«Το λογισμικό της εταιρείας θα βοηθούσε τους Ευρωπαίους να καταγράφουν την εξάπλωση του ιού και να εντοπίζουν ελλείψεις σε νοσοκομεία (…) Ορισμένες χώρες δέχτηκαν με χαρά την προσφορά, συμπεριλαμβανομένων της Ολλανδίας και της Ελλάδας. Ο ελληνικός πληθυσμός είναι γηραιότερος από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και το σύστημα υγείας δεν είναι πολύ στιβαρό.

Η προσφορά της Palantir ήταν χρήσιμη για την κυβέρνηση. Η Αθήνα και η αμερικανικη εταιρεία συμφώνησαν εν κρυπτώ σχετικά με τους τρόπους συνεργασίας. Η σύμβαση δεν υποβλήθηκε σε διαγωνισμό και δεν ελέγχθηκε βάσει του νόμου περί προστασίας δεδομένων, κάτι που θα ήταν φυσιολογικό για αντίστοιχες διαδικασίες. Οι λεπτομέρειες της συμφωνίας έγιναν γνωστές μόνο οκτώ μήνες αργότερα, έπειτα από σχετική κοινοβουλευτική ερώτηση.

Η Palantir προσέφερε υποτίθεται βοήθεια προς τους Ευρωπαίους με προσεκτικά υπολογισμένες κινήσεις. Ως αντάλλαγμα για την υπόσχεση περιορισμού της πανδημίας με τη βοήθεια λογισμικού, η εταιρεία έλαβε, όπως φαίνεται, εκτεταμένη πρόσβαση σε ευαίσθητα δεδομένα από την ελληνική κυβέρνηση (…) Η ελληνική κυβέρνηση αρνείται ότι κοινοποίησε δεδομένα ασθενών στην Palantir. Το λογισμικό που διέθεσε η εταιρεία αποσκοπούσε μόνο στο να παρέχει στον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη μια γενική εικόνα της πανδημίας.

Στο μεταξύ τερματίσθηκε κάθε συνεργασία με την εταιρεία και διαγράφηκαν όλα τα δεδομένα που είχαν συλλεχθεί. Η Palantir ανακοίνωσε ότι σε καμία περίπτωση δεν αφαίρεσε δεδομένα -ο σχετικός έλεγχος εναπόκειται στον πελάτη. Ωστόσο, η Ελληνική Αρχή Προστασίας Δεδομένων ξεκίνησε έρευνα. Σε σχετική ερώτηση ούτε η Palantir ούτε η ελληνική κυβέρνηση θέλησαν να σχολιάσουν».

Το εκτενές ρεπορτάζ ρίχνει στη συνέχεια φως στο προφίλ και τις σκιώδεις δραστηριότητες της Palantir, μια εταιρεία που στην αρχική της φάση είχε συγχρηματοδοτηθεί και από την CIA, ενώ στο πελατολόγιό της συγκαταλέγονται αμερικανικές και άλλες δυτικές μυστικές υπηρεσίες. Όπως σημειώνει το ρεπορτάζ αναφορικά με τη δράση της στην ΕΕ: «Η Palantir εστίασε στην αντιμετώπιση μιας αδυναμίας πολλών ευρωπαϊκών κυβερνήσεων: το έλλειμμα ψηφιοποίησης των υπηρεσιών τους».

Πηγή: DW

Όπως τονίζει: «Ο Υπουργός Επικρατείας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης κ. Πιερρακάκης απέστειλε στους βουλευτές μαζί με την απάντησή του τα εξής:

1. Τη σύμβαση με την εταιρεία Palantir που υπεγράφη στις 24 Μαρτίου 2020 με διάρκεια 6 μήνες.
2. Την τροποποίηση της σύμβασης στις 26 Μαρτίου όπου γίνονται κρίσιμες αλλαγές.
3. Την επέκταση της σύμβασης για άλλους 3 μήνες με ισχύ από 24 Σεπτεμβρίου έως 23 Δεκεμβρίου του 2020».

