Ο πρωθυπουργός ενημερώθηκε από τον υπουργό Δικαιοσύνης Γιώργο Φλωρίδη, τον υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρη Παπαστεργίου και τον υφυπουργό Δικαιοσύνης Ιωάννη Μπούγα για τον σχεδιασμό και τη λειτουργία του ψηφιακού δικαστικού φακέλου, στο πλαίσιο της αναβάθμισης και επέκτασης του Ολοκληρωμένου Συστήματος Διαχείρισης Δικαστικών Υποθέσεων Πολιτικής και Ποινικής Δικαιοσύνης, με το οποίο επιταχύνεται σημαντικά η διαδικασία απονομής δικαιοσύνης και ενισχύεται η διαφάνεια. Στόχος είναι πέραν της επιτάχυνσης στην απονομή της δικαιοσύνης, η συρρίκνωση της γραφειοκρατίας, μεγάλη εξοικονόμηση σε εργατοώρες και πόρους, με θετικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα.

Ο ψηφιακός δικαστικός φάκελος συγκεντρώνει ηλεκτρονικά τη δικογραφία μιας υπόθεσης, δίνοντας σε δικαστικούς λειτουργούς και δικηγόρους άμεση πρόσβαση σε όλα τα έγγραφα με ένα κλικ, αντί για τις δεκάδες εργατοώρες και τις χιλιάδες φωτοτυπημένες σελίδες που απαιτούνταν μέχρι σήμερα για κάθε δικαστική πράξη. Τα έγγραφα που αποθηκεύονται στον ηλεκτρονικό φάκελο φέρουν αποδεικτικό κατάθεσης και οι εκτυπώσεις τους λογίζονται ως επίσημα και επαληθεύσιμα αντίγραφα.

Στο νέο σύστημα εντάσσονται από την 1η Απριλίου όλες οι υποθέσεις της τακτικής διαδικασίας της πολιτικής δικαιοσύνης, δηλαδή το 60% των υποθέσεων των δικών, και θα επεκταθεί σε όλες τις υποθέσεις έως το 2027.

Χάρη στις καινοτομίες αυτές διευκολύνεται και συνεπώς επιταχύνεται ουσιαστικά η απονομή της δικαιοσύνης, προς όφελος των πολιτών.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε την ευκαιρία να παρακολουθήσει τον δικηγόρο Βασίλη Αποστολίδη να διεκπεραιώνει από τον υπολογιστή στο γραφείο του, σε 10 μόλις λεπτά, την κατάθεση αγωγής για υπόθεση στο Κτηματολόγιο, για την οποία μέχρι τώρα, όπως ανέφερε ο δικηγόρος, απαιτούνταν τουλάχιστον δύο εργάσιμες ημέρες καθώς προϋπέθετε τη μετακίνηση του ιδίου και των συνεργατών του στις αρμόδιες υπηρεσίες για τα απαιτούμενα έγγραφα, όπως και την εκτύπωση εκατοντάδων σελίδων.

Μετά την παρουσίαση, ο πρωθυπουργός δήλωσε: «Να συγχαρώ το υπουργείο Δικαιοσύνης, με τη μεγάλη υποστήριξη του υπουργείου επί των ψηφιακών θεμάτων και του υπουργού, κ. Παπαστεργίου, για την εξαιρετική αυτή πρωτοβουλία.

Μιλάμε συχνά για το πώς η Δικαιοσύνη θα περάσει στην ψηφιακή εποχή και στον 21ο αιώνα. Και εδώ νομίζω ότι πράγματι γίνεται ένα άλμα, το οποίο διευκολύνει όλους τους εμπλεκόμενους, δικηγόρους, δικαστές, δικαστικούς υπαλλήλους.

Εξοικονομούμε χρόνο, περιορίζουμε τη γραφειοκρατία, προωθούμε τη διαφάνεια και νομίζω ότι είναι και η καλύτερη απόδειξη του πώς, Υπουργέ μου, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε και τους ευρωπαϊκούς πόρους για σημαντικά έργα τα οποία μας επιτρέπουν να περάσει η Δικαιοσύνη σε μία τελείως νέα εποχή.

Οπότε, πολλά συγχαρητήρια σε όσους εργάστηκαν για να γίνει πράξη αυτό το έργο και προφανώς ευελπιστούμε να τηρηθούν όλα τα χρονοδιαγράμματα, έτσι ώστε να καλύψει ο ψηφιακός φάκελος όλο το φάσμα των δικαστικών υποθέσεων, κάτι το οποίο αναμένεται να γίνει μέχρι το 2027».

Ο υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης σημείωσε από την πλευρά του: «Εγώ, κ. Πρόεδρε, θα ήθελα πρώτα-πρώτα να σας ευχαριστήσω, γιατί όλα αυτά τα οποία συνιστούν μεγάλες τομές δεν θα μπορούσαν να γίνουν αν δεν είχαν τη δική σας υποστήριξη και τη διαρκή παρότρυνση ότι πρέπει να πάμε σε μεγάλες αλλαγές.

Όλα αυτά που έγιναν εδώ εκκρεμούν έναν αιώνα περίπου, δεν εκκρεμούν μια τετραετία. Εκκρεμούν έναν αιώνα ακριβώς.

Και είναι πάρα πολύ σημαντικό να πούμε -κι ας το ακούσει ο κόσμος αυτό- ότι αυτή η μέθοδος που εφαρμόζουμε τώρα εδώ, δεν υπάρχει πουθενά στον κόσμο. Ας καταλάβουν και οι Έλληνες πολίτες ότι η Ελλάδα δεν ακολουθεί απλώς, πρωτοπορεί στον κόσμο.

Αυτό θα διευκολύνει πολύ τους δικηγόρους, τους δικαστές, τους δικαστικούς υπαλλήλους και βεβαίως είναι ένα μεγάλο όφελος για τον ελληνικό λαό, γιατί όλα αυτά που κάνουμε για τους πολίτες είναι, δεν είναι για μας».

Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου επισήμανε: «Είναι πάρα πολύ σημαντικό ότι πλέον ο δικηγόρος μπαίνει σε ένα σημείο, Πρόεδρε, δεν χρειάζεται να μπει σε διάφορες πλατφόρμες. Και πλέον, δικαστές αλλά και δικηγόροι, σε ένα σημείο, σε ένα αποθετήριο έχουν όλη την ιστορία της δίκης, όλα τα σχετικά έγγραφα της δίκης και επίσης όλη την ενημέρωση που θέλουν να έχουν σε σχέση με το πότε θα βγει η απόφαση.

Συνεπώς, από ένα σημείο, στα συστήματα του Δημοσίου τα οποία φυλάσσονται και πλέον έχουν ακολουθήσει τη ροή του cloud προκειμένου να τα έχουμε όλα ασφαλή, και χωρίς πλέον να χρειάζεται να μετακινούνται, μπορούν να κάνουν τη δουλειά τους χωρίς την ταλαιπωρία που μέχρι σήμερα είχαν».

Ο δικηγόρος Βασίλης Αποστολίδης ανέφερε: «Η διαδικασία αυτή σίγουρα λύνει τα χέρια όλων των συναδέλφων, διευκολύνει τις διαδικασίες, την ταχύτητα, την οικονομία χρόνου, την οικονομία ουσιαστικά πόρων και σίγουρα το περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Σε κάθε περίπτωση να ευχαριστήσουμε το Υπουργείο για τη ρηξικέλευθη αυτή διαδικασία. Θα την τιμήσουμε και αναμένουμε να περάσει και στις υπόλοιπες διαδικασίες, για να διευκολύνουν όλη την καθημερινότητά μας στον κλάδο μας. Σας ευχαριστούμε πάρα πολύ».

Σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοινώθηκαν, πριν την έναρξη λειτουργίας του χάρτη τον Σεπτέμβριο του 2024, ο εκτιμώμενος χρόνος για την έκδοση πρωτόδικης απόφασης στα ελληνικά Πρωτοδικεία άγγιζε τις 705 ημέρες, ενώ σήμερα έχει περιοριστεί στις 364. Εντυπωσιακά είναι και τα στοιχεία που καταγράφονται στο Πρωτοδικείο της Αθήνας, όπου από τις 1.422 ημέρες ο χρόνος έκδοσης έχει περιοριστεί στις 513. Στη Θεσσαλονίκη οι 376 ημέρες μειώθηκαν στις 227 και στον Πειραιά από τις 364 στις 280.

Ο κ. Φλωρίδης υπογράμμισε ότι η πλειονότητα των Πρωτοδικείων εκδίδει πλέον αποφάσεις σε λιγότερο από 280 ημέρες, επιτυγχάνοντας από το 2025 στόχους που είχαν τεθεί για το 2027 και υποσκελίζοντας τον μέσο όρο του Συμβουλίου της Ευρώπης.

