Σπύρος Σιδέρης

Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος θα ηγηθεί μεγάλης αμερικανικής αντιπροσωπείας στη φετινή Διάσκεψη. Η επιλογή αυτή παρουσιάζεται ως σήμα ότι η Ουάσιγκτον δεν εγκαταλείπει το διατλαντικό τραπέζι — την ώρα όμως που πολλοί Ευρωπαίοι αμφιβάλλουν αν εξακολουθούν να μιλούν την ίδια “στρατηγική γλώσσα” με την κυβέρνηση Ντόναλντ Τραμπ.

Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, στο Μόναχο αναμένεται να βρεθούν πάνω από 50 μέλη του Κογκρέσου, μεταξύ τους και η Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτές, μία από τις πιο ηχηρές φωνές της αντιπολίτευσης στον Τραμπ.

Το «καμπανάκι» του Ίσινγκερ και η ευθεία βολή στον Τραμπ

Ο επικεφαλής της Διάσκεψης, Βόλφγκανγκ Ίσινγκερ, δεν μάσησε τα λόγια του: μίλησε για οξεία κρίση εμπιστοσύνης και αξιοπιστίας στις σχέσεις ΗΠΑ–Ευρώπης. Και το πολιτικό υπόστρωμα αυτής της φράσης αποτυπώνεται στον τρόπο που το νέο report της Διάσκεψης φωτογραφίζει τον βασικό «κατεδαφιστή» των κανόνων και θεσμών: τον ίδιο τον Ντόναλντ Τραμπ, ως τον ισχυρότερο παράγοντα που υπονομεύει τις υφιστάμενες δομές της διεθνούς τάξης.

Δεν πρόκειται μόνο για θεωρητική κριτική. Στη «μετάφραση» των ευρωπαϊκών πρωτευουσών, αυτό σημαίνει ότι η εγγύηση ασφαλείας των ΗΠΑ —όπως τη γνώριζαν επί δεκαετίες— δεν είναι πλέον δεδομένη. Κι όταν η ασφάλεια παύει να είναι δεδομένη, κάθε σύνοδος κορυφής γίνεται και παζάρι, και δοκιμή, και πεδίο εσωτερικών συγκρούσεων.

Η Διάσκεψη ξεκινά με Μερτς: Ευρώπη σε ρόλο πρωταγωνιστή ή κομπάρσου;

Η MSC 2026 (13–15 Φεβρουαρίου) ανοίγει με ομιλία του Γερμανού καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς. Η επιλογή δεν είναι τυπική: οι Γερμανοί θέλουν να «δέσουν» το Μόναχο με ένα μήνυμα ευρωπαϊκής συνοχής, την ώρα που η ήπειρος πιέζεται να αποδείξει ότι διαθέτει ικανότητες, όχι μόνο διακηρύξεις.

Η ατζέντα «γράφει» αυτό ακριβώς: πώς η Ευρώπη θα αποδείξει ότι μπορεί να σταθεί ισχυρότερη με δικές της δυνατότητες και ενότητα.

Οι αριθμοί είναι εντυπωσιακοί και αποκαλυπτικοί: αναμένονται περίπου 65 ηγέτες, μαζί με σχεδόν 100 υπουργούς Εξωτερικών και Άμυνας και ανώτατους στρατιωτικούς και υπευθύνους χάραξης πολιτικής. Όταν συγκεντρώνεται τέτοιο «πολιτικό βάρος», σπάνια λείπουν τα παρασκηνιακά τετ-α-τετ και τα μηνύματα προς πάσα κατεύθυνση.

Ρούμπιο: «ήρεμος» λόγος ή νέα σύγκρουση;

Ο Μάρκο Ρούμπιο αναμένεται να μιλήσει το Σάββατο. Το ερώτημα δεν είναι απλώς τι θα πει, αλλά πώς θα το πει. Πέρυσι, ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς είχε εξαπολύσει σφοδρή κριτική κατά των Ευρωπαίων συμμάχων, με αιχμές για ελευθερία λόγου, μετανάστευση και πολιτική αντιπροσώπευση — μια παρέμβαση που λειτούργησε σαν “ηλεκτροσόκ” στις αίθουσες του Μονάχου. Τώρα, ο Ίσινγκερ δηλώνει ότι περιμένει από τον Ρούμπιο να μείνει στην ουσία της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής και να αποφύγει τα «εσωτερικά» κηρύγματα προς την Ευρώπη. Το αν αυτό θα επιβεβαιωθεί, θα φανεί στο χειροκρότημα — ή στη σιωπή.

Ουκρανία, επέτειος και το μήνυμα Ζελένσκι

Στο Μόναχο αναμένεται και ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, λίγες ημέρες πριν από την τέταρτη επέτειο της ρωσικής εισβολής. Η χρονική συγκυρία φορτίζει ακόμη περισσότερο το κλίμα: κάθε φράση περί «διαπραγμάτευσης», «κόπωσης», «συμβιβασμού» ή «εγγυήσεων» ακούγεται διαφορετικά όταν η επέτειος λειτουργεί σαν υπενθύμιση ότι ο πόλεμος δεν είναι σενάριο, αλλά πραγματικότητα.

