κατονομάζονται, ανάμεσά τους έναν αξιωματούχο του ελληνικού υπουργείου Ναυτιλίας.

Τον Απρίλιο, οι ελληνικές αρχές δέσμευσαν στο λιμάνι της Καρύστου το Pegas, στο οποίο επιβαίνουν 19 Ρώσοι ως μέλη του πληρώματος, αργότερα όμως το αποδέσμευσαν λόγω «σύγχυσης» για το κατά πόσον οι κυρώσεις καλύπτουν τους ιδιοκτήτες του, αναφέρει το Reuters.

Σύμφωνα με ελληνικές πηγές, οι υπεύθυνοι του πλοίου εμφάνισαν επίσημα έγγραφα από τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (ΙΜΟ), βάσει των οποίων προκύπτει ότι η ιδιοκτησία του πλοίου είχε μεταβιβαστεί πριν τον πόλεμο σε εταιρεία που δεν υπόκειται σε κυρώσεις.

Το δεξαμενόπλοιο έπλεε με ρωσική σημαία μέχρι την 1^η Μαρτίου, οπότε μετονομάστηκε σε Lana και ύψωσε ιρανική σημαία.

Το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης «ενημέρωσε την Ελλάδα ότι το φορτίο είναι ιρανικό πετρέλαιο» δήλωσε πηγή του υπουργείου Ναυτιλίας. «Το φορτίο μεταφέρθηκε σε άλλο πλοίο που μισθώθηκε από τις ΗΠΑ» πρόσθεσε.

Η εξέλιξη έρχεται μία μέρα αφότου οι ΗΠΑ κατήγγειλαν ότι η Ρωσία υποστηρίζει δίκτυο λαθρεμπορίας ιρανικού πετρελαίου και ξεπλύματος μαύρου χρήματος για λογαριασμό των Φρουρών της Επανάστασης στο Ιράν.

Η κατάσχεση του φορτίου του Pegas επιβεβαιώθηκε από Δυτική πηγή που ανέφερε ότι το πετρέλαιο μεταφέρθηκε στο λιβεριανής σημαίας δεξαμενόπλοιο Ice Energy, το οποίο διαχειρίζεται η ελληνική ναυτιλιακή Dynacom.

Εκπρόσωπος της εταιρείας επιβεβαίωσε ότι το Ice Energy θα μεταφέρει το φορτίο στις ΗΠΑ.

• Το κρατικό ιρανικό πρακτορείο IRNA ανέφερε ότι το υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν κάλεσε για εξηγήσεις τον επιτετραμμένο της ελληνικής πρεσβείας στην Τεχεράνη, και τόνισε ότι το πλοίο «έφερε σημαία της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν σε ελληνικά ύδατα».

Το Pegas ήταν ένα από τα πέντε σκάφη που στοχοποιήθηκαν από τις ΗΠΑ στις 22 Φεβρουαρίου –δύο ημέρες πριν ξεκινήσει η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία– στο πλαίσιο των κυρώσεις εναντίον της ρωσικής τράπεζας Promsvyazbank, η οποία σύμφωνα με την Ουάσιγκτον παίζει κρίσιμο ρόλο για τη ρωσική αμυντική βιομηχανία.

Σύμφωνα με την οργάνωση United Against Nuclear Iran (UANI),το Pegas μετέφερε 700.000 πετρελαίου και αναχώρησε από το νησί Σίρι του Ιράν στις 19 Αυγούστου 2021.

Η οργάνωση ανέφερε επίσης ότι το ίδιο πλοίο μετέφερε πέρυσι πάνω από 3 εκατ. βαρέλια ιρανικού πετρελαίου, από τα οποία το μεγαλύτερο μέρος κατέληξε στην Κίνα.

Η κατάσχεση του τάνκερ έρχεται την ώρα που η κυβέρνηση Μπάιντεν βρίσκεται σε έμμεσες συνομιλίες με το Ιράν με την ελπίδα αναβίωσης της συμφωνίας του 2015 για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, την οποία είχε ακυρώσει η προηγούμενη κυβέρνηση Τραμπ.

Σύμφωνα με ανακοίνωση από την Κεντρική Διοίηκηση των αμερικανικών Ναυτικών Δυνάμεων στο Μπαχρέιν, 11 σκάφη των Φρουρών της Ιρανικής Ισλαμικής Επανάστασης παρενόχλησαν διάφορα πολεμικά αμερικανικά σκάφη, τα οποία συμμετείχαν σε ασκήσεις στον βόρειο Περσικό Κόλπο την Τετάρτη.

«Τα ιρανικά σκάφη επανειλημμένως πλησίασαν την πρύμνη και την πλώρη των αμερικανικών σκαφών σε πολύ κοντινή απόσταση και με μεγάλη ταχύτητα», αναφέρεται στην ανακοίνωση, στην οποία σημειώνεται πως σε ορισμένες περιπτώσεις, πλησίασαν ακόμα και σε απόσταση 50 γιάρδων από το αμερικανικό σκάφος USS Lewis B. Puller και σε απόσταση 10 γιάρδων από το αμερικανικό σκάφος USCGC Maui.

Όπως σημειώνει το αμερικανικό ναυτικό, οι επιχειρήσεις πραγματοποιούνταν σε διεθνή ύδατα, με την συμμετοχή ελικοπτέρων Απάτσι, ενώ τα πληρώματα προχώρησαν σε προειδοποιήσεις μέσω ασυρμάτου και σε ηχητικά σήματα από τις κόρνες των πλοίων, με τα ιρανικά πλοία να κάνουν περίπου μία ώρα για να ανταποκριθούν.

«Οι επικίνδυνες και προκλητικές ενέργειες του ιρανικού ναυτικού αυξάνουν τον κίνδυνο του λάθους υπολογισμού και της σύγκρουσης. Δεν ήταν σύμφωνα με τη διεθνώς αναγνωρισμένη Συνθήκη για τους Διεθνείς Κανονισμούς Αποφυγής Συγκρούσεων στη Θάλασσα ή στις διεθνώς αναγνωρισμένες θαλάσσιες πρακτικές και δεν ήταν σύμφωνα με τους διεθνείς νόμους όσον αφορά την ασφάλεια άλλων σκαφών στην περιοχή» ανέφερε το αμερικανικό ναυτικό.

Οι ΗΠΑ διενεργούν στρατιωτικές επιχειρήσεις στον Περσικό Κόλπο από τα τέλη Μαρτίου, με το αμφίβιο σκάφος USS Bataan και τη συνοδευτική ομάδα να φτάνουν στην περιοχή στις αρχές Απριλίου.