Για τη σημαντικότερη μεταρρύθμιση στην ιστορία της ελληνικής Δικαιοσύνης έκανε λόγο ο υφυπουργός Δικαιοσύνης, Ιωάννης Μπούγας, σημειώνοντας πως μέχρι τώρα υπήρχαν μόνο διάσπαρτες νομοθετικές παρεμβάσεις που εξυπηρετούσαν συγκυριακές πολιτικές ανάγκες.

Μάλιστα, τόνισε πως στο παρελθόν είχαν καταργηθεί 150 ειρηνοδικεία χωρίς επαρκή μελέτη, ως μνημονιακή υποχρέωση, προσθέτοντας πως απορρίφθηκαν από την κυβέρνηση εισηγήσεις για εκτεταμένες νέες καταργήσεις δικαστηρίων.

Κομβικής σημασίας θεωρείται, σύμφωνα με τον κ. Μπούγα, η λειτουργία του νέου γραφείου στατιστικής του Υπουργείου, που επιτρέπει πλέον συστηματική και αξιόπιστη παρακολούθηση των δεδομένων απονομής της δικαιοσύνης.

Ο πρόεδρος του Τριμελούς Συμβουλίου Διεύθυνσης του Πρωτοδικείου Αθηνών, εφέτης Χριστόφορος Λινός, ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι με τον νέο Δικαστικό Χάρτη, το Πρωτοδικείο της Πρωτεύουσας οι 400 δικαστές που είχε στη διάθεσή του ανέβηκαν στους 740, εκ των οποίων οι 520 είναι της πολιτικής Δικαιοσύνης και 220 της Ποινικής Δικαιοσύνης.

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Τριμελούς Συμβουλίου Διεύθυνσης του Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, εφέτης Πέτρος Αλικάκος, σημείωσε πως με την εφαρμογή της νέας μεταρρύθμισης ο αριθμός των δικαστών στη συμπρωτεύουσα αυξήθηκε φτάνοντας τους 223.

Ο πρόεδρος του Τριμελούς Συμβουλίου Διεύθυνσης του Πρωτοδικείου Πειραιά, εφέτης Γεώργιος Ξυνόπουλος, μεταξύ άλλων, εστίασε στο κτιριακό πρόβλημα η επίλυση του οποίου όμως έχει ήδη δρομολογηθεί από το υπουργείο Δικαιοσύνης και προσέθεσε ότι με την εφαρμογή του νέου Δικαστικού Χάρτη, λόγω της ένταξης περιφερειακών Πρωτοδικείων στα δικαστήρια του Πειραιά, θα τριπλασιαστεί η ύλη (αύξηση 151%). Επιπλέον, επισήμανε ότι είναι αναγκαία η αύξηση των οργανικών θέσεων των δικαστών στον Πειραιά.

Όπως ανέφερε, με τις νέες διαδικασίες και την καλύτερη παρακολούθηση των υποθέσεων σε πραγματικό χρόνο, ο μέσος χρόνος έκδοσης απόφασης μειώθηκε από τις 364 στις 280 ημέρες.

«Ο δικαστικός χάρτης έχει ως βασική προϋπόθεση για τη λειτουργία του, αυτό που επιδιώκουμε επί 113 χρόνια. Την ενοποίηση του πρώτου βαθμού δικαιοδοσίας. Και αυτό σημαίνει ότι οι περίπου 1000 ειρηνοδίκες εισέρχονται στο βαθμό του πρωτοδίκη σε μία παράλληλη επετηρίδα και δικάζουν τις υποθέσεις που καθορίζει το σημερινό σχέδιο νόμου. Μπαίνουν κυριολεκτικά στη μάχη της γρήγορης απονομής δικαιοσύνης 1000 δικαστές», τόνισε χαρακτηριστικά ο κ. Φλωρίδης.

Ταυτόχρονα επιτέθηκε στην Αντιπολίτευση καταλογίζοντας της σκόπιμη παραπλανητική κριτική, γιατί δεν θέλει να μπει στην ουσία ενός πραγματικού μεταρρυθμιστικού νομοσχεδίου.

Ωστόσο, τα πυρά του, ο κ. Φλωρίδης έστρεψε κυρίως προς το ΠΑΣΟΚ, κατηγορώντας το ότι αρνείται να συνδεθεί με την μεταρρυθμιστική προσπάθεια του Ελευθέριου Βενιζέλου, του Ανδρέα Παπανδρέου, του Κώστα Σημίτη και του Γιώργου Παπανδρέου.

«Τα 63 ειρηνοδικεία που είναι στις έδρες των πρωτοδικείων, αυτομάτως συγχωνεύονται με τα υφιστάμενα πρωτοδικεία και στο επίπεδο των δικαστών και στο επίπεδο των δικαστικών υπαλλήλων. Στη συνέχεια υπάρχει ένας αριθμός ειρηνοδικείων που μετατρέπονται σε περιφερειακά πρωτοδικεία και αυτό σημαίνει ότι στις περιοχές εκείνες που στη θέση του ειρηνοδικείου δημιουργούμε ένα περιφερειακό πρωτοδικείο, το σύνολο σχεδόν των υποθέσεων της περιοχής θα δικάζεται εκεί, αυτή είναι η εγγύτητα στην απονομή της δικαιοσύνης σε σχέση με την πολίτη, γιατί σήμερα τα υφιστάμενα ειρηνοδικεία εκδικάζουν υποθέσεις με αντικείμενο μέχρι 20.000 ευρώ και τα περιφερειακά πρωτοδικεία στη θέση των ειρηνοδικείων θα δικάζουν υποθέσεις μέχρι 250.000 ευρώ. ‘Αρα, σχεδόν το σύνολο υποθέσεων κάθε περιοχής που τώρα πήγαινε κάπου αλλού, θα δικάζονται εκεί. Αυτή είναι αποκέντρωση. Η δικαιοσύνη κοντά στον πολίτη.

Ταυτόχρονα, ο επιδιωκόμενος σκοπός στην ταχύτητα απονομής δικαιοσύνης καθίσταται πλέον πιο εφικτός με το γεγονός ότι 1000 δικαστές θα είναι σε πλήρη δικαιοδοτική λειτουργία σε πρώτο βαθμό», τόνισε χαρακτηριστικά ο κ. Φλωρίδης ενώ συνέχισε:

«Ονομάζεται εθνικός στόχος γιατί το λέει η ίδια η ιστορία. Το 1911, επί Ελευθερίου Βενιζέλου, η κυβέρνηση έφερε και ψήφισε το νόμο με τον οποίο νομοθέτησε την κατάργηση του βαθμού του ειρηνοδίκη και των ειρηνοδικείων και την ενοποίηση του πρώτου βαθμού. Ο νόμος δεν εφαρμόστηκε, καταργήθηκε το 1914, ενώ έφερε νέο νόμο το 1931 ο οποίος όμως απεσύρθη. Το 1988, ο Ανδρέας Παπανδρέου, έφερε και ψήφισε το νόμο με τον οποίο επιχειρούσε αυτό που κάνουμε σήμερα εμείς, αλλά δεν εφαρμόστηκε. Το 1999, η κυβέρνηση του Κώστα Σημίτη έφερε στη Βουλή σχέδιο νόμου το οποίο συζητήθηκε στην επιτροπή, και η ΝΔ εξέφραζε την απόλυτη συμφωνία της. Υπήρξε όμως μία γνωμοδότηση του Αρείου Πάγου που είχε αντίρρηση σε ένα μόνο άρθρο. Η ιστορία λέει ότι ο πρωθυπουργός, Κώστας Σημίτης, ζήτησε από τον υπουργό Δικαιοσύνης, Ευάγγελο Γιαννόπουλο, να προσαρμόσει την διάταξη ώστε να γίνει δεκτή η ψήφισή του με μεγάλη πλειοψηφία αλλά αρνήθηκε και απέσυρε το νομοσχέδιο. Το νομοσχέδιο που συζητάμε σήμερα, είναι ο πυρήνας, γιατί το νομοσχέδιο του 1999 ήταν φυσιολογικά η χρονική εξέλιξη του νόμου του 1988 του Ανδρέα Παπανδρέου, του νόμου του 1934 του Παναγή Τσαλδάρη, των νόμων του Ελευθερίου Βενιζέλου. Αυτή είναι η ιστορική διαδρομή που σημαίνει ότι ηγέτες μεγάλοι, από τους βασικούς μεγάλους πολιτικούς χώρους, όλοι είχαν τον ίδιο σκοπό και τον επιδίωξαν φέροντας στη Βουλή νόμους που κάποιοι ψηφίστηκαν.