Το υπόγειο νήμα: από τη Γροιλανδία στην ευρωπαϊκή αυτοάμυνα

Η διάσκεψη δεν ζει σε κενό. Οι πρόσφατες τριβές για τη Γροιλανδία (έστω κι αν μετριάστηκαν) λειτούργησαν ως «μάθημα» για το πόσο γρήγορα μια ατζέντα μπορεί να γίνει κρίση. Και αυτό τροφοδοτεί το ευρωπαϊκό άγχος: αν οι ΗΠΑ μετακινούνται σε πιο συναλλακτική λογική, η Ευρώπη πρέπει να χτίσει στρατηγική αυτονομία όχι ως σύνθημα, αλλά ως σχέδιο με χρήμα, βιομηχανία και στρατιωτικές δυνατότητες.

Το πραγματικό διακύβευμα

Η MSC 2026 μοιάζει με σκηνή όπου όλοι θα μιλήσουν για ασφάλεια, αλλά στην πραγματικότητα θα «ψηλαφίσουν» κάτι πιο θεμελιώδες: αν υπάρχει ακόμη κοινή αντίληψη για το τι είναι Δύση και πώς λειτουργεί.

Αν ο Ρούμπιο έρθει ως «γέφυρα», το Μόναχο μπορεί να δώσει μια ανάσα στο διατλαντικό ρήγμα. Αν όμως έρθει ως φορέας μιας γραμμής που επιβεβαιώνει τους ευρωπαϊκούς φόβους για απρόβλεπτη ηγεσία, τότε το Μόναχο θα καταγραφεί ως η στιγμή που η κρίση εμπιστοσύνης πέρασε από ψίθυρο σε επίσημη διάγνωση.

Κι αυτό είναι το πιο ανησυχητικό — και ταυτόχρονα το πιο πολιτικά «ιντριγκαδόρικο»: σε μια διάσκεψη που υποτίθεται ότι προστατεύει την ασφάλεια, το κρυφό ερώτημα θα είναι αν οι σύμμαχοι μπορούν ακόμη να εμπιστευτούν ο ένας τον άλλον.

Η τοποθέτηση αυτή του Ρούμπιο, που περιγράφει το Bloomberg, ήρθε μετά τις συνομιλίες ΗΠΑ – Ουκρανίας που πραγματοποιήθηκαν την Κυριακή στη Γενεύη και τις οποίες οι δύο πλευρές περιέγραψαν ως βήμα προόδου προς μια συμφωνία. Οποιαδήποτε τελική λύση θα απαιτούσε την έγκριση του προέδρου της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι, του προέδρου Τραμπ και του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν.

«Ήταν πιθανότατα η πιο παραγωγική ημέρα που είχαμε πάνω στο θέμα αυτό, ίσως σε όλη τη διάρκεια της συνεργασίας μας ή τουλάχιστον εδώ και πολύ καιρό», δήλωσε ο Ρούμπιο στους δημοσιογράφους στην αμερικανική διπλωματική αποστολή στη Γενεύη. «Αλλά μένει ακόμη δουλειά να γίνει και, καθώς η διαδικασία συνεχίζεται, δεν θέλω να ανακοινώσω νίκη ή οριστικό αποτέλεσμα».

Σύμφωνα με κοινή ανακοίνωση του Λευκού Οίκου, οι δύο πλευρές κατήρτισαν «ένα επικαιροποιημένο και βελτιωμένο πλαίσιο ειρήνης» και «συμφώνησαν να συνεχίσουν εντατικά την εργασία πάνω σε κοινές προτάσεις τις επόμενες ημέρες». Ούτε ο Ρούμπιο ούτε ο Λευκός Οίκος παρείχαν λεπτομέρειες για την πρόοδο των συνομιλιών.

Ο Ζελένσκι εμφανίστηκε επίσης επιφυλακτικός σε βίντεο που ανάρτησε στο X, σημειώνοντας ότι «είναι σημαντικό τα βήματα για τον τερματισμό του πολέμου να είναι αποτελεσματικά και όλα να είναι εφικτά». «Η διπλωματία έχει αναζωογονηθεί και αυτό είναι θετικό», είπε. «Έχουμε τη θέση του κράτους μας, έχουμε την ουκρανική αξιοπρέπειά μας και πρέπει να κινούμαστε με τρόπο που την ενισχύει, όχι που την υπονομεύει».

Αμερικανοί αξιωματούχοι πιέζουν την Ουκρανία να αποδεχθεί την πρόταση των 28 σημείων για τον τερματισμό του πολέμου ως βάση για διαπραγματεύσεις και να εκδώσει σχετική ανακοίνωση, σύμφωνα με δύο άτομα με γνώση των συνομιλιών. Όπως σημείωσε ένας από τους συνομιλητές, οι ΗΠΑ ζήτησαν επίσης από την Ουκρανία να επιβεβαιώσει ότι συνέβαλε στη διαμόρφωση των προτάσεων, μετά τη διαρροή ότι η Μόσχα είχε συμμετάσχει στο σχέδιο.

Οι ίδιες πηγές, που μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, ανέφεραν ότι οι ΗΠΑ αντιτίθενται προς το παρόν στη διεξαγωγή κοινής συνάντησης Ουκρανίας και Ευρωπαίων για τη συζήτηση του σχεδίου. Η Ουκρανία και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί της έχουν καταθέσει αντιπρόταση, η οποία απορρίπτει αρκετούς όρους του αρχικού σχεδίου, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν την απόσυρση ουκρανικών δυνάμεων από πέντε περιοχές της χώρας.

