Στο αποκορύφωμά του, υπήρχαν περισσότερες από 11.000 αναφορές για προβλήματα με την πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης στις ΗΠΑ, πριν μειωθεί σε περίπου 1.200 στις 06:11 μ.μ. ET, σύμφωνα με το Downdetector.

Το Downdetector παρακολουθεί τις διακοπές λειτουργίας συγκεντρώνοντας αναφορές κατάστασης από διάφορες πηγές, συμπεριλαμβανομένων αναφορών που υποβλήθηκαν από χρήστες, και ο πραγματικός αριθμός των χρηστών που επηρεάστηκαν ενδέχεται να διαφέρει.

Το Meta δεν απάντησε αμέσως σε αίτημα του Reuters για σχολιασμό σχετικά με την αιτία της διακοπής.

Παράλληλα, η σελίδα κατάστασης της εταιρείας ανέφερε υψηλές διακοπές στη Διαχείριση διαφημίσεων Facebook, ένα εργαλείο για τη δημιουργία, τη διαχείριση και την ανάλυση διαφημιστικών καμπανιών σε Facebook, Instagram και άλλες πλατφόρμες.

Πώς θα λειτουργεί ο «ψηφιακός κλώνος» της Meta

Το εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης θα εκπαιδεύεται στα προσωπικά δεδομένα, τις αναρτήσεις και το ύφος του κάθε χρήστη, ώστε να μπορεί να τον αντικαθιστά σε περιπτώσεις μακράς απουσίας ή θανάτου. Σύμφωνα με την εταιρεία του Μαρκ Ζάκερμπεργκ, η δραστηριότητα του κλώνου θα είναι αντιδραστική, δηλαδή θα απαντά σε μηνύματα, σχόλια και αναρτήσεις άλλων χρηστών, βασιζόμενη στις προηγούμενες ενέργειες του εκλιπόντος.

Η Meta υπερασπίζεται την ιδέα ισχυριζόμενη πως η ξαφνική εξαφάνιση ενός ατόμου από τα κοινωνικά δίκτυα μπορεί να έχει «σοβαρές» επιπτώσεις στους υπόλοιπους χρήστες που εξαρτώνται από τη διαδικτυακή του παρουσία. Παρόλα αυτά, εκπρόσωπος της εταιρείας έσπευσε να διευκρινίσει ότι η κατοχύρωση της πατέντας δεν συνεπάγεται απαραίτητα την άμεση εφαρμογή της, αλλά αποτελεί μέρος της στρατηγικής για τη δημοσιοποίηση καινοτόμων ιδεών.

Εμπορικά κίνητρα και ηθικά αδιέξοδα

Η αναγγελία αυτής της τεχνολογίας έχει προκαλέσει θύελλα αντιδράσεων από ειδικούς και κοινωνιολόγους. Η Εντίνα Χαρμπίνια, ειδικός στο ψηφιακό δίκαιο από το Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ, επισημαίνει ότι πίσω από την υποτιθέμενη βοήθεια προς τα αγαπημένα πρόσωπα κρύβεται ένα ξεκάθαρο εμπορικό κίνητρο: τη συλλογή περισσότερων δεδομένων για την εκπαίδευση μελλοντικών μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης.

«Πρόκειται για περισσότερη αλληλεπίδραση, περισσότερο περιεχόμενο και άρα περισσότερα δεδομένα για την τρέχουσα και μελλοντική τεχνητή νοημοσύνη», τονίζει η Χαρμπίνια.

Παράλληλα, ο κοινωνιολόγος Τζόζεφ Ντέιβις από το Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τον αντίκτυπο στην ανθρώπινη εμπειρία του πένθους. Η τεχνολογία που υπόσχεται την «εικονική επιστροφή» των νεκρών θεωρείται από πολλούς ως μια μορφή εξαπάτησης που εμποδίζει την αποδοχή της απώλειας.

«Ένας από τους βασικούς σκοπούς του πένθους είναι η αποδοχή της πραγματικής απώλειας», υπενθυμίζει ο Ντέιβις.

Η Meta φαίνεται να αγνοεί το γεγονός ότι η ψηφιακή αθανασία, όταν επιβάλλεται για χάρη της κερδοφορίας των πλατφορμών, αλλοιώνει τη θεμελιώδη ανθρώπινη ανάγκη για οριστικό αντίο. Το ερώτημα που παραμένει είναι αν η κοινωνία είναι έτοιμη να αποδεχθεί έναν κόσμο όπου οι νεκροί θα συνεχίζουν να «παράγουν περιεχόμενο» προς όφελος των τεχνολογικών γιγάντων.

Η μετάβαση δεν επηρεάζει τις βασικές λειτουργίες της υπηρεσίας. Όλες οι συνομιλίες, καθώς και οι δυνατότητες κλήσεων από υπολογιστή, θα συνεχίσουν να υποστηρίζονται κανονικά μέσω του web περιβάλλοντος.

Η κατάργηση θα συνοδευτεί από ειδοποίηση μέσα στην εφαρμογή, ενώ από τη στιγμή που θα ξεκινήσει η διαδικασία, οι χρήστες θα έχουν περιθώριο 60 ημερών για να συνεχίσουν να χρησιμοποιούν την έκδοση για Windows.

Mετά τη λήξη της προθεσμίας:

• Η πρόσβαση θα διακοπεί πλήρως.
• Η εφαρμογή θα καταστεί μη λειτουργική.
• Συνιστάται η απεγκατάστασή της από τον υπολογιστή.

Η δίμηνη αυτή περίοδος λειτουργεί ως μεταβατικό στάδιο, δίνοντας χρόνο προσαρμογής σε όσους εξακολουθούν να χρησιμοποιούν την αυτόνομη εφαρμογή.

Ασφαλής αποθήκευση συνομιλιών

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στο θέμα του ιστορικού συνομιλιών. Η Meta διευκρινίζει ότι τα δεδομένα δεν θα χαθούν — υπό την προϋπόθεση ότι οι χρήστες θα ενεργοποιήσουν εγκαίρως την ασφαλή αποθήκευση.

Όσοι δεν έχουν ήδη ενεργοποιήσει τη σχετική ρύθμιση, οφείλουν:

Να μεταβούν στις Ρυθμίσεις (πάνω από τη φωτογραφία προφίλ).

Να επιλέξουν «Απόρρητο και ασφάλεια».