Άρα λοιπόν, όταν κάτι τέτοιο επιδιώκεται από τους μεγαλύτερους ηγέτες της χώρας και από όλα τα κόμματα, και μάλιστα σε κρίσιμες στιγμές, με συμφωνία των βασικών κομμάτων και δεν γίνεται κατορθωτό να εφαρμοστεί, σημαίνει ότι αποτελεί ένα εθνικό στόχο που δεν κατάφερε η χώρα μας μέχρι τώρα. Και το ερώτημα που καλούμαστε σήμερα να απαντήσουμε είναι: Μπορούμε 113 χρόνια μετά από τον πρώτο νόμο του Ελευθέριου Βενιζέλου, να ψηφίσουμε ένα νόμο που αφορά το μέλλον της χώρας μας; Η ΝΔ απαντά ναι και οι υπόλοιποι απαντάνε όχι».

Στο σημείο αυτό ο υπουργός Δικαιοσύνης απευθύνθηκε ειδικά στο ΠΑΣΟΚ καλώντας το να επιλέξει αν θα συνδεθεί με τις μεταρρυθμιστικές προσπάθειες των προηγούμενων ηγετών του κόμματός του, ή θα γίνει η πολιτική ουρά του ΣΥΡΙΖΑ.

«Αν έχω ένα ερώτημα προς τις πολιτικές δυνάμεις, κυρίως είναι προς το ΠΑΣΟΚ. Αν το ΠΑΣΟΚ σήμερα αρνείται να συνδεθεί με το 2012 με την κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου, που ο υπουργός Δικαιοσύνης Μιλτιάδης Παπαϊωάννου κατήργησε και συγχώνευσε 146 ειρηνοδικεία. Αν το ΠΑΣΟΚ αρνείται να συνδεθεί με τις πρωτοβουλίες της κυβέρνησης του Ελευθερίου Βενιζέλου για το θέμα αυτό, του Ανδρέα Παπανδρέου, του Κώστα Σημίτη και του Γιώργου Παπανδρέου, ή επιλέγει, στα πλαίσια της αντιπολιτευτικής τακτικής του, να γίνει η πολιτική ουρά του ΣΥΡΙΖΑ που στο κάτω-κάτω δεν περίμενα να ακούσω κάτι θετικό από εκεί, καθώς έχει μια συνολική άρνηση που τους κατατάσσει, όχι στον προηγούμενο αιώνα, τον 20ο, αλλά πιο πριν και από τον 19ο αιώνα.

Εκεί πάτε δυστυχώς. Αυτή είναι η ιστορία του θεσμού. Και αν ήθελε κάποιος να δει το σχέδιο του 1999 που ψηφίστηκε στην επιτροπή αλλά αποσύρθηκε, είναι εδώ. Και το ΠΑΣΟΚ, καλό είναι να το μελετήσει και να πει αν ο πυρήνας αυτού του νομοσχεδίου που συζητάμε σήμερα, που ανατρέχει στο 1911 και παίρνει όλη την ιστορική διαδρομή, έχει καμιά σχέση με αυτά που έχουμε ακούσει σήμερα από το ΠΑΣΟΚ. Την παραμικρή σχέση δεν έχει, γιατί η επιλογή του είναι άλλη. Αλλά βεβαίως οι επιλογές όλων μας είναι στην κρίση του ελληνικού λαού», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Φλωρίδης.

Απαντώντας στη κριτική της αντιπολίτευσης ότι το νομοσχέδιο τροφοδοτεί αντιδράσεις, ο κ. Φλωρίδης αντέτεινε ότι είναι σεβαστές, αλλά δεν αφορούν την ουσία του παρόντος νομοσχεδίου. «Έχουμε μία παραπλανητική συζήτηση εδώ. Υπάρχουν λέει αντιδράσεις. Σεβαστές – αλλά θέλω να τις δούμε στην ουσία τους.

Τι γίνεται με τα πρωτοδικεία τα οποία δήθεν καταργούνται; Σε κάθε νομό έχουμε πρωτοδικείο με έδρα την πρωτεύουσα κατά κανόνα και την διατήρηση του υφιστάμενου πρωτοδικείου σε παράλληλη έδρα με πλήρεις αρμοδιότητες που έχει σήμερα. Το σύνολο των αστικών και ποινικών υποθέσεων που δικάζονται στις παράλληλες έδρες παραμένουν ως έχουν. Δεν αφαιρείται τίποτα. Οι οργανικές θέσεις των δικαστικών υπαλλήλων παραμένουν με το νόμο εκεί. Αν λοιπόν διατηρούμε το σύνολο των υποθέσεων που δικάζονται σήμερα, ποινικών και αστικών, διατηρούμε το σύνολο των δικαστικών υπαλλήλων και ο δικηγορικός σύλλογος παραμένει ως έχει και οι πολίτες θα συνεχίσουν να εξυπηρετούνται για το σύνολο των υποθέσεων τους σε αυτό το πρωτοδικείο που εξυπηρετούνται σήμερα, παρακαλώ να μου πείτε, πού είναι η αντίρρηση σας; Προς τι λοιπόν η φασαρία; Έχουμε αντιδράσεις, αλλά γνωρίζουν οι πολίτες την ουσία, πως ότι υπάρχει σήμερα θα εξακολουθήσει να υπάρχει;» επεσήμανε ο κ. Φλωρίδης.

Παράλληλα, απέρριψε την κριτική για υποβάθμιση της νησιωτικής χώρα και των παραμεθόριων περιοχών, τονίζοντας χαρακτηριστικά:

«Στη νησιωτική χώρα, όπου υπάρχει ειρηνοδικείο το οποίο μέχρι σήμερα δικάζει μέχρι 20.000 ευρώ υποθέσεις μετατρέπεται σε περιφερειακό πρωτοδικείο που σημαίνει δικάζει υποθέσεις μέχρι 250.000 ευρώ. Αυτό λοιπόν είναι υποβάθμιση ή αναβάθμιση; Στο νησιωτικό χώρο δεν υπάρχει απλώς σεβασμός του νησιωτικού χαρακτήρα αλλά και σημαντική αναβάθμιση των υφισταμένων δικαστικών σχηματισμών».

«Θέλω να αποκαταστήσω τα πράγματα στο αληθινό περιεχόμενο του νομοσχεδίου και όχι σε κάποιο φανταστικό περιεχόμενο. Το περιεχόμενο είναι αυτό. Οι πολιτικές δυνάμεις πρέπει να τοποθετηθούν επί της αρχής, και να απαντήσουν καθαρά αν αποδέχονται την ενοποίηση του πρώτου βαθμού μετά από 113 χρόνια και τόσες προσπάθειες όλων αυτών των πολιτικών ηγετών και των σχηματισμών, ή δεν το δέχονται. Τα υπόλοιπα για τις διευθετήσεις εδώ και εκεί, είναι συζήτηση για να γίνεται. Απαιτείται μια καθαρή θέση σε αυτό που η χώρα επιδιώκει 113 χρόνια διαρκώς», κατέληξε ο κ. Φλωρίδης.

ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ

Από την πλευρά του, ο γενικός εισηγητής του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Αλέξανδρος Αυλωνίτης, άσκησε δριμύτατη κριτική κατά του νομοσχεδίου, το οποίο, όπως είπε, «ξεσηκώνει θύελλες αντιδράσεων, πολιτών, δικηγόρων και δικαστικών και δημιουργεί κοινωνικούς κραδασμούς», ενώ κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι δεν έκανε ουσιαστική διαβούλευση και διάλογο με τις τοπικές κοινωνίες, αλλά και το δικαστικό και δικηγορικό σώμα.

«Η δικαστική εξουσία δεν είναι για πολιτικαντισμούς. Δεν είναι παίξε γέλασε. Είναι πολύ σοβαρή υπόθεση για ένα κράτος δίκαιου. Δυστυχώς, για άλλη μια φορά αποδεικνύεται ότι για εσάς, τα πάντα βασίζονται στα οικονομικά στοιχεία. Ο ισχυρισμός σας για σημαντική μείωση του κόστους απονομής της δικαιοσύνης είναι έωλος, βασισμένος σε μπακαλίστικα στοιχεία που δεν αντέχουν στην λογική», ανέφερε ο κ. Αυλωνίτης.

Ταυτόχρονα επιτέθηκε προσωπικά στον κ. Φλωρίδη, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Θα μείνετε στην ιστορία ως ο καταστροφέας του θεσμού των ειρηνοδικείων και ως ο άνθρωπος που δημιούργησε ένα τεράστιο αλαλούμ στον χώρο της δικαιοσύνης».