Παρότι ο Τραμπ είχε δηλώσει την προηγούμενη εβδομάδα ότι επιθυμεί συμφωνία έως την Πέμπτη, ο Ρούμπιο μίλησε για πιο ευέλικτο χρονοδιάγραμμα που θα μπορούσε να επιτρέψει περισσότερες συνομιλίες. «Ξέρετε, είτε είναι Πέμπτη, είτε Παρασκευή, είτε Τετάρτη, είτε η Δευτέρα της επόμενης εβδομάδας — θέλουμε να γίνει σύντομα», είπε.

Σπύρος Σιδέρης

Στο επίκεντρο αυτού του σύνθετου πλέγματος, ο Ζελένσκι παλεύει για έναν «τρίτο δρόμο», ένα παράθυρο ελιγμών που θα του επιτρέψει να κερδίσει χρόνο, να αποφύγει την πολιτική συντριβή και να μετατρέψει τον διεθνή θόρυβο σε εργαλείο πολιτικής επιβίωσης.

Το αδιέξοδο του Κιέβου

Οι τελευταίες διαρροές από δυτικές πρωτεύουσες συγκλίνουν: ο Ζελένσκι βρίσκεται στη δυσκολότερη φάση της προεδρίας του. Το σκάνδαλο Μίντιτς, που αφορά υποθέσεις προμηθειών και χρηματοδοτήσεων, έχει πλήξει καίρια την αξιοπιστία της κυβέρνησης, ανοίγοντας τον δρόμο σε αντιπάλους που πλέον ζητούν ανοιχτά την παραίτησή του.

Πάνω σε αυτή την πολιτική αποδυνάμωση έρχεται να προστεθεί το τελεσίγραφο του Τραμπ: έως την Πέμπτη ο Ουκρανός ηγέτης πρέπει να αποφασίσει αν θα αποδεχθεί το λεγόμενο «ειρηνευτικό σχέδιο».

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, το σχέδιο προβλέπει απόσυρση ουκρανικών δυνάμεων από το Ντονμπάς, διοικητικές παραχωρήσεις σε περιοχές υπό ρωσικό έλεγχο και ένα καθεστώς ασφαλείας που η Μόσχα ερμηνεύει ως de facto αναγνώριση των τετελεσμένων.

Έτσι, ο Ζελένσκι έχει μπροστά του δύο δυσμενείς επιλογές: αν αποδεχθεί το σχέδιο, κινδυνεύει να κατηγορηθεί για εθνική προδοσία, την ώρα που ήδη αντιμετωπίζει κατηγορίες για ανοχή στη διαφθορά· αν το απορρίψει, χάνει την αμερικανική στήριξη – και μαζί ένα κρίσιμο ανάχωμα στο πεδίο της μάχης. Και οι δύο δρόμοι οδηγούν σε βαθύ πολιτικό ρήγμα.

Ο «τρίτος δρόμος»: το πιο ριψοκίνδυνο στοίχημα

Εδώ εισέρχεται το σενάριο που στο Κίεβο περιγράφουν ως «третій шлях» – τον «τρίτο δρόμο». Ποιο είναι το σχέδιο; Να πείσει τον Τραμπ να τροποποιήσει ο ίδιος το ειρηνευτικό πλαίσιο, αφαιρώντας τα σημεία που η Ουκρανία θεωρεί απαράδεκτα.

Στην περίπτωση αυτή, λένε στο Κίεβο, η ευθύνη της αποτυχίας θα μετατοπιζόταν στη Μόσχα, η οποία ήδη έχει προειδοποιήσει πως δεν θα δεχθεί αλλαγές.

Αν ο Τραμπ προχωρήσει σε διορθώσεις και ο Βλαντίμιρ Πούτιν απορρίψει τη νέα εκδοχή, τότε το αφήγημα του Κιέβου –και των Ευρωπαίων– θα ενισχυθεί: η Ρωσία «δεν επιθυμεί πραγματικά την ειρήνη», άρα απαιτούνται περισσότερες κυρώσεις, περισσότερα όπλα, σκληρότερη πίεση.

Την ίδια στιγμή, η εστίαση της δημόσιας συζήτησης στη «μάχη για τη διόρθωση του σχεδίου» λειτουργεί ως αντιπερισπασμός: το σκάνδαλο Μίντιτς περνά σε δεύτερη μοίρα.

Σύμφωνα με πηγές της ουκρανικής αντιπολίτευσης, ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ζήτησαν από την Εισαγγελία κατά της Διαφθοράς (ΝΑBU) να αποφύγει νέες ανακοινώσεις, ώστε να μην αποσταθεροποιηθεί το πολιτικό σκηνικό εν μέσω κρίσιμων διαπραγματεύσεων.

Δεν είναι τυχαίο ότι ο Ζελένσκι όρισε επικεφαλής της διαπραγματευτικής ομάδας τον Αντρίι Γερμάκ, πρόσωπο που βρίσκεται στο στόχαστρο της αντιπολίτευσης, ενώ στο σχήμα συμμετέχει και ο Ρουστέμ Ουμέροφ, γραμματέας του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, επίσης εμπλεκόμενος στο σκάνδαλο. Αν το σχέδιο Τραμπ αλλάξει και η Ουκρανία το παρουσιάσει ως «διπλωματική νίκη», τότε ο πρόεδρος θα επιχειρήσει να τους εμφανίσει ως «υπερ-αποτελεσματικούς διαπραγματευτές» και όχι ως πολιτικά βαρίδια.