Προσθέτει δε:

«Κατ’ αρχάς, η μη επέκταση της σύμβασης με την εταιρεία Palantir και ο τερματισμός της στις 23 Δεκεμβρίου, ύστερα από τις αντιδράσεις του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. των προοδευτικών δυνάμεων και της κοινωνίας των πολιτών, αποτελεί μια νίκη των ατομικών δικαιωμάτων και των δημοκρατικών ελευθεριών στη χώρα μας. Η κυβέρνηση «πιάστηκε στα πράσα» και υποχώρησε άτακτα στη μη ανανέωση της σύμβασης όπως σχεδίαζε ο κ. Μητσοτάκης στις 3 Δεκεμβρίου σε κρυφή τηλεδιάσκεψη με την ηγεσία της Palantir, δεσμευόμενος «για επέκταση της συνεργασίας στα επόμενα χρόνια». Το τι είχε να κρύψει από τους πολίτες η επικοινωνιακή μηχανή του Μαξίμου και πληροφορηθήκαμε τη συνάντηση από αμερικανικά ΜΜΕ, παραμένει ακόμη αναπάντητο.

Ωστόσο, η απάντηση της κυβέρνησης στον κοινοβουλευτικό έλεγχο στα κρίσιμα ερωτήματα για το κατά πόσο τηρήθηκαν οι κανόνες διαφάνειας και προστασίας των προσωπικών δεδομένων που θέσαμε , προκαλεί μεγαλύτερη ανασφάλεια και ενδείξεις σοβαρών ευθυνών, παρά τον καθησυχασμό που επιχειρείται με την απάντηση του Υπουργού ότι «όλα είναι καλώς καμωμένα».

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την αρχική σύμβαση στις 24/3/2020 μεταξύ της Palantir και της Ελληνικής Κυβέρνησης, ο Υπουργός υπέγραψε σύμβαση να παρέχει ψευδωνυμοποιημένα (“pseudonymised”, σελ. 4, Table 2) προσωπικά δεδομένα ασθενών και των μελών του γενικού πληθυσμού για τα οποία οφείλει να εφαρμόζεται η νομοθεσία περί προσωπικών δεδομένων καθώς είναι δυνατή μέσω αυτών η ταυτοποίηση του κάθε πολίτη (26 ΓΚΠΔ) και όχι «ανώνυμα, στατιστικά και δημογραφικά δεδομένα» που δε χρήζουν προστασίας, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει στην απάντησή του.

Δύο μέρες μετά, ισχυρίζεται ότι προέβη σε τροποποίηση της αρχικής σύμβασης (Amendment No1 – 26/3/2020) όπου απαλείφεται ο όρος “pseudonymised” και αναδιατυπώνεται το πεδίο των προσωπικών δεδομένων στα οποία θα έχει πρόσβαση η Palantir, ενώ επικαλείται και μια εμπιστευτική απάντηση του Υπευθύνου Προστασίας Δεδομένων του Υπουργείου (DPO) στις 27/3, σύμφωνα με τον οποίον δεν τίθεται θέμα παραβίασης κανονισμών και ανάγκη απεύθυνσης στην ΑΠΔΠΧ. Ας σημειωθεί ότι η ΑΠΔΠΧ επενέβη αυτεπάγγελτα στις 18 Δεκεμβρίου 2020 για το ζήτημα αυτό, χωρίς να έχει γίνει γνωστό αν έχει καλυφθεί από τις απαντήσεις του Υπουργείου και επί τη βάση ποιού κειμένου συμφωνίας κλήθηκε να τοποθετηθεί».

Και καταλήγει: «Από τις απαντήσεις προκύπτουν σοβαρά και κρίσιμα ερωτήματα και βαρύτατες σκιές:

1. Για ποιό λόγο υπεγράφη σύμβαση (24/3) για παροχή ψευδονυμοποιημένων προσωπικών δεδομένων και εκ των υστέρων ερωτάται ο DPO του Υπουργείου, που δίνει έγκριση μετά την υπογραφή των συμβάσεων;
2. Για ποιο λόγο κρίθηκε αναγκαία η τροποποίηση της αρχικής σύμβασης 2 μόλις μέρες μετά την υπογραφή της; Όταν υπογραφόταν, ο Υπουργός και οι συνεργάτες του, δε γνώριζαν ότι τα ψευδονυμοποιημένα στοιχεία αποτελούν προσωπικά δεδομένα των πολιτών και χρήζουν προστασίας;
3. Πως είναι δυνατόν να ισχυρίζεται ο Υπουργός ότι τροποποιήθηκε η σύμβαση στις 26/3, ενώ με αίτημα του παρατείνεται για 3 μήνες η αρχική σύμβαση που υπεγράφη στις 24/3;