«Είμαστε απόλυτα αντίθετοι με το νομοσχέδιο το οποίο είναι η επιτομή της προχειρότητας και της έλλειψης διαβούλευσης, δεν αφουγκράζεται τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών, οι αλλαγές του δεν είναι επ’ ωφελεία του λαού, είναι αντίθετο με τη σύγχρονη διεθνή πρακτική και φέρνει βίαιες αλλαγές με ανεδαφικές και ανισσόροπες καταργήσεις και συγχωνεύσεις δικαστηρίων», τόνισε ο εισηγητής του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και πρόσθεσε:

«Η κατάργηση των ειρηνοδικείων και η συγκεντροποίηση των δικαστικών δομών αποτελεί εγκληματική παρέμβαση στο επί 50ετία και πλέον θεσμικό πλαίσιο. Δεν μπορείτε, με την επίκληση κατά παραγγελία μελέτης από την Παγκόσμια Τράπεζα, ως κυβέρνηση, να πλήττετε βάναυσα την αρχή της εγγύτητας, την κοινωνική ανάγκη για προσιτή δικαιοσύνη».

«Είμαστε απόλυτα αντίθετοι με το νομοσχέδιο αυτό το οποίο αποτελεί την επιτομή της προχειρότητας και της έλλειψης ουσιαστικής διαβούλευσης με αυτούς που υπηρετούν την δικαιοσύνη, κυρίως όμως με τις τοπικές κοινωνίες. Η δικαιοσύνη θέλει στήριξη, όχι συρρίκνωση, και το καταρρακωμένο κράτος δίκαιου δεν αντέχει περαιτέρω υποβάθμιση της χώρας μας.

Αυτό το νομοθέτημα σας οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στο επόμενο βήμα, στην κατάργηση όλων των δικαστικών δομών – και αυτό οι τοπικές κοινωνίες το έχουν καταλάβει απόλυτα», κατέληξε ο κ. Αυλωνίτης.

ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ

Σκληρή κριτική άσκησε και η γενική εισηγήτρια του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, Μιλένα Αποστολάκη, καταλογίζοντας στην κυβέρνηση, «έλλειψη ουσιαστικού διαλόγου και διαβούλευσης με παράγοντες της δικαιοσύνης και των τοπικών κοινωνιών» και χαρακτήρισε «πλαστό και ψευδές το αφήγημα της για μείζονα τομή στην απονομή της δικαιοσύνης», υποστηρίζοντας ότι «στη πραγματικότητα υλοποιεί το προαπαιτούμενο για να εισπραχθούν χρήματα από το Ταμείο Ανάκαμψης».

«Ο πολυδιαφημισμένος, πολυδύναμος εκσυγχρονισμός του επιτελικού κράτους του κ. Μητσοτάκη, εδώ και πέντε χρόνια, δεν σχεδίασε και δεν υλοποίησε τίποτα. Έχουμε ένα νόμο-μακέτα που έχει την σφραγίδα του επιτελικού κράτους, δεν εμφορείται από εκσυγχρονιστική αντίληψη αντίθετα, δείχνει καθεστωτισμό.

Είναι κοινό μυστικό ότι απλά υιοθετήσατε άκριτα κάποιες συστάσεις της Παγκόσμιας Τράπεζας, παντελώς άσχετες με την πραγματικότητα της χώρας μας και με τα δικαστήρια μας. Όλα γίνονται για να πάρουμε τη δόση, τροφοδοτώντας διχαστικούς, αχρείαστους και επικίνδυνους τοπικισμούς, τους οποίους χρησιμοποιείτε αντιδιαστέλλοντας σε αυτούς, το δήθεν μεταρρυθμιστικό σας προφίλ και αφήγημα.

Πρόκειται για ένα μνημείο υποκρισίας και προχειρότητας, ενώ δεν έχουμε καταλάβει ποια είναι τα κριτήρια με τα οποία αποφασίστηκε ποια πρωτοδικεία παραμένουν και ποια θα καταργηθούν», ανέφερε η κ. Αποστολάκη και κατέληξε:

«Το νομοσχέδιο αυτό πιθανότατα, θα αποτελέσει ένα σημείο αναφοράς στο μέλλον, όχι όμως για τους λόγους που προβάλλετε, αλλά ως ένα παράδειγμα προχειρότητας, επιφανειακής και λανθασμένης αντιμετώπισης σοβαρότατων ζητημάτων και ως μνημείο του δόγματος, ‘παίρνουμε τα λεφτά και μετά βλέπουμε’».

ΚΚΕ

«Για απαράδεκτο, αντιδραστικό, αντιλαϊκό νομοσχέδιο που δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών και αυταπατών για μείωση του κόστους της απονομής δικαιοσύνης ενώ ενθαρρύνει τη συγκρότηση μεγάλων επιχειρηματιών και επενδυτών στα δικαστήρια», μίλησε η ειδική αγορήτρια του ΚΚΕ, Μαρία Κομνηνάκα, ζητώντας την απόσυρση του.

«Το κλείσιμο και η συρρίκνωση των ειρηνοδικείων οδηγεί σε μεγαλύτερη ταλαιπωρία, ακριβότερη απονομή δικαιοσύνης για τα λαϊκά νοικοκυριά, πιο ελαστικές εργασιακές σχέσεις. Οι διατάξεις που φέρνετε έχουν ταξικό πρόσημο.

Ως κόμμα, εναντιωνόμαστε συνολικά στις απαράδεκτες συγχωνεύσεις και καταργήσεις δικαστηρίων, που θα ορθώσουν ακόμα ένα εμπόδιο για τα λαϊκά στρώματα στην πρόσβαση τους στην ήδη πανάκριβη δικαιοσύνη. Ζητάμε να αποσυρθεί το νομοσχέδιο, που μεταξύ άλλων δημιούργησε άγονες αντιπαραθέσεις και ανταγωνισμούς μεταξύ των διαφόρων γειτονικών περιοχών που ερίζουν για την έδρα των πρωτοδικείων», υπογράμμισε η κ. Κομνηνάκα.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΥΣΗ

Ο ειδικός αγορητής της Ελληνικής Λύσης, Παύλος Σαράκης, τόνισε ότι «είναι αδιανόητο η κυβέρνηση να νομοθετεί κατόπιν απαιτήσεων της Παγκόσμιας Τράπεζας», και αμφισβήτησε ότι θα επιτευχθούν οι στόχοι για ταχύτερη και ποιοτικότερη απονομή δικαιοσύνης.

«Το νομοσχέδιο αυτό είναι δείγμα προχειρότητας, που υποβαθμίζει τη λειτουργία της δικαιοσύνης και χωρίζει την πατρίδα μας σε περιοχές προνομιούχες και μη. Θα πρέπει το κριτήριο να είναι η αύξηση προσβασιμότητας των πολιτών στη δικαιοσύνη. Και αν πραγματικά θέλουμε την αναβάθμισή της, θα πρέπει να αξιοποιήσουμε τα κονδύλια που εισέρχονται για την βελτίωση της ελληνικής κοινωνίας.

Αυτό το νομοσχέδιο δεν είναι βήμα προς τα εμπρός, αλλά ένα βήμα που μας πηγαίνει δυστυχώς προς τα πίσω, κάτω από μία πίεση, για να εξασφαλίσετε πόρους οι οποίοι όμως δυστυχώς δεν θα πάνε για την βελτίωση της ελληνικής κοινωνίας, αλλά θα πάνε στη τσέπη των κολλητών σας ολιγαρχών επιχειρηματιών, και της οικονομικής σας παρέας», υποστήριξε μεταξύ άλλων ο κ. Σαράκης.

ΝΕΑ ΑΡΙΣΤΕΡΑ

Ο ειδικός αγορητής της Νέας Αριστεράς Δημήτρης Τζανακόπουλος, κατηγόρησε την κυβέρνηση, ότι και με αυτό το νομοσχέδιο που φέρνει χωρίς διαβούλευση, υπηρετεί και υλοποιεί την στρατηγική της που έχει βασικό κριτήριο, όχι την επιτάχυνση απονομής της δικαιοσύνης προς όφελος της ελληνικής κοινωνίας αλλά την διευκόλυνση επιχειρηματικών πρότζεκτ.

«Εμείς, ως Νέα Αριστερά, είμαστε κάθετα αντίθετοι στην νεοφιλελεύθερη μεταρρύθμιση την οποία υλοποιεί η κυβέρνηση με το νομοσχέδιο αυτό, και θα δώσουμε μάχη, πέρα από τις τοπικού χαρακτήρα συγκρούσεις που έχει τροφοδοτήσει, για να μην περάσει.

