Απόστολος Χονδρόπουλος

Από την Σλοβενία όπου έλαβε μέρος στην Σύνοδο Κορυφής MED 9 ο κ. Μητσοτάκης επέμεινε στην προσέγγιση 360 μοιρών όταν μιλάμε για την ευρωπαϊκή άμυνα, προειδοποιώντας πως όταν εξετάζουμε νέα έργα κοινού ενδιαφέροντος που σκεφτόμαστε να προωθήσουμε ως ΕΕ, είτε πρόκειται για ένα «τείχος» κατά των drones, είτε για μια αντιπυραυλική ασπίδα, πρέπει να έχουμε επίγνωση του γεγονότος ότι μελλοντικές απειλές ενδέχεται να μην προέλθουν κατ’ ανάγκη από τα ανατολικά, αλλά και από τον νότο.

Ενημερώνοντας χθες, κατά την συνάντηση που είχαν στο Λουξεμβούργο, τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν για την ελληνική πρόταση της συνάντησης πέντε παράκτιων χωρών της Ανατολικής Μεσογείου  (Ελλάδα, Κύπρος, Τουρκία, Αίγυπτος, Λιβύη), ο Γιώργος Γεραπετρίτης τόνισε πως η εγκαθίδρυση ενός τέτοιου σχήματος συνεργασίας καθίσταται χρήσιμη λόγω των μεγάλων γεωπολιτικών ανακατατάξεων παγκοσμίως.

Ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών είναι εκείνος που θα διερευνήσει το αμέσως επόμενο διάστημα την δυνατότητα μιας τέτοιας δομής και, εφόσον αυτό καταστεί δυνατό, θα προετοιμαστεί σχετική συνάντηση. Ήδη αναδεικνύονται δυσκολίες που συνδέονται με την τουρκική στάση απέναντι στην Κυπριακή Δημοκρατία, την απαίτηση της Άγκυρας για παρουσία του ψευδοκράτους, η άποψη ωστόσο που σε κάθε περίπτωση υπάρχει στην Αθήνα είναι πως η χώρα μας, προβάλλοντας πάντα τον ρόλο της ως  πυλώνα σταθερότητας και ασφάλειας  στην νοτιοανατολική Ευρώπη και στην Ανατολική Μεσόγειο, έχει αυτοπεποίθηση, ισχυρό διπλωματικό αποτύπωμα και όχι μόνο δεν φοβάται, αλλά επιδιώκει τη συνεννόηση με όλα τα γειτονικά κράτη.

Επί της συζήτησης υπήρξε και η πρώτη αντίδραση της Άγκυρας, η οποία αντιμετωπίζει θετικά μια τέτοια Διάσκεψη, διεκδικεί την πατρότητα και διατυπώνει ενστάσεις.

Οι πέντε θεματικές που προτείνονται αφορούν στο μεταναστευτικό, την προστασία του θαλασσίου περιβάλλοντος, τη συνδεσιμότητα, τις οριοθετήσεις θαλασσίων ζωνών και την Πολιτική Προστασία. 

Στο μεταξύ, στον απόηχο πληροφοριών και εκτιμήσεων σχετικά και με  επιδιώξεις των ΗΠΑ στην περιοχή, το Μέγαρο Μαξίμου διευκρίνισε χθες, δια του κυβερνητικού εκπροσώπου, ότι πρόκειται για μια πρωτοβουλία, αμιγώς, της Ελλάδας, που δεν σχετίζεται με άλλα κράτη. 

Ταυτόχρονα και με αφορμή και τις πρόσφατες δηλώσεις Φιντάν για 6 και 12 ναυτικά μίλια και ότι “το ζήτημα του Αιγαίου δεν είναι ένα άλυτο πρόβλημα»- τις οποίες κάποιοι διαβάζουν ως σήμα πιο διαλλακτικής προσέγγισης λόγω επιδίωξης συμμετοχής της στην ευρωπαϊκή αμυντική αρχιτεκτονική, είναι ωστόσο σαφές ότι πρόκειται για ένα μονομερές και αναφαίρετο δικαίωμα της Ελλάδας που δεν μπορεί να τεθεί υπό διαπραγμάτευση-  το Μέγαρο Μαξίμου ξεκαθάρισε για μία ακόμη φορά ότι δεν τίθεται θέμα οποιασδήποτε συνεκμετάλλευσης.

Ο κ. Γεραπετρίτης επανέλαβε στην συνάντηση με τον κ. Φιντάν πως η οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας είναι η μία και μόνη διαφορά μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, ενώ θέματα κυριαρχίας είναι εκτός συζήτησης. 

Από την πλευρά του ο κυβερνητικός εκπρόσωπος υπογράμμισε ότι δεν πρόκειται ποτέ να βάλουμε στην οποιαδήποτε διαπραγμάτευση ούτε ζητήματα «κόκκινων» γραμμών ούτε διαχρονικές εθνικές θέσεις και διαμήνυσε ότι δεν πρόκειται να μετακινηθούμε ούτε μισό χιλιοστό από αυτή μας τη θέση.

Σημείο τριβής στις σχέσεις με την γειτονική χώρα παραμένει η τουρκική επιδίωξη για συμμετοχή στο πρόγραμμα SAFE, η οποία ενθαρρύνεται και από κάποιες ευρωπαϊκές χώρες όπως η Γερμανία, αλλά έχει καταστεί σαφές από την χώρα μας, προκαλώντας ενόχληση στην Άγκυρα, ότι αυτή η προοπτική συνδέεται με την άρση του casus belli.

