Η Φρεντέρικσεν πέρασε τους τελευταίους μήνες συσπειρώνοντας τους Ευρωπαίους ηγέτες κατά του ανανεωμένου ενδιαφέροντος του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για την προσάρτηση του στρατηγικής σημασίας νησιού της Αρκτικής, που αποτελεί αυτόνομο έδαφος του βασιλείου της Δανίας.

Σύμφωνα με δημοσκοπήσεις, αυτή της η κινητοποίηση τόνωσε τη δημοτικότητά της, μετά τη δυσαρέσκεια της κοινής γνώσης για το αυξανόμενο κόστος διαβίωσης και τα προβλήματα στις υπηρεσίες κοινωνικής πρόνοιας.

Η κρίση της Γροιλανδίας έχει αναβαθμίσει περαιτέρω το προφίλ της Φρεντέρικσεν στη διεθνή σκηνή, όπου κέρδισε την προσοχή για την ταχεία αντίδρασή της στην αντιμετώπιση της πανδημίας Covdi-19 στη Δανία και για την οικοδόμηση ευρωπαϊκής υποστήριξης προς την Ουκρανία.

Οι εκλογές της 24ης Μαρτίου θα δείξουν αν οι Δανοί ψηφοφόροι θα ανταμείψουν το διεθνές ηγετικό προφίλ της Φρεντέρικσεν και την υπεράσπιση της κυριαρχίας της Δανίας ή θα τιμωρήσουν την κυβέρνησή της για έλλειψη προσοχής, όπου λένε επικριτές, στα εσωτερικά προβλήματα της χώρας .

Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει εκφράσει κατ’ επανάληψη την πρόθεσή του να αποκτήσουν οι ΗΠΑ τον έλεγχο της Γροιλανδίας, η οποία αποτελεί αυτόνομο έδαφος του βασιλείου της Δανίας.

«Ο πληθυσμός της Γροιλανδίας λαμβάνει την υγειονομική περίθαλψη που χρειάζεται. Την λαμβάνει είτε στη Γροιλανδία, και αν χρειάζεται εξειδικευμένη θεραπεία, την λαμβάνει στη Δανία. Συνεπώς, δεν υπάρχει ανάγκη για μια ειδική υγειονομική πρωτοβουλία στη Γροιλανδία», δήλωσε ο υπουργός Άμυνας Τρολς Λουντ Πούλσεν μιλώντας στον δανικό ραδιοτηλεοπτικό φορέα DR.

Στη Γροιλανδία, όπως και στη Δανία, η πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη είναι δωρεάν.

Υπάρχουν πέντε περιφερειακά νοσοκομεία σε όλο το τεράστιο νησί της Αρκτικής, με το νοσοκομείο Νουούκ να δέχεται ασθενείς από όλη την επικράτεια.

Η κυβέρνηση της Γροιλανδίας υπέγραψε συμφωνία με την Κοπεγχάγη στις αρχές Φεβρουαρίου για τη βελτίωση της θεραπείας των Γροιλανδών ασθενών και τη μεταφορά τους σε νοσοκομεία της Δανίας.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε χθες Σάββατο πως συνεργάζεται με τον κυβερνήτη της Λουιζιάνα, Τζεφ Λάντρι – τον οποίο έχει διορίσει ειδικό απεσταλμένο για τη Γροιλανδία – για την αποστολή πλωτού νοσοκομείου στη Γροιλανδία.

«Σε συνεργασία με τον φανταστικό κυβερνήτη της Λουιζιάνα, Τζεφ Λάντρι, θα στείλουμε ένα πλωτό νοσοκομείο στη Γροιλανδία για να φροντίσει πολλούς ανθρώπους που είναι άρρωστοι και δεν λαμβάνουν φροντίδα εκεί. Είναι καθ’ οδόν!!!», έγραψε ο Τραμπ.