Είναι προφανές και καθαρό, ότι έχει ελάχιστη σχέση με τον τρόπο που λειτουργούν τα δικαστήρια. Έχουμε νομοσχέδιο ισοπέδωσης του ανεξάρτητου δικηγορικού γραφείου και του μαχόμενου δικηγόρου. Αυτή είναι η παράλληλη υπόγεια στρατηγική της κυβέρνησης. Είναι ένα άγριο νεοφιλελεύθερο νομοσχέδιο, με μόνο κριτήριο τη μείωση των δαπανών και την εξυπηρέτηση μεγάλων επιχειρηματικών συμφερόντων. Αποτελεί το πρώτο βήμα για το περαιτέρω κλείσιμο δικαστικών δομών, απορρυθμίζει πλήρως τους όρους εργασίας των δικαστικών υπαλλήλων και ισοπεδώνει το μικρό δικηγορικό γραφείο, δημιουργεί πρωτοδίκες δύο ταχυτήτων και θα οδηγήσει σε χάος και ταλαιπωρία χιλιάδες δικαστικούς και πολίτες», υπογράμμισε ο κ. Τζανακόπουλος.

ΝΙΚΗ

Ο ειδικός αγορητής της ΝΙΚΗΣ, Γιώργος Αποστολάκης, ανέφερε ότι είναι ένα νομοσχέδιο με βασική φιλοσοφία του κόστους-οφέλους, καταλογίζοντας στη ΝΔ καθεστωτική σκέψη για τη λειτουργία του κράτους δικαίου και στοχευμένη οικονομική αρωγή στα οικονομικά συμφέροντα.

Μίλησε ακόμα για «καιροσκοπισμό» και «συνδικαλιστικό χαμελεοντισμό» και κατέληξε λέγοντας:

«Το υπουργείο Δικαιοσύνης κατέληξε σε ένα νομοσχέδιο χωρίς βασική φιλοσοφία, χωρίς συνέπεια επιδιώξεων, έρμαιο των πιέσεων τοπικών κομματικών συμφερόντων, ένα συνονθύλευμα συντεχνιακών απαιτήσεων δικηγόρων και δικαστών. Είναι ένα νομοσχέδιο του βλέπουμε και κάνουμε, με σκοπό την εκταμίευση πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης. Ένα νομοσχέδιο που τίποτα δεν έχει να προσφέρει για ταχύτερη απονομή δικαιοσύνης, γιατί στην πραγματικότητα ανακυκλώνει το υπάρχον προσωπικό με τις υπάρχουσες ανεπαρκείς υποδομές. Η ΝΙΚΗ το καταψηφίζει απερίφραστα».

ΣΠΑΡΤΙΑΤΕΣ

Κατά του νομοσχεδίου τάχθηκε και ο ειδικός αγορητής των «Σπαρτιατών», Πέτρος Δημητριάδης, σημειώνοντας ότι «προκαλεί αναστάτωση και αντιπαλότητες μεταξύ των τοπικών κοινωνιών».

«Με το παρόν νομοσχέδιο γίνεται μία πρόχειρη απόπειρα χωροταξική στην αναδιάρθρωση των δικαστηρίων. Δεν λαμβάνονται υπόψη η ταλαιπωρία που θα έχουν οι πολίτες, ιδιαίτερα σε απομακρυσμένες περιοχές, αλλά και πως οι ειρηνοδίκες θα μπορούν να εκδικάζουν πολιτικές υποθέσεις για τις οποίες δεν έχουν, ούτε τη γνώση, ούτε την εμπειρία», είπε και συμπλήρωσε:

«Ακολουθεί μία νεοφιλελεύθερη πολιτική που κινείται σε καθαρά επίπεδο εξοικονόμησης πόρων. Έχει καθαρά εισπρακτικό και δημοσιονομικό χαρακτήρα και δεν λαμβάνει υπόψη την ασφάλεια του δικαίου και την πρόσβαση του πολίτη στη δικαιοσύνη ενώ θα δημιουργήσει μία υδροκέφαλη δικαιοσύνη και είναι αμφίβολο αν θα ανταποκριθεί στο σκοπό που η κυβέρνηση λέει ότι έχει – την απονομή γρήγορης δικαιοσύνης».

Την πλήρη αντίθεσή της «στο εκτρωματικό νομοσχέδιο», όπως το χαρακτήρισε, εξέφρασε η ειδική αγορήτρια της Πλεύσης Ελευθερίας, Ελένη Καραγεωργοπούλου, ζητώντας την απόσυρσή του.

«Οι διατάξεις του είναι κατάφωρα άδικες, παράλογες και αντισυνταγματικές για τους ειρηνοδίκες. Η προχειρότητά του και η σπουδή για την ψήφισή του, ουδεμία σχέση έχουν με την αγωνία της κυβέρνησης για την επιτάχυνση της δικαιοσύνης. Η αγωνία της είναι μόνο για την εξασφάλιση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, οι οποίοι όμως δεν θα καταλήξουν στα κρατικά ταμεία, αλλά στους εργολάβους που θα αναλάβουν το έργο της εφαρμογής του λεγόμενου ‘δικαστικού Καλλικράτη’», ανέφερε η κ. Καραγεωργοπούλου.

ΠΛΕΥΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ

«Θα ορθώσει νέα εμπόδια στην πρόσβαση των πολιτών στη δικαιοσύνη, θα στερήσει από τους κατοίκους πολλών πόλεων της χώρας την άμεση πρόσβασή τους. Το κριτήριο σύμφωνα με το οποίο σχεδιάζεται αυτή η αναμόρφωση, είναι αυτό του κόστους-οφέλους και η εξοικονόμηση πόρων, τείνοντας σε μία λογική επιχειρηματικής λειτουργίας όπου τα πάντα υποτάσσονται, με ομπρέλα την επιτάχυνση της δικαιοσύνης. Είμαστε σαφώς κατά των διατάξεων που συρρικνώνουν τα ανθρώπινα δικαιώματα» κατέληξε η ειδική αγορήτρια της Πλεύσης Ελευθερίας.

Από την πλευρά της, η εισηγήτρια της ΝΔ, Κατερίνα Παπακώστα, χαρακτήρισε το νομοσχέδιο ως «μία από τις εμβληματικότερες μεταρρυθμίσεις, που στόχο έχει τον εξορθολογισμό στη βάση του, του δικαιοδοτικού συστήματος της χώρας και την διαμόρφωση ενός σύγχρονου προσώπου της δικαιοσύνης».

«Είναι ένα ιστορικό ορόσημο που στοχεύει στο κράτος δικαίου, στην εδραίωση ενός πιο ορθολογικού, δίκαιου, αποδοτικού, διαφανούς και πιο αξιόπιστου δικαιοδοτικού συστήματος», σημείωσε η κ. Παπακώστα.

Οι αλλαγές που φέρνει ο νέος δικαστικός χάρτης

Η σημερινή κατάσταση:

• Συνολικός χρόνος έκδοσης τελεσίδικης απόφασης στην Ελλάδα 1482 ημέρες ενώ αντίστοιχος χρόνος στις χώρες του Συμβουλίου της Ευρώπης (CoE) οι 637.
• Λειτουργούν 154 ειρηνοδικεία και 63 πρωτοδικεία. Τα 63 από τα 154 ειρηνοδικεία λειτουργούν στις έδρες των 63 πρωτοδικείων. Συνολικά στον α’ βαθμό υπάρχουν 217 δικαστικοί σχηματισμοί.
• Οι συνολικά 916 Ειρηνοδίκες σε όλη την Ελλάδα δικάζουν μόνο αστικές υποθέσεις έως 20.000€, ενώ δεν δικάζουν καθόλου ποινικές υποθέσεις (ιδίως από το 2019 που καταργήθηκαν τα πταίσματα με τον νΠΚ).
• Οι 1.200 Πρωτοδίκες δικάζουν αστικές υποθέσεις από 20.001€ και άνω, καθώς και όλες τις ποινικές υποθέσεις πρώτου βαθμού.
  Μία απόφαση ειρηνοδικείου κοστίζει κατά μέσο όρο επτακόσια εξήντα (760) ευρώ, ενώ κάθε απόφαση πρωτοδίκη κοστίζει μόλις τριακόσια ογδόντα (380) ευρώ.

