Στη συνέχεια, είχε σύντομη συνομιλία με τον καρδινάλιο, υπεύθυνο της Βασιλικής αφιερωμένης στην Παρθένο.

Απαντώντας σε ερώτηση του ΑΠΕ ΜΠΕ, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος τόνισε: «Σήμερα το πρωί, καθώς βρίσκομαι στην Ρώμη για την ενθρόνιση της Αυτού Αγιότητος του πάπα Λέοντος, πριν αναχωρήσω, θέλησα να επισκεφθώ τον τάφο του πάπα Φραγκίσκου και να καταθέσω άσπρα τριαντάφυλλα. Με τον πάπα Φραγκίσκο είχα καθ’ όλη την διάρκεια της παποσύνης του, αυτά τα δώδεκα χρόνια, μια στενή φιλία και συνεργασία για το καλό των Εκκλησιών μας, για το καλό όλου του Χριστιανισμού και ολόκληρης της ανθρωπότητας. Είχαμε κοινά οράματα και ιδανικά, τα οποία προσπαθήσαμε να υλοποιήσουμε κατά την συνεργασία μας όλα αυτά τα χρόνια.

Ενώ προετοιμαζόταν να έρθει στην Νίκαια, στην Τουρκία, για να γιορτάσουμε τα 1.700 χρόνια από την Πρώτη Οικουμενική Σύνοδο, τον εκάλεσε ο Κύριος εις την Άνω Ιερουσαλήμ. Σήμερα το πρωί, που είχα ιδιαίτερη συνάντηση με τον πάπα Λέοντα, αποφασίσαμε ότι το προσκύνημα αυτό, το οποίο δεν μπόρεσε να πραγματοποιήσει ο πάπας Φραγκίσκος, θα το κάνουμε μαζί, από κοινού με τον διάδοχό του, φέτος. Δεν έχουμε καθορίσει ακριβώς την ημερομηνία αλλά, πάντως, εντός αυτού του έτους διότι φέτος γιορτάζεται η συμπλήρωση δεκαεπτά αιώνων από την σύγκληση της Πρώτης Οικουμενικής Συνόδου. Εύχομαι και προσεύχομαι όλα να πάνε καλά για την δόξα του Κυρίου και για το καλό της Εκκλησίας και όλης της ανθρωπότητας».

Εκατοντάδες άνθρωποι —νέοι, οικογένειες, Ιταλοί αλλά και ξένοι προσκυνητές— σχηματίζουν ουρές έξω από τη βασιλική, κρατώντας ένα λουλούδι στο χέρι.

Με συγκίνηση και σεβασμό, αναμένουν να εισέλθουν στον ιστορικό ναό, αφιερωμένο στην Παρθένο Μαρία, προκειμένου να αποτίσουν φόρο τιμής στη μνήμη και το έργο του Φραγκίσκου, με τον δικό τους προσωπικό και ταπεινό τρόπο.

Τις επόμενες εννέα ημέρες στη Βασιλική του Αγίου Πέτρου θα πραγματοποιούνται προσευχές υπέρ της ανάπαυσης της ψυχής του εκλιπόντα ποντίφικα, ενώ αύριο αναμένεται να οριστεί η ημερομηνία έναρξης του κονκλαβίου.

Η συνάντηση έλαβε χώρα στον Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου στο Σημείο Μηδέν της Νέας Υόρκης, δηλαδή στο εθνικό προσκύνημα των ΗΠΑ.

Ο Αρχιεπίσκοπος Ελπιδοφόρος τόνισε ότι «αποτελεί ιδιαίτερη ευλογία η κατοχύρωση από το Σύνταγμα των ΗΠΑ των θρησκευτικών ελευθεριών» και ότι είναι «ιδιαίτερα σημαντική η ελεύθερη άσκηση της λατρείας των χριστιανικών δογμάτων, κάτι το οποίο δεν θεωρείται δεδομένο σε όλο τον κόσμο, είτε λόγω της σύγκρουσης των πολιτισμών είτε λόγω ύπαρξης επικίνδυνων πολιτικών φιλοδοξιών».