Να μπουν στις «Κρυπτογραφημένες από άκρο σε άκρο συνομιλίες».

Να επιλέξουν «Αποθήκευση μηνυμάτων».

Να ενεργοποιήσουν την επιλογή «Ενεργοποίηση ασφαλούς αποθήκευσης».

Να ορίσουν PIN.

Η ενεργοποίηση αυτή διασφαλίζει ότι το ιστορικό θα παραμείνει διαθέσιμο όταν ο χρήστης μεταβεί στο Facebook.com, όπου οι συνομιλίες θα συγχρονίζονται σε όλες τις πλατφόρμες.

Η συγκεκριμένη πρόβλεψη εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο ενίσχυσης της end-to-end κρυπτογράφησης, στοιχείο που η Meta προωθεί τα τελευταία χρόνια ως βασικό άξονα της πολιτικής απορρήτου της.

Ιδιαίτερη περίπτωση αποτελούν οι χρήστες που διαθέτουν λογαριασμό αποκλειστικά στο Messenger, χωρίς σύνδεση με λογαριασμό Facebook. Σε αυτή την περίπτωση, δεν απαιτείται δημιουργία νέου προφίλ στο Facebook.

Οι συγκεκριμένοι χρήστες θα ανακατευθυνθούν στο Messenger.com, όπου θα μπορούν να συνδεθούν και να συνεχίσουν τη χρήση της υπηρεσίας χωρίς να ανοίξουν λογαριασμό στο Facebook.

Η κατάργηση της εφαρμογής Messenger για Windows εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική απλοποίησης και ενοποίησης προϊόντων. Τα τελευταία χρόνια, η Meta επιλέγει να συγκεντρώνει λειτουργίες σε κεντρικά περιβάλλοντα χρήσης, περιορίζοντας τη συντήρηση αυτόνομων εφαρμογών που απευθύνονται σε μικρότερο ποσοστό χρηστών.

Παράλληλα, η στροφή προς web-based λύσεις μειώνει το λειτουργικό κόστος ανάπτυξης και υποστήριξης διαφορετικών εκδόσεων λογισμικού, ενώ διευκολύνει τις ταχύτερες ενημερώσεις λειτουργιών και πολιτικών ασφαλείας.

Οι δικηγόροι των δύο πλευρών αναμένεται να παρουσιάσουν τις υποθέσεις τους ενώπιον ενός σώματος ενόρκων, το οποίο θα κρίνει αν οι εταιρείες ενήργησαν με γνώμονα το κέρδος εις βάρος της ψυχικής και σωματικής υγείας των νεαρών χρηστών.

Στη διάρκεια της δίκης, αναμένεται να καταθέσουν υψηλόβαθμα στελέχη των εταιρειών. Ο διευθύνων σύμβουλος της Meta, Μαρκ Ζάκερμπεργκ, θα βρεθεί στο δικαστήριο την επόμενη εβδομάδα, ενώ ο επικεφαλής του Instagram, Άνταμ Μόσερι, αναμένεται να παραστεί την Τετάρτη.

Η δίκη έρχεται σε μια περίοδο αυξημένου ενδιαφέροντος για τις κοινωνικές πλατφόρμες και την ευθύνη τους απέναντι σε ευάλωτες ομάδες χρηστών, ιδίως παιδιά και εφήβους. Οι ενάγοντες υποστηρίζουν ότι οι πλατφόρμες χρησιμοποιούν συγκεκριμένα αλγόριθμους και χαρακτηριστικά σχεδίασης που ενισχύουν την παρατεταμένη χρήση και ενδεχομένως οδηγούν σε εξάρτηση, γεγονός που θέτει σοβαρά ζητήματα δημόσιας υγείας.

Οι εταιρείες, από την πλευρά τους, αρνούνται ότι είχαν σκόπιμη πρόθεση πρόκλησης εθισμού, υποστηρίζοντας ότι οι πλατφόρμες τους προσφέρουν εργαλεία γονικής εποπτείας και ότι η χρήση εξαρτάται από τους ίδιους τους χρήστες και τις οικογένειες.

Η έκβαση της δίκης αναμένεται να έχει σημαντικές επιπτώσεις για τη βιομηχανία κοινωνικών δικτύων, καθώς ενδέχεται να καθορίσει τα όρια ευθύνης των πλατφορμών για τον εθισμό των παιδιών και να οδηγήσει σε πιθανές νομικές ή ρυθμιστικές αλλαγές στις ΗΠΑ και διεθνώς.

Η ανακοίνωση, που έρχεται λίγο μετά την τοποθέτηση της σημαντικής τραπεζικής εκτελέστριας και πρώην Ρεπουμπλικανής αξιωματούχου Ντίνα Πάουελ Μακόρμικ ως προέδρου, υποδηλώνει ότι ο Ζούκερμπεργκ θεωρεί την ικανότητα της Meta να αναπτύσσει υποδομές AI ως στρατηγικό πλεονέκτημα μακροπρόθεσμα σε σχέση με τους ανταγωνιστές της Big Tech.

Σε δήλωση που ανήρτησε στο λογαριασμό του στο Facebook, ο Ζούκερμπεργκ ανέφερε ότι η Meta σχεδιάζει να κατασκευάσει δεκάδες γιγαβάτ υποδομών αυτή τη δεκαετία, «και εκατοντάδες γιγαβάτ ή περισσότερα με την πάροδο του χρόνου».

«Ο τρόπος με τον οποίο σχεδιάζουμε, επενδύουμε και συνεργαζόμαστε για να δημιουργήσουμε αυτή την υποδομή θα γίνει στρατηγικό πλεονέκτημα», έγραψε.

Το νέο εγχείρημα θα ηγηθεί από τον πρώην στέλεχος της Google, Σαντός Τζαναρντάν, που υπηρετεί ως επικεφαλής παγκόσμιας υποδομής της Meta και συν-επικεφαλής μηχανικής, καθώς και από τον Ντάνιελ Γκρος, που προσχώρησε στη Meta πέρυσι από την Safe Superintelligence, όπου υπηρέτησε ως CEO και συνιδρυτής.

Και οι δύο ηγέτες θα συνεργάζονται στενά με την Πάουελ Μακόρμικ, η οποία θα επικεντρωθεί στη συνεργασία με κυβερνήσεις και κράτη «για την κατασκευή, ανάπτυξη, επένδυση και χρηματοδότηση των υποδομών της Meta», σημείωσε ο Ζούκεμπεργκ.