Το Μέγαρο Μαξίμου βάζει πάντως σε αυτή την συζήτηση και μια εσωτερική πολιτική παράμετρο, βλέποντας δικαίωση της κυβερνητικής θέσης πως η συμμετοχή της Τουρκίας στο πρόγραμμα περνά και από το χέρι της Ελλάδας.

“Όταν ο πρωθυπουργός είχε επισημάνει την επιτυχία της Ελλάδας να συμπεριληφθεί ο όρος της ομοφωνίας για οποιαδήποτε έγκριση συμμετοχής τρίτης χώρας στο αμυντικό πρόγραμμα SAFE της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αυτό είχε αμφισβητηθεί από το ΠΑΣΟΚ αλλά και από άλλα κόμματα της αντιπολίτευσης. Οι δηλώσεις του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών αναφορικά με το πρόγραμμα SAFE, αποδεικνύουν πως ό,τι είχαμε πει ήταν για άλλη μια φορά η αλήθεια και αυτά που υποστήριζε η αντιπολίτευση ήταν αναληθή”, υποστηρίζουν στο Μέγαρο Μαξίμου. 

Όπως λένε συνεργάτες του πρωθυπουργού “οι ισχυρισμοί κομμάτων της αντιπολίτευσης περί ενδοτικής εξωτερικής πολιτικής και αποτυχιών διαψεύδονται -για ακόμη μία φορά- από την ίδια την πραγματικότητα”.

Συγκεκριμένα, σε συνέντευξή του στο τουρκικό κρατικό δίκτυο TRT, ο Χακάν Φιντάν δήλωσε:

«Μετά την ανάληψη των καθηκόντων μου (ως υπουργός Εξωτερικών), είπα στους συνεργάτες μου ότι υπάρχουν τομείς που πρέπει να προωθηθούν μέσω της διπλωματίας. Δηλαδή, το ζήτημα της Παλαιστίνης, η δημιουργία ενός πλαισίου περιφερειακής ασφάλειας, η επίλυση των συγκρούσεων, η εξεύρεση νέων αγορών, η εξεύρεση νέων πηγών ενέργειας, και δεκάδες άλλα θέματα. Ένα από τα πιο σημαντικά από αυτά είναι οι ορατές και αόρατες περιοχές από τις οποίες περικυκλώνεται η Τουρκία. Οι ορατές περιοχές περικύκλωσης είναι περιοχές συμμαχιών που έχουν δημιουργηθεί εις βάρος της Τουρκίας.

Υπάρχουν περιοχές συμμαχιών που γίνεται προσπάθεια να δημιουργηθούν στη Μεσόγειο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Τις βλέπουμε και αναπτύσσουμε διπλωματικά μέτρα για αυτές. Αν δεν μπορέσεις να αναπτύξεις διπλωματικά μέτρα για συγκεκριμένα θέματα, τότε παραπέμπεις το θέμα στον στρατό σου, στα όργανα ασφαλείας, και συμβαίνουν περισσότερα πράγματα. Δηλαδή, πρέπει να λάβετε εκ των προτέρων τα διπλωματικά μέτρα που μπορείτε να λάβετε».

Σε άλλο σημείο της συνέντευξής του ο Χακάν Φιντάν υποστήριξε ότι υπάρχει η σχέση μεταξύ των προέδρων της Τουρκίας και των Ηνωμένων Πολιτειών, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και Ντόναλντ Τραμπ, η οποία βρήκε πεδίο εφαρμογής στο Παλαιστινιακό και συγκεκριμένα στην εκεχειρία με τη Χαμάς. «Χθες, όπως γνωρίζετε, ο κ. Τραμπ ζήτησε να καλέσει τον πρόεδρο μας και τον κάλεσε. Επικαλούμενος τη φιλία τους, δήλωσε βέβαιος ότι ο πρόεδρος μας έχει ήδη προσφέρει κάθε δυνατή βοήθεια, αλλά τον παρακάλεσε να δείξει και πάλι το ενδιαφέρον του για το θέμα αυτό, από τη δική του πλευρά».

Ο επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας είπε ότι έξι με επτά ώρες μετά τη συνομιλία αυτή, η Χαμάς απάντησε θετικά στο σχέδιο του Τραμπ με μια ανακοίνωση. «Τώρα, αν οι δύο ηγέτες βλέπουν ότι η συνεργασία τους είναι πραγματικά χρήσιμη τόσο για την επίλυση των προβλημάτων μεταξύ των δύο χωρών, όσο και για την προώθηση των συμφερόντων των δύο χωρών, αλλά και για την επίλυση των περιφερειακών προβλημάτων, τότε αυτή είναι μια πραγματικά αποδοτική σχέση. Πιστεύω ότι αυτή η σχέση μπορεί να οδηγήσει σε πολύ πιο επωφελή αποτελέσματα» τόνισε ο Τούρκος ΥΠΕΞ.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Με συντονισμό του Ενιαίου Κέντρου Επιχειρήσεων και Έρευνας του λιμενικού σώματος οι μετανάστες μεταφέρονται στους Καλούς Λιμένες.