Επιπροσθέτως, ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής επισήμανε τη σημασία της συνάντησης αμέσως μετά την περίοδο του Πάσχα και τη χαρακτήρισε «ευκαιρία για όλους να μοιραστούμε και να δημιουργήσουμε ακόμη μεγαλύτερους δεσμούς φιλίας και κατανόησης, καθώς όλες οι κοινότητές μας στο εξωτερικό προσβλέπουν σε εμάς, τα αδέρφια τους που ζουν στην πιο ισχυρή και πλούσια χώρα του κόσμου, για τη βοήθειά μας, την υπεράσπισή μας και την υποστήριξή μας». Και συνέχισε: «Ο θάνατος του Πάπα Φραγκίσκου μας διδάσκει κάτι για τη στιγμή που βρισκόμαστε, δηλαδή ενώ η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία βασίζεται στο ενιαίο στέλεχός της, τον ανώτατο ποντίφικα, για να ελέγξει όλες τις διαφορετικές, ακόμη και τις αντίθετες απόψεις, εμείς των Ορθόδοξων και των αρχαίων Πατριαρχείων της Ανατολής εξαρτόμαστε από τη συνδιαλλαγή και από τον διάλογο».

«Σήμερα», κατέληξε, «στέλνουμε ένα μήνυμα στις Μητέρες Εκκλησίες μας και σε ολόκληρη την οικουμένη ότι υπερασπιζόμαστε τα δικαιώματα και τις ελευθερίες αυτών, ακόμη και ενόψει πολέμων, συγκρούσεων κάθε είδους και διώξεων».

Οι Ελληνόρρυθμοι ουνίτες ειναι ρωμαιοκαθολικοί οι οποίοι χρησιμοποιούν το λειτουργικό τυπικό της ανατολικής ορθόδοξης εκκλησίας, αλλά αποδέχονται το πρωτείο τιμής του Πάπα και το φιλιόκβε, δηλαδή τη βασική διαφορά μεταξύ Παπικών και Ορθοδόξων, στο σύμβολο της πίστεως τους.

Pope Francis was buried in the side aisle of the Basilica of St Mary Major, between the Pauline Chapel, where his beloved icon of Our Lady ‘Salus Populi Romani’ is located, and the Sforza Chapel.

The Pope's burial rite was preceded by the singing of four psalms and accompanied… pic.twitter.com/EYDUVZsZ4U

— Vatican News (@VaticanNews) April 26, 2025

Όπως επισημαίνει ο Φ. Απόστολος Επίκουρος Καθηγητής, Ιστορίας και Θεολογίας της Θείας Λατρείας ΕΚΠΑ, «δεν είναι κατι ξένο, αυτό συμβαίνει σε όλες τις κηδείες των Παπών γιατί εκπροσωπούνται και αυτοί από τη στιγμή που ανήκουν στη ρωμαιοκαθολική εκκλησία και η παράδοση τους είναι να λενε τη θεία λειτουργία στα Ελληνικά. Μην ξεχνάμε ότι η Ελληνική είναι μια από τις επίσημες γλώσσες από τις οποίες μπορούσε να γίνει η θεία λειτουργία και στη ρωμαιοκαθολική εκκλησία».

Η ελληνική γλώσσα ήταν η επίσημη γλώσσα της λειτουργίας μέχρι και τον 4ο αιώνα. Το Χριστός Ανέστη είχε ακουστεί και στην κηδεία του Πάπα Ιωάννη Παύλου Β’.

«Η ελληνική γλώσσα είναι η γλώσσα η οποία γράφτηκαν τα Ευαγγέλια, είναι η γλώσσα που βλέπουμε αρκετες φορές και μέσα στον Αγιο Πέτρο», προσθέτει ο καθηγητής.

Αποκαλώντας τον Πάπα «αδελφό», ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, στο αποχαιρετιστήριο μήνυμα του αναφέρθηκε μεταξύ άλλων στις από κοινού προσπάθειες τους στο προσφυγικό.

Φέτος, το Πάσχα Καθολικών και Ορθοδόξων συνέπεσε. Ωστόσο στο επίκεντρο των τελευταίων επαφών των δύο προκαθημένων βρισκόταν η ιδέα του κοινού εορτασμού του Πάσχα.

Υπενθύμισε επίσης τις από κοινού προσπάθειες τους τόσο στο προσφυγικό, όσο και την αντιμετώπισης των συνεπειών από την καταστροφή του περιβάλλοντος.

Φωτογραφίες που δημοσιοποιήθηκαν από το γραφείο του Ζελένσκι απεικονίζουν τους δύο ηγέτες να κάθονται αντικριστά σε μια εντυπωσιακή μαρμάρινη αίθουσα.