Η Γενεύη και το ευρωπαϊκό παίγνιο

Την ίδια ώρα, στη Γενεύη διεξάγονται διαβουλεύσεις μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας. Ευρωπαίοι διπλωμάτες, σε συνεννόηση με στελέχη της αμερικανικής κυβέρνησης υπό τον Μάρκο Ρούμπιο, συζητούν τεχνικές παραλλαγές του σχεδίου, ώστε να γίνει αποδεκτό από το Κίεβο χωρίς να προκαλέσει κατάρρευση του συνολικού πλαισίου.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως αναφέρουν καλά πληροφορημένες πηγές, επιμένει στην ανάγκη ενσωμάτωσης μηχανισμών ασφαλείας και χρονικών μεταβατικών φάσεων, προκειμένου να μη θεωρηθεί το σχέδιο «μονόπλευρη υποχώρηση».

Παράλληλα, μέσα στις ΗΠΑ το κλίμα είναι εξαιρετικά διχασμένο. Στο επιτελείο Τραμπ, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς εμφανίζεται υπέρ μιας πιο σκληρής γραμμής, απέναντι στο Κίεβο, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, αν και έχει στηρίξει δημόσια το σχέδιο, θεωρείται εσωτερικός του αντίπαλος και υποστηρικτής μιας πιο επιθετικής πολιτικής έναντι της Ρωσίας. Στο Κογκρέσο, οι Δημοκρατικοί απορρίπτουν πλήρως το σχέδιο και καλούν το Κίεβο να «αντέξει έναν χρόνο», ώσπου να ανακτήσουν την πλειοψηφία.

Η εικόνα είναι χαοτική – και αυτή η ασάφεια είναι το μοναδικό περιθώριο που μπορεί να εκμεταλλευτεί ο Ζελένσκι.

Γιατί ο Τραμπ ίσως δεν κάνει πίσω

Παρά τις ελπίδες του Κιέβου, υπάρχουν σοβαροί λόγοι που ίσως ωθήσουν τον Τραμπ να μην αλλάξει ούτε λέξη του σχεδίου. Ο Πούτιν προειδοποιεί ότι τυχόν αλλαγές θα θεωρηθούν «αθέτηση συμφωνιών» που –κατά τη Μόσχα– είχαν επιτευχθεί στην Αλάσκα. Στην Ουάσινγκτον ενισχύεται η άποψη ότι η Ουκρανία χάνει έδαφος και ότι οι μελλοντικοί όροι θα είναι ακόμη χειρότεροι για το Κίεβο.

Την ίδια ώρα, η παράταση του πολέμου αυξάνει τον κίνδυνο άμεσης σύγκρουσης ΗΠΑ–Ρωσίας, ακόμη και κλιμάκωσης της πυρηνικής ρητορικής. Σε αυτό το περιβάλλον, ο Τραμπ μπορεί να θεωρήσει ότι η μόνη ρεαλιστική λύση είναι η ταχεία επιβολή του σχεδίου, χωρίς αλλαγές και χωρίς χρονοτριβή.

Το τελικό δίλημμα

Αν ο Τραμπ επιμείνει στην παρούσα μορφή του σχεδίου, ο Ζελένσκι θα πρέπει να επιλέξει ανάμεσα σε δύο εκδοχές πολιτικού αφανισμού: είτε εσωτερική κατάρρευση λόγω παραχωρήσεων, είτε στρατιωτική και γεωπολιτική απομόνωση λόγω ρήξης με την Ουάσινγκτον – και, εν τέλει, ένα διπλό πλήγμα, τόσο στο μέτωπο όσο και στο εσωτερικό.

Η μόνη διέξοδος, σύμφωνα με πηγές κοντά στο Κίεβο, θα ήταν μια πρόωρη ρωσική απόρριψη του σχεδίου πριν από τις 27 Νοεμβρίου. Τότε το βάρος θα μετατοπιζόταν στη Μόσχα και το Κίεβο θα ξέφευγε από το δίλημμα. Ωστόσο, ο Πούτιν δείχνει να περιμένει: θέλει πρώτα να δει τι θα πράξει ο Ζελένσκι και αν ο ίδιος ο Τραμπ θα κρατήσει τη σκληρή γραμμή.

Ένας πρόεδρος σε ελεύθερη πτώση ή ένας απρόβλεπτος επιζών;

Ο Ζελένσκι έχει αποδείξει πως διαθέτει ισχυρά πολιτικά αντανακλαστικά. Όμως σήμερα βρίσκεται σε μια σκακιέρα όπου κάθε κίνηση ενέχει υπαρξιακό κίνδυνο. Αν ο «τρίτος δρόμος» πετύχει, μπορεί να αναστρέψει το κλίμα, να κερδίσει χρόνο και να επαναφέρει την Ευρώπη και τις ΗΠΑ πιο κοντά στις ουκρανικές θέσεις. Αν αποτύχει, τότε ο Ουκρανός πρόεδρος εισέρχεται στην πιο απειλητική φάση της θητείας του – με αβέβαιο τέλος.