Σε άλλο περιστατικό εντοπίστηκαν και περισυνελέγησαν από φορτηγό πλοίο σημαίας Νήσων Μάρσαλ 73 μετανάστες που επέβαιναν επίσης σε αλιευτικό σκάφος, 38 ναυτικά μίλια νοτιοδυτικά της Γαύδου.

Οι αλλοδαποί σύμφωνα με το Ενιαίο Κέντρο Συντονισμού και Έρευνας αναμένεται να μεταφερθούν στην Αγ. Γαλήνη.

Σημειώνεται ότι τις απογευματινές ώρες προχθές Παρασκευή εντοπίστηκε νοτιοανατολικά της Γαύδου άλλη λέμβος σε δυσχερή θέση στην οποία επέβαιναν 42 μετανάστες, ανάμεσά τους πέντε παιδιά.

Φορτηγό πλοίο περισυνέλεξε 37 άντρες και τα πέντε παιδιά που μεταφέρθηκαν στο λιμάνι των Καλών Λιμένων Ηρακλείου.

Κατά δηλώσεις των επιβαινόντων, είχαν ξεκινήσει τις πρώτες πρωινές ώρες της Πέμπτης από ακτές του Τομπρούκ της Λιβύης, καταβάλλοντας χρηματικά ποσά από 1.000 μέχρι 3.200 δολάρια, για τη μεταφορά τους στην Γαύδο.

Το Κεντρικό Λιμεναρχείο Ηρακλείου, που διενεργεί προανάκριση, ανακοίνωσε πως συνελήφθησαν ένας δύο από τους μετανάστες, 31 και 26 ετών, οι οποίοι κατά την ίδια πηγή φέρονται να είναι οι διακινητές.

Επιχειρήσεις μεταφοράς υπό ισχυρούς ανέμους

«Κάνουμε ότι είναι ανθρωπίνως δυνατό για να βοηθήσουμε τους ανθρώπους αυτούς και με τη βοήθεια του Ερυθρού Σταυρού που έχει έρθει από τα ξημερώματα, για να δώσει τις πρώτες βοήθειες σε όποιον τις χρειάζεται» ανέφερε ο κ. Κωνσταντουλάκης, προσθέτοντας ότι «τα καραβάνια μεταναστών, μας έχουν προβληματίσει και μας έχουν δημιουργήσει ανησυχία, υπό το βάρος τόσο της επιδείνωσης του καιρού, όσο και των δυνατοτήτων που έχουμε ως τοπικές αρχές για να φροντίσουμε όπως πρέπει αυτούς τους ανθρώπους».

Την ίδια ώρα σε εξέλιξη βρίσκεται μία ακόμη επιχείρηση στα νότια παράλια του νησιού, για την αποβίβαση από φορτηγό πλοίο συνολικά 73 μεταναστών. Το φορτηγό πλοίο τους εντόπισε και τους περισυνέλλεξε τα ξημερώματα από πλοιάριο στο οποίο επέβαιναν και είχαν επίσης εκπέμψει σήμα κινδύνου. Σύμφωνα με τον πρόεδρο της Κοινότητας Αγίας Γαλήνης Μανώλη Φουντιδάκη «αν και έγινε προσπάθεια στα ανοιχτά να γίνει αποβίβαση από το φορτηγό και επιβίβαση σε σκάφη του λιμενικού, αυτό δεν κατέστη μέχρι στιγμής δυνατό, λόγω των ισχυρών ανέμων που πνέουν στην περιοχή».

Ο κ. Φουντιδάκης επισήμανε ότι «είχαμε φροντίσει να έρθουν και δύο λεωφορεία για να τους μεταφέρουν στο Ρέθυμνο, ωστόσο είμαστε ακόμη σε αναμονή, προκειμένου να δούμε που θα επιτευχθεί να γίνει η επιβίβασή τους μέσα στα σκάφη του λιμενικού και τελικά πού θα μεταφερθούν».

«Η σημασία του διαλόγου και της διπλωματίας για την επίλυση τυχόν διαφωνιών στην Ανατολική Μεσόγειο» συζητήθηκε κατά τη διάρκεια της συνάντησης που είχε στην Κωνσταντινούπολη ο σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ Τζέικ Σάλιβαν με τον επικεφαλής σύμβουλο της τουρκικής προεδρίας Ιμπραχίμ Καλίν, όπως αναφέρεται σε ανακοίνωση του Λευκού Οίκου.

Ειδικότερα, σύμφωνα με την ίδια ανακοίνωση, οι δύο πλευρές συζήτησαν τη συνεχιζόμενη υποστήριξή τους προς την Ουκρανία ενόψει της επιθετικότητας της Ρωσίας, συμπεριλαμβανομένης της καταδίκης της απόπειρας για την παράνομη προσάρτηση της ουκρανικής επικράτειας από τη Ρωσία.

Ο κ. Σάλιβαν εξέφρασε την εκτίμησή του για τις προσπάθειες της Τουρκίας να βελτιώσει την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια, βοηθώντας στη διευκόλυνση της εξαγωγής ουκρανικών σιτηρών και στο διπλωματικό της έργο για να εξασφαλίσει την απελευθέρωση Ουκρανών αιχμαλώτων πολέμου, καθώς και δύο Αμερικανών πολιτών που κρατούνται από τη Ρωσία.

Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση του Λευκού Οίκου, συζήτησαν επίσης θέματα περιφερειακής ασφάλειας, συμπεριλαμβανομένης της υποστήριξής τους για ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν, τη σημασία του διαλόγου και της διπλωματίας για την επίλυση τυχόν διαφωνιών στην Ανατολική Μεσόγειο και την πρόοδο στην ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ.

Κατά τη συνάντηση, συζήτησαν για τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο και την Ουκρανία, όπως αναφέρεται σε ανάρτηση του Νίκου Δένδια σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης. Επίσης, ο υπουργός Εξωτερικών ενημερώθηκε για τη συζήτηση στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ για την Ουκρανία.

Στο περιθώριο της ΓΣ του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, συζητήσαμε με την ΥΦΥΠΕΞ των ΗΠΑ V. Nuland για τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο και την Ουκρανία και ενημερώθηκα για τη συζήτηση στο ΣΑ του ΟΗΕ για την Ουκρανία. #UNGA pic.twitter.com/IGUjL5XNtk

— Nikos Dendias (@NikosDendias) September 22, 2022

Στην ομιλία του, από την οποία δεν έλειψαν οι προσωπικές αναφορές, ο κ.Μενέντεζ έκανε ιδιαίτερη αναφορά στην Τουρκία, την οποία χαρακτήρισε «μόνιμη απειλή στην ανατολική Μεσόγειο». Συμπεριέλαβε μάλιστα τη γειτονική χώρα στις μεγάλες προκλήσεις με τις οποίες είναι αντιμέτωπη η διεθνής κοινότητα μαζί με την Κίνα, τη Ρωσία και την κλιματική αλλαγή».

«Δεν χρειάζεται να πω σε κανέναν σε αυτήν την αίθουσα πως η πλέον μόνιμη και εγγύτερη απειλή στην ανατολική Μεσόγειο εξακολουθεί να είναι η Τουρκία. Παρά το γεγονός πως αποτελεί σύμμαχο του ΝΑΤΟ, η Τουρκία αμφισβητεί την ελληνική κυριαρχία με προκλητικές υπερπτήσεις στο Αιγαίο. Η παραβίαση του εναέριου χώρου με μαχητικά αεροσκάφη είναι απαράδεκτη συμπεριφορά για κάθε χώρα» σημείωσε ο αμερικανός γερουσιαστής για να αναφερθεί και στην «παράνομη κατοχή», όπως είπε, της Κύπρου από την Τουρκία. Παράλληλα κατηγόρησε τον τούρκο πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν ότι ακολουθεί διαιρετική πολιτική, τόσο στην ανατολική Ευρώπη, όσο και στον νότιο Καύκασο και την Ευρώπη.

Ο πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της αμερικανικής Γερουσίας αναφέρθηκε ακόμη στην προσωπική του διαδρομή και στις ελληνοαμερικανικές σχέσεις, εκφράζοντας τη βεβαιότητά του για περαιτέρω σύσφιγξη στα πεδία της οικονομίας, της κλιματικής αλλαγής, της ασφάλειας και της περιφερειακής αλληλεγγύης.

Κατά την προσφώνηση του τιμώμενου, ο πρύτανης του ΕΚΠΑ Θάνος Δημόπουλος σημείωσε πως «η απονομή του τίτλου αποτελεί ένα φόρο τιμής για έναν διακεκριμένο αμερικανό πολίτη με διεθνή απήχηση, που χαίρει σεβασμού και εκτίμησης στο ευρύτερο φάσμα της πολιτικής και κοινωνικής ζωής των Η.Π.Α., έναν μεγάλο φιλέλληνα και βαθύ γνώστη των ελληνικών θεμάτων, που στήριξε και στηρίζει τη χώρα μας διαχρονικά και σε κρίσιμες συγκυρίες».

«Τον ευχαριστούμε για την προσφορά του και στα ελληνικά ζητήματα και του ευχόμαστε να συνεχίσει το έργο του πάντα επ’ ωφελεία των δικαίων αιτημάτων των Λαών για ευημερία και Δικαιοσύνη» κατέληξε ο πρύτανης του πανεπιστημίου Αθηνών.

Σε ανάρτησή του στο Twitter, το υπουργείο Εθνικής Αμυνας της Τουρκίας αναφέρει: «Ανατολική Μεσόγειος

»Το ερευνητικό μας σκάφος TCG ÇEŞME θα συνεχίσει τις “Μελέτες Υδρογραφικής Ερευνας και Ενημέρωσης-Aπογραφής Ναυαγίων” μέχρι τις 21 Απριλίου».

Δεν υπάρχουν περισσότερες λεπτομέρειες για το περιεχόμενο αυτών των ερευνών ή για την περιοχή που θα κινηθεί το σκάφος.

https://twitter.com/tcsavunma/status/1514661710392709122?ref_src=twsrc%5Etfw%7Ctwcamp%5Etweetembed%7Ctwterm%5E1514661710392709122%7Ctwgr%5E%7Ctwcon%5Es1_&ref_url=https%3A%2F%2Fwww.in.gr%2F2022%2F04%2F15%2Fpolitics%2Ftourkia-anakoinose-tin-eksodo-tou-tsesme-gia-ereynes-stin-anatoliki-mesogeio%2F

Την περασμένη εβδομάδα, ο υπουργός Ενέργειας της Τουρκίας Φατίχ Ντονμέζ είχε κάνει λόγο για σημαντικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο σχετικά με το φυσικό αέριο.