Σε άλλη φωτογραφία, ο Τραμπ και ο Ζελένσκι διακρίνονται μαζί με τον Βρετανό πρωθυπουργό, Κιρ Στάρμερ, και τον Γάλλο πρόεδρο, Εμανουέλ Μακρόν, να στέκονται στο ίδιο σημείο, αποτυπώνοντας το υψηλό συμβολικό βάρος της συνάντησης.

The President's Office showed how the meeting between Zelenskyy and Trump went – it lasted about 15 minutes.

Teams are working to organize a continuation of the meeting, presidential spokesman Nikiforov said. pic.twitter.com/x1CoBHB57X

— UATV English (@UATV_en) April 26, 2025

Ζελένσκι για συνάντηση με Τραμπ: Πολύ συμβολική, ενδέχεται να γίνει ιστορική

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι η συνάντηση που είχε στο Βατικανό με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να αποδειχθεί ιστορική, εάν επιτευχθεί ο τερματισμός του πολέμου, για τον οποίο συζήτησαν.

«Καλή συνάντηση. Ένας προς έναν, καταφέραμε να συζητήσουμε πολλά. Ελπίζουμε σε ένα αποτέλεσμα από όλα όσα συζητήθηκαν», έγραψε ο Ζελένσκι σε ανάρτησή του.

Είπε ότι τα θέματα αυτά περιλάμβαναν «την προστασία της ζωής του λαού μας. Μια πλήρης και άνευ όρων κατάπαυση του πυρός. Μια αξιόπιστη και διαρκής ειρήνη που θα αποτρέψει την επανάληψη του πολέμου».

Ο Ζελένσκι πρόσθεσε: «Ήταν μια πολύ συμβολική συνάντηση που έχει τη δυνατότητα να γίνει ιστορική αν επιτύχουμε κοινά αποτελέσματα. Σας ευχαριστώ, Πρόεδρε Ντόναλντ Τραμπ!».

Good meeting. We discussed a lot one on one. Hoping for results on everything we covered. Protecting lives of our people. Full and unconditional ceasefire. Reliable and lasting peace that will prevent another war from breaking out. Very symbolic meeting that has potential to… pic.twitter.com/q4ZhVXCjw0

— Volodymyr Zelenskyy / Володимир Зеленський (@ZelenskyyUa) April 26, 2025

Ο Λευκός Οίκος μιλά για μια “εποικοδομητική συνομιλία” μεταξύ Τραμπ και Ζελένσκι

Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε μια “πολύ εποικοδομητική συνομιλία” με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι πριν από την κηδεία του πάπα Φραγκίσκου σήμερα στο Βατικανό, δήλωσε αξιωματούχος του Λευκού Οίκου.

Σύμφωνα με τον Στίβεν Τσέουνγκ, διευθυντή επικοινωνίας του Λευκού Οίκου, ο Τραμπ και ο Ζελένσκι “συναντήθηκαν κατ’ιδίαν σήμερα και είχαν μια πολύ εποικοδομητική συνομιλία. Περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τη συνάντησή τους θα ακολουθήσουν”.

Τραμπ: Βρισκόμαστε πολύ κοντά σε συμφωνία

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε στη διάρκεια της νύχτας που πέρασε ότι η Ουκρανία και η Ρωσία, η οποία εισέβαλε στη γειτονική της χώρα πριν από πάνω από τρία χρόνια, βρίσκονται «πολύ κοντά σε συμφωνία» στον απόηχο της δήλωσής του ότι σε κάθε περίπτωση η Κριμαία θα μείνει στη Μόσχα.

Η συνάντηση των δύο ηγετών αποκτά ιδιαίτερη αξία καθώς έρχεται στον απόηχο της συνάντησης του Αμερικανού ειδικού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν στο Κρεμλίνο.

Μάλιστα η συνάντηση διήρκησε τρεις ώρες με το Κρεμλίνο να δηλώνει ικανοποιημένο από την πορεία.

«Αυτή η συζήτηση επέτρεψε στη Ρωσία και τις Ηνωμένες Πολιτείες να βρουν περισσότερα σημεία συμφωνίας, όχι μόνο για την Ουκρανία, αλλά και για μια σειρά άλλων διεθνών θεμάτων», δήλωσε ο σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής του Κρεμλίνου.