Οι βασικοί άξονες του νομοσχεδίου:

• Ενοποίηση Πρώτου βαθμού δικαιοδοσίας
• Διαμόρφωση Χωροταξικού Σχεδιασμού (Κεντρικές, Παράλληλες, Περιφερειακές Έδρες, Οργανικές Θέσεις, καταργήσεις μικρών σχηματισμών)
• Μεταφορά διαχειριστικών-διοικητικώναρμοδιοτήτων των Προϊσταμένων Δικαστών στο ΤΑ.Χ.ΔΙ.Κ. (Ταμείο Χρηματοδοτήσεως Δικαστικών Κτιρίων)

Με την προτεινόμενη ενοποίηση του α’ βαθμού δικαιοδοσίας:

• Ορίζονται 56 κεντρικά Πρωτοδικεία και 7 παράλληλες έδρες αυτών.
• Καταργούνται τα 63 Ειρηνοδικεία που βρίσκονται στις έδρες των 63 Πρωτοδικείων (56 Ειρηνοδικεία των κεντρικών εδρών και 7 Ειρηνοδικεία των παράλληλων εδρών). Τα κτίρια τους θα χρησιμοποιούνται ως χώροι του Πρωτοδικείου.
• Από τα εναπομείναντα 91 Ειρηνοδικεία, τα 48 αναβαθμίζονται σε περιφερειακές έδρες Πρωτοδικείου και τα υπόλοιπα 43 καταργούνται τελείως (κλείνουν και σαν κτίρια).
• Θα επέλθει διπλασιασμός των Δικαστών Πρώτου Βαθμού (περίπου 2.000 Δικαστές α’ βαθμού),
• Ταχύτερη διεκπεραίωση υποθέσεων
• Ισοκατανομή της ύλης

Ως προς τη χωροταξική διαμόρφωση των δικαστικών σχηματισμών:

Βασικός κανόνας Ι: Ένα Κεντρικό Πρωτοδικείο για κάθε Περιφέρεια Ενότητα (πρώην νομός)

Βασικός Κανόνας ΙΙ: Σύνορα και νησιά για εθνικούς λόγους δεν επηρεάζονται

Στις Περιφερειακές Ενότητες όπου υπάρχουν 2 ή 3 Πρωτοδικεία, οι έδρες των Πρωτοδικείων (πλην της κεντρικής) μετατρέπονται σε παράλληλες με πλήρη καθ’ ύλην αρμοδιότητα.

Συγκεκριμένα, στις Περιφερειακές Ενότητες:

α) Μεσσηνίας (παράλληλη έδρα η Κυπαρισσία)
β) Λακωνίας (παράλληλη έδρα το Γύθειο)
γ) Ηλείας (παράλληλη έδρα η Αμαλιάδα)
δ) Αχαΐας (παράλληλες έδρες το Αίγιο και τα Καλάβρυτα) ε) Αιτωλοακαρνανίας (παράλληλη έδρα το Μεσολόγγι) στ) Βοιωτίας (παράλληληέδρα η Θήβα)

Στις Περιφερειακές Ενότητες:

α) Έβρου διατηρούνται όπως είναι σήμερα τα Πρωτοδικεία Αλεξανδρούπολης και Ορεστιάδας,
β) Πέλλας διατηρούνται όπως είναι σήμερα τα Πρωτοδικεία Έδεσσας και Γιαννιτσών,
γ) Κυκλάδων διατηρούνται όπως είναι σήμερα τα Πρωτοδικεία Σύρου και Νάξου και
δ) Δωδεκανήσου διατηρούνται όπως είναι σήμερα τα Πρωτοδικεία Ρόδου και Κω.

• Οι οργανικές θέσεις Δικαστών, Εισαγγελέων και δικαστικών υπαλλήλων κάθε περιφερειακής ενότητας, μεταφέρονται στο Κεντρικό Πρωτοδικείο.
• Στις Παράλληλες Έδρες εξακολουθεί να δικάζεται το σύνολο των υποθέσεων, όπως σήμερα.

Στις Περιφερειακές Έδρες δικάζονται:

α) όλες οι αστικές υποθέσεις αρμοδιότητας Μονομελούς Πρωτοδικείου (Τακτική- Ειδική διαδικασία) που αποτελούν το 80% της δικαστικής ύλης,
β) όλες οι ποινικές υποθέσεις αρμοδιότητας Μονομελούς Πλημμελειοδικείου με την προϋπόθεση να υπάρχει κατάλληλη υποδομή (κυρίως αίθουσες ακροατηρίων).

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΤΤΙΚΗΣ (ΑΘΗΝΑ-ΠΕΙΡΑΙΑΣ):

Τίθεται σε εφαρμογή ο διαχωρισμός του Πρωτοδικείου Αθηνών (υπό ενιαία διοίκηση) σε Ποινικό, που θα στεγαστεί στην Ευελπίδων, και Πολιτικό με έδρα στη Λουκάρεως, στο κτίριο που στεγάζονται σήμερα το Ειρηνοδικείο Αθηνών και τμήμα του Πρωτοδικείου.

Στην Αθήνα θα λειτουργήσουν από 16/9/2024 τρία (3) περιφερειακά Πρωτοδικεία με έδρες το Μαρούσι, το Κορωπί και το Περιστέρι με πλήρη αρμοδιότητα από 01/01/2026. Μέχρι τότε θα λειτουργούν ως περιφερειακές έδρες Πρωτοδικείων με την καθ’ ύλην αρμοδιότητα των πρώην Ειρηνοδικείων (20.000 ευρώ). Αντίστοιχα στον Πειραιά θα λειτουργήσουν δύο (2) περιφερειακά Πρωτοδικεία με έδρα την Καλλιθέα και τα Μέγαρα.

Ως προς την επετηρίδα:

• Δημιουργία παράλληλης ειδικής επετηρίδας όπου οι Ειρηνοδίκες -δικαστές πρώτου βαθμού πλέον – εξελίσσονται έως τον βαθμό του Προέδρου Πρωτοδικών.
• Από την ειδική επετηρίδα προβλέπεται, κατόπιν αίτησής του, η μετακίνηση δικαστή (πρώην ειρηνοδίκη) στο τέλος της γενικής επετηρίδας μετά από θέσπιση συγκεκριμένων κριτήριων, αξιολόγηση και απόφαση του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου.
• Μισθολογικά, όλοι λαμβάνουν τον ίδιο μισθό με τους συναδέλφους τους της γενικής επετηρίδας, ανάλογα με τα έτη υπηρεσίας στο δικαστικό σώμα.
• Καταργείται η κατεύθυνση Ειρηνοδικών στην Εθνική Σχολή Δικαστών και στο εξής προκηρύσσονται εξετάσεις αποκλειστικά για παρέδρους Πρωτοδικείου.
• Όλοι οι Ειρηνοδίκες θα επιμορφωθούν στην ΕΣΔι(ιδίως σε ζητήματα ποινικού δικαίου), προκειμένου να είναι έτοιμοι για τα νέα τους καθήκοντα.

Ως προς τα καθήκοντα των προϊσταμένων Δικαστηρίων:

• Οι υποχρεώσεις του Προϊσταμένου ενός Δικαστηρίουδιακρίνονται στις υπηρεσιακές-δικαιοδοτικές(ανάθεση υπηρεσιών στους δικαστές, γραμματείς, πειθαρχικά κλπ) και διοικητικές-διαχειριστικές(συντήρηση κτιρίων, προμήθειες κλπ)
• Προβλέπεται η αποδέσμευση των Προϊσταμένων απότα διαχειριστικά τους καθήκοντα και η αποκλειστική τους ενασχόληση με τα υπηρεσιακά- δικαιοδοτικά
• Διοικητικά-διαχειριστικά καθήκοντα αναλαμβάνει το ΤΑ.Χ.ΔΙ.Κ. σε έκαστη Εφετειακή Περιφέρεια, πάντα υπό την εποπτεία του ΣυμβουλίουΔιευθύνσεως του κάθε δικαστικού σχηματισμού

Αποτελέσματα:

• Ισοκατανομή της ύλης του Πρώτου Βαθμού: θα σταματήσει το φαινόμενο όπου το 50% των δικαστών αναλαμβάνει το 80% της ύλης.
  Ρυθμίζεται η ανακολουθία των δύο δικαιοδοσιών στον Πρώτο Βαθμό.
• Δημιουργία παραγωγικών και αποτελεσματικών Δικαστηρίων, με αριθμό υπηρετούντων δικαστών μεγαλύτερο από 15.
• Πιο προσιτή δικαιοσύνη στον πολίτη, με λιγότερο κόστος γι’ αυτόν.
• Σημαντική μείωση του χρόνου της έκδοσης αποφάσεων στον Α’ Βαθμό.
• Εξοικονόμηση πόρων (σε συνδυασμό με τη χωροταξία).
• Βελτίωση αναλογίας δικαστικών υπαλλήλων προς δικαστή α΄ βαθμού.
• Η παραγωγικότητα των (πρώην) ειρηνοδικών και πρωτοδικών -πλέον Δικαστών πρώτου βαθμού- θα αυξηθεί μέχρι 17%.
• Το ποσοστό εκκαθάρισης των πρωτοδικείων (ο λόγος των διεκπεραιωθεισών προς τις εισερχόμενες υποθέσεις κάθε δικαστή πρώτου βαθμού) αναμένεται να αυξηθεί μέχρι 24%.
• Η συνδυαστική εφαρμογή του Δικαστικού Χάρτη και του προσφάτως ψηφισθέντος Ν. 5095/2024 για την ενίσχυση της δικηγορικής ύλης, αναμένεται να μειώσει τον χρόνο έκδοσης τελεσίδικης απόφασης, από τις 1482 ημέρες, στις 900.