«Τις επόμενες μέρες, πρώτα ο Θεός, θα υπάρξουν σημαντικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο σχετικά με το φυσικό αέριο» είχε δηλώσει, όπως μετέδωσαν τα τουρκικά ΜΜΕ.

«Πριν από τρία χρόνια, όταν στείλαμε το Γιαβούζ, είχαμε δηλώσει ότι για τα σχέδια της περιοχής η χώρα- κλειδί είναι η Τουρκία» επισήμανε ο Ντονμέζ.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η Αγκυρα «πάντα με εποικοδομητική στάση θα προχωρήσει με τη νοοτροπία που ευνοεί τα συμφέροντα και τα δικαιώματα όλων των πλευρών».

«Στο πλαίσιο αυτό» όπως είπε «μπορούμε να μετατρέψουμε και την ανατολική Μεσόγειο σε προορισμό ασφαλούς ενεργειακού εφοδιασμού».

Συνέντευξη στον Νίκο Παπαδημητρίου

«Οι αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ήταν προβληματικές, έβαλαν τον πήχη πιο κάτω από ό,τι τον είχε βάλει το ίδιο το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον περασμένο Οκτώβριο», τονίζει σε άλλο σημείο της συνέντευξής του στο libre ο συνομιλητής μας ενώ «και η ελληνική πλευρά θα έπρεπε να ήταν προετοιμασμένη και για το… άδειασμα της Γαλλίας», σημειώνει με έμφαση.

Ταυτόχρονα, ο εκτελεστικός διευθυντής του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων του Πάντειου Πανεπιστημίου και αναλυτής διεθνών θεμάτων του ΑΝΤ1 αναδεικνύει τους τρεις λόγους για τους οποίους η αμερικανική διπλωματία επιβάλλει τώρα κυρώσεις στην Άγκυρα, ενώ θυμίζει ότι η τάση απόσυρσης των Αμερικανών είχε ξεκινήσει επί Ομπάμα για να κορυφωθεί αμέσως μετά στη θητεία Τραμπ. Επιφυλακτικός για τη στάση του νέου Προέδρου των ΗΠΑ επισημαίνει πάντως ότι ο Τζο Μπάιντεν είναι ένας πολιτικός που γνωρίζει καλά την περιοχή.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της συνέντευξης του Κωνσταντίνου Φίλη στο libre:

-Πώς θα περιγράφατε, κύριε καθηγητά, την τρέχουσα συγκυρία, λαμβάνοντας υπόψη τρία δεδομένα; Τη σταθερή ρητορική όσο και πρακτική της Τουρκίας, την απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, το γεγονός, τέλος, ότι οι ΗΠΑ διανύουν αυτήν την …ενδιάμεση περίοδο μεταξύ δύο προεδρικών θητειών –κι ας ξεκινήσουμε από το τελευταίο…

Είμαστε έτσι κι αλλιώς σε φάση μετάβασης σε παγκόσμια κλίμακα, η οποία επηρεάζει και την περιοχή μας. Είμαστε σε μια χρονική στιγμή όπου, όπως το περιγράψατε, οι ΗΠΑ βρίσκονται σε μια ενδιάμεση κατάσταση. 

Aλλά ακόμη και πριν από αυτήν ίσως και μετά από αυτήν, εκείνο που διαπιστώνουμε, είναι ότι οι ΗΠΑ έχουν πολύ μικρότερη επιθυμία να εμπλέκονται στην «καθημερινότητα» περιοχών που είναι άμεσου ενδιαφέροντος για εμάς, όπως αυτή της Ανατολικής Μεσογείου ή και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Η Ελλάδα είναι στραμμένη για προφανείς λόγους προς την Ανατολική Μεσόγειο αλλά η Νοτιοανατολική Ευρώπη, τα Βαλκάνια δηλαδή, είναι ο φυσικός της χώρος, κι από εκεί απουσιάζουμε, ή, τέλος πάντων, δεν είμαστε τόσο ενεργοί όσο θα έπρεπε να είμαστε.

Οι ΗΠΑ έχουν αφήσει με αυτήν τη μερική και μεγαλύτερη αποστασιοποίηση, ένα κενό εξουσίας το οποίο προσπαθούν να καλύψουν δυνάμεις που έχουν μεγαλύτερη αποφασιστικότητα, είναι περισσότερο διεκδικητικές και οι οποίες με τον τρόπο που κινούνται, δεν εξυπηρετούν τα αμερικανικά συμφέροντα.

Αναφέρομαι στη Ρωσία, στην Τουρκία και, σε κάποιο βαθμό, και στην Κίνα. Αυτό είναι κάτι που ανησυχεί τον αμερικανικό παράγοντα και είναι προφανές ότι η επόμενη κατάσταση (Μπάιντεν) θα ψάξει τρόπους για να διορθώσει αυτήν την κατάσταση. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι Αμερικανοί θα επανακάμψουν στο 100% της προηγούμενης εμπλοκής τους στη Μέση Ανατολή, την Ανατολική Μεσόγειο και τα Βαλκάνια. Η φάση μερικής απόσυρσης ξεκίνησε επί Ομπάμα  και επιτάθηκε στα χρόνια του Τραμπ. Η διαφορά, βέβαια, μεταξύ Τραμπ και Μπάιντεν είναι ότι ο Μπάιντεν γνωρίζει καλά την περιοχή, γνωρίζει καλά τις χώρες, γνωρίζει καλά τις ανάγκες. Εν αντιθέσει με τον Τραμπ, ο οποίος ήταν «φτερό στον άνεμο» με εξαίρεση τη στρατηγική σχέση που είχε με το Ισραήλ και ειδικότερα με τον Νετανιάχου.