Πρόσθεσε δε «Όσον αφορά την ίδια την ουκρανική κρίση, η συζήτηση επικεντρώθηκε ιδίως στη δυνατότητα επανάληψης των απευθείας διαπραγματεύσεων μεταξύ των εκπροσώπων της Ρωσικής Ομοσπονδίας και της Ουκρανίας».

Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αναφέρει: 

«Μόλις προσγειώθηκα στη Ρώμη. Μια καλή μέρα σε συνομιλίες και συναντήσεις με τη Ρωσία και την Ουκρανία. Είναι πολύ κοντά σε μια συμφωνία και οι δύο πλευρές θα πρέπει τώρα να έχουν συνάντηση υψηλού επιπέδου για να την ολοκληρώσουν. Τα περισσότερα από τα βασικά σημεία έχουν συμφωνηθεί. Σταματήστε την αιματοχυσία, ΤΩΡΑ. Θα είμαστε όπου χρειαστεί για να συμβάλλουμε στο ΤΕΛΟΣ αυτού του σκληρού και παράλογου πολέμου!».

Και όλα αυτά την στιγμή που ο Πούτιν ανακοινώνει πως η Ρωσία ελέγχει ξανά πλήρως το Κουρσκ

Η Ρωσία ανέκτησε τον έλεγχο όλου του Κουρσκ, της παραμεθόριας περιοχής όπου η Ουκρανία εξαπέλυσε αιφνιδιαστική επίθεση πέρυσι, όπως ανακοίνωσε ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν. «Το καθεστώς του Κιέβου απέτυχε πλήρως», δήλωσε ο Πούτιν. 

Όπως μεταδίδει το Reuters, o Πούτιν εμφανίζεται σε πλάνα να λαμβάνει μια αναφορά από τον επικεφαλής αξιωματικό του ρωσικού στρατού, Βαλέρι Γκερασίμοφ, ο οποίος του αναφέρει πως οι ουκρανικές δυνάμεις έχουν εκδιωχθεί και από το τελευταίο τμήμα του Κουρσκ. 

Ο Γκερασίμοφ τόνισε στον Ρώσο πρόεδρο και τον ρόλο που έπαιξαν οι Βορειοκορεάτες στρατιώτες στις στρατιωτικές επιτυχίες της Ρωσίας στην περιοχή.

Σημειώνεται πως η Ρωσία προσπαθούσε να απωθήσει τις ουκρανικές δυνάμεις από το Κουρσκ από τον περασμένο Αύγουστο, μετά την αιφνιδιαστική εισβολή τους που έφερε σε δύσκολη θέση τον Πούτιν.

«Το έργο του εκλιπόντα ποντίφικα άγγιξε καρδιές και τις σκέψεις μας. Η τελευταία εικόνα που θα μείνει στην καρδιά μας είναι αυτή του Πάσχα, όταν ευλόγησε τους πιστούς και χαιρέτησε το πλήθος από το τζιπ πάπα μομπάιλ, παρά τα προβλήματα υγείας του. Ακολούθησε το παράδειγμα του Καλού Ποιμένα, ο οποίος αγάπησε τόσο το ποίμνιό του, που του αφιέρωσε την ζωή του», πρόσθεσε ο καρδινάλιος.

Όπως τόνισε ο Τζοβάνι Μπατίστα Ρε, «ο Φραγκίσκος Θέλησε να σταθεί στο πλευρό όλων, ιδίως όσων βρίσκονται σε δυσκολία, ξοδεύοντας όλη του την ενέργεια στους φτωχούς και ξεχασμένους. Ήταν γεμάτος ανθρωπιά και απευθύνθηκε και σε όσους είναι μακριά από την Εκκλησία”. Διότι “για τον εκλιπόντα ποντίφικα, η Εκκλησία πρέπει να διατηρεί διαρκώς τις πύλες της ανοικτές προς όλους».

Ο μεγαλύτερος σε ηλικία καρδινάλιος αναφέρθηκε με έμφαση στο πρώτο ταξίδι του πάπα, μετά την εκλογή του, στο νησί της Λαμπεντούζα «και στη συνέχεια στην επίσκεψή του στην Λέσβο, μαζί με τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο και τον Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο».

Με γνώμονα, πάντα, την αλληλεγγύη και τη βοήθεια προς μετανάστες και πρόσφυγες, διότι, όπως έλεγε ο Φραγκίσκος, “ανήκουμε όλοι στην ίδια ανθρώπινη οικογένεια και κανείς δεν σώζεται μόνος του”.