Όπως χαρακτηριστικά τόνισε ο κ. Φλωρίδης, ο νέος δικαστικός χάρτης είναι η μεγαλύτερη τομή από τη σύσταση του Ελληνικού κράτους και μετά από 104 χρόνια λειτουργίας των Ειρηνοδικείων, εντάσσονται στα Πρωτοδικεία.

Κάτι που σύμφωνα με τον κ.Φλωρίδη αναμένεται να επίσπευση το χρόνο έκδοσης των πολιτικών και ποινικών αποφάσεων, από τα 4 χρόνια (1.482 ημέρες) που απαιτούνται σήμερα στα 2,5 χρόνια (900 ημέρες).

Ειδικότερα, ο κ. Φλωρίδης μαζί με τον υφυπουργό Δικαιοσύνης Ιωάννη Μπούγα, παρουσίασαν το νέο δικαστικό χάρτη.

«Ο νέος δικαστικός χάρτης είναι η ατμομηχανή των μεταρρυθμίσεων στον χώρο της Δικαιοσύνης. Θα δώσει ώθηση και θα κρίνει την αποδοτικότητα και των λοιπών μεταρρυθμιστικών παρεμβάσεων, που εξελίσσονται, και οι οποίες θα συμβάλλουν συνολικά σε μια νέα εποχή για την ελληνική Δικαιοσύνη» τόνισε ο κ. Φλωρίδης και συνέχισε:

«Η ενδυνάμωση του Κράτος Δικαίου, όπως και η Δημοκρατία, δεν είναι αφηρημένο σχήμα ούτε πολιτική ρητορεία αλλά η συστηματική και έμπρακτη προσπάθεια θεσμικών τομών, αλλαγών και παρεμβάσεων που, ανάμεσα σε άλλα, αναβαθμίζουν διαρκώς την ποιότητα και την ταχύτητα της Δικαιοσύνης.

Η μεταρρυθμιστική προσπάθεια που έχει αναλάβει η κυβέρνηση για την επιτάχυνση στον χώρο της ελληνικής δικαιοσύνης βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Ο σχεδιασμός είναι πολύπλευρος και συνδυαστικός: Θεσμικές αλλαγές στους Κώδικες του Ποινικού, Αστικού και Διοικητικού Δικαίου, ολοκλήρωση της Ψηφιακής Δικαιοσύνης, ενίσχυση και ανανέωση των κτιριακών και υλικοτεχνικών υποδομών και ενίσχυση του προσωπικού των δικαστικών υπαλλήλων για την καλύτερη λειτουργία των δικαστηρίων.

Με το παρόν νομοσχέδιο ενοποίησης του α’ βαθμού δικαιοδοσίας και τη χωροταξική αναδιάρθρωση των δικαστηρίων, επιχειρείται η επιδραστικότερη όλων μεταρρυθμιστική τομή καθώς εξορθολογίζει στη βάση του το δικαστικό σύστημα της ελληνικής πολιτείας.

Για πρώτη φορά, ο Δικαστικός Χάρτης της χώρας αναμορφώνεται ουσιαστικά, έχοντας πλέον ενοποιημένη, συγκεντρωμένη, αυξημένη ποιοτικά και ποσοτικά την πρωτοβάθμια δομή των δικαστών, με τρόπο που καθιστά πιο εύρυθμη, ταχύτερη και αποτελεσματική τη λειτουργία των δικαστηρίων της πρωτοβάθμιας, ποινικής και πολιτικής, ελληνικής Δικαιοσύνης».

Σε άλλο σημείο ο κ. Φλωρίδης, επισήμανε:

«Σήμερα, ενοποιούμε τους πρωτοβάθμιους δικαστές, με αναβάθμιση των ειρηνοδικών σε πρωτοδίκες, αφήνοντας πίσω μας την παρωχημένη, αντιπαραγωγική και αχρείαστη διάκριση τους. Στέλνουμε στην πρώτη γραμμή μάχης 1000 περίπου πρώην ειρηνοδίκες, οι οποίοι με κατάλληλη κατάρτιση θα μπορούν να κάνουν πλέον το σύνολο της δουλειάς των πρωτοδικών και να δικάζουν ταυτόχρονα ποινικές και πολιτικές υποθέσεις.

Έτσι με την ενοποίηση διπλασιάζεται η «δεξαμενή» των δικαστών και θα υπάρχουν πλέον συνολικά 2100 πρωτοδίκες , με καταλυτική επίδραση στην ταχύτητα έκδοσης των πρωτοβάθμιων αποφάσεων».

Να σημειωθεί ότι το νομοσχέδιο για το νέο δικαστικό χάρτη, έχει ήδη αναρτηθεί σε διαβούλευση η οποία θα διαρκέσει έως 18 Απριλίου 2024.

Από την πλευρά του ο Ιωάννης Μπούγας επισήμανε ότι ο νέος δικαστικός χάρτης αποτελεί μια τομή στο χώρο της Δικαιοσύνης με την οποία αλλάζει το δικαστικό σύστημα της χώρας.

Ο κ. Μπούγας, αναφέρθηκε διεξοδικά στο νέο καθεστώς που θα ισχύει από τον ερχόμενο Σεπτέμβριο στη Δικαιοσύνη.

Αναλυτικότερα, ο υφυπουργός Δικαιοσύνης ανέφερε:

Η σημερινή κατάσταση

· Συνολικός χρόνος έκδοσης τελεσίδικης απόφασης στην Ελλάδα 1.482 ημέρες ενώ αντίστοιχος χρόνος στις χώρες του Συμβουλίου της Ευρώπης (CoE) οι 637.

· Λειτουργούν 154 ειρηνοδικεία και 63 πρωτοδικεία. Τα 63 από τα 154 ειρηνοδικεία λειτουργούν στις έδρες των 63 πρωτοδικείων. Συνολικά στον α’ βαθμό υπάρχουν 217 δικαστικοί σχηματισμοί.

· Οι συνολικά 916 Ειρηνοδίκες σε όλη την Ελλάδα δικάζουν μόνο αστικές υποθέσεις έως 20.000 €, ενώ δεν δικάζουν καθόλου ποινικές υποθέσεις (ιδίως από το 2019 που καταργήθηκαν τα πταίσματα με τον νΠΚ).

· Οι 1.200 Πρωτοδίκες δικάζουν αστικές υποθέσεις από 20.001€ και άνω, καθώς και όλες τις ποινικές υποθέσεις πρώτου βαθμού.

· Μία απόφαση ειρηνοδικείου κοστίζει κατά μέσο όρο 760 ευρώ, ενώ κάθε απόφαση πρωτοδίκη κοστίζει μόλις 380 ευρώ. Το κόστος διαμορφώνεται, σύμφωνα με του μισθούς των δικαστικών υπαλλήλων, τα λειτουργικά έξοδα και το χρόνο έκδοσης των δικαστικών αποφάσεων.

Βασικοί άξονες του νομοσχέδιου

· Ενοποίηση Πρώτου βαθμού δικαιοδοσίας

· Διαμόρφωση Χωροταξικού Σχεδιασμού (Κεντρικές, Παράλληλες, Περιφερειακές Έδρες, Οργανικές Θέσεις, καταργήσεις μικρών σχηματισμών)

· Μεταφορά διαχειριστικών-διοικητικών αρμοδιοτήτων των Προϊσταμένων Δικαστών στο ΤΑ.Χ.ΔΙ.Κ. (Ταμείο Χρηματοδοτήσεως Δικαστικών Κτιρίων)

Με την προτεινόμενη ενοποίηση του α’ βαθμού δικαιοδοσίας:

· Ορίζονται 56 κεντρικά Πρωτοδικεία και 7 παράλληλες έδρες αυτών. Καταργούνται τα 63 Ειρηνοδικεία που βρίσκονται στις έδρες των 63 Πρωτοδικείων (56 Ειρηνοδικεία των κεντρικών εδρών και 7 Ειρηνοδικεία των παράλληλων εδρών). Τα κτίριά τους θα χρησιμοποιούνται ως χώροι του Πρωτοδικείου.

