Είναι, λοιπόν, ειρωνικό το γεγονός ότι πλέον μιμείται ορισμένες από τις ρητορικές θέσεις και τους στρατηγικούς λανθασμένους υπολογισμούς που οδήγησαν το 2003 τον τότε πρόεδρο Τζορτζ Μπους στην καταστροφή στη Μέση Ανατολή.

Ο Τραμπ δεν έχει λάβει ακόμη απόφαση για το αν θα χτυπήσει το Ιράν. Ωστόσο, η τεράστια ναυτική και αεροπορική ισχύ που έχει συγκεντρωθεί στην περιοχή είναι η μεγαλύτερη από την εισβολή στο Ιράκ που ανέτρεψε τον πρόεδρο Σαντάμ Χουσεΐν.

Η τεράστια αυτή στρατιωτική δύναμη θα μπορούσε να δώσει ώθηση για να αναγκαστεί το Ιράν να υποχωρήσει στις διμερείς συνομιλίες με τις ΗΠΑ για την κρίση στη Γενεύη που επαναλαμβάνονται από σήμερα Πέμπτη (26/2). Αλλά ελλείψει μιας τεράστιας διπλωματικής εξέλιξης, η εντολή για την επιστροφή μιας τέτοιας δύναμης στις βάσεις της χωρίς να ρίξει ούτε μια τουφεκιά θα έθιγε το κύρος του Τραμπ.

Ανακολουθία με το MAGA

Ο αμερικανικός στρατός μπορεί να είναι παρουσιάζεται προετοιμασμένος για πόλεμο, όμως η κοινή γνώμη στις ΗΠΑ δεν είναι.

Ο Τραμπ θριάμβευσε στις εκλογές εκμεταλλευόμενος την απέχθεια του κινήματος MAGA για τις εξελίξεις στο εξωτερικό. Αυτό μπορεί να εξηγήσει γιατί έχει παρουσιάσει λίγα συνεκτικά επιχειρήματα για τον πόλεμο που απειλεί να διεξαγάγει.

Πριν από την εισβολή στο Ιράκ, ο Μπους αφιέρωσε μήνες στην υποστήριξη του πολέμου — αν και βασιζόμενος σε εσφαλμένες πληροφορίες και ψευδείς υποθέσεις. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει προσφέρει μόνο αδιαφανείς και συγκεχυμένες δικαιολογίες.

Σην ομιλία του για την Κατάσταση του Έθνους την Τρίτη το βράδυ, ο Τραμπ επανέλαβε τις προειδοποιήσεις ότι το Ιράν δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσει πυρηνική βόμβα, όμως αυτό έθεσε αμφιβολίες για τα κίνητρα και την ειλικρίνειά του, καθώς πέρυσι είχε ισχυριστεί ότι είχε εξαλείψει το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.

Το ιρανικό πυραυλικό πρόγραμμα

 «Έχουν ήδη αναπτύξει πυραύλους που μπορούν να απειλήσουν την Ευρώπη και τις βάσεις μας στο εξωτερικό και εργάζονται για την κατασκευή πυραύλων που σύντομα θα φτάσουν στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής», δήλωσε ο Τραμπ.

Μπορεί να υπερεκτιμά εσκεμμένα τις δυνατότητες του Ιράν. Αλλά επικαλούμενος αυτές τις απειλές, θύμισε την αμφιλεγόμενη πορεία που ακολούθησε η κυβέρνηση Μπους και η κυβέρνηση του Βρετανού πρωθυπουργού Τόνι Μπλερ για να δικαιολογήσουν τον πόλεμο στο Ιράκ.

Το 2002, ο Μπους δήλωνε ότι οι Αμερικανοί πολίτες στη Σαουδική Αραβία, το Ισραήλ, την Τουρκία και άλλα έθνη κινδύνευαν από τους ιρακινούς πυραύλους. Ισχυρίστηκε μάλιστα ότι το Ιράκ διερευνούσε τρόπους χρήσης μη επανδρωμένων αεροσκαφών που θα μπορούσαν να διασπείρουν χημικούς και βιολογικούς παράγοντες σε «αποστολές που στοχεύουν τις Ηνωμένες Πολιτείες».

Η τρόμος με τους πυραύλους δεν είναι ο μόνος λόγος για τη νοσταλγία του πολέμου στο Ιράκ. Μία από τις χειρότερες αποτυχίες της κυβέρνησης Μπους ήταν η αμέλεια στον σχεδιασμό για τις συνέπειες ενός πολέμου που οδήγησε σε θρησκευτική διάσπαση και σε εξέγερση.