Οι αντιφάσεις και τα πρωθύστερα σχήματα είναι αμείλικτα και υποδηλώνουν ότι η κυβέρνηση από την αρχή μέχρι το τέλος αυτής της υπόθεσης, κινείται σε γκρίζες ζώνες. Ο Πρωθυπουργός και ο αρμόδιος Υπουργός που ανέλαβαν προσωπικά αυτή τη σκοτεινή συνεργασία και μάλιστα με μια εταιρεία που έχει κατηγορηθεί διεθνώς για αθέμιτες πρακτικές, είναι εκτεθειμένοι για τον τρόπο που χειρίζονται ένα τόσο ευαίσθητο ζήτημα που αφορά τις ελευθερίες και τα δικαιώματα των πολιτών. Δεν θα τους αφήσουμε να παίξουν ολοκληρωτικά παιχνίδια χειραγώγησης και εμπορευματοποίησης των προσωπικών δεδομένων.

Αναμένουμε και θα επανέλθουμε».

Το άρθρο του Ferry Batzoglou αναφέρει:

Από τότε που ο Έλληνας Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανέλαβε τα καθήκοντά του τον Ιούλιο του 2019, η παραμικρή, ακόμα και σύντομη τηλεδιάσκεψη που λαμβάνει χώρα στο τεράστιο γραφείο του στον πρώτο όροφο της επίσημης κατοικίας του στην Αθήνα «Μέγαρο Μαξίμου» με αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων, Διευθυντές εταιρειών και άλλες προσωπικότητες επικοινωνείται στον έξω κόσμο ταχύτατα και ευρύτατα από έναν ολόκληρο στρατό υπαλλήλων υπεύθυνων για θέματα Τύπου, τους οποίους έχει στρατολογήσει. Εκτός από μία: Την τηλεδιάσκεψη της 3ης Δεκεμβρίου.

Στην οθόνη εμφανίστηκε ο Alex Karp, επικεφαλής της αμερικανικής εταιρείας Palantir Technologies, και ο κορυφαίος μάνατζερ της Palantir Josh Harris. Η συνομιλία, στην οποία συμμετείχε και ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Κυριάκος Πιερρακάκης, περιστράφηκε γύρω από την επέκταση της συνεργασίας μεταξύ του ελληνικού κράτους και της Palantir, όπως ανακοίνωσε η εταιρεία σε σύντομη ανακοίνωσή της στις 7 Δεκεμβρίου.

Στα τέλη Νοεμβρίου, ο Πρέσβης των ΗΠΑ στην Αθήνα αποκάλυψε μάλλον κατά τύχη ότι υπάρχει συνεργασία μεταξύ της Αθήνας και της Palantir, όταν και επαίνεσε σε υψηλότατους τόνους την ελληνική κυβέρνηση για τη χρήση των υπηρεσιών μίας σειράς αμερικανικών εταιρειών στο πλαίσιο της καταπολέμησης του κορωνοϊού.

Η αμερικανική εταιρία ανάπτυξης λογισμικού που εδρεύει στο Palo Alto της Καλιφόρνια ειδικεύεται στο επονομαζόμενο Data-Mining, την εξόρυξη δεδομένων, καθώς και στην ανάλυση και αποθήκευση μεγάλου όγκου δεδομένων. Λέξη-κλειδί: Big Data. Η επωνυμία της εταιρείας Palantir προέρχεται από την ονομασία «Palantiri», τις «πέτρες που βλέπουν» στο φανταστικό μυθιστόρημα του John Ronald Reuel Tolkien, «Ο Άρχοντας των Δακτυλιδιών». Αυτές οι πέτρες έδιναν τη δυνατότητα να κοιτάξει κανείς στο παρελθόν ή το μέλλον και με αυτόν τον τρόπο προσέφεραν μεγάλη ισχύ.
Ο Αμερικανός επενδυτής και δισεκατομμυριούχος Peter Thiel, ο οποίος συμμετείχε στην δημιουργία της ηλεκτρονικής υπηρεσίας πληρωμών Paypal, ίδρυσε την εταιρεία το 2004 με οικονομική υποστήριξη από την CIA. Στους πελάτες της Palantir συγκαταλέγονται η CIA, το FBI, η Αμερικανική Υπηρεσία Εθνικής Ασφαλείας NSA, το Πεντάγωνο, οι Πεζοναύτες και η αμερικανική Πολεμική Αεροπορία. Όπως διαπιστώνουν παρατηρητές, το επιχειρηματικό μοντέλο της Palantir είναι: Μεγάλος όγκος δεδομένων για τον Μεγάλο Αδελφό.

