Ευρωπαϊκή Ένωση

   Από 1/01/2023 έως 31/12/2023 δηλώθηκαν 2.361 επιβεβαιωμένα κρούσματα ιλαράς από 23 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

   Η πλειονότητα των κρουσμάτων παρατηρείται στη Ρουμανία (1.755), στην Αυστρία (186), στην Γαλλία (118), στην Γερμανία (82), στο Βέλγιο (69), στην Πολωνία (37), στην Ιταλία (44), στην Ισπανία (13) και στην Σουηδία (11). Οι υπόλοιπες χώρες έχουν δηλώσει στο αντίστοιχο χρονικό διάστημα λιγότερα από 10 επιβεβαιωμένα κρούσματα.

   Από 5-6/02/2024 δηλώθηκαν 1.861 νέα ύποπτα ή επιβεβαιωμένα κρούσματα ιλαράς από εννέα χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, από τα οποία τα 1.737 στην Ρουμανία. Τα υπόλοιπα 124 επιβεβαιωμένα κρούσματα δηλώθηκαν από την Αυστρία (27), την Εσθονία (1), την Γερμανία (18), την Ελλάδα (3), την Ουγγαρία (6), την Ισλανδία (1), την Ιρλανδία (1), την Ιταλία (27), και την Πορτογαλία (6).

   Το 2024 έχουν δηλωθεί 4 θάνατοι σχετιζόμενοι με ιλαρά στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

   Σε ό,τι αφορά τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδιαίτερη προσοχή συνιστάται στους ταξιδιώτες στην Ρουμανία.

   Έξαρση ιλαράς σε χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης

   Από 1-24/01/2024 δηλώθηκαν δύο επιβεβαιωμένα κρούσματα ιλαράς από την Ελβετία. Επιπλέον, από τα ΜΜΕ ανακοινώθηκε συρροή έξι επιβεβαιωμένων κρουσμάτων σε διεθνές εκπαιδευτικό ίδρυμα.

   Από 1/01 – 31/12/ 2023 από το Ηνωμένο Βασίλειο δηλώθηκαν 368 επιβεβαιωμένα κρούσματα ιλαράς.

   Από 1/01- 31/12 2023 δηλώθηκαν μέσω του περιφερειακού γραφείου του ΠΟΥ Ευρώπης- WHO/EURO, 40.299 κρούσματα σε χώρες εκτός ΕΕ και κυρίως στο Καζακστάν (13.662), τη Ρωσία (10.954), το Κιργιστάν (5.486), την Τουρκία (4.559), το Αζερμπαϊτζάν (3.316), το Ουζμπεκιστάν (1.026), και την Αρμενία (518).

   Στο πλαίσιο της εγρήγορσης του υπουργείου Υγείας και του ΕΟΔΥ, με στόχο την αντιμετώπιση ενδεχόμενης αύξησης κρουσμάτων ιλαράς στον ελληνικό πληθυσμό, οι ταξιδιώτες, παιδιά και ενήλικες, σε χώρες με έξαρση κρουσμάτων συστήνεται να επιβεβαιώνουν τον πλήρη εμβολιασμό τους με δύο δόσεις του μικτού εμβολίου ιλαράς-ερυθράς-παρωτίτιδας (εμβόλιο MMR) πριν το ταξίδι.

   Σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών, παιδιά, έφηβοι και ενήλικες που έχουν γεννηθεί μετά το 1970 και δεν έχουν ιστορικό νόσου πρέπει να είναι εμβολιασμένοι με 2 δόσεις εμβολίου για την ιλαρά.

   Επισημαίνεται ότι οι ταξιδιώτες, παιδιά και ενήλικες, στο εξωτερικό, σκόπιμο είναι να ελέγχουν και να επικαιροποιούν τον βασικό εμβολιασμό τους για όλα τα απαιτούμενα εμβόλια, σύμφωνα με τις οδηγίες του Εθνικού Προγράμματος Εμβολιασμού.

«Ανησυχούμε εξαιρετικά γι’ αυτό που συμβαίνει όσον αφορά την ιλαρά», δήλωσε στη διάρκεια ενημέρωσης των δημοσιογράφων η Νατάσα Κρόουκροφτ, τεχνική σύμβουλος για την ιλαρά και την ερυθρά στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.

Εξαιτίας του άλματος αυτού, «περιμένουμε επίσης μια αύξηση του αριθμού των θανάτων το 2023», όμως τα δεδομένα δεν θα είναι διαθέσιμα πριν από το Νοέμβριο, δήλωσε η Νατάσα Κρόουκροφτ.

«Υπήρξε διαρκής αύξηση των κρουσμάτων ιλαράς σε όλες τις περιφέρειες του ΠΟΥ πλην μίας», της περιφέρειας της Βόρειας, Κεντρικής και Νότιας Αμερικής, διευκρίνισε.

Όμως καθώς οι αριθμοί αυξάνονται παντού στον κόσμο, ο ΠΟΥ εκφράζει φόβους ότι η περιφέρεια της Αμερικής θα πληγεί κι αυτή με τη σειρά της από τις επιδημίες της ιλαράς.

Τα τελευταία παγκόσμια δεδομένα (του Φεβρουαρίου 2024) κάνουν λόγο για 306.291 κρούσματα που επισημάνθηκαν το 2023 στον ΠΟΥ, έναντι 171.156 κρουσμάτων για το 2022, δηλαδή αύξηση κατά 79%, όμως ο οργανισμός υπογραμμίζει πως οι πραγματικοί αριθμοί είναι πολύ πιο αυξημένοι.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΠΟΥ, το 2022 υπήρξαν 9,2 εκατ. κρούσματα.

Η αύξηση των κρουσμάτων αυτής της πολύ μεταδοτικής νόσου, η οποία μπορεί να προκαλέσει θανατηφόρες επιπλοκές και μεταδίδεται μέσω του αέρα, αποδίδεται σε μια μείωση της εμβολιαστικής κάλυψης η οποία καταγράφηκε στη διάρκεια των ετών της Covid.

«Η πρόληψη της ιλαράς και της ερυθράς δεν είναι πλέον παγκόσμια και κυβερνητική προτεραιότητα εξαιτίας ανταγωνιστικών προβλημάτων όπως η Covid-19, οι οικονομικές κρίσεις, οι συγκρούσεις κλπ.», αναφέρει ο ΠΟΥ σε ανακοίνωση που έστειλε στα μέσα ενημέρωσης.

Η πρόληψη της ιλαράς απαιτεί το 95% των παιδιών να έχει κάνει δύο δόσεις εμβολίου κατά της ιλαράς. Όμως σε παγκόσμιο επίπεδο, η εμβολιαστική κάλυψη ανέρχεται σε 83% και δεν έχει επανέλθει στο επίπεδο του 86%, που ήταν το 2019.

Η Κρόουκροφτ διευκρίνισε πως πέρυσι υπήρξαν 51 μεγάλες επιδημίες ιλαράς, έναντι 32 το 2022.

Ο ΠΟΥ δεν διαθέτει ακόμη αποτελέσματα για το 2023, όμως «μπορώ να σας πω ότι το 2022 ο αριθμός των θανάτων αυξήθηκε κατά 43%, σύμφωνα με τα μοντέλα μας, σε πάνω από 130.000 θανάτους που οφείλονται στην ιλαρά», εξήγησε η ειδική του ΠΟΥ, η οποία μίλησε μέσω τηλεδιάσκεψης από το Κάιρο.

Μπροστά στην έκρηξη των κρουσμάτων πέρυσι, «περιμένουμε επίσης μια αύξηση του αριθμού των θανάτων το 2023», όμως τα δεδομένα δεν θα είναι διαθέσιμα πριν από το Νοέμβριο, πρόσθεσε η Νατάσα Κρόουκροφτ.

Εντύπωση προκαλεί η μη αναφορά του ΕΟΔΥ στα πρόσφατα 5 κρούσματα, δηλαδή του 2024, τα οποία καταγράφηκαν σε Κρήτη και Βόρεια Ελλάδα.

Πιο συγκεκριμένα, σε σημερινή ανακοίνωση του Οργανισμού τονίζεται ότι:

«κατά τη χρονική περίοδο 2004-2023, εκδηλώθηκαν τρεις επιδημίες ιλαράς στη χώρα μας κατά τα έτη 2005-2006, 2010-2011 και 2017-2018.

Δηλώθηκαν συνολικά 4.151 κρούσματα με μέση ετήσια δηλούμενη επίπτωση στο σύνολο της χώρας 1,92/100.000 πληθυσμού.

Η πλειοψηφία των κρουσμάτων αφορούσε Έλληνες Ρομά (56,9%), αλλά και νεαρούς ενήλικες από το γενικό πληθυσμό που ήταν ανεμβολίαστοι ή ατελώς εμβολιασμένοι. Το νόσημα παρουσίασε την υψηλότερη επίπτωση στην ηλικιακή ομάδα 0-4 ετών. Δηλώθηκαν συνολικά 4 θάνατοι με μέση ετήσια θνητότητα 0,02%».

Κατανομή κατά ηλικία και φύλο

Για την περίοδο 2004-2023, ο αριθμός των κρουσμάτων με γνωστή ηλικία και φύλο ήταν 4.109. Το νόσημα παρουσίασε την υψηλότερη επίπτωση στην ηλικιακή ομάδα 0-4 ετών, με μέση ετήσια δηλούμενη επίπτωση 15,6 κρούσματα ανά 100.000 πληθυσμού ακολουθούμενη από την ηλικιακή ομάδα 5-14 ετών με μέση ετήσια δηλούμενη επίπτωση 5,11 κρούσματα ανά 100.000 πληθυσμού.

Η μέση ετήσια δηλούμενη επίπτωση στις υπόλοιπες ηλικιακές ομάδες κυμάνθηκε από 1,96 (στην ηλικιακή ομάδα 15-24 ετών) έως 0,01 κρούσματα ανά 100.000 πληθυσμού στην ηλικιακή ομάδα >64 ετών.
H μέση ετήσια δηλούμενη επίπτωση στους άνδρες και στις γυναίκες ήταν παραπλήσια (άνδρες: 1,95/100.000 πληθυσμού, γυναίκες: 1,86/100.000 πληθυσμού).

Πληθυσμιακές ομάδες

Από το σύνολο των δηλωθέντων κρουσμάτων για την περίοδο 2004-2023, η εθνικότητα ήταν γνωστή για4.046 (97,5%). Από αυτά (Γράφημα 3): 

• 3.583 κρούσματα (88,6%) ήταν ελληνικής υπηκοότητας:
 1.261 (31,2%) ανήκαν στον γενικό πληθυσμό,
 2.303 (56,9%) ήταν Έλληνες Ρομά,
 19 (0,5%) ήταν Έλληνες άλλων ειδικών ομάδων και
• 463 κρούσματα (11,4%) ήταν αλλοδαπής υπηκοότητας.
Η πλειοψηφία των κρουσμάτων αφορά κυρίως σε Έλληνες Ρομά, γεγονός που υποδεικνύει ότι η ευρεία
διασπορά της νόσου γίνεται σε θύλακες πληθυσμού με χαμηλή εμβολιαστική κάλυψη.

Κατά την περίοδο 2004-2023, το νόσημα παρουσίασε

·         Την υψηλότερη μέση ετήσια δηλούμενη επίπτωση στη Δυτική Ελλάδα (5,97/100.000) και στη Θεσσαλία (3,70/100.000).

·         Σχετικά υψηλή ήταν η μέση ετήσια δηλούμενη επίπτωση και στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη (2,96/100.000) και στην Πελοπόννησο
(2,57/100.000).

·         Η χαμηλότερη μέση ετήσια δηλούμενη επίπτωση παρουσιάστηκε στη Δυτική Μακεδονία και στην Ήπειρο (0,20/100.000 και 0,31/100.000 αντίστοιχα).

Κατά την περίοδο 2004-2023, το ποσοστό των εργαστηριακά επιβεβαιωμένων κρουσμάτων που δηλώθηκαν ήταν 56,7%.

Δείτε ΕΔΩ αναλυτικά τα επιδημιολογικά δεδομένα για την ιλαρά στην Ελλάδα (2004 – 2023).

Οι ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ – η παθολόγος, καθηγήτρια Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής της Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και η βιολόγος Παναγιώτα Ζαχαράκη – συνοψίζουν τα δεδομένα και αναφέρουν ότι η ιλαρά, που κάποτε ήταν ελεγχόμενη μέσω εκτεταμένου εμβολιασμού, επανεμφανίζεται λόγω της μείωσης των εμβολιασμών σε διεθνές επίπεδο. Οι προσπάθειες για την αύξηση του εμβολιασμού (με MMR – εμβόλιο ιλαράς, ερυθράς, παρωτίτιδας παιδιών και ενηλίκων) στοχεύουν στην αποκατάσταση της ανοσίας της αγέλης και στην πρόληψη των εξάρσεων.

Πριν τη δυνατότητα του εμβολιασμού, 2,6 εκατομμύρια μικρά παιδιά κάθε χρόνο έχαναν τη ζωή τους και εκατομμύρια άλλα ζούσαν με κώφωση ή εγκεφαλική βλάβη. Οι επιπλοκές της ιλαράς κυμαίνονται από σχετικά ήπιες, όπως διάρροια, έως πιο σημαντικές όπως πνευμονία, φλεγμονή του μέσου ωτός και εγκεφαλίτιδα (σπανιότερα, υποξεία σκληρυντική πανεγκεφαλίτιδα), έλκος του κερατοειδούς, με δημιουργία ουλών. Στον απόηχο της επιτυχούς εξάλειψης της ευλογιάς στη δεκαετία του 1970, μια παρόμοια παγκόσμια προσπάθεια εμβολιασμού συνέτριψε τη θνησιμότητα από ιλαρά από 2,6 εκατομμύρια το 1980 σε 73.000 έως το 2014.

Ο αριθμός R της ιλαράς (ο μέσος αριθμός ατόμων που θα μολύνει κάποιος με τον ιό) από 15 ή περισσότερους ξεπερνά ακόμη και τις πιο ανεξέλεγκτες παραλλαγές του SARS-CoV-2. Λόγω αυτής της μολυσματικότητας δεν ήταν ποτέ απολύτως δυνατό να επιτευχθεί η εκρίζωση, αλλά πολλές χώρες έχουν κηρυχθεί απαλλαγμένες από την ιλαρά από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ). Για παράδειγμα, η ΗΠΑ θεωρήθηκε απαλλαγμένη από τη νόσο το 2000, μετά τον εμβολιασμό ή τη νόσηση του 95 % του πληθυσμού. Ωστόσο, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο θεωρήθηκε απαλλαγμένο από ιλαρά το 2016, έχασε το καθεστώς του μόλις δύο χρόνια αργότερα. Και τώρα υπάρχουν αυξανόμενοι αριθμοί κρουσμάτων σε όλη την Αγγλία, με σημαντική έξαρση στο Λονδίνο.

Το κύριο όπλο στον πόλεμο κατά της ιλαράς ήταν το εμβόλιο MMR, που κυκλοφόρησε το 1971, το οποίο παρέχει επίσης ανοσία κατά της παρωτίτιδας και της ερυθράς – δύο άλλων ιών με δυνητικά δυσάρεστες μακροπρόθεσμες επιπτώσεις. Η παγκόσμια ανάπτυξη του MMR ήταν ίσως ο μεγαλύτερος θρίαμβος για τη δημόσια υγεία του τελευταίου τετάρτου του 20ου αιώνα, σώζοντας τουλάχιστον 56 εκατομμύρια ζωές, σύμφωνα με εκτιμήσεις του ΠΟΥ από το 2000 έως το 2021. Μέχρι που, το 1998, στο The Lancet (το φημισμένο επιστημονικό περιοδικό) διατυπώθηκαν ψευδείς ισχυρισμοί σχετικά με μια σύνδεση μεταξύ του εμβολίου MMR και του αυτισμού. Το 2010, η εργασία ανακλήθηκε από το περιοδικό και ο κύριος συγγραφέας της, ο Andrew Wakefield, απομακρύνθηκε από την άσκηση της ιατρικής στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Παρά τις πολυάριθμες μελέτες που επιβεβαιώνουν τόσο την αποτελεσματικότητα όσο και την ασφάλεια του MMR και την αποτυχία να βρουν οποιαδήποτε σχέση με τον αυτισμό, πολλοί άνθρωποι άρχισαν να έχουν δεύτερες σκέψεις σχετικά με το να εμβολιάσουν τα παιδιά τους. Η διστακτικότητα του εμβολιασμού βοήθησε την ιλαρά να επιστρέψει, με τους παγκόσμιους θανάτους να ανέρχονται σε 130.000 το 2022. Ο διστακτικός εμβολιασμός αποτελεί πλέον πρόβλημα για όλα τα προγράμματα εμβολιασμού, ιδιαίτερα για την ιλαρά, καθώς το R του 15 ή περισσότερο σημαίνει ότι οποιαδήποτε πτώση της κάλυψης του εμβολίου θα έχει ως αποτέλεσμα ταχεία αύξηση των κρουσμάτων. Όπου η κάλυψη του εμβολίου γίνεται τοπικά χαμηλή, μπορεί να υπάρξουν τοπικές επιδημίες σημαντικής σοβαρότητας. Πολλές χώρες έχουν πλέον χάσει την αξιολόγηση του απαλλαγμένου από ιλαρά κράτους και ιδίως στην Ευρώπη κράτη όπως η Αλβανία, η Τσέχικη Δημοκρατία και η Ελλάδα, καθώς και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Ο εμβολιασμός MMR δεν είναι μόνο για παιδιά. Ακόμα κι αν ένας ενήλικας έχει λάβει έναν εμβολιασμό με MMR ως παιδί ή επιβίωσε από προσβολή ιλαράς τις ημέρες πριν από τον εμβολιασμό, η ανοσία του μπορεί να εξασθενήσει. Αν και η νόσηση μετά τον πρώτο εμβολιασμό είναι σπάνια, ο εμβολιασμός με MMR ενηλίκων εξακολουθεί να αξίζει τον κόπο, καθώς υπερβαίνει την προστασία του ατόμου που λαμβάνει τον εμβολιασμό και αφορά ένα μεγαλύτερο σύνολο. Η ενίσχυση της ανοσίας των ενηλίκων έναντι αυτών των τριών ιών μειώνει την πιθανότητα ασυμπτωματικής λοίμωξης και ελαχιστοποιεί την πιθανότητα της φορείας. Ο εμβολιασμός με MMR ενηλίκων μπορεί να βοηθήσει στην αποκατάσταση μέρους της ανοσίας της αγέλης που έχει χαθεί λόγω δισταγμού για εμβολιασμό.

Η επιλογή του MMR στους ενήλικες που δεν έχουν εμβολιαστεί ή έχουν εμβολιαστεί με μία δόση βοηθά στην προστασία όλων από την ιλαρά και βοηθά στην πρόληψη της ερυθράς σε έγκυες γυναίκες και τα μωρά τους. Επίσης, και για τους άντρες η επιλογή του MMR, αν δεν έχει κάποιος εμβολιαστεί ή εχει εμβολιαστεί από μία μόνο δόση, προστατεύει και από την ορχίτιδα, τη φλεγμονή των όρχεων που είναι σύμπτωμα της παρωτίτιδας. Αξίζει να υπογραμμιστεί ότι περίπου 1 στα 5 ανεμβολίαστα άτομα που νοσούν από ιλαρά μπορεί να χρειαστούν νοσηλεία, ενώ από 1 μέχρι 3 σε κάθε 1.000 παιδιά που νοσούν πεθαίνουν από σοβαρές επιπλοκές. Από την άλλη πλευρά, άτομα που εμβολιάζονται θεωρούνται προστατευμένοι δια βίου: μία δόση έχει 93% αποτελεσματικότητα και δύο δόσεις 97%.

Στην ομάδα εργασίας συμμετέχουν η Καθηγήτρια και Πρόεδρος της ΕΕΕ, κα Μαρία Θεοδωρίδου, η Πρόεδρος ΔΣ της ΜΚΟ «Υγεία για ‘Όλους», κα Ελένη Σωτηροπούλου, καθώς και στελέχη του υπουργείου Υγείας και του ΕΟΔΥ.

Ανησυχία από έξαρση κρουσμάτων ιλαράς στην Ευρώπη

Η σύσταση της ομάδας εργασίας κρίθηκε σκόπιμη, καθώς υπάρχουν αναφορές για έξαρση κρουσμάτων ιλαράς στη Ρουμανία με περισσότερα από 3.000 δηλωθέντα κρούσματα, στη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Αυστρία.

Στη χώρα μας, η τελευταία επιδημική έξαρση ιλαράς σημειώθηκε το 2017-2018 με περισσότερα από 3200 κρούσματα, ενώ τα έτη 2022 και το 2023 δεν αναφέρθηκε κανένα κρούσμα. Τα δυο έως τώρα καταγεγραμμένα εργαστηριακά επιβεβαιωμένα κρούσματα εντός του 2024, αφορούσαν σε ενήλικες με πρότερη επαφή με άτομο που διαμένει σε χώρα με έξαρση κρουσμάτων ιλαράς. Διερευνάται η πιθανότητα και άλλων δύο κρουσμάτων μεταξύ των επαφών των επιβεβαιωμένων κρουσμάτων (ιατρονοσηλευτικό προσωπικό).

Την Παρασκευή 2.2.2024 πραγματοποιήθηκε η πρώτη διαδικτυακή συνάντηση των μελών της ομάδας εργασίας με σκοπό να εκτιμηθεί ο κίνδυνος έξαρσης κρουσμάτων στη χώρα μας και να προταθούν συγκεκριμένες δράσεις πρόληψης και ελέγχου της διασποράς του νοσήματος.

Με βάση τα διεθνή επιδημιολογικά δεδομένα και την υψηλή μεταδοτικότητα του νοσήματος, η πιθανότητα εμφάνισης κρουσμάτων κρίνεται υψηλή. Παρόλα αυτά, σύμφωνα με τα αποτελέσματα οροεπιδημιολογικής μελέτης αποτύπωσης της ανοσίας έναντι της ιλαράς το διάστημα 2020-2021, η ανοσία του Ελληνικού πληθυσμού κρίνεται ικανοποιητική αφού το 89.8% των συμμετεχόντων στη μελέτη είχαν αντισώματα έναντι της ιλαράς (προστασία από τη νόσο), είτε μέσω παρελθούσας νόσησης ή μέσω εμβολιασμού.

Σύμφωνα με τα παραπάνω, καθίσταται φανερό ότι στην παρούσα φάση δεν υφίσταται λόγος ιδιαίτερης ανησυχίας, όμως οι αρμόδιες αρχές οφείλουν να βρίσκονται σε εγρήγορση και ο πληθυσμός της χώρας μας να είναι ενήμερος και να ακολουθήσει τις συστάσεις των αρμοδίων αρχών.

Για να αντιμετωπιστεί το ενδεχόμενο έξαρσης κρουσμάτων ιλαράς αποφασίστηκαν τα παρακάτω μέτρα (κατά σειρά προτεραιότητας):

1.      Ενημέρωση του πληθυσμού για τον έλεγχο της εμβολιαστικής του κάλυψης και την έγκαιρη ολοκλήρωση του εμβολιασμού με δύο δόσεις, σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών, σε περίπτωση που δεν έχει αυτός ολοκληρωθεί και δεν υπάρχει προηγούμενη καταγεγραμμένη νόσηση.

2.      Επιπλέον δράσεις ενημέρωσης με τη συνεργασία των ΥΠΕ, των Δήμων και των τοπικών ιατρικών συλλόγων στις περιοχές με χαμηλή εμβολιαστική κάλυψη.

3.      Συνεργασία του ΕΟΔΥ με τη ΜΚΟ «Υγεία για Όλους» για τη διενέργεια μαζικού εμβολιασμού σε καταυλισμούς Ρομά με τη συνδρομή των ΚΟΜΥ. Για το σκοπό αυτό ο ΕΟΔΥ θα προμηθευτεί εμβόλια ιλαράς-ερυθράς-παρωτίτιδας.

4.      Ενημέρωση κέντρων φιλοξενίας προσφύγων και μεταναστών, παρότι οι φιλοξενούμενοι είναι κατά κανόνα εμβολιασμένοι, εξαιτίας της κινητικότητας του πληθυσμού και του συγχρωτισμού που ευνοεί τη μετάδοση.

5.      Ενημέρωση του ιατρονοσηλευτικού προσωπικού και εκτίμηση της εμβολιαστικής τους κάλυψης.

6.      Ενημέρωση ταξιδιωτών ώστε να ολοκληρώνουν τον εμβολιασμό έναντι της ιλαράς πριν από το ταξίδι τους, ιδιαίτερα αν πρόκειται να ταξιδέψουν σε χώρες με έξαρση κρουσμάτων, σε συνεργασία με τα ταξιδιωτικά γραφεία τουρισμού.

Αποφασίστηκε η Ομάδα εργασίας να συνεδριάζει κατά τακτά χρονικά διαστήματα για το συντονισμό των αναφερόμενων δράσεων με βάση και τα  δεδομένα των συστημάτων επιτήρησης του ΕΟΔΥ.