Σπύρος Σιδέρης

Για την ισραηλινή πολιτική ηγεσία, η αλλαγή αυτής της στάσης αγγίζει τον πυρήνα της σχέσης με την κυβέρνηση Τραμπ, καθώς θέτει εμμέσως ζήτημα συμβατότητας ανάμεσα στις μονομερείς ατζέντες των εποίκων και στην αμερικανική στρατηγική για μια ελεγχόμενη αναδιάταξη στο παλαιστινιακό ζήτημα.

«Ήπια» αλλά σαφής διαφοροποίηση από τον Ρούμπιο

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της ισραηλινής τηλεόρασης, ο Μάρκο Ρούμπιο συνέδεσε για πρώτη φορά δημόσια τις επιθέσεις των εξτρεμιστών εποίκων με την πιθανότητα «δολιοφθοράς» της αμερικανικής στρατηγικής στη Γάζα.

Η τοποθέτηση αυτή δεν αποτελεί απλή λεκτική αυστηροποίηση, αλλά – όπως τονίζουν Ισραηλινοί αξιωματούχοι – υποδηλώνει ότι η Ουάσινγκτον δεν σκοπεύει να επιτρέψει νέα εμπόδια στην εφαρμογή του σχεδίου Τραμπ.

Ένας ανώτερος πολιτικός παράγοντας που μίλησε στο Channel 12 σημείωσε ότι η σύνδεση των δύο θεμάτων από τον Ρούμπιο «δείχνει ξεκάθαρα πως οι ΗΠΑ δεν θα δεχθούν μια κατάσταση όπου οι επιθέσεις των εποίκων πυροδοτούν αντίποινα, αποσταθεροποιούν το πεδίο και εμποδίζουν την πρόοδο στη Γάζα».

Το μήνυμα αφορά τόσο τις επιθέσεις όσο και τις μονομερείς πολιτικές πρωτοβουλίες της δεξιάς πτέρυγας του κυβερνητικού συνασπισμού. Κατά τις ίδιες πηγές, η κυβέρνηση Νετανιάχου καλείται να εστιάσει όχι στα «δευτερεύοντα ζητήματα» της Γάζας αλλά στις κεντρικές διαπραγματεύσεις με την Ουάσινγκτον, ώστε η τελική διαμόρφωση του σχεδίου Τραμπ να μην αποκλίνει από τις ισραηλινές θέσεις και – κυρίως – να μην ανοίξει δρόμο για μια μελλοντική παλαιστινιακή κρατική οντότητα, κάτι που πολλοί στη δεξιά κυβερνητική βάση θεωρούν «κόκκινη γραμμή».

Από την άρση κυρώσεων στην πρώτη καταδίκη εποίκων

Η νέα ρητορική του Ρούμπιο έχει βαρύνουσα σημασία, διότι η κυβέρνηση Τραμπ είχε ξεκινήσει τη θητεία της με την πλήρη άρση των κυρώσεων που είχε επιβάλει η διοίκηση Μπάιντεν σε δεκάδες εξτρεμιστές εποίκους που εμπλέκονταν σε επιθέσεις κατά Παλαιστινίων. Η ακύρωση των κυρώσεων τον Ιανουάριο είχε θεωρηθεί τότε σαφές πολιτικό δώρο προς το κίνημα των εποίκων και το μπλοκ της ισραηλινής δεξιάς.

Η τωρινή καταδίκη, έστω έμμεση, αποτελεί την πρώτη δημόσια διαφοροποίηση Αμερικανού αξιωματούχου σε αυτή την κυβέρνηση και συνδέεται με τις δηλώσεις που είχε κάνει ο Ρούμπιο ήδη από τον Οκτώβριο, λίγο πριν την επίσκεψή του στο Ισραήλ. Τότε είχε εκφράσει ανησυχία για νομοθετικές πρωτοβουλίες της Κνεσέτ που στόχευαν στη διεύρυνση της ισραηλινής κυριαρχίας στη Δυτική Όχθη, τονίζοντας ότι θα μπορούσαν να απειλήσουν την – εύθραυστη – εκεχειρία στη Γάζα.

Νέο κύμα βίας: επιθέσεις, εμπρησμοί και καταστροφές

Οι πρόσφατες επιθέσεις στις παλαιστινιακές κοινότητες στη Δυτική Όχθη έκαναν ακόμη πιο πιεστική την αμερικανική αντίδραση. Ομάδες εποίκων, υπολογιζόμενες περίπου στους 100 ενόπλους, πραγματοποίησαν μέσα στη νύχτα εμπρησμούς σπιτιών και οχημάτων, πυροβολισμούς, ακόμη και επίθεση σε στρατιωτικό όχημα, τραυματίζοντας στρατιώτες.

Την επόμενη ημέρα σημειώθηκε η καταστροφή του τεμένους της Χατζά Χαμίντα μεταξύ Ντέιρ Ιστία και Κάφλ Χάρις στη βόρεια Δυτική Όχθη, με εμπρησμό τμημάτων του και αναγραφή ρατσιστικών και επιθετικών συνθημάτων στους τοίχους. Παράγοντες του κινήματος των εποίκων έσπευσαν να αποκηρύξουν την επίθεση ως δράση «ακραίων ανεξέλεγκτων στοιχείων», αφήγηση που υιοθετήθηκε από τμήμα του στρατού και ορισμένους υπουργούς. Όμως ο Μπενιαμίν Νετανιάχου επέλεξε – τουλάχιστον μέχρι την Πέμπτη το βράδυ – να μη σχολιάσει καθόλου.