Το Ιράν είναι αναμφισβήτητα ένα πιο ισχυρό κράτος από το Ιράκ. Αλλά ο Τραμπ δεν έχει ακόμη συμφωνήσει με τους Αμερικανούς σχετικά με το τι μπορεί να συμβεί εάν οποιαδήποτε στρατιωτική δράση των ΗΠΑ ανατρέψει το ιρανικό κληρικό καθεστώς.

Σύμφωνα με πολλούς αναλυτές, αν ανατραπεί το καθεστώς της Τεχεράνης  ο πιο πιθανός υποψήφιος για να καλύψει το κενό ηγεσίας θα ήταν το σκληροπυρηνικό Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης. Έτσι, η εκδίωξη των θεοκρατών στην Τεχεράνη θα μπορούσε απλώς να οδηγήσει σε μια εξίσου ριζοσπαστική αντιαμερικανική αντικατάσταση που δεν θα βελτίωνε αισθητά την ασφάλεια των ΗΠΑ.

Η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ συχνά έχει καταρρεύσει λόγω αποτυχημένων υπολογισμών σχετικά με το πώς θα συμπεριφερθούν οι αντίπαλοι. Η λογική της Ουάσιγκτον συχνά διαλύεται όταν έρχεται σε επαφή με τον ζεστό και σκονισμένο αέρα της Μέσης Ανατολής.

Η σημερινή κυβέρνηση φαίνεται να μαστίζεται από παρόμοιες παρεξηγήσεις. Αυτόν τον μήνα, ο απεσταλμένος των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ δήλωσε ότι ο πρόεδρος δεν μπορούσε να καταλάβει γιατί το Ιράν δεν υπέκυψε απλώς στις πιέσεις του. «Γιατί, υπό αυτή την πίεση, με την ποσότητα θαλάσσιας και ναυτικής ισχύος εκεί, γιατί δεν ήρθαν να μας πούνε ότι δεν θέλουν όπλα και να ρωτήσουν για το τι θα έπρεπε να κάνουν;», αναρωτήθηκε ο Γουίτκοφ.

Τα αμερικανικά στρατεύματα ανέμεναν μια γρήγορη νίκη, αλλά και να χαιρετιστούν ως απελευθερωτές στον πόλεμο στο Ιράκ. Πάνω από 20 χρόνια αργότερα, ο Τραμπ έδειξε ότι αναμένει επίσης μια εύκολη υπόθεση στο Ιράν, αφού διέψευσε αναφορές ότι το στρατιωτικό επιτελείο τονίζει την πολυπλοκότητα οποιουδήποτε πολέμου.

Τι συμφωνία θα μπορούσε να αποδεχτεί ο Τραμπ

Η διπλωματία, ωστόσο, δεν έχει πεθάνει ακόμα. Ο Γουίτκοφ και ο γαμπρός του Τραμπ και ανεξάρτητος συνεργάτης του, Τζάρεντ Κούσνερ, αναμένεται να ηγηθούν των συνομιλιών με τους Ιρανούς αξιωματούχους στη Γενεύη.

Το αποτέλεσμα της διπλωματίας μπορεί να εξαρτηθεί από το αν το Ιράν είναι έτοιμο να προσφέρει παραχωρήσεις στον Τραμπ, τις οποίες μπορεί να παρουσιάσει ως σημαντική συνθηκολόγηση.

Η Τεχεράνη έχει δείξει κάποια σημάδια ότι θα κάνει συμβιβασμούς στον εμπλουτισμό ουρανίου ή στα αποθέματα υλικού οπλικής ποιότητας. Ωστόσο, οι πύραυλοι θα μπορούσαν να αποτελέσουν παράγοντα που θα φέρει ρήξη στη συμφωνία.

Όμως ο Τραμπ έχει και εσωτερικούς πολιτικούς περιορισμούς. Δύσκολα μπορεί να ασπαστεί μια συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν που να μοιάζει με την εποχή Ομπάμα. Απ’ την άλλη, είναι ειδικός στο να μετατρέπει μια ήττα σε νίκη, όπως όταν η Ευρώπη απέρριψε τα αιτήματά του να παραδώσει τη Γροιλανδία τον Ιανουάριο. Αλλά το Ιράν δεν τρέφει ψευδαισθήσεις. Άλλωστε, οποιοδήποτε αποτέλεσμα της τρέχουσας αντιπαράθεσης που θα αφήσει το καθεστώς στη θέση του θα είναι μια νίκη για την Τεχεράνη.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η στρατιωτική δράση είναι τόσο δελεαστική για τον Τραμπ, παρά την πιθανή απώλεια Αμερικανών στρατιωτών σε μάχες και την πιθανότητα υψηλών θυμάτων μεταξύ των αμάχων.

Αν η Ουάσινγκτον σκοπεύει να χτυπήσει τον ορκισμένο εχθρό της, τώρα ίσως είναι η κατάλληλη στιγμή, με τα περιφερειακά τρομοκρατικά δίκτυα του καθεστώτος να έχουν διαλυθεί σε πολέμους με το Ισραήλ και με την οικονομική και πολιτική αναταραχή να μαίνεται στο εσωτερικό του Ιράν.

Η εξάλειψη των πυραυλικών και πυρηνικών προγραμμάτων του Ιράν δεν θα γλίτωνε απλώς το Ισραήλ από τις απειλές της Τεχεράνης. Θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει τη Μέση Ανατολή και να απελευθερώσει την οικονομική ανάπτυξη στο Ιράν, στον Κόλπο και αλλού.

Η συμφωνία θα υλοποιηθεί σε συνεργασία με την ιταλική εταιρία υπεράκτιων κατασκευών Micoperi και την τουρκική Esta, για τον αγωγό που θα έχει μεταφορική ικανότητα 2,4 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα (bpd), ανακοίνωσε το υπουργείο χωρίς να δημοσιοποιήσει περισσότερες λεπτομέρειες για τον προορισμό των εξαγωγών πετρελαίου.

Όπως έγινε γνωστό από την τουρκική προεδρία, στην ατζέντα των συνομιλιών βρέθηκαν οι διμερείς σχέσεις μεταξύ Τουρκίας και Ιράκ, περιφερειακά και παγκόσμια ζητήματα.

Αναφερόμενος στο Κουρδικό και την παρουσία του ΡΚΚ στο Βόρειο Ιράκ, ο Ταγίπ Ερντογάν δήλωσε ότι οι τρομοκρατικές οργανώσεις συνιστούν κίνδυνο για την ασφάλεια τόσο της Τουρκίας όσο και του Ιράκ, ότι η καταπολέμηση όλων των τρομοκρατικών οργανώσεων χωρίς εξαιρέσεις θα συμβάλει στην ειρήνη και τη σταθερότητα και των δύο χωρών και ότι «τα θετικά βήματα που κάνει η ιρακινή κυβέρνηση στον αγώνα κατά της τρομοκρατικής οργάνωσης PKK ικανοποιούν την Τουρκία».

Σύμφωνα με το CNN Turk στη συνάντηση Ερντογάν – Αλ Σουντανί έγινε αξιολόγηση των δράσεων σχετικά με το «Μνημόνιο για τη στρατιωτική συνεργασία, την ασφάλεια και την καταπολέμηση της τρομοκρατίας», που υπέγραψαν οι δύο πλευρές τον περασμένο Αύγουστο, και στο πλαίσιο αυτό ετέθη η δημιουργία ενός κοινού συντονιστικού κέντρου για την ασφάλεια, η αλλαγή του καθεστώτος της περιοχής Μπασίκα και η δημιουργία ενός κοινού κέντρου εκπαίδευσης και συνεργασίας.

Παρόμοια ήταν η ατζέντα και στη χθεσινή συνάντηση του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, με τον Ιρακινό υφυπουργό Εθνικής Ασφάλειας, Κασέμ Αρατζί, ενώ στις 16 Οκτωβρίου προσκεκλημένος του προέδρου Ερντογάν στην Άγκυρα ήταν ο πρόεδρος της Αυτόνομης Κουρδικής Κυβέρνησης του Ιράκ, Νετσιρβάν Μπαρζανί. Στόχος της Τουρκίας είναι η δημιουργία μίας ζώνης βάθους 30-40 χιλιομέτρων εντός του Βορείου Ιράκ, κατά μήκος της μεθορίου, όπου δεν θα μπορεί να βρίσκει καταφύγιο το ΡΚΚ. Οι δράσεις αυτές λειτουργούν συνδυαστικά με τις πρωτοβουλίες που ετοιμάζεται να αναλάβει η Αγκυρα και στη βόρεια Συρία, όπου κατηγορεί την εκεί παρουσία των ελεγχόμενων από τους Κούρδους Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων ως προέκταση του ΡΚΚ.

Κατά τη συνάντησή του με τον Αλ Σουντανί, ο πρόεδρος Ερντογάν δήλωσε ότι η Τουρκία και το Ιράκ είναι δύο γειτονικές χώρες με βαθιά ριζωμένους ιστορικούς και πολιτιστικούς δεσμούς, ότι η βελτίωση των σχέσεων και η αξιοποίηση των ευκαιριών συνεργασίας, ιδίως η κατασκευή του οδικού άξονα «Δρόμου της Ανάπτυξης», που θα ενώνει το λιμάνι της Βασόρας με την Τουρκία, διασχίζοντας ολόκληρο το Ιράκ στον άξονα Νότου-Βορρά, θα προσφέρει πολλά οφέλη και για τις δύο χώρες.

Επιπλέον, ο Τούρκος πρόεδρος υποστήριξε ότι η ισραηλινή επιθετικότητα, η οποία σταδιακά εξαπλώνεται στην περιοχή, αποτελεί απειλή τόσο για την περιφερειακή όσο και για την παγκόσμια ειρήνη και ότι η διεθνής κοινότητα, ιδίως οι χώρες της περιοχής, θα πρέπει να ενεργήσουν με αλληλεγγύη για να την αποτρέψουν και να διασφαλίσουν την ειρήνη και την ηρεμία.

«Μετά την επίσκεψή μας στο Ντουμπάι, μεταβήκαμε στο Κάιρο και πραγματοποιήσαμε διμερείς συναντήσεις με τον πρόεδρο Σίσι, όπου συζητήσαμε διμερή θέματα, ιδίως εμπόριο και άμυνα, καθώς και το παλαιστινιακό ζήτημα λεπτομερώς. Συζητήσαμε τα κοινά βήματα που μπορούμε να κάνουμε για να σταματήσουμε τη σφαγή στη Γάζα και να διασφαλίσουμε ότι η βοήθεια θα φτάσει στην περιοχή χωρίς προβλήματα. Η Αίγυπτος παρείχε και παρέχει σημαντική υποστήριξη τόσο στη μεταφορά των τραυματιών στη χώρα μας όσο και στην παράδοση περισσότερων από 37.000 τόνων ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα», ανέφερε ο Τούρκος πρόεδρος, ενώ στη συνέχεια καταφέρθηκε εναντίον των χωρών που συντάσσονται με το Ισραήλ.

«Αυτές οι χώρες και οι λαοί δεν θα έχουν καν το θράσος να ζητήσουν βοήθεια από κανέναν, όταν οι δολοφονίες και οι σφετερισμοί που διαπράττουν σήμερα κατά των Παλαιστινίων θα τους γυρίσουν αύριο μπούμερανγκ», είπε για να προσθέσει στη συνέχεια γιατί η Τουρκία πρέπει να είναι ισχυρή. 

«Ο σκοπός δεν είναι να απειλήσει κανέναν, αλλά μόνο να υπενθυμίσει τι θα συμβεί στο μέλλον. Αυτό θα συμβεί στην Τουρκία και στο τουρκικό έθνος αν δεν είμαστε ισχυροί πολιτικά, οικονομικά, αμυντικά, στρατιωτικά, κοινωνικά και θεσμικά».

Προανήγγειλε στρατιωτική επιχείρηση στο Βόρειο Ιράκ

Σε δήλωση που ερμηνεύεται ως προαναγγελία κλιμάκωσης των στρατιωτικών επιχειρήσεων προχώρησε ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Ξεκαθάρισε, ειδικότερα, ότι η Τουρκία θα σφίξει τον κλοιό γύρω από τους αντάρτες της κουρδικής οργάνωσης ΡΚΚ στο Ιράκ και το πρόβλημα θα λυθεί οριστικά αυτό το καλοκαίρι. 

Μετά τη συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου, ο Τούρκος πρόεδρος δήλωσε: «Είμαστε έτοιμοι να κλείσουμε τον κλοιό που θα διασφαλίσει τα σύνορα μας με το Ιράκ. Με τη θέληση του Θεού, θα έχουμε επιλύσει οριστικά το ζήτημα στα σύνορά μας με το Ιράκ αυτό το καλοκαίρι. Καλούμε όλους στην περιοχή να σεβαστούν τη στρατηγική ασφαλείας μας, την οποία τους έχουμε περιγράψει ξεκάθαρα. Διαφορετικά, θα είναι οι ίδιοι η αιτία των εντάσεων που θα προκύψουν».

Ανέφερε επίσης ότι η χώρα του κάνει προετοιμασίες «που θα γίνουν νέοι εφιάλτες σε όσους πιστεύουν ότι η Τουρκία θα γονατίσει από ένα τρομοκρατικό κράτος κατά μήκος των νότιων συνόρων της».

«Μέχρι να αποδεχθούν αυτή την πραγματικότητα όσοι ακόμη δεν μπορούν να κατανοήσουν την αποφασιστικότητα της χώρας μας και του έθνους μας στον αγώνα κατά της τρομοκρατίας, εμείς δεν θα σταματήσουμε να πιέζουμε» πρόσθεσε.