Η Meta είχε προηγουμένως δηλώσει ότι προτίθεται να επενδύσει 600 δισ. δολάρια σε υποδομές και θέσεις εργασίας στις ΗΠΑ, «συμπεριλαμβανομένων κορυφαίων κέντρων δεδομένων AI» έως το 2028, αλλά δεν είχε παράσχει πολλές λεπτομέρειες για το πώς αυτά τα κεφάλαια εντάσσονται στη μακροπρόθεσμη στρατηγική της εταιρείας.

Η νέα μονάδα που ανακοινώθηκε τη Δευτέρα – επικεντρωμένη ειδικά σε υποδομές AI και με στελέχη που αναφέρουν απευθείας στον Ζούκερμπεργκ – υποδηλώνει ότι ο CEO της Meta παίρνει πιο άμεση προσέγγιση στην στρατηγική υποδομών AI της εταιρείας για να πρωτοπορήσει στη νέα φάση ανάπτυξής της.

Η δημιουργία της Meta Compute θεσμοθετεί τις προσπάθειες υποδομών της Meta με τρόπο που θα μπορούσε να βοηθήσει την εταιρεία να διαχειριστεί καλύτερα την πολιτική και οικονομική επίβλεψη που συχνά συνοδεύει την κατασκευή κέντρων δεδομένων.

Τα κέντρα δεδομένων γίνονται όλο και πιο αμφιλεγόμενα, καθώς πόλεις και κοινότητες θέλουν να διασφαλίσουν ότι οι θέσεις εργασίας και τα οικονομικά οφέλη υπερτερούν των επιπτώσεων στους λογαριασμούς νερού και ηλεκτρικού ρεύματος.

“Από σήμερα η Meta ενημερώνει τους Αυστραλούς χρήστες που πιστεύει ότι είναι 13 με 15 ετών ότι θα χάσουν την πρόσβαση στο Instagram, το Threads και το Facebook”, ανακοίνωσε η αμερικανική τεχνολογική εταιρεία.

“Η Meta θα αρχίσει να μπλοκάρει τη δημιουργία νέων λογαριασμών από πρόσωπα ηλικίας κάτω των 16 ετών και να εμποδίζει την πρόσβαση στους ήδη υπάρχοντες από τις 4 Δεκεμβρίου, ενώ προβλέπει να διαγράψει όλους τους λογαριασμούς που είναι γνωστό ότι ανήκουν σε παιδιά κάτω των 16 ετών ως τις 10 Δεκεμβρίου”, διευκρίνιζε η ανακοίνωση.

Η εταιρεία πρόσθεσε ότι ζητεί από τους νεαρούς χρήστες των πλατφορμών της να επικαιροποιήσουν τα στοιχεία επικοινωνίας ώστε να μπορέσουν να ενημερωθούν όταν θα μπορούν να αποκτήσουν και πάλι λογαριασμό.

Παράλληλα τους ενημέρωσε ότι μπορούν να κατεβάσουν και να σώσουν τις αναρτήσεις, τα βίντεο και τα μηνύματά τους προτού κλείσει ο λογαριασμός τους, αν και διαβεβαίωσε ότι θα μπορέσουν να αποκτήσουν πρόσβαση στους λογαριασμούς τους “ ακριβώς όπως τους άφησαν”, μόλις γίνουν 16 ετών.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της κυβέρνησης, στην Αυστραλία υπάρχουν περίπου 350.000 χρήστες του Instagram και 150.000 χρήστες του Facebook ηλικίας 13 με 15 ετών.

Από τις 10 Δεκεμβρίου τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στην Αυστραλία είναι υποχρεωμένα να αποκλείσουν τους χρήστες που είναι κάτω των 16 ετών. Σε περίπτωση παράβασης κινδυνεύουν με πρόστιμο σχεδόν 28 εκατ. ευρώ (49,5 εκατ. δολάρια Αυστραλίας).

“ Συμμεριζόμαστε τον στόχο της αυστραλιανής κυβέρνησης να δημιουργήσει ασφαλείς και κατάλληλες για την ηλικία διαδικτυακές εμπειρίες, αλλά ο αποκλεισμός των εφήβων από τους φίλους και τις κοινότητές τους δεν είναι η απάντηση”, υποστήριξε η Meta.

Η εταιρεία θα ήθελε έναν νόμο που θα προέβλεπε ότι τα παιδιά κάτω των 16 ετών θα πρέπει να έχουν την έγκριση των γονιών τους για να αποκτήσουν λογαριασμό σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης.

Την αυστραλιανή νομοθεσία, μία από τις πιο αυστηρές παγκοσμίως στα χαρτιά, παρακολουθούν στενά άλλες χώρες που επιδιώκουν επίσης να ορίσουν πλαίσια για τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από τα παιδιά.

Ωστόσο πολλοί ειδικοί εκτιμούν ότι ο νόμος αυτός είναι κυρίως συμβολικός εξαιτίας των δυσκολιών στην επιβεβαίωση της ηλικίας των χρηστών του διαδικτύου.

Σε εσωτερικά της έγγραφα, η Meta εκτιμά ότι το 10% των εσόδων προέρχεται από διαφημίσεις που σχετίζονται με απάτες και απαγορευμένα προϊόντα. Τα έγγραφα δείχνουν ότι η εταιρεία δίσταζε να διαγράψει απότομα λογαριασμούς —ακόμη και όσους θεωρούσε «τους πιο δόλιους απατεώνες»— επειδή ανησυχούσε ότι η μείωση των εσόδων θα περιόριζε τους πόρους που απαιτούνται για την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης.

Μερικοί από τους μεγαλύτερους διαφημιζόμενους — γνωστοί ως «λογαριασμοί υψηλής αξίας» (High Value Accounts) — μπορούσαν να συγκεντρώσουν πάνω από 500 παραβάσεις χωρίς η Meta να τους απενεργοποιήσει, σύμφωνα με το Reuters. Όσο περισσότερες «παραβάσεις» συσσώρευε ένας λογαριασμός, τόσο υψηλότερα διαφημιστικά τέλη του επέβαλλε η εταιρεία, ουσιαστικά «τιμωρώντας» τους απατεώνες με ακριβότερες χρεώσεις. Η Meta αναγνώρισε ότι τα συστήματά της βοηθούσαν τους απατεώνες να στοχεύουν χρήστες που ήταν πιο πιθανό να κλικάρουν στις διαφημίσεις τους.