Όταν ρωτήθηκε για την ανάρτηση αυτή Τραμπ στη συνέντευξη που έδωσε σήμερα στο DR o Πούλσεν έιπε ότι δεν έχει καμία ενημέρωση για μια πιθανή άφιξη ενός πλωτού νοσοκομείου στη Γροιλανδία.

«Ο Τραμπ τουιτάρει συνεχώς για τη Γροιλανδία (…) Επομένως, αυτό αποτελεί αναμφίβολα μια έκφραση της νέας κανονικότητας που έχει επικρατήσει στη διεθνή πολιτική», δήλωσε.

Η ανάρτηση του Τραμπ έγινε λίγες ώρες αφότου το διοικητήριο των ενόπλων δυνάμεων της Δανίας που είναι αρμόδιο για την περιοχή της Αρκτικής ανακοίνωσε πως διεξήγαγε επιχείρηση για τη διακομιδή ασθενούς – που χρειάστηκε επείγουσα ιατρική περίθαλψη – από αμερικανικό υποβρύχιο το οποίο βρισκόταν επτά ναυτικά μίλια ανοικτά των ακτών της γροιλανδικής πρωτεύουσας Νούουκ. Το μέλος του πληρώματος του αμερικανικού υποβρύχιου διακομίστηκε με ελικόπτερο SeaHawk σε νοσοκομείο του Νούουκ, τόνισε νωρίτερη ενημέρωση που έδωσε το υπουργείο Άμυνας της Δανίας.

Ο Αμερικανός πρόεδρος αποκάλυψε το σχέδιό του μέσω ανάρτησης στην πλατφόρμα Truth Social λίγη ώρα προτού παραθέσει δείπνο σε Ρεπουμπλικάνους κυβερνήτες στον Λευκό Οίκο, όπου κάθισε δίπλα στον Λάντρι και συνομίλησε για αρκετή ώρα μαζί του. «Σε συνεργασία με τον φανταστικό κυβερνήτη της Λουιζιάνα, Τζεφ Λάντρι, θα στείλουμε ένα πλωτό νοσοκομείο στη Γροιλανδία για να φροντίσει πολλούς ανθρώπους που είναι άρρωστοι και δεν λαμβάνουν φροντίδα εκεί. Είναι καθ’ οδόν», έγραψε ο Τραμπ.

Ούτε ο Λευκός Οίκος ούτε το γραφείο του Λάντρι απάντησαν σε ερωτήματα σχετικά με την ανάρτηση, εάν η αποστολή πλωτού νοσοκομείου ζητήθηκε από τη Δανία ή τη Γροιλανδία και ποιοι άρρωστοι χρειάζονταν βοήθεια.

Ο Τραμπ έχει εκφράσει κατ’ επανάληψη την πρόθεσή του να αποκτήσουν οι ΗΠΑ τον έλεγχο της Γροιλανδίας, η οποία αποτελεί αυτόνομο έδαφος του βασιλείου της Δανίας.

Η ανάρτηση του Αμερικανού προέδρου έγινε λίγες ώρες αφότου το διοικητήριο των ενόπλων δυνάμεων της Δανίας που είναι αρμόδιο για την περιοχή της Αρκτικής ανακοίνωσε πως διεξήγαγε επιχείρηση για τη διακομιδή ασθενούς – που χρειάστηκε επείγουσα ιατρική περίθαλψη – από αμερικανικό υποβρύχιο το οποίο βρισκόταν επτά ναυτικά μίλια ανοικτά των ακτών της γροιλανδικής πρωτεύουσας Νούουκ. Όπως αναφέρει η ενημέρωση από το υπουργείο Άμυνας της Δανίας, μέλος του πληρώματος του αμερικανικού υποβρύχιου διακομίστηκε με ελικόπτερο SeaHawk σε νοσοκομείο του Νούουκ.

«Η κρίση δεν έχει τελειώσει και δεν έχουμε ακόμα λύση», δήλωσε ο υπουργός στη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στη Νουούκ, την πρωτεύοσυα του αυτόνομου δανικού εδάφους, προσθέτοντας: «Είμαστε σε πολύ καλύτερη θέση τώρα απ’ ό,τι πριν από μερικές εβδομάδες».