-Ποια η εξήγηση για το γεγονός ότι η Ουάσιγκτον επιβάλλει τώρα κυρώσεις στην Άγκυρα; Μήπως το State Department αισθάνεται απελευθερωμένο από τη σκιά Τραμπ;

 Δεν νομίζω. Ο λόγος που επιβάλλονται τώρα οι κυρώσεις είναι:

• Πρώτον, γιατί η Τουρκία πραγματικά με τη στάση της έχει δημιουργήσει ένα πολύ εχθρικό Κογκρέσο που ενδεχομένως ο ίδιος ο Ερντογάν να υποτίμησε.
• Δεύτερον, είναι μια κίνηση, η οποία ενδεχομένως να προσπαθεί να δείξει ότι η κυβέρνηση Τραμπ προλαβαίνει τις κυρώσεις οι οποίες θα επιβληθούν μέσω του αμυντικού προϋπολογισμού. Άρα δρα προδραστικά.
• Τρίτον, υπάρχει μια διπλή ανάγνωση: διευκολύνει τον Μπάιντεν ή παγιδεύει τον Μπάιντεν; Τον διευκολύνει με την έννοια ότι θα έχει ένα χαρτί στα χέρια του όταν θα καθίσει να διαπραγματευθεί με την Τουρκία και προφανώς στην αρχή τουλάχιστον θα επιχειρήσει την επαναρυμούλκησή της στο αμερικανικό άρμα; Ή, τον δυσκολεύει υπό την έννοια ότι βάζει κάποιες κυρώσεις που είναι σοβαρές, αλλά όχι οι πλέον σοβαρές, και αυτό σημαίνει ότι τον προκαταλαμβάνει για το τι που θα μπορούσε να κάνει αυτός; Εδώ υπάρχει ένα ερώτημα.

-Και, πώς θα περιγράφατε τη συγκυρία μετά και τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου;    

Να μην κρυβόμαστε πίσω από το δάκτυλό μας. Οι αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ήταν προβληματικές, έβαλαν τον πήχη πιο κάτω από ό,τι τον είχε βάλει το ίδιο το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον περασμένο Οκτώβριο.

Αν διαβάσει κανείς τις διατυπώσεις του περασμένου Οκτωβρίου, τις προειδοποιήσεις του προς την Τουρκία, θα νομίζει ότι μεταξύ Οκτωβρίου και Δεκεμβρίου δεν έχει μεσολαβήσει τίποτε. Διότι πήγε ένα βήμα πίσω από εκεί που ήταν η Σύνοδος Κορυφής τον Οκτώβριο.

Σαν να μην είχαμε παράνομες πράξεις από πλευράς της Τουρκίας, να μην είχαμε όλα αυτά τα προκλητικά, επιθετικά προς την Ελλάδα και την Κύπρο, όλες αυτές τις δηλώσεις, τη στοχοποίηση της Γαλλίας. Πέρασε πολύ κάτω από τον πήχη και η Ε.Ε. έδειξε ότι τελικά δεν είναι ο φορέας ο οποίος μπορεί να αποτελέσει παράγοντα λύσης για τα ελληνοτουρκικά ζητήματα. Μπορεί να συμβάλει σε κάποιο βαθμό αλλά παράγων λύσης των ελληνοτουρκικών στην κατεύθυνση που εμείς θα θέλαμε, δεν μπορεί να είναι η Ε.Ε., κακά τα ψέματα.

Είναι άλλες δυνάμεις, εν προκειμένω οι ΗΠΑ, που θα μπορούσαν να παίξουν αυτό το ρόλο στο βαθμό, βέβαια, που θα επιθυμούσαν. Και η ελληνική πλευρά θα έπρεπε να ήταν προετοιμασμένη και για το… άδειασμα της Γαλλίας.

Διότι ήταν τόσο πολυθεματική και σημαντική η ατζέντα (σ.σ. του Ευρ. Συμβουλίου) – Brexit, Ταμείο Ανάκαμψης, προϋπολογισμός 2021-2027 – ώστε οι Γάλλοι θα αναζητούσαν συμβιβασμό με τη Γερμανία. Ήταν περίπου βέβαιο ότι θα είχαμε αυτήν την κατάληξη.

-Κλείνοντας, πώς, συνεπώς, προδιαγράφεται η συνέχεια στα νερά του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου, δεδομένης και της απαράλλακτης τουρκικής στάσης;  

Σε ό,τι αφορά την Τουρκία τα πράγματα είναι θολά, γιατί θολά είναι και τα μηνύματα που λαμβάνει, και προφανώς ο Ερντογάν μπορεί να τα διαβάζει ως πράσινο φως  ή, τέλος πάντως, ως μια λευκή επιταγή ή μια ενεργός ανοχή απέναντι στις κινήσεις του.