«Οι χρήστες που κλικάρουν διαφημίσεις-απάτες είναι πιθανό να βλέπουν ακόμη περισσότερες, εξαιτίας του συστήματος προσωποποίησης διαφημίσεων της Meta, το οποίο προσαρμόζει το περιεχόμενο με βάση τα ενδιαφέροντα του χρήστη», ανέφερε το Reuters.

Σύμφωνα με τα εσωτερικό έγγραφο του 2024, η Meta εκτιμά ότι οι χρήστες των εφαρμογών της βλέπουν 15 δισεκατομμύρια καταχωρήσεις «υψηλού κινδύνου» καθημερινά, πέραν των 22 δισεκατομμυρίων οργανικών προσπαθειών διαδικτυακής απάτης που συμβαίνουν ημερησίως. Πέρυσι, η εταιρεία υπολόγισε ότι περίπου 16 δισεκατομμύρια δολάρια —περίπου το 10% των εσόδων της— προέρχονταν από τέτοιες διαφημίσεις.

Οι «υψηλού κινδύνου» απάτες περιλαμβάνουν ψεύτικα προϊόντα ή επενδυτικά σχήματα, απαγορευμένα ιατρικά σκευάσματα ή παράνομες δραστηριότητες όπως διαδικτυακά καζίνο. Η Meta ανησυχεί ιδιαίτερα για τις λεγόμενες «απάτες-απομιμήσεις», οι οποίες χρησιμοποιούν φωτογραφίες διασήμων ή γνωστών εμπορικών σημάτων, καθώς φοβάται ότι οι εταιρείες αυτές μπορεί να αποσύρουν τη διαφημιστική τους παρουσία αν το πρόβλημα δεν αντιμετωπιστεί.

#Meta is reportedly earning billions from running fraudulent advertisements across Facebook and Instagram, according to a report.

Read more: https://t.co/ghoa4qHss7 pic.twitter.com/4fJ3qT3Lip

— NDTV Profit (@NDTVProfitIndia) November 7, 2025

Ένα παράδειγμα διαφήμισης έδειχνε φωτογραφία του Ίλον Μασκ με το μήνυμα: «Εγώ είμαι, έχω ένα δώρο για σένα – στείλε μου μήνυμα». Άλλο παράδειγμα με φωτογραφία του Ντόναλντ Τραμπ υποστήριζε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος προσφέρει 710 δολάρια σε κάθε πολίτη ως «ανακούφιση από τους δασμούς». Ακόμη και ψεύτικες διαφημίσεις νομικών γραφείων υπόσχονταν «συμβουλές για την αποφυγή διαδικτυακών απατών».

Η Meta αφαίρεσε τις συγκεκριμένες διαφημίσεις μετά την έρευνα του Reuters, ωστόσο μόνο το 2024 εκτιμάται ότι κέρδισε 7 δισεκατομμύρια δολάρια από «υψηλού κινδύνου» διαφημίσεις.

Ο Σαντίπ Άμπραχαμ, πρώην ερευνητής ασφαλείας της Meta, ο οποίος τώρα διευθύνει την εταιρεία συμβούλων Risky Business Solutions, δήλωσε στο Reuters ότι οι ρυθμιστικές αρχές θα πρέπει να παρέμβουν.

«Εάν οι ρυθμιστικές αρχές δεν ανέχονται τις τράπεζες να επωφελούνται από την απάτη, δεν θα πρέπει να την ανέχονται και στον τομέα της τεχνολογίας», είπε.

Η Meta αρνείται ότι επωφελείται από διαφημίσεις-απάτες

Ο εκπρόσωπος της Meta, Άντι Στόουν, υποστήριξε ότι η έρευνα του Reuters «παρουσιάζει μια επιλεκτική εικόνα που διαστρεβλώνει τη στάση της Meta απέναντι στις απάτες». Παραδέχτηκε ότι η εκτίμηση για 10% των εσόδων από απάτες ήταν «αόριστη και υπερβολικά γενική». Αργότερα, η  εταιρεία δήλωσε ότι ο πραγματικός αριθμός είναι χαμηλότερος, επειδή η εκτίμηση περιλάμβανε και «πολλές» νόμιμες διαφημίσεις. Ωστόσο, δεν αποκάλυψε το πραγματικό ποσοστό.

«Αντιμετωπίζουμε επιθετικά τις απάτες και τις ψεύτικες διαφημίσεις, γιατί ούτε οι χρήστες, ούτε οι νόμιμοι διαφημιζόμενοι, ούτε κι εμείς τις θέλουμε στις πλατφόρμες μας», δήλωσε ο Στόουν.

Ανέφερε επίσης ότι στις οικονομικές εκθέσεις της εταιρείας σημειώνεται πως οι απάτες «επηρεάζουν αρνητικά τα έσοδα». Ωστόσο, σύμφωνα με το Reuters, την άνοιξη του 2025 η ομάδα ασφάλειας της Meta εκτίμησε ότι το ένα τρίτο όλων των επιτυχημένων απατών στις ΗΠΑ συνδέεται με τις πλατφόρμες της. Εσωτερικά έγγραφα ανέφεραν επίσης ότι «είναι ευκολότερο να προβάλλεις διαφημίσεις-απάτες στη Meta απ’ ό,τι στη Google».

Σύμφωνα με την εταιρεία, αν και φαινομενικά θλιβερά, αυτά τα έγγραφα ήρθαν εν μέσω τεράστιων βελτιώσεων στην προστασία από τη διαδικτυακή απάτη. Ο Στόουν δήλωσε στο Reuters ότι «τους τελευταίους 18 μήνες, μειώσαμε κατά 58% τις αναφορές χρηστών για διαφημίσεις-απάτες σε παγκόσμιο επίπεδο και, μέχρι στιγμής το 2025, έχουμε αφαιρέσει περισσότερα από 134 εκατομμύρια διαφημίσεις».