Ο επικεφαλής της δανικής διπλωματίας διαβεβαίωσε πως δεν υπάρχει «καμιά απειλή στο τραπέζι» και «κανένας εμπορικός πόλεμος με την Ευρώπη».

Από την πλευρά της, η Γροιλανδή υπουργός Εξωτερικών Βίβιαν Μότζφελτ δήλωσε σήμερα πως, μολονότι είναι θετικό το γεγονός ότι οι συνομιλίες με τις ΗΠΑ συνεχίζονται, δεν βρίσκονται ακόμα στο σημείο που θα ήθελε η Γροιλανδία και έτσι είναι πολύ νωρίς για να προβλέψει κανείς πού θα οδηγήσουν.

«Δεν βρισκόμαστε ακόμα εκεί που θέλουμε να είμαστε. Θα είναι μια μακρά πορεία, έτσι το πού θα καταλήξουμε, είναι πολύ νωρίς να το πούμε», δήλωσε η Βίβιαν Μότζφελτ σε κοινή συνέντευξη Τύπου στο Νούουκ με τους ομολόγους της της Δανίας και του Καναδά.

Σπύρος Σιδέρης

Η ιδέα του Χρυσού Θόλου επαναφέρει στο προσκήνιο ένα παλιό όραμα της αμερικανικής στρατηγικής σκέψης: μια πολυεπίπεδη ασπίδα που θα συνδυάζει επίγεια ραντάρ, διαστημικούς αισθητήρες και αναχαιτιστικούς πυραύλους σε τροχιά, ικανούς –θεωρητικά– να εξουδετερώνουν κάθε εισερχόμενη απειλή πριν αυτή φτάσει σε αμερικανικό έδαφος.

Στο επίκεντρο αυτού του σχεδίου βρίσκεται η Γροιλανδία, καθώς η γεωγραφική της θέση την καθιστά το συντομότερο πέρασμα για οποιαδήποτε επίθεση από τη Ρωσία ή την Κίνα μέσω του Βόρειου Πόλου.

Από τον Ψυχρό Πόλεμο στο διαστημικό μέλλον

Η στρατηγική αξία της Γροιλανδίας δεν είναι καινούργια. Από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου, η αμερικανική αεροπορική βάση στη Θούλη αποτέλεσε κρίσιμο κρίκο στο σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης έναντι σοβιετικών διηπειρωτικών πυραύλων.

Σήμερα, όμως, το σκηνικό έχει αλλάξει δραματικά. Οι νέες γενιές υπερηχητικών όπλων, που αναπτύσσουν τόσο η Μόσχα όσο και το Πεκίνο, μπορούν να ακολουθούν απρόβλεπτες τροχιές, μειώνοντας δραστικά τον χρόνο αντίδρασης.

Ο πρώην επικεφαλής της Βόρειας Διοίκησης των ΗΠΑ, Γκλεν Ντέιβιντ Βάνχερκ, έχει υποστηρίξει δημόσια ότι η ανανεωμένη έμφαση στη Γροιλανδία δεν είναι επικοινωνιακό τέχνασμα, αλλά στρατηγική αναγκαιότητα. Κατά τον ίδιο, το νέο περιβάλλον απειλών –με πυραύλους κρουζ, υπερηχητικά οχήματα και στρατιωτικά drones– μετατρέπει τον αρκτικό χώρο σε βασικό πεδίο ανταγωνισμού.

Τεχνολογική ανάγκη ή πολιτική ψευδαίσθηση;

Παρά τη δυναμική ρητορική, ο Χρυσός Θόλος δεν απολαμβάνει καθολικής αποδοχής ούτε στο αμερικανικό στρατιωτικό κατεστημένο ούτε στη διεθνή επιστημονική κοινότητα. Για πολλούς ειδικούς, το σχέδιο αγγίζει τα όρια της πολιτικής φαντασίας, καθώς υποτιμά τις τεχνικές δυσκολίες και υπερτιμά τις πραγματικές δυνατότητες ενός διαστημικού συστήματος αναχαίτισης.