Ο ρόλος των «εθελοντικών πολιτοφυλακών» των εποίκων

Οι ένοπλες ομάδες των εποίκων δεν αποτελούν περιθωριακό φαινόμενο. Αριθμούν πλέον πάνω από 2.000 άτομα, με ανοιχτή υποστήριξη από τοπικούς ηγέτες των οικισμών και σημαντικούς πολιτικούς προστάτες, όπως ο υπουργός Οικονομικών και δεύτερος υπουργός Άμυνας Μπετζαλέλ Σμότριτς – μία από τις πιο επιδραστικές φιγούρες της σκληρής δεξιάς.

Οι ομάδες αυτές λειτουργούν ως «προέκταση» του επίσημου μηχανισμού εποικισμού, εγκαθιστώντας νέες παράνομες βάσεις, τις οποίες στη συνέχεια η κυβέρνηση – με βασικό μοχλό τον Σμότριτς – μετατρέπει σε επίσημους οικισμούς. Η διαδικασία αυτή, που συχνά πραγματοποιείται ταχύτατα και με πολιτική κάλυψη, συνιστά μορφή de facto προσάρτησης παλαιστινιακών εδαφών.

Σύμφωνα με την Παλαιστινιακή Αρχή για την Αντίσταση στο Τείχος και τον Εποικισμό, τον Οκτώβριο σημειώθηκαν πάνω από 2.350 επιθέσεις κατά Παλαιστινίων στη Δυτική Όχθη: περίπου 1.500 από τον ισραηλινό στρατό και 850 από ένοπλες ομάδες εποίκων.

Η πολιτική σημασία των επιθέσεων για το σχέδιο Τραμπ

Οι ΗΠΑ ανησυχούν ότι η κλιμάκωση αυτή ενδέχεται να υπονομεύσει το πολιτικό σκέλος του σχεδίου Τραμπ. Διότι ακόμη κι αν το σχέδιο δεν προβλέπει καθαρά παλαιστινιακή ανεξαρτησία, απαιτεί σταθερότητα και ελεγχόμενη ασφάλεια στη Δυτική Όχθη, στοιχεία που απειλούνται άμεσα από τις ενέργειες των εποίκων.

Οι ίδιοι οι ηγέτες του κινήματος των εποίκων έχουν εκφράσει ανοιχτές επιφυλάξεις για το σχέδιο, ελπίζοντας ότι η παλαιστινιακή πλευρά θα το απορρίψει, ώστε να «απελευθερωθούν τα χέρια» του Ισραήλ για προσαρτήσεις μεγάλων τμημάτων της Δυτικής Όχθης.

Ο ίδιος αξιωματούχος ανέφερε ότι υπάρχει «προσδοκία» πως ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν θα παρουσιάσει τα σχέδιά του πριν από τη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζεται και το ενδεχόμενο μιας ξεχωριστής συνάντησης μεταξύ Ευρωπαίων ηγετών και του Αμερικανού Προέδρου, χωρίς ωστόσο να έχει επιβεβαιωθεί κάτι επίσημα.

Ο Γερμανός αξιωματούχος πρόσθεσε ότι τόσο ο Λαβρόφ όσο και ο Ρούμπιο αναμένεται να φτάσουν στη Βουδαπέστη στις 30 Οκτωβρίου.

Σε σχόλιό της για το συγκεκριμένο δημοσίευμα, η εκπρόσωπος του ρωσικού Υπουργείου Εξωτερικών, Μαρία Ζαχάροβα, δήλωσε στο πρακτορείο Tass ότι η Μόσχα θα δημοσιοποιήσει αμέσως πληροφορίες για τη συνάντηση μόλις υπάρξουν επίσημα δεδομένα. Παράλληλα, κάλεσε να μη δοθεί έκταση σε ένα «επικοινωνιακό σόου».

Σημειώνεται πως, σύμφωνα με το Reuters, η συνάντηση μεταξύ Ρούμπιο και Λαβρόφ είχε αρχικά προγραμματιστεί για τις 23 Οκτωβρίου. Το Κρεμλίνο ανέφερε ότι οι δύο υπουργοί Εξωτερικών θα ξεκινήσουν εργασίες προετοιμασίας για τη διοργάνωση της επικείμενης συνάντησης Τραμπ – Πούτιν στη Βουδαπέστη.

Της Συνόδου, που θα διεξαχθεί στο αιγυπτιακό θέρετρο στην Ερυθρά Θάλασσα, Σαρμ ελ Σέιχ, θα συμπροεδρεύσουν ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και ο πρόεδρος της Αιγύπτου Αμπντέλ Φάταχ αλ Σίσι, ανακοίνωσε σήμερα το αιγυπτιακό υπουργείο Εξωτερικών.

Ο Αιγύπτιος υπουργός Εξωτερικών Μπαντρ Αμπντέλ-Άτι και ο Αμερικανός ομόλογός του Μάρκο Ρούμπιο συζήτησαν σε μια τηλεφωνική συνδιάλεξη τα σχέδια για τη Σύνοδο και τη συμμετοχή άλλων χωρών, πρόσθεσε το υπουργείο στην ανακοίνωση. Δεν δόθηκαν καμία συγκεκριμένη ημερομηνία της συνάντησης ή επιπλέον λεπτομέρειες σχετικά με αυτήν.