Ωστόσο, το 2023, η Meta απέλυσε όλους όσους εργάζονταν στην ομάδα που χειριζόταν τις ανησυχίες των διαφημιζόμενων σχετικά με ζητήματα δικαιωμάτων επωνυμίας και στη συνέχεια διέταξε το προσωπικό ασφαλείας να περιορίσει τη χρήση υπολογιστικών πόρων για να αφιερώσει περισσότερους πόρους στην ανάπτυξη της εικονικής πραγματικότητας και της Τεχνητής Νοημοσύνης. Επίσης, έγγραφα του 2024 δείχνουν ότι η Meta επέλεξε μια «μετριοπαθή» πολιτική, στοχεύοντας στη μείωση των εσόδων από απάτες κατά 1–3% ετησίως έως το 2027, ώστε να μην επηρεαστούν οι οικονομικές της προβλέψεις.

Τον Φεβρουάριο του 2025, σύμφωνα με το Reuters, η εταιρεία ενημέρωσε την ομάδα που αξιολογεί ύποπτους διαφημιζόμενους ότι δεν επιτρέπεται να λαμβάνει μέτρα που θα κόστιζαν στη Meta πάνω από το 0,15% των συνολικών της εσόδων — δηλαδή περίπου 135 εκατομμύρια δολάρια. Τελικά, η Meta «επέκτεινε σημαντικά» τις ομάδες της που παρακολουθούν τις απάτες διαφημίσεις, δήλωσε ο Στόουν στο Reuters. Αλλά η Meta έλαβε επίσης μέτρα για να διασφαλίσει ότι δεν θα πληγεί πολύ σκληρά, ενώ παράλληλα θα χρειαστεί τεράστιους πόρους – 72 δισεκατομμύρια δολάρια – για να επενδύσει στην Τεχνητή Νοημοσύνη, όπως αναφέρει το Reuters.

«Η Meta πρέπει να δωρίζει τα έσοδα από τις απάτες» λέει πρώην στέλεχος

Τα έγγραφα δείχνουν επίσης ότι η Meta κινητοποιείται μόνο όταν υπάρχει κίνδυνος επιβολής προστίμου, αν και τα κέρδη από τις απάτες είναι τριπλάσια από τα υψηλότερα πρόστιμα που θα μπορούσε να της επιβληθούν. Η αστυνομία της Σιγκαπούρης, για παράδειγμα, εντόπισε 146 διαφημίσεις-απάτες που στόχευαν χρήστες της χώρας. Ωστόσο, μόνο το 23% παραβίαζε ρητά τις πολιτικές της Meta, ενώ οι υπόλοιπες «παραβίαζαν το πνεύμα αλλά όχι τους κανόνες». Οι απάτες αυτές περιλάμβαναν ψεύτικες επενδύσεις σε κρυπτονομίσματα, πλαστά εισιτήρια συναυλιών και ανύπαρκτες εκπτώσεις 80% σε επώνυμα είδη. Η Meta αγνόησε επίσης ψεύτικες αγγελίες εργασίας που ισχυρίζονταν ότι προσλάμβαναν θέσεις εργασίας σε μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας.

Ο Ρομπ Λίδερν, πρώην επικεφαλής του τμήματος επιχειρηματικής ακεραιότητας της Meta (που αποχώρησε το 2020), δήλωσε ότι είναι δύσκολο να γνωρίζει κανείς «πόσο έχει επιδεινωθεί η κατάσταση», καθώς η Meta και άλλες πλατφόρμες δεν δίνουν πρόσβαση σε ανεξάρτητους ερευνητές για έλεγχο τυχαίων δειγμάτων διαφημίσεων. Μαζί με τον πρώην αντιπρόεδρο διαφημίσεων της Meta, Ρομπ Γκόλντμαν, ίδρυσαν τον μη κερδοσκοπικό οργανισμό CollectiveMetrics.org, με στόχο τη «διαφάνεια στη ψηφιακή διαφήμιση και την καταπολέμηση παραπλανητικού περιεχομένου».

«Θέλουμε περισσότερη διαφάνεια. Θέλουμε τρίτους —ερευνητές, ακαδημαϊκούς, οργανισμούς— να μπορούν να αξιολογούν πόσο καλά κάνουν τη δουλειά τους οι πλατφόρμες στην αντιμετώπιση της απάτης», τόνισε ο Λίδερν.

Πρόσθεσε ότι η Meta και άλλες εταιρείες θα έπρεπε να ειδοποιούν τους χρήστες όταν αντιληφθούν ότι αυτοί κλίκαραν σε διαφήμιση-απάτη, αντί να τους στοχεύουν με ακόμη περισσότερες.

«Οι απατεώνες δεν παίρνουν τα χρήματα του θύματος την πρώτη μέρα. Υπάρχει χρόνος για δράση», είπε, προτείνοντας οι εταιρείες να δωρίζουν τα έσοδα από διαφημίσεις-απάτες σε οργανισμούς που εκπαιδεύουν το κοινό στην αναγνώριση τέτοιων κινδύνων. «Υπάρχουν τόσα που θα μπορούσαν να γίνουν με αυτά τα χρήματα», κατέληξε.

Η ακροαματική συνεδρίαση άρχισε στις 10:00 (τοπική ώρα, 11:00 ώρα Ελλάδας) σε εμπορικό δικαστήριο της ισπανικής πρωτεύουσας και πρόκειται να διαρκέσει μέχρι αύριο, Πέμπτη.

Η Ένωση Μέσων Ενημέρωσης (AMI), η κύρια ένωση του τομέα στην Ισπανία, κατέθεσε προσφυγή το Δεκέμβριο 2023 κατά της Meta στην Ιρλανδία, όπου η εν λόγω γιγάντια αμερικανική εταιρεία της τεχνολογίας έχει την ευρωπαϊκή έδρα της. Ζητάει 551 εκατομμύρια ευρώ για αθέμιτο ανταγωνισμό στην πώληση ψηφιακής διαφήμισης.

«Αυτό που διακυβεύεται εδώ είναι η επιβίωση των μέσων ενημέρωσης που απειλούνται από την αρπακτική συμπεριφορά μιας πλατφόρμας όπως η Meta, η οποία δρα χωρίς να σέβεται το νομοθετικό πλαίσιό μας», δήλωσε στους δημοσιογράφους η Ιρένε Λανθάκο, γενική διευθύντρια της ένωσης, πριν από την έναρξη της ακροαματικής συνεδρίασης του δικαστηρίου.