Ο καθηγητής του MIT Θίοντορ Ποστόλ, ειδικός σε θέματα στρατηγικής ασφάλειας, υποστηρίζει ότι ένα τέτοιο σύστημα θα απαιτούσε μια τεράστια «συστοιχία» χιλιάδων δορυφόρων, καθένας από τους οποίους θα έφερε αναχαιτιστικούς πυραύλους.

Το πρόβλημα, όπως επισημαίνει, δεν είναι μόνο ο αριθμός αλλά και ο χρόνος: οι δορυφόροι κινούνται με ταχύτητες περίπου 8 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο, γεγονός που σημαίνει ότι το «παράθυρο» για επιτυχή αναχαίτιση είναι ελάχιστο.

Με απλά λόγια, για να αντιμετωπιστεί μια μαζική εκτόξευση –π.χ. 100 διηπειρωτικών πυραύλων– θα απαιτούνταν χιλιάδες δορυφόροι σε συνεχή λειτουργία. Και ακόμη κι έτσι, καμία τεχνολογία δεν μπορεί να εγγυηθεί απόλυτη επιτυχία.

Το κόστος της ασφάλειας

Το οικονομικό σκέλος είναι ίσως το πιο αποκαλυπτικό. Οι εκτιμήσεις για το συνολικό κόστος του Χρυσού Θόλου κυμαίνονται από 10 έως 15 τρισεκατομμύρια δολάρια σε βάθος χρόνου. Πρόκειται για ποσό που υπερβαίνει κατά πολύ τα περισσότερα αμυντικά προγράμματα στην ιστορία των ΗΠΑ και ισοδυναμεί με σημαντικό ποσοστό του αμερικανικού ΑΕΠ.

Ο ίδιος ο Βάνχερκ αναγνωρίζει ότι η Γροιλανδία στερείται κρίσιμων υποδομών: καύσιμα, λιμάνια, δίκτυα μεταφορών και μόνιμη στρατιωτική παρουσία. Όμως, κατά την άποψή του, το μεγαλύτερο εμπόδιο δεν είναι τεχνικό αλλά θεσμικό: η γραφειοκρατία και η δυσκολία συντονισμού μεταξύ υπηρεσιών και συμμάχων.

Ρωσία, Κίνα και ο νέος διαστημικός ανταγωνισμός

Η Ρωσία έχει ήδη χαρακτηρίσει τον Χρυσό Θόλο «προκλητικό». Ο Ντμίτρι Μεντβέντεφ έχει προειδοποιήσει ότι τέτοια συστήματα υπονομεύουν την ισορροπία μεταξύ επιθετικών και αμυντικών στρατηγικών όπλων, ανοίγοντας τον δρόμο για έναν νέο, ανεξέλεγκτο αγώνα εξοπλισμών – αυτή τη φορά στο διάστημα.

Αναλυτές δεν αποκλείουν ότι η ανάπτυξη χιλιάδων αμερικανικών αναχαιτιστικών δορυφόρων θα προκαλέσει αντίστοιχες κινήσεις από τη Ρωσία και την Κίνα, οδηγώντας σε «συνωστισμό τροχιών» και σε αυξημένο κίνδυνο συγκρούσεων στο διάστημα.

Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να μετατρέψει την υποτιθέμενη ασπίδα ασφάλειας σε καταλύτη μιας νέας διεθνούς κρίσης.