Κατά τη διάρκεια της πανδημίας του Covid-19, η Palantir προσέφερε σε κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο τη χρήση του προϊόντος «Foundry» για τη διαχείριση κρίσεων στις υγειονομικές Αρχές. Η Μεγάλη Βρετανία και η Ελλάδα αποδέχτηκαν την προσφορά -και μάλιστα δωρεάν. Η συνεργασία μεταξύ της κυβέρνησης της Αθήνας και της Palantir ξεκίνησε τον Απρίλιο του τρέχοντος έτους, όταν ξέσπασε και στην Ελλάδα το πρώτο κύμα κρουσμάτων κορωνοϊού.

Η Palantir Technologies έχει αμφιλεγόμενη φήμη. Το γερμανικό Υπουργείο Εσωτερικών δεν αποδέχτηκε τη δωρεάν προσφορά της εταιρείας. Το Chaos Computer Club CCC (η μεγαλύτερη ένωση χάκερ στην Ευρώπη), το οποίο λόγω της τεχνογνωσίας του σε θέματα προστασίας προσωπικών δεδομένων χρησιμοποιείται στη Γερμανία και στο πλαίσιο της νομοθετικής διαδικασίας, απορρίπτει καταρχήν τη χρήση του λογισμικού της Palantir. Το CCC προειδοποιεί: Η Palantir αναπτύσσει τεχνολογίες παρακολούθησης.

Ο κατάλογος των αμφισβητούμενων μεθοδεύσεων, κατηγοριών και υποψιών εναντίον της Palantir είναι μακρύς: Ήδη από νωρίς οι Anonymous κατηγόρησαν την Palantir Technologies ότι υποστήριζε ανοικτά την εκστρατεία σε βάρος της πλατφόρμας αποκαλύψεων Wikileaks.

Η Palantir ενέχεται επίσης στο σκάνδαλο περί τη βρετανική εταιρεία Cambridge Analytica, η οποία φέρεται να έχει συμμετάσχει σε στοχευμένες και αμφιλεγόμενες διαφημιστικές εκστρατείες στις προκριματικές και τις προεδρικές εκλογές στις ΗΠΑ το 2016. Τον Σεπτέμβριο του 2016, η αμερικανική Υπηρεσία για την Ορθή Εκτέλεση των Ομοσπονδιακών Συνθηκών υπέβαλε αγωγή εναντίον της Palantir για φυλετικές διακρίσεις εναντίον υποψηφίων ασιατικής καταγωγής. Σύμφωνα με την αγωγή, η Palantir απέκλεισε ενδιαφερόμενους για θέσεις εργασίας με καταγωγή από την Ασία, ακόμη και αν είχαν τα ίδια προσόντα με λευκούς υποψηφίους.

Το 2018 γνωστοποιήθηκε ότι η Palantir είχε κρυφά επί χρόνια πρόσβαση σε βάσεις δεδομένων της αστυνομίας στη Νέα Ορλεάνη. Η Palantir χρησιμοποιούσε τα δεδομένα της υπηρεσίας για το σύστημά της με στόχο την πρόβλεψη τέλεσης εγκλημάτων από συγκεκριμένα πρόσωπα. Η Palantir φέρεται να χρησιμοποίησε την αμφιλεγόμενη τεχνολογία για την αναγνώριση προσώπου (Facial recognition). Το Δημοτικό Συμβούλιο της Νέας Ορλεάνης κατά τα φαινόμενα δεν γνώριζε τίποτα σε σχέση με αυτά.
Αυτό δεν ανέκοψε την ανοδική πορεία της Palantir. Στα τέλη Σεπτεμβρίου, η Palantir εισήλθε στο χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης. Το BBC σημείωσε με έκπληξη σε δημοσίευμα του ότι η κεφαλαιοποίηση της Palantir ανερχόταν στο επιβλητικό ποσόν των 22 δις Δολαρίων ΗΠΑ. Και αυτό παρά το γεγονός ότι η Palantir δεν έχει καταγράψει ποτέ κέρδη στην ιστορία της.