«Ο Φραγκίσκος ζητούσε πάντα ειρήνη, καλώντας σε μια έντιμη διαπραγμάτευση, διότι ο πόλεμος αποτελεί μόνο θάνατο και καταστροφή, αποτελεί πάντα μια ήττα», τόνισε τέλος ο Ιταλός γηραιός καρδινάλιος.

«Εάν έχω τον χρόνο, θα είμαι σίγουρα παρών», δήλωσε ο Ζελένσκι σε δημοσιογράφους, επικαλούμενος συναντήσεις με στρατιωτικούς αξιωματούχους που θα πρέπει να έχει την ίδια ημέρα.

«Δεν γνωρίζω πόσο χρόνο θα πάρει αυτό», συμπλήρωσε.

«Σε αυτήν την περίοδο πένθους και στοχασμού για όλους τους πιστούς και για ολόκληρο τον κόσμο, ο πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας δεν θα έχει καμία διπλωματική συνάντηση, στο περιθώριο της κηδείας της Αυτού Αγιότητας πάπα Φραγκίσκου», αναφέρει η γαλλική προεδρία στην ανακοίνωση που εξέδωσε σήμερα.

Περίπου 130 ξένες αντιπροσωπείες επιβεβαίωσαν έως αυτήν τη στιγμή την παρουσία τους στην κηδεία του ποντίφικα, μεταξύ των οποίων 50 εκλεγμένοι αρχηγοί κρατών και δέκα μονάρχες, όπως ανακοίνωσε χθες το Βατικανό.

Με αφορμή την κηδεία, ο Ντόναλντ Τραμπ θα πραγματοποιήσει το πρώτο ταξίδι του στο εξωτερικό μετά την ορκωμοσία του την 20η Ιανουαρίου κι ενώ το κλίμα είναι τεταμένο λόγω των διαπραγματεύσεων για τον πόλεμο στην Ουκρανία και καθώς μαίνεται η εμπορική διαμάχη, που εκείνος ξεκίνησε. Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε πως θα έχει, με την ευκαιρία αυτή, πολλές διμερείς συναντήσεις στο περιθώριο της επικήδειας τελετής.

Από την πλευρά του, ο Εμανουέλ Μακρόν αναμένεται να φθάσει σήμερα το απόγευμα στη Ρώμη, συνοδευόμενος από τον υπουργό Εσωτερικών Μπρινό Ρεταγιό και τον ΥΠΕΞ Ζαν-Νοέλ Μπαρό.

Αναμένεται να μεταβεί σήμερα στη Βασιλική του Αγίου Πέτρου, μαζί με τη σύζυγό του Μπριζίτ, για να αποτίσουν τον ύστατο φόρο τιμής στον ποντίφικα. Αύριο θα παραστούν στην κηδεία, η οποία θα αρχίσει στις 10 το πρωί.

Σπύρος Σιδέρης

Τώρα, το μέλλον της Εκκλησίας κρέμεται από μια λεπτή κλωστή: Θα συνεχιστεί το έργο του ή θα επιστρέψει το Βατικανό στις σκιές του παρελθόντος;

Ο Φραγκίσκος δεν υπήρξε ποτέ ένας συνηθισμένος Πάπας. Υπήρξε οραματιστής, ριζοσπάστης, και για πολλούς… ανεπιθύμητος. Η μεταρρυθμιστική του καταιγίδα τάραξε τα λιμνάζοντα νερά της Εκκλησίας και τον έφερε αντιμέτωπο όχι μόνο με τους συντηρητικούς εντός του Βατικανού, αλλά και με την παγκόσμια ακροδεξιά που είδε στο πρόσωπό του έναν επικίνδυνο «σύμμαχο των αδυνάμων».

• Η αγωνία για την επόμενη ημέρα είναι εύλογη: Θα συνεχιστεί η πορεία που χάραξε ή θα επικρατήσει μια παλινδρόμηση στο θεσμικό σκοτάδι;

Η κληρονομιά του Φραγκίσκου είναι ταυτόχρονα θαρραλέα και ανολοκλήρωτη. Από τη στάση του υπέρ των φτωχών και των μεταναστών, μέχρι τις ιστορικές του δηλώσεις για τη συγκάλυψη των σεξουαλικών σκανδάλων, δεν φοβήθηκε να συγκρουστεί με το status quo. Η φράση του ότι «η αγάπη για τους φτωχούς είναι η ουσία του Ευαγγελίου» ίσως συνοψίζει όλη του την πορεία: μια πίστη βαθιά κοινωνική, αντίθετη στις ελιτίστικες ερμηνείες της θεολογίας και στις πολιτικές σκοπιμότητες.