Ευρωπαίοι και Αραβες ηγέτες αναμένεται να παραστούν στη Σύνοδο, σύμφωνα με δημοσιεύματα.

«Οι συνομιλίες με τη Χαμάς κατέρρευσαν την ημέρα που ο [Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ] Μακρόν πήρε τη μονομερή απόφαση να αναγνωρίσει το παλαιστινιακό κράτος», δήλωσε ο Ρούμπιο σε συνέντευξή του στο τηλεοπτικό δίκτυο Eternal Word Television Network.

«Και μετά έρχονται και άλλοι, άλλες χώρες που λένε: «Λοιπόν, αν δεν υπάρξει κατάπαυση του πυρός μέχρι τον Σεπτέμβριο, θα αναγνωρίσουμε το παλαιστινιακό κράτος». Αν ήμουν στη θέση της Χαμάς, θα κατέληγα στο συμπέρασμα ότι δεν πρέπει να κάνουμε κατάπαυση του πυρός, γιατί μπορούμε να ανταμειφθούμε και να το παρουσιάσουμε ως νίκη», πρόσθεσε ο Ρούμπιο.

"Talks with Hamas fell apart on the day Macron made the unilateral decision that he’s going to recognize the Palestinian state … So those messages, while largely symbolic in their minds, actually have made it harder to get peace and harder to achieve a deal with Hamas. " —… pic.twitter.com/Xt74bu7umF

— Department of State (@StateDept) August 8, 2025

«Έτσι, αυτά τα μηνύματα, αν και σε μεγάλο βαθμό είναι συμβολικά στο μυαλό τους, στην πραγματικότητα έχουν καταστήσει πιο δύσκολη την επίτευξη της ειρήνης και πιο δύσκολη την επίτευξη μιας συμφωνίας με τη Χαμάς», λέει ο Ρούμπιο.

Κατά τη διάρκεια της συνομιλίας, συζητήθηκε το εξαιρετικό επίπεδο των ελληνοαμερικανικών σχέσεων, γεγονός που ενισχύεται από την ανάπτυξη αμερικανικών επενδύσεων στην Ελλάδα, καθώς και η αμοιβαία βούληση περαιτέρω ενίσχυσης των σχέσεων τόσο διμερώς όσο και πολυμερώς, μέσω σχημάτων όπως το «3+1» με την συμμετοχή της Κύπρου και του Ισραήλ.

Ακόμη, ανταλλάχθηκαν απόψεις για την κατάσταση στη Λιβύη. Συζητήθηκε η ανάγκη ενίσχυσης της πολιτικής διαδικασίας που θα οδηγήσει τη χώρα σε ελεύθερες εκλογές και θα την απαλλάξει από ξένη παρουσία και επιρροές, η υποχρέωση καθολικού σεβασμού του Διεθνούς Δικαίου σε σχέση με την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών και η ανάγκη ελέγχου των παράνομων μεταναστευτικών ροών.

Συζητήθηκαν τέλος, οι διεθνείς εξελίξεις, ιδίως στη Μέση Ανατολή και στην Ουκρανία.

«Το πολιτικό κυνήγι μαγισσών του δικαστή του Ανώτατου Δικαστηρίου της Βραζιλίας Αλεξάντρ ντε Μοράες κατά του Ζαΐχ Μπολσονάρου δημιούργησε τέτοια δίωξη και λογοκρισία που δεν συνιστά μόνον παραβίαση των θεμελιωδών δικαιωμάτων των Βραζιλιάνων, αλλά εκτείνεται πέραν των βραζιλιάνικων ακτών φτάνοντας τους Αμερικανούς», σημείωσε ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών στην ανακοίνωσή του.

Ο Μάρκο Ρούμπιο διευκρίνισε ότι οι αμερικανικές αυτές κυρώσεις θα εφαρμοστούν στο σύνολο των δικαστών που διεξάγουν τη δίκη του Μπολσονάρου, όπως και στους άμεσους συγγενείς τους.

US revokes visas of Brazilian justices after its top court cracks down on ex-president Bolsonaro https://t.co/ifDZIuS9LN pic.twitter.com/Pr12raDhMf

— New York Post (@nypost) July 19, 2025

Η δίκη κατά του ακροδεξιού πρώην προέδρου της Βραζιλίας για φερόμενη ως απόπειρα πραξικοπήματος εναντίον του νυν προέδρου της χώρας Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός των προσεχών εβδομάδων. Στον 70χρονο πρώην επικεφαλής του βραζιλιάνικου κράτους (2019-2022) μπορεί να επιβληθεί ποινή κάθειρξης άνω των 40 ετών.

Εκτός από το ηλεκτρονικό βραχιόλι που θα φοράει, ο Ζαΐχ Μπολσονάρου υποχρεώνεται επίσης να μην φεύγει από την κατοικία του το βράδυ και τα σαββατοκύριακα και του απαγορεύεται να χρησιμοποιήσει τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και να έρθει σε επαφή με πρεσβείες και ξένες αρχές.