Δεν πιστεύω ότι ο Ερντογάν τις αμέσως επόμενες εβδομάδες, δηλαδή ως την ορκωμοσία Μπάιντεν, θα θελήσει να κάνει κάτι το οποίο θα ισχυροποιήσει τους όποιους σκληροπυρηνικούς στο επιτελείο Μπάιντεν που λένε ότι τελικά μπορεί η Τουρκία να είναι χαμένη υπόθεση, ότι δεν έχει νόημα να προσπαθήσουμε να την επαναφέρουμε.

Αν και κανένας Πρόεδρος δεν ξεκινά συγκρουσιακά με μια χώρα με τη σημασία της Τουρκίας. Ο Μπάιντεν, ακόμη και αν έχει στο πίσω μέρος του μυαλού του ότι η Τουρκία είναι μια χαμένη υπόθεση, δεν θα ξεκινήσει συγκρουόμενος μαζί της. Θα προσπαθήσει πιέζοντάς την να την επαναφέρει στο δυτικό και αμερικανικό στρατόπεδο. Και για να το κάνει, θα το κάνει με προϋποθέσεις, όχι όπως ο Τραμπ.

Ο Ερντογάν δεν έχει λόγο να ξαναπροκαλέσει Ευρωπαίους και Αμερικανούς με το να στείλει το «Ορούτς Ρέις» δυτικότερα του 28^ου μεσημβρινού ή κάποιο πλωτό γεωτρύπανο εκεί που ήταν το «Ορούτς Ρέις» τις προηγούμενες εβδομάδες. Διευκρινίζω: αυτή τη στιγμή. Γιατί ότι κάποια στιγμή θα επιχειρήσει να το κάνει, θα το κάνει γιατί πρέπει να διατηρήσει εν ζωή το τουρκολιβυκό σύμφωνο.

Το οποίο θα διατηρηθεί  εν ζωή μόνο με ένα τέτοιο τρόπο. Το τουρκολιβυκό σύμφωνο βρίσκεται στον πυρήνα της «γαλάζιας πατρίδας» γιατί είναι η μόνη συμφωνία που έχει κάνει η Τουρκία στην περιοχή. Παράνομη, ξεπαράνομη, προφανώς κατάφορα παράνομη, είναι εν ισχύι πάντως. Άρα, κάποια στιγμή αυτό θα γίνει, πιστεύω ότι δεν θα γίνει άμεσα. Από την άλλη, αναρωτιέται κανείς ποιος θα είναι εκείνος που θα συγκρατούσε τον Ερντογάν αν επέλεγε να κάνει μια τέτοια ενέργεια, αφού είχαμε ένα Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τόσο χλιαρό, αφού στις ΗΠΑ έχουμε αυτή τη μεταβατική κατάσταση;  

«Το πλοίο Oruc Reis στο πλαίσιο του προγράμματος “Demre 2B συλλογής δεδομένων” ξεκίνησε έρευνες στις 10 Αυγούστου και μέχρι σήμερα συγκέντρωσε δεδομένα σε έκταση 8.149 τετρ. χιλιομέτρων. Με τη χθεσινή NAVTEX θα γίνει συγκέντρωση δεδομένων σε περιοχή 2.806 τετρ. χιλιομέτρων και οι εργασίες θα ολοκληρωθούν στις 29 Νοεμβρίου» ανέφερε το Υπουργείο Ενέργειας της Τουρκίας, σύμφωνα με τον ΣΚΑΪ.

Παράλληλα, ο Ιμπραήμ Καλίν, εκπρόσωπος Τύπου της Κυβέρνησης Ερντογάν, τόνισε στο NTV πως «το Oruc Reis, θα είναι μέχρι το τέλος του μήνα εκεί. Μπορεί να ολοκληρώσει αργότερα τις εργασίες του και να αποχωρήσει από εκεί για αλλού. Θέλουμε διερευνητικές επαφές, να συζητήσουμε την υφαλοκρηπίδα, το καθεστώς των νησιών».

Παραμένει η επιφυλακή

Πάντως ή ένταση στην περιοχή παραμένει με τις ελληνικές ένοπλες δυνάμεις να παραμένουν σε εγρήγορση. Το πρωί του Σαββάτου ο σταθμός της Αττάλειας εξέδωσε νέα NAVTEX για έρευνες του τουρκικού ερευνητικού στην ελληνική υφαλοκρηπίδα, με τη δεσμευμένη περιοχή να φτάνει στα 6 ναυτικά μίλια από τη Ρω και τη Στρογγύλη.

Η νέα ναυτική οδηγία θα βρίσκεται σε ισχύ μέχρι και τα μεσάνυχτα της 29ης Νοεμβρίου, οπότε όπως αναφέρει το τουρκικό υπουργείο ενέργειας και εκτός απροόπτου θα αποχρήσει.

Το τουρκικό ερευνητικό, το οποίο κινείται με πολεμική συνοδεία αποτελούμενη από φρεγάτες και κορβέτες, θα φτάσει και πάλι σε λίγες ώρες ανοιχτά του Καστελόριζου. Όπως εκτιμάται, το Oruc Reis θα σπάσει» και πάλι τα 12 ναυτικά μίλια και θα προχωρήσει ακόμα περισσότερο, σε μια προσπάθεια να αμφισβητήσει την ελληνική κυριαρχία μέχρι τα 6 ναυτικά μίλια.