«Αυτό που έκανε η Meta είναι να φτιάξει ένα μαζικό προφίλ της συμπεριφοράς όλων των χρηστών του διαδικτύου και, με βάση αυτό το μαζικό προφίλ, χωρίς να τους έχει ενημερώσει γι’ αυτό ούτε να έχει πάρει την συναίνεση των πολιτών, ο όμιλος πούλησε διαφήμιση κατά τομείς, αποκομίζοντας έτσι ένα τεράστιο κέρδος από μια παράνομη, από κανονιστικής απόψεως, πράξη», επέμεινε.

Η AMI κατηγορεί τη Meta ότι στο διάστημα από το Μάιο 2018 ως τον Ιούλιο 2023 παραβίασε τον ευρωπαϊκό κανονισμό για την προστασία των δεδομένων χρησιμοποιώντας τα δεδομένα των χρηστών του Ίντερνετ χωρίς τη συγκατάθεσή τους για να δημιουργήσει εξατομικευμένα διαφημιστικά προφίλ.

«Πρόκειται για ένα αβάσιμο αίτημα που δεν βασίζεται σε καμιά απόδειξη αναφορικά με την υποτιθέμενη ζημιά, ενώ παράλληλα αγνοεί εσκεμμένα την εξέλιξη της διαφημιστικής βιομηχανίας στη διάρκεια των τελευταίων ετών», αντέδρασε από την πλευρά της η Meta σε μήνυμά της που διαβιβάσθηκε στο Γαλλικό Πρακτορείο.

«Η Meta σέβεται όλους τους ισχύοντες νόμους και παρείχε σαφείς επιλογές, διαφανείς πληροφορίες και μεγάλη γκάμα εργαλείων στους χρήστες για να ελέγχουν την εμπειρία τους στις υπηρεσίες μας», υποστήριξε επίσης ο όμιλος.

Οι μάρτυρες πρόκειται να καταθέσουν σήμερα και οι εκθέσεις των εμπειρογνωμόνων καθώς και τα συμπεράσματα των μερών θα παρουσιασθούν αύριο, Πέμπτη.

Μεταξύ των ομίλων μέσων ενημέρωσης που εκπροσωπούνται από την AMI είναι ο Prisa, ιδιοκτήτης της εφημερίδας El Pais και της αθλητικής εφημερίδας AS, αλλά επίσης ο Godo (La Vanguardia, Mundo deportivo…), o Unidad Editorial (El Mundo, Marca) και ο Vocento, ο οποίος εκδίδει τη συντηρητική εφημερίδα ABC.

Εκτός από την AMI, οι ισπανικοί ραδιοφωνικοί και τηλεοπτικοί σταθμοί κατέθεσαν επίσης προσφυγή κατά της Meta για τους ίδιους λόγους, ζητώντας αποζημίωση 160 εκατομμυρίων ευρώ.

Για χρόνια, οι ηγετικές φυσιογνωμίες της Silicon Valley έχουν διαμορφώσει έναν κόσμο όπου η αλήθεια θεωρείται προαιρετική, η δικαιοσύνη δευτερεύουσα και τα γεγονότα ανεπιθύμητα. Με την κατάργηση τόσο των λειτουργιών ελέγχου γεγονότων όσο και των προγραμμάτων DEI, η Meta εξοικονομεί εκατομμύρια – με τις σχετικές περικοπές να ξεκινούν ήδη από το 2023. Η μόνη ευθύνη που φαίνεται να λαμβάνει σοβαρά υπόψη ο Zuckerberg είναι αυτή απέναντι στα κέρδη.

Το πραγματικά εκπληκτικό δεν είναι ότι η Meta έπαψε να προσποιείται πως νοιάζεται για κάτι πέρα από την εξουσία και τα έσοδα – αλλά το ότι πιστέψαμε ποτέ το αντίθετο. Οι συνέπειες αυτής της απόφασης θα εκδηλωθούν παγκοσμίως και λίγοι τις κατανοούν όσο η Maria Ressa.

Η ιδρύτρια του Rappler, ήταν από τους πρώτους που κατέγραψαν πώς οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης ενίσχυσαν τον αυταρχισμό στις Φιλιππίνες, όπου το Facebook κυριάρχησε τόσο πολύ ώστε «αναδιαμόρφωσε τον εγκέφαλο του λαού μας». Η Ressa, βραβευμένη με Nobel Ειρήνης το 2021, δηλώνει: «Η προπαγάνδα είναι σαν την κοκαΐνη – αν τη δοκιμάσεις μία-δύο φορές, είσαι καλά. Αν όμως γίνεται συνεχώς, γίνεσαι εθισμένος. Και σήμερα είμαστε όλοι εθισμένοι».

Όταν διατύπωσε αυτή την προειδοποίηση στο φεστιβάλ Zeg της Coda τον περασμένο Ιούνιο, ακουγόταν σαν προειδοποίηση. Τώρα μοιάζει με επαλήθευση μιας δυσοίωνης πρόβλεψης. Η προειδοποίησή της δεν αφορούσε μόνο τον εθισμό στην προπαγάνδα, αλλά και τη σκόπιμη αρχιτεκτονική του ψηφιακού μας κόσμου. «Αυτές οι τεχνολογικές εταιρείες σχεδιάζουν έναν κόσμο χωρίς γεγονότα», λέει, «και αυτός είναι ένας κόσμος έτοιμος για έναν δικτάτορα».

Ψηφιακή ρύπανση και νέα ισορροπία ισχύος

Η πρωτοπόρος της τεχνολογίας Judy Estrin παρουσιάζει το πρόβλημα με όρους υποδομών: «Οι ψηφιακές πλατφόρμες αναμειγνύουν το ‘ψηφιακό νερό’ με τα ‘λύματα’ στα ίδια δίκτυα, μολύνοντας τα συστήματα πληροφορίας μας και υπονομεύοντας τα θεμέλια του πολιτισμού, της δημόσιας υγείας, της οικονομίας και της δημοκρατίας μας».

Αυτή η ρύπανση δεν είναι τυχαία – αποτελεί χαρακτηριστικό του συστήματος. Η ανακοίνωση της Meta, σε συνδυασμό με τη δημόσια στήριξη του Elon Musk σε ακροδεξιά κινήματα στην Ευρώπη, φανερώνει μια βαθιά αλλαγή στη Silicon Valley. Οι τεχνολογικοί ηγέτες που κάποτε ένιωθαν πίεση να στηρίξουν τη διαφάνεια και την αλήθεια τώρα αποβάλλουν κάθε προσχήμα ευθύνης.