Για τον ιδρυτή του Palantir Peter Thiel, αυτό δεν φαίνεται να αποτελεί αντίφαση. Σε κάθε περίπτωση, ο ίδιος δεν κράτησε κρυφές τις πολιτικές του προτιμήσεις. Ο ιδρυτής της Palantir χρηματοδότησε το 2016 την προεκλογική εκστρατεία του Donald Trump με περισσότερο από 1 εκ. Δολάρια.

Όπως ο Trump, έτσι και η βρετανική κυβέρνηση υπό τον Πρωθυπουργό Boris Johnson δεν είχε κατά τα φαινόμενα καμία ανησυχία σε σχέση με την Palantir. Το βρετανικό Εθνικό Σύστημα Υγείας NHS υπέγραψε την άνοιξη σύμβαση με την Palantir για τη χρήση του λογισμικού Foundry στο πλαίσιο της καταπολέμησης της πανδημίας. Μόνο μετά από πίεση της βρετανικής κοινής γνώμης αναγκάστηκε η κυβέρνηση Johnson να δημοσιεύσει τη σύμβαση με την εταιρεία, η οποία αρχικά είχε κρατηθεί μυστική. Σύμφωνα με αυτήν, η Palantir παρείχε στην NHS το λογισμικό και τις υπηρεσίες της στη σχεδόν δωρεάν τιμή της μίας βρετανικής Λίρας.

Έναντι του αστείου αυτού ποσού, η Palantir συγκέντρωσε τεράστιες ποσότητες δεδομένων από το NHS. Τα δεδομένα αξιολογήθηκαν και αποθηκεύτηκαν από τη βρετανική Start-up Faculty. Πικάντικη λεπτομέρεια αποτελεί το γεγονός ότι ιδρυτής της Start-up είναι ο Marc Warner, αδελφός του Ben Warner, ο οποίος ήταν ήδη υπεύθυνος για τη συλλογή και ανάλυση δεδομένων για την εκστρατεία υπέρ του Brexit.

Ο Palantir συνέλεξε και επεξεργάστηκε πληθώρα ευαίσθητων δεδομένων ασθενών του NHS, όπως ονοματεπώνυμο, ηλικία, φύλο, θρησκευτικές και πολιτικές πεποιθήσεις, ψυχική κατάσταση, ποινικό μητρώο, επάγγελμα, προηγούμενοι εργοδότες, τόπος κατοικίας και τηλεφωνικοί αριθμοί.

Τα ίδια συμβαίνουν και στην Ελλάδα. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη κρατά μυστική τη σύμβαση με την Palantir. Κι αυτό, παρόλο που είναι υποχρεωμένη από το νόμο να δημοσιεύει χωρίς καθυστέρηση όλες τις διεθνείς συμβάσεις στις δημόσιες ψηφιακές πλατφόρμες «Διαύγεια» και «Προμηθέας», ακόμη και αν αφορούν δωρεάν υπηρεσίες.

Γι’ αυτό και οι επικριτικές φωνές στην Ελλάδα προειδοποιούν μεγαλόφωνα: Τα δεδομένα Υγείας των ανθρώπων στη χώρα, είτε διαμένουν σε αυτή είτε ταξίδεψαν εκεί, δεν είναι ασφαλή λόγω της παραδοσιακά ανεπαρκούς προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα της Ελλάδας.//

Το άρθρο του Batzoglou συνοδεύεται από το ακόλουθο κείμενο:

Υγεία και Δεδομένα

Σχεδόν δωρεάν προσφέρει η Palantir τις υπηρεσίες της στις κυβερνήσεις κατά τη διάρκεια της πανδημίας και υπόσχεται να βοηθήσει στην καταπολέμηση του κορωνοϊού αναλύοντας τα δεδομένα των ασθενών. Με την πρόσβαση σε ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα, εξορύσσει ταυτόχρονα πρώτες ύλες για μελλοντική αξιοποίηση.

Όταν υπάρχουν αρκετά δεδομένα μπορούν να εξαχθούν και σημαντικά συμπεράσματα -αυτή είναι η θεωρία στην οποία βασίζεται η Palantir. Αλλά δεν είναι σαφές το ποιά θα είναι αυτά. Επίσης, δεν είναι γνωστό για πόσο καιρό θα αποθηκεύονται τα δεδομένα και ποια οικονομικά συμφέροντα επιδιώκει η εταιρεία με τα δεδομένα.

Πηγή: Frankfurter Rundschau, hellasjournal.com