Η διαμάχη του με τις Ηνωμένες Πολιτείες είναι ενδεικτική. Η ταύτιση μεγάλων τμημάτων της αμερικανικής Εκκλησίας με το ευαγγελικό υπερσυντηρητικό κίνημα τον κατέστησε στόχο.

• Κατηγορήθηκε ακόμη και για αίρεση, ενώ του επιτέθηκαν επειδή τάχθηκε κατά του πολέμου, υπέρ των Παλαιστινίων και υπέρ των μεταναστών. Κι όμως, δεν απάντησε ποτέ με οργή· μόνο με θλίψη. «Τους λυπάμαι», είπε για τους επικριτές του. «Οι καρδιές τους είναι γεμάτες μελαγχολία».

Ο Φραγκίσκος τόλμησε να πει δημόσια ότι ο Ιωάννης Παύλος Β΄ συγκάλυψε σκάνδαλα για δεκαετίες, ότι ο Γιόζεφ Ράτσινγκερ (μετέπειτα Πάπας Βενέδικτος ΙΣΤ΄) απέφυγε συνειδητά να τα αντιμετωπίσει. Σε μια Εκκλησία εθισμένη στη σιωπή και την υπεκφυγή, αυτή η στάση ήταν επαναστατική. Όμως η αλλαγή υπήρξε περισσότερο συμβολική παρά θεσμική – κι αυτό είναι το μεγάλο ερώτημα που αφήνει πίσω του: Ήταν αρκετό;

Η παρουσία του στις παρυφές του κόσμου – από το Νότιο Σουδάν μέχρι τη Μογγολία – δεν ήταν απλώς συμβολική. Ήταν ένα ηχηρό μήνυμα ότι η Εκκλησία πρέπει να είναι δίπλα στους ξεχασμένους, όχι στους ισχυρούς. Η άρνησή του να επισκεφθεί χώρες όπως η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, η απλότητά του στον θάνατο – ζητώντας ταφή εκτός του παπικού μαυσωλείου – όλα δείχνουν έναν Πάπα που δεν επιδίωξε ποτέ μεγαλεία.

• Και όμως, το εκτόπισμά του ήταν τεράστιο.

Η εκλογή του διαδόχου του γίνεται σε ένα κλίμα πόλωσης. Το Κολλέγιο των Καρδιναλίων είναι το πολυπληθέστερο στην ιστορία, με 71 εθνικότητες και βαθύ εσωτερικό διχασμό. Οι μεταρρυθμιστές, με επικεφαλής τον Ζαν-Κλωντ Ολερίκ και τον Μίκαελ Τσερνί, μοιάζουν να συνεχίζουν τη γραμμή του Φραγκίσκου. Απέναντί τους, όμως, οι συντηρητικοί – με προεξάρχοντες τους Τίμοθι Ντόλαν και Γκέρχαρντ Μύλλερ – επιθυμούν επιστροφή στην “κανονικότητα”. Η μάχη είναι σφοδρή, και η διαδικασία ίσως παραταθεί, καθώς κανένα μπλοκ δεν συγκεντρώνει από μόνο του τις απαραίτητες ψήφους.

Σε αυτή τη σύγκρουση δεν διακυβεύεται μόνο η τύχη της παπικής διαδοχής, αλλά η ίδια η ψυχή της Εκκλησίας. Θα είναι το Βατικανό ένας θεσμός της παρηγοριάς και της συμπόνιας για τον σύγχρονο κόσμο ή θα επιστρέψει στις εσωστρεφείς, αυταρχικές του καταβολές; Θα νικήσει η γραμμή της κοινωνικής εμπλοκής ή ο θεσμικός απομονωτισμός;

Ο Φραγκίσκος ήξερε ότι δεν θα τα κατάφερνε όλα. Αλλά φρόντισε να αφήσει ένα ισχυρό αποτύπωμα. Ό,τι ακολουθήσει θα κριθεί από τη δική του σκιά – και από το αν η Εκκλησία θα αντέξει να προχωρήσει σε αυτό που ξεκίνησε, ή αν θα φοβηθεί και θα γυρίσει πίσω. Οι επόμενες εβδομάδες θα δείξουν αν η ιστορία θα γράψει συνέχιση ή αναδίπλωση.