Brazil's Supreme Court issued search warrants and restraining orders against former President Jair Bolsonaro, who is accused of plotting a coup, banning him from contacting foreign officials for allegedly courting the interference of President Trump https://t.co/LmayrQ8Gh5 pic.twitter.com/6doljoUWrY

— Reuters (@Reuters) July 19, 2025

Αντιδρώντας σε αυτό το, όπως κατηγορεί, «κυνήγι μαγισσών» κατά του συμμάχου του, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απείλησε επίσης την περασμένη εβδομάδα τη Βραζιλία με την επιβολή τελωνειακών δασμών ύψους 50% από την 1η Αυγούστου.

Σπύρος Σιδέρης

Η εικόνα είναι πολύπλοκη, με τις εξελίξεις να αγγίζουν ταυτόχρονα τα πεδία της ασφάλειας, της διπλωματίας και της οικονομίας.

ΗΠΑ–Ρωσία: Νέες ιδέες αλλά όχι συμφωνία

Ο Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε μετά τη συνάντησή του με τον Σεργκέι Λαβρόφ στο περιθώριο της συνόδου της ASEAN στη Μαλαισία ότι οι δύο πλευρές αντάλλαξαν νέες ιδέες για το μέλλον των συνομιλιών.

Ο Αμερικανός υπουργός μετέφερε στον Ρώσο ομόλογό του την απογοήτευση του Ντόναλντ Τραμπ για την έλλειψη προόδου και σημείωσε πως η πρόταση του Λαβρόφ «δεν εγγυάται άμεσα την ειρήνη, αλλά ίσως ανοίξει ένα μονοπάτι».

Παρά την ειλικρινή ανταλλαγή απόψεων, όπως ανέφερε το ρωσικό Υπουργείο Εξωτερικών, η απόσταση για μια ουσιαστική συμφωνία παραμένει μεγάλη.

Σφοδρές επιθέσεις στο Κίεβο και δυτικές αντιδράσεις

Λίγες ώρες πριν από τη συνάντηση, η Μόσχα εξαπέλυσε μαζική αεροπορική επίθεση στο Κίεβο, σκοτώνοντας δύο ανθρώπους και τραυματίζοντας 22.

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι μίλησε για «καθαρή τρομοκρατία» και κάλεσε τη Δύση για νέες κυρώσεις.

Ο Ουκρανός υπουργός Εξωτερικών Αντρίι Σίμπιχα ζήτησε να σταματήσει η χρηματοδότηση της ρωσικής πολεμικής μηχανής, λέγοντας: «Μην μένετε αμέτοχοι όσο η Ρωσία τρομοκρατεί τον ουκρανικό λαό».

Στάρμερ–Μακρόν: Συντονισμός και δύναμη ειρήνης

Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ και ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν ηγήθηκαν τηλεδιάσκεψης από το αρχηγείο του ΝΑΤΟ στο Northwood, τονίζοντας την ανάγκη για συντονισμένη διεθνή πίεση ώστε να καθίσει ο Βλαντίμιρ Πούτιν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Ο Στάρμερ δήλωσε ότι «αυτός ο συντονισμένος μηχανισμός θα κάνει τη διαφορά», ενώ ο Μακρόν υπογράμμισε ότι «χρειαζόμαστε κάτι νέο για να εντείνουμε την πίεση».

Κεντρικό σημείο ήταν η ανακοίνωση ότι τα σχέδια για τη δημιουργία δύναμης διατήρησης της ειρήνης είναι έτοιμα.

Ο Μακρόν ανέφερε ότι μπορούν να ξεκινήσουν «μέσα σε ώρες από την επίτευξη εκεχειρίας», ενώ ο Στάρμερ έκανε λόγο για «ώριμα σχέδια με μακροπρόθεσμο ορίζοντα».

Στην τηλεδιάσκεψη συμμετείχαν η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, οι Αμερικανοί γερουσιαστές Λίντσεϊ Γκρέιαμ και Ρίτσαρντ Μπλούμενταλ, αλλά και ο ίδιος ο Ζελένσκι.

Ο Ουκρανός πρόεδρος δήλωσε: «Η Ρωσία μπλοκάρει κάθε προσπάθεια ειρήνης», και κάλεσε για άμεσες επενδύσεις στην άμυνα.

Η ανοικοδόμηση στο επίκεντρο

Παράλληλα, στη Ρώμη πραγματοποιήθηκε διεθνές συνέδριο για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας, με συμμετοχή 15 ηγετών, ανάμεσά τους η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς.

Ο Μερτς δήλωσε ότι βρίσκεται σε συνεννόηση με τον Ντόναλντ Τραμπ για την παροχή νέων αμυντικών συστημάτων. Ο Ζελένσκι, από την πλευρά του, τόνισε ότι «πρέπει να σταματήσουμε τα ρωσικά drones και πυραύλους. Αυτό σημαίνει περισσότερα συστήματα αεράμυνας και επενδύσεις».

Μπορεί οι νέες ιδέες του Λαβρόφ, οι πρωτοβουλίες του Στάρμερ και του Μακρόν, και οι εκκλήσεις του Ζελένσκι να συγκροτούν ένα τοπίο συνεχών διεθνών ζυμώσεων ωστόσο το μεγάλο ερώτημα είναι αν η διεθνής κοινότητα μπορεί να μετατρέψει τις δηλώσεις σε πράξεις και αν το 2024 θα είναι η χρονιά που θα ανοίξει, έστω και διστακτικά, ένα παράθυρο για την ειρήνη.