· Από τα εναπομείναντα 91 Ειρηνοδικεία, τα 48 αναβαθμίζονται σε περιφερειακές έδρες Πρωτοδικείου και τα υπόλοιπα 43 καταργούνται τελείως (κλείνουν και σαν κτίρια).

· Θα επέλθει διπλασιασμός των Δικαστών Πρώτου Βαθμού (περίπου 2.000 Δικαστές α’ βαθμού),

· Ταχύτερη διεκπεραίωση υποθέσεων

· Ισοκατανομή της ύλης

Ως προς τη χωροταξική διαμόρφωση των δικαστικών σχηματισμών, ανέφερε:

Βασικός κανόνας Ι: Ένα Κεντρικό Πρωτοδικείο για κάθε Περιφερειακή Ενότητα (πρώην νομός)

Βασικός Κανόνας ΙΙ: Σύνορα και νησιά για εθνικούς λόγους δεν επηρεάζονται

Στις Περιφερειακές Ενότητες όπου υπάρχουν 2 ή 3 Πρωτοδικεία, οι έδρες των Πρωτοδικείων (πλην της κεντρικής) μετατρέπονται σε παράλληλες με πλήρη καθ’ ύλην αρμοδιότητα. Συγκεκριμένα, στις Περιφερειακές Ενότητες:

α) Μεσσηνίας (παράλληλη έδρα η Κυπαρισσία)

β) Λακωνίας (παράλληλη έδρα το Γύθειο)

γ) Ηλείας (παράλληλη έδρα η Αμαλιάδα)

δ) Αχαΐας (παράλληλες έδρες το Αίγιο και τα Καλάβρυτα) ε) Αιτωλοακαρνανίας (παράλληλη έδρα το Μεσολόγγι)

στ) Βοιωτίας (παράλληλη έδρα η Θήβα)

Στις περιφερειακές Ενότητες:

α) Έβρου διατηρούνται όπως είναι σήμερα τα Πρωτοδικεία Αλεξανδρούπολης και Ορεστιάδας,

β) Πέλλας διατηρούνται όπως είναι σήμερα τα Πρωτοδικεία Έδεσσας και Γιαννιτσών,

γ) Κυκλάδων διατηρούνται όπως είναι σήμερα τα Πρωτοδικεία Σύρου και Νάξου και

δ) Δωδεκανήσου διατηρούνται όπως είναι σήμερα τα Πρωτοδικεία Ρόδου και Κω.

· Οι οργανικές θέσεις Δικαστών, Εισαγγελέων και δικαστικών υπαλλήλων κάθε περιφερειακής ενότητας, μεταφέρονται στο Κεντρικό Πρωτοδικείο.

· Στις Παράλληλες Έδρες εξακολουθεί να δικάζεται το σύνολο των υποθέσεων, όπως σήμερα.

· Στις Περιφερειακές Έδρες δικάζονται α) όλες οι αστικές υποθέσεις αρμοδιότητας Μονομελούς Πρωτοδικείου (Τακτική- Ειδική διαδικασία) που αποτελούν το 80% της δικαστικής ύλης, β) όλες οι ποινικές υποθέσεις αρμοδιότητας Μονομελούς Πλημμελειοδικείου με την προϋπόθεση να υπάρχει κατάλληλη υποδομή (κυρίως αίθουσες ακροατηρίων).

Περιφέρεια Αττικής (Αθήνα και Πειραιάς)

Στην Αθήνα το Πρωτοδικείο «σπάει» στα δυο. Ειδικότερα,

· Τίθεται σε εφαρμογή ο διαχωρισμός του Πρωτοδικείου Αθηνών (υπό ενιαία διοίκηση) σε Ποινικό, που θα στεγαστεί στην Ευελπίδων, και Πολιτικό με έδρα στη Λουκάρεως, στο κτίριο που στεγάζονται σήμερα το Ειρηνοδικείο Αθηνών και τμήμα του Πρωτοδικείου.

· Στην Αθήνα θα λειτουργήσουν από 16/9/2024 τρία περιφερειακά Πρωτοδικεία με έδρες το Μαρούσι, το Κορωπί και το Περιστέρι με πλήρη αρμοδιότητα από 01/01/2026. Μέχρι τότε θα λειτουργούν ως περιφερειακές έδρες Πρωτοδικείων με την καθ’ ύλην αρμοδιότητα των πρώην Ειρηνοδικείων (20.000 ευρώ). Αντίστοιχα στον Πειραιά θα λειτουργήσουν δύο περιφερειακά Πρωτοδικεία με έδρα την Καλλιθέα και τα Μέγαρα.

Επετηρίδα

· Δημιουργία παράλληλης ειδικής επετηρίδας όπου οι Ειρηνοδίκες -δικαστές πρώτου βαθμού πλέον – εξελίσσονται έως τον βαθμό του Προέδρου Πρωτοδικών.

· Από την ειδική επετηρίδα προβλέπεται, κατόπιν αίτησής του, η μετακίνηση δικαστή (πρώην ειρηνοδίκη) στο τέλος της γενικής επετηρίδας μετά από θέσπιση συγκεκριμένων κριτήριων, αξιολόγηση και απόφαση του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου.

· Μισθολογικά, όλοι λαμβάνουν τον ίδιο μισθό με τους συναδέλφους τους της γενικής επετηρίδας, ανάλογα με τα έτη υπηρεσίας στο δικαστικό σώμα.

· Καταργείται η κατεύθυνση Ειρηνοδικών στην Εθνική Σχολή Δικαστών και στο εξής προκηρύσσονται εξετάσεις αποκλειστικά για παρέδρους Πρωτοδικείου.

· Όλοι οι Ειρηνοδίκες θα επιμορφωθούν στην ΕΣΔι (ιδίως σε ζητήματα ποινικού δικαίου), προκειμένου να είναι έτοιμοι για τα νέα τους καθήκοντα.

Ως προς τα καθήκοντα των προϊσταμένων δικαστηρίων

· Οι υποχρεώσεις του προϊσταμένου ενός Δικαστηρίου διακρίνονται στις υπηρεσιακές-δικαιοδοτικές (ανάθεση υπηρεσιών στους δικαστές, γραμματείς, πειθαρχικά κλπ) και διοικητικές-διαχειριστικές (συντήρηση κτιρίων, προμήθειες κλπ)

· Προβλέπεται η αποδέσμευση των προϊσταμένων από τα διαχειριστικά τους καθήκοντα και η αποκλειστική τους ενασχόληση με τα υπηρεσιακά- δικαιοδοτικά

· Διοικητικά-διαχειριστικά καθήκοντα αναλαμβάνει το ΤΑ.Χ.ΔΙ.Κ. σε έκαστη Εφετειακή περιφέρεια, πάντα υπό την εποπτεία του Συμβουλίου Διευθύνσεως του κάθε δικαστικού σχηματισμού.

Αποτελέσματα

· Ισοκατανομή της ύλης του Πρώτου Βαθμού: θα σταματήσει το φαινόμενο όπου το 50% των δικαστών αναλαμβάνει το 80% της ύλης.

· Ρυθμίζεται η ανακολουθία των δύο δικαιοδοσιών στον Πρώτο Βαθμό

· Δημιουργία παραγωγικών και αποτελεσματικών Δικαστηρίων, με αριθμό υπηρετούντων δικαστών μεγαλύτερο από 15.

· Πιο προσιτή δικαιοσύνη στον πολίτη, με λιγότερο κόστος γι’ αυτόν.

· Σημαντική μείωση του χρόνου της έκδοσης αποφάσεων στον Α’ Βαθμό

· Εξοικονόμηση πόρων (σε συνδυασμό με τη χωροταξία).

· Βελτίωση αναλογίας δικαστικών υπαλλήλων προς δικαστή α΄ βαθμού.

· Η παραγωγικότητα των (πρώην) ειρηνοδικών και πρωτοδικών -πλέον Δικαστών πρώτου βαθμού- θα αυξηθεί μέχρι 17%.

· Το ποσοστό εκκαθάρισης των πρωτοδικείων (ο λόγος των διεκπεραιωθεισών προς τις εισερχόμενες υποθέσεις κάθε δικαστή πρώτου βαθμού) αναμένεται να αυξηθεί μέχρι 24%.

· Η συνδυαστική εφαρμογή του Δικαστικού Χάρτη και του προσφάτως ψηφισθέντος Ν. 5095/2024 για την ενίσχυση της δικηγορικής ύλης, αναμένεται να μειώσει τον χρόνο έκδοσης τελεσίδικης απόφασης, από τις 1482 ημέρες, στις 900.