Τα ελληνικά πολεμικά πλοία έχουν ήδη καταλάβει καίριες θέσεις που τους δίνουν τακτικό πλεονέκτημα.

Η ηγεσία του Πολεμικού Ναυτικού έχει δώσει εντολή στα πληρώματα των μονάδων επιφανείας να είναι ιδιαιτέρως προσεχτικές και ψύχραιμες, καθώς, οι Τούρκοι ενδέχεται να επιχειρήσουν κάποια προβοκατόρικη ενέργεια.

«Εξήντα πλοία του τουρκικού στόλου βρίσκονται σε επαγρύπνηση. Στην ξηρά, στη θάλασσα, στον αέρα, τα αεροπλάνα μας, συμπεριλαμβανομένης της πολεμικής μας αεροπορίας, είναι στη διάθεσή μας. Για τι; Για να υπερασπιστούν το δίκαιό μας. Όποιος θέλει ας έρθει», είπε ο Ακάρ μιλώντας στη στρατιωτική ακαδημία στην Άγκυρα.

Σύμφωνα με το sigmalive.com, ο Ακάρ υποστήριξε πως «η μόνη λύση να λυθεί το ζήτημα της Ανατολικής Μεσογείου είναι να έρθει η Ελλάδα και να μιλήσει με την Τουρκία. Όμως με εγωισμούς, κακομαθημένες συμπεριφορές, και λέγοντας πως θα γίνει “ότι θέλω εγώ”, δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό», συνέχισε ο Τούρκος υπουργός.

Ο σεισμός της προηγούμενης Παρασκευής φάνηκε να φέρνει προς στιγμή πιο κοντά τις δύο χώρες, ωστόσο πριν περάσουν 48 ώρες από τις διπλωματικές αβρότητες Μητσοτάκη – Ερντογάν μέσω Twitter, η Άγκυρα εξέδωσε νέα Navtex για έρευνες του Oruc Reis νοτιοανατολικά της Ρόδου.

Όπως συμβαίνει σε αυτές τις περιπτώσεις, η ελληνική πλευρά απάντησε με αντι-Navtex. Το δε υπουργείο Εξωτερικών σε ανακοίνωσή του επισήμανε μεταξύ άλλων:

«Δυστυχώς η Τουρκία με την έκδοση νέας παράνομης Navtex για την περίοδο 1-14 Νοεμβρίου, με την οποία δεσμεύει περιοχή εντός της Ελληνικής υφαλοκρηπίδας προκειμένου να διεξάγει παράνομες σεισμικές έρευνες, επιβεβαιώνει για μια ακόμα φορά ότι συνεχίζει να αγνοεί τους θεμελιώδεις κανόνες του Διεθνούς Δικαίου. Παράλληλα, η ενέργεια αυτή δημιουργεί περαιτέρω ένταση σε μια ευάλωτη περιοχή στην οποία η προσοχή είναι αυτή τη στιγμή στραμμένη στην παροχή βοήθειας και στην έκφραση μηνυμάτων στήριξης και αλληλεγγύης.»

Η ανακοίνωση προσθέτει: «Ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας έδωσε οδηγίες για την άμεση διενέργεια διαβήματος διαμαρτυρίας προς την τουρκική πλευρά, καθώς και την ενημέρωση Συμμάχων και Εταίρων για τη συνεχιζόμενη τουρκική προκλητική συμπεριφορά.»

Η κατάσταση ξεφεύγει

Η κατάσταση δείχνει να ξεφεύγει καθώς όπως ο ίδιος αποκάλυψε πέραν του ερευνητικού Oruc Reis είναι έτοιμος να βγάλει και τα τρυπάνια της Τουρκίας με απώτερο στόχο να δημιουργήσει συνθήκες εμπλοκής στο Αιγαίο.

“Και με το Oruc Reis, και με το Barbaros και με το Fatih η Τουρκία θα συνεχίσει τις έρευνές της” διεμήνυσε ο πρόεδρος της Τουρκίας και πρόσθεσε: «Όταν θα ανακαλύψει κοιτάσματα, τα πράγματα θα είναι πολύ διαφορετικά»!

Σύμφωνα με το πρακτορείο Αναντολού, το Oruc Reis θα πραγματοποιήσει σεισμικές μελέτες στην Ανατολική Μεσόγειο μαζί με δύο άλλα σκάφη, τα Αταμάν και Τζένγκις Χαν.

Πλέον έχει αρχίσει να ξεδιπλώνεται το εφιαλτικό σενάριο ότι αμέσως μετά τις εκλογές στις ΗΠΑ ο Ερντογάν θα επιχειρήσει να προσβάλλει την εν δυνάμει ελληνική ΑΟΖ με γεωτρύπανα προκειμένου να προχωρήσει σε εξορύξεις.

Δεν είναι καθόλου απίθανο να προχωρήσει ακόμα και σε προσβολή της ήδη χαραγμένης ελληνο-αιγυπτιακής ΑΟΖ και εκεί τα πράγματα θα είναι ακόμα πιο δύσκολα και πιο επικίνδυνα. Προς το παρόν η ελληνική πλευρά απαντά μόνο μέσω της διπλωματικής οδού στις εντεινόμενες προκλήσεις των Τούρκων.