Δεν πρόκειται απλώς για προσπάθεια ικανοποίησης του Donald Trump ή των υποστηρικτών του. Η μετατόπιση αφορά πλέον τον τρόπο που οι εταιρείες αντιλαμβάνονται τους ενδιαφερόμενους φορείς τους. Εκεί που οι πλατφόρμες κάποτε ανταποκρίνονταν σε πιέσεις εργαζομένων, χρηστών και διαφημιστών για την αντιμετώπιση της ψηφιακής ρύπανσης, τώρα συγκεντρώνουν την εξουσία αποκλειστικά γύρω από τα κέρδη.

Το ανθρώπινο δυναμικό που λειτουργούσε ως όριο για προβληματικές συμπεριφορές έχει εξουδετερωθεί – μια τάση που ξεκίνησε ο Musk όταν αγόρασε το Twitter. Η κατάργηση από τη Meta της πολιτικής ‘Diverse Slate Approach’ στις προσλήψεις και στους στόχους εκπροσώπησης, ενώ προσθέτει πρόσωπα όπως τον επικεφαλής του UFC Dana White, στενό σύμμαχο του Trump, στο διοικητικό συμβούλιο, δείχνει ξεκάθαρα πού βρίσκεται πλέον η εξουσία.

Η υποδομή του αυταρχισμού και ο ρόλος των πλατφορμών

Για χρόνια αναλύαμε εκλογικές παρεμβάσεις, καταγράφαμε τη δημοκρατική οπισθοδρόμηση και παρακολουθούσαμε την άνοδο ισχυρών ανδρών εξουσίας, αντιμετωπίζοντας τις πλατφόρμες ως ουδέτερους διαύλους κι όχι ως ενεργούς αρχιτέκτονες της πολιτικής πραγματικότητας.

Η συζήτηση για τη διαχείριση περιεχομένου αποδείχθηκε εκ των υστέρων μια καλά σχεδιασμένη παραπλάνηση – ένα παιχνίδι αντιπερισπασμού που μας κρατούσε απασχολημένους με μεμονωμένα περιστατικά αντί να εστιάζουμε στη συστημική φύση του προβλήματος. Όπως είπε πρώην εργαζόμενος της Meta: «Είναι σαν να βάζεις ένα ξύλινο σπιτάκι μπροστά σε ένα τεράστιο τσουνάμι περιμένοντας να το σταματήσει».

Η Emily Bell, ερευνήτρια στο Tow Center του Πανεπιστημίου Columbia με αντικείμενο τη σχέση πλατφορμών, μέσων ενημέρωσης και ακεραιότητας πληροφορίας, υποστηρίζει: «Η πρωτοβουλία fact checking του Facebook ήταν ουσιαστικά μια άσκηση δημοσίων σχέσεων. Τίποτα δεν άλλαξε στον πυρήνα της πλατφόρμας: στόχος παραμένει το κέρδος από την εκμετάλλευση πνευματικής ιδιοκτησίας και δεδομένων που δημιουργούνται δωρεάν».

Εγκαταλείποντας κάθε έννοια κοινωνικής ευθύνης ενώ προσχηματικά επικαλούνται την ελευθερία λόγου, ο Zuckerberg και ο Musk δεν μεταμορφώνουν τις πλατφόρμες τους – απλώς αποκαλύπτουν τι ήταν πάντα: μηχανές εμπλοκής σχεδιασμένες για τη μεγιστοποίηση κέρδους και επιρροής, ανεξαρτήτως κοινωνικού κόστους.

Η πραγματική αλλαγή δεν βρίσκεται στη συμπεριφορά τους αλλά στη δική μας καθυστερημένη συνειδητοποίηση πως καμία ουσιαστική συζήτηση για τη δημοκρατία δεν μπορεί να αγνοεί τον ρόλο αυτής της τεχνολογικής ολιγαρχίας στη διαμόρφωση του οικοσυστήματος πληροφορίας.

Το μέλλον της αλήθειας και οι ευθύνες όλων μας

Οι τεχνολογικές πλατφόρμες αξιοποίησαν την Πρώτη Τροπολογία όπως η βιομηχανία όπλων τη Δεύτερη: μετατρέποντας συνταγματικές εγγυήσεις σε όπλο κατά κάθε ρύθμισης ή λογοδοσίας. Όπως οι κατασκευαστές όπλων δηλώνουν πως δεν ευθύνονται για τη χρήση των προϊόντων τους, έτσι κι οι ιδιοκτήτες πλατφορμών επιμένουν πως προσφέρουν απλώς ουδέτερους χώρους έκφρασης – ενώ ταυτόχρονα οι αλγόριθμοί τους ενισχύουν ψέματα και ωθούν τα πιο αυτοκαταστροφικά ένστικτα της κοινωνίας.

Και όλοι μας έχουμε μέρος ευθύνης. Το ατελείωτο σκρολάρισμα στο TikTok και το Instagram, η ευκολία επικοινωνίας μέσω WhatsApp ή η δυνατότητα άμεσης σύνδεσης με φίλους σε όλο τον κόσμο – δεν αποτελούν απλώς εταιρικά προϊόντα· είναι πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας. Ωστόσο, μέσα σε αυτή την άνεση οδηγηθήκαμε ασυνείδητα σε ένα μέλλον όπου η απόρριψη των γεγονότων δεν είναι αποκλειστικό προνόμιο αυταρχικών κυβερνήσεων στη Μόσχα ή στο Πεκίνο, αλλά πλέον επιλογή γιγάντων τεχνολογίας στη Silicon Valley.

Πολλοί αξιόλογοι δημοσιογράφοι κι υπερασπιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων πρόσφεραν αξιοπιστία στο Oversight Board της Meta – ένα όργανο που μπορούσε να εξετάσει περιορισμένο αριθμό αποφάσεων περιεχομένου χωρίς ουσιαστική επιρροή στον σχεδιασμό ή το επιχειρηματικό μοντέλο της πλατφόρμας. «Το Oversight Board ασχολείται με λάθος θέμα», λέει η Ressa. «Το αποκάλεσαν ‘Ανώτατο Δικαστήριο περιεχομένου’. Το περιεχόμενο δεν είναι το πρόβλημα· το ζήτημα είναι η διανομή και ο ρυθμός διάδοσης. Ο σχεδιασμός της πλατφόρμας – πάνω στον οποίο δεν έχουν καμία επιρροή. Παρόλα αυτά κατάφεραν να προσελκύσουν πολύ αξιόπιστους ανθρώπους».

Προς μια νέα ενημερωτική κουλτούρα

Οι λύσεις που έχουμε δοκιμάσει ως τώρα – από πρωτοβουλίες fact-checking έως συμβούλια διαχείρισης περιεχομένου – μοιάζουν περισσότερο με επιφανειακά επιθέματα σε ένα βαθύ συστημικό τραύμα. Ενώ οι πλατφόρμες δαπανούσαν εκατομμύρια για lobbying κι επιβολή θεσμικής επιρροής (η Meta ξόδεψε $7,6 εκατ. μόνο στο πρώτο τρίμηνο του 2024 στις ΗΠΑ), αρκεστήκαμε σε επιφανειακές διορθώσεις αφήνοντας ανέπαφο τον βασικό τους τρόπο λειτουργίας.

Όσο τα ειδησεογραφικά μέσα αντιμετωπίζουν τις πλατφόρμες απλώς ως κανάλια διανομής αντί για υπαρξιακή απειλή στην ακεραιότητα της πληροφορίας, θα παραμένουμε παγιδευμένοι σε κύκλο αναποτελεσματικών λύσεων. Πριν κατηγορήσουμε αποκλειστικά τις τεχνολογικές εταιρείες, πρέπει να κοιτάξουμε κι εμείς στον καθρέφτη – ειδικά όσοι χτίσαμε καριέρες βασισμένες στα γεγονότα και στην αναζήτηση της αλήθειας.

Δημοσιογράφοι, ερευνητές, επιστήμονες, εκπαιδευτικοί – είμαστε όλοι μέρος αυτής της ιστορίας. Ενώ ενδεχομένως κάποια στιγμή οι πλατφόρμες θα ρυθμιστούν (αν κι αυτό φαντάζει δύσκολο υπό διοίκηση Trump), πρέπει να αναγνωρίσουμε τον δικό μας ρόλο στο πρόβλημα αυτό.

Έχει σημασία πώς χρησιμοποιούμε τις πλατφόρμες: κάθε σκρόλινγκ, κάθε κοινοποίηση, κάθε λεπτό προσοχής είναι μια επιλογή. Με μεγαλύτερη συνείδηση σχετικά με το πού ενημερωνόμαστε, πώς επαληθεύουμε πληροφορίες κι ακόμη περισσότερο πώς τις μεταδίδουμε περαιτέρω μπορούμε να αρχίσουμε να διεκδικούμε ξανά κάποιον έλεγχο στο πληροφοριακό μας περιβάλλον.

Μικρές ατομικές κινήσεις, όπως η στήριξη ανεξάρτητης δημοσιογραφίας ή η δεύτερη σκέψη πριν διαδώσουμε ανεπιβεβαίωτο περιεχόμενο, συνθέτουν μια συλλογική αντίσταση απέναντι σε ένα σύστημα που έχει σχεδιαστεί ώστε να εκμεταλλεύεται τα χειρότερα ένστικτά μας.

Όλοι στον χώρο των μέσων πρέπει επίσης να αναρωτηθούμε: Έχουμε υπάρξει συνένοχοι καλύπτοντας συστήματα που γνωρίζαμε ότι ήταν θεμελιωδώς προβληματικά; Προτάξαμε ποτέ την ευκολία ή την ψηφιακή απήχηση εις βάρος της ακεραιότητας των πληροφοριών; Το πιο κρίσιμο ερώτημα είναι αν είμαστε έτοιμοι να παραδεχτούμε πως η επιβίωση όχι μόνο του κλάδου αλλά ίσως και της ίδιας της δημοκρατίας εξαρτάται από την αντιπαράθεση με τον ρόλο των πλατφορμών στην υπονόμευση των βάσεων του δημόσιου διαλόγου;

Οι απαντήσεις θα κρίνουν αν μπορούμε να ξαναχτίσουμε ένα οικοσύστημα πληροφορίας προς όφελος της κοινωνίας κι όχι προς διάβρωσή της.

*Διευκρίνιση: Η Maria Ressa είναι μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Coda.*

Πηγή: codastory.com

Το BBC αναφέρει ότι σύμφωνα με τα σχέδια, όσοι χρησιμοποιούν τους ιστότοπους κοινωνικής δικτύωσης θα μπορούσαν να κληθούν να πληρώσουν για χρήση χωρίς διαφημίσεις, εάν δεν θέλουν να παρακολουθούνται τα δεδομένα τους.

Αυτό συμβαίνει καθώς η εταιρεία συμφώνησε την περασμένη εβδομάδα, έπειτα από μια παρατεταμένη νομική διαμάχη, να σταματήσει τις στοχευμένες διαφημίσεις σε μια Βρετανίδα.

Η Meta παρέχει στην ΕΕ από το 2023 συνδρομές για χρήση χωρίς διαφημίσεις σε Facebook και Instagram στην ΕΕ, ξεκινώντας από 5,99 ευρώ τον μήνα. Αρχικά η συνδρομή ήταν 9,99 ευρώ, αλλά αργότερα οι τιμές μειώθηκαν.

Όπως ανέφερε η Meta, η εταιρεία «συνεργάζεται εποικοδομητικά» με τον βρετανικό παρατηρητή προσωπικών δεδομένων σχετικά με τη συνδρομητική υπηρεσία.

Οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, όπως η Meta, βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στα έσοδα από διαφημίσεις. Η εταιρεία λέει ότι η εξατομικευμένη διαφήμιση επιτρέπει στις πλατφόρμες της να είναι δωρεάν και ανέφερε ότι η διαφήμιση αντιπροσώπευε πάνω από το 96% των εσόδων της.

Από την άλλη, ορισμένες υπηρεσίες, όπως αυτές των μέσων ενημέρωσης, ζητούν από τους χρήστες είτε να πληρώσουν είτε να συναινέσουν στην παρακολούθηση κατά τη δωρεάν χρήση της πλατφόρμας. Αυτό είναι το μοντέλο της Daily Mail, του Independent ή του Guardian.

Ωστόσο, αυτό το μοντέλο («συγκατάθεση ή πληρωμή») μπορεί να παραβιάζει τη βρετανική νομοθεσία περί προστασίας δεδομένων, λένε ακτιβιστές.