Η Γροιλανδία ως σύμβολο

Πέρα από τους αριθμούς και τα τεχνικά σχέδια, η Γροιλανδία αποκτά έναν σχεδόν συμβολικό ρόλο: είναι το σημείο όπου συναντώνται η γεωγραφία, η τεχνολογία και η πολιτική φαντασία. Για τον Τραμπ, αποτελεί το ιδανικό «προκεχωρημένο φυλάκιο» ενός νέου αμερικανικού δόγματος ασφάλειας. Για τους επικριτές, όμως, είναι το σκηνικό ενός πανάκριβου πειράματος που υπόσχεται απόλυτη προστασία σε έναν κόσμο όπου η απόλυτη ασφάλεια ίσως δεν υπήρξε ποτέ.

Ο Χρυσός Θόλος παραμένει, έτσι, εγκλωβισμένος ανάμεσα στην τεχνολογική φιλοδοξία και την πολιτική αυταπάτη. Και η Γροιλανδία, από παγωμένο σύνορο της Δύσης, μετατρέπεται σε καθρέφτη των ορίων –και των ψευδαισθήσεων– της σύγχρονης στρατηγικής ισχύος.

Αυτή η αφύπνιση πρέπει να αφορά «την επιβεβαίωση της ευρωπαϊκής μας κυριαρχίας, την συμβολή μας στην ασφάλεια της Αρκτικής, τον αγώνα κατά της ξένης ανάμειξης και της παραπληροφόρησης, του αγώνα κατά της κλιματικής αλλαγής», είπε ο πρόεδρος της Γαλλίας.

Ο Εμανουέλ Μακρόν εξέφρασε εκ νέου πριν από το γεύμα εργασίας με τους Μέτε Φρέντερικσεν και Γενς Φρέντερικ Νίλσεν στο προεδρικό μέγαρο την αλληλεγγύη της Γαλλίας και την προσήλωσή της «στην κυριαρχία σας και την εδαφική σας ακεραιότητα».

«Η Γαλλία θα συνεχίσει να υπερασπίζεται τις αρχές του Χάρτη ων Ηνωμένων Εθνών», είπε εκφράζοντας την υποστήριξή του προς «την ενισχυμένη δέσμευση του ΝΑΤΟ στην Αρκτική» την οποία το Παρίσι είναι έτοιμο να συμμερισθεί.

«Σας ευχαριστούμε για την πολύ σθεναρή σας υποστήριξη», «σας ευχαριστούμε για την υπεράσπιση των θεμελιωδών αξιών που μοιραζόμαστε και επί των οποίων δεν κάνουμε υποχωρήσεις», δήλωσε η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρέντερικσεν χαιρετίζοντας «την πολύ απτή συμβολή της Γαλλίας στην ενίσχυση της ασφάλειας της Αρκτικής».

«Το ΝΑΤΟ πρέπει να διαδραματίσει έναν πολύ πιο σημαντικό ρόλο στην περιοχή της Αρκτικής και του Μεγάλου Βορρά, περιλαμβανομένης της Γροιλανδίας και της περιοχής περί την Γροιλανδία», είπε.

Ο γροιλανδός πρωθυπουργός εξέφρασε τις ευχαριστίες και την ευγνωμοσύνη του ιδίου και του λαού της Γροιλανδίας προς την Γαλλία για την υποστήριξή της. «Βρεθήκατε στο πλευρό μας σε μία εξαιρετικά δύσκολη κατάσταση (…) Στην Γροιλανδία δεν ξεχνάμε», είπε.

Για την πρωθυπουργό της Δανίας, το επεισόδιο που προκάλεσαν οι απειλές του Ντόναλντ Τραμπ δείχνει ότι, αν η Ευρώπη είναι «ενωμένη», αν δεν υποχωρεί ως προς τις δημοκρατικές αξίες και αν επικοινωνούμε «με σαφή τρόπο σε περίπτωση εξωτερικής απειλής, θα αμυνθεί και θα απαντήσει. Αρα μπορούμε να προχωρήσουμε μαζί».

«Όλα είναι στο τραπέζι εκτός από την κυριαρχία μας», δήλωσε χαρακτηριστικά η Nathanielsen σε συνέντευξή της στο POLITICO, δύο ημέρες μετά τις κλειστές συνομιλίες που είχαν ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, και ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Mark Rutte. Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι οι συζητήσεις περιλάμβαναν συμφωνία για τους πόρους του νησιού.

Η Nathanielsen αμφισβήτησε το δικαίωμα τρίτων να καθορίζουν το μέλλον της χώρας της, δηλώνοντας πως «δεν πρόκειται να αποδεχθούμε ο σχεδιασμός για τον μεταλλευτικό μας τομέα να γίνεται εκτός Γροιλανδίας».

Ο Τραμπ ξεκίνησε την εβδομάδα απειλώντας με βαρείς δασμούς την ΕΕ αν δεν παραχωρούσε τη Γροιλανδία στις ΗΠΑ, αν και υποχώρησε την Τετάρτη λέγοντας ότι κατέληξε σε ένα «πλαίσιο μελλοντικής συμφωνίας» με τον Rutte.

Ωστόσο, αν το πλαίσιο αυτό προβλέπει έλεγχο των ορυκτών από οποιαδήποτε άλλη χώρα εκτός Γροιλανδίας, «η απάντηση είναι όχι», ξεκαθάρισε η υπουργός από τη Νουούκ.

Το αρκτικό νησί διαθέτει επαρκείς ποσότητες σπάνιων γαιών ώστε να καλύψει έως και το ένα τέταρτο της παγκόσμιας ζήτησης, καθώς και τεράστια αποθέματα πετρελαίου, φυσικού αερίου, χρυσού και μετάλλων για καθαρές τεχνολογίες — όμως ελάχιστα έχουν εξαχθεί έως σήμερα.

Αβέβαιο το μέλλον της εποπτείας των ορυκτών

Παρότι οι λεπτομέρειες του πλαισίου παραμένουν ασαφείς, Ευρωπαίος αξιωματούχος ανέφερε την Πέμπτη στο POLITICO ότι θα μπορούσε να δημιουργηθεί εποπτικό συμβούλιο για την επιτήρηση των ορυκτών του νησιού.

Η Nathanielsen απέρριψε αυτό το ενδεχόμενο, εξηγώντας πως κάτι τέτοιο θα σήμαινε παραχώρηση κυριαρχίας: «Αυτό αποτελεί δική μας δικαιοδοσία — εμείς αποφασίζουμε τι θα συμβεί με τα ορυκτά μας», τόνισε. Παράλληλα άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο πολυμερών διαπραγματεύσεων για την επίλυση του ζητήματος.

«Δεν λέω πως δεν μπορεί να υπάρξει συμφωνία», ανέφερε η πολιτικός της Γροιλανδίας, προσθέτοντας πως η κυβέρνηση δεν έχει αντίρρηση στην ενίσχυση των δυνατοτήτων του ΝΑΤΟ στη Γροιλανδία ή σε οποιαδήποτε μορφή επιτήρησης. Δήλωσε επίσης ανοικτή στην περαιτέρω ανάπτυξη της συμφωνίας συνεργασίας για τα μεταλλεύματα που υπεγράφη με τις ΗΠΑ το 2019.

«Δεν μπορούμε όμως να ανταλλάξουμε τα ορυκτά μας με την κυριαρχία μας», κατέληξε η Nathanielsen.

Αντιδράσεις Δανίας και Ευρώπης – Ο ρόλος των ΗΠΑ

Μετά από συνάντηση στη Νουούκ με τον πρωθυπουργό της Γροιλανδίας, Jens Frederik Nielsen, για το ενδεχόμενο συμφωνίας με τον Τραμπ, η πρωθυπουργός της Δανίας Mette Frederiksen δήλωσε ότι παρά τη σοβαρότητα της κατάστασης «υπάρχει μια πορεία διαλόγου που δοκιμάζουμε με τους Αμερικανούς».

Η Frederiksen είχε προηγουμένως συναντηθεί στις Bρυξέλλες με τον Rutte για να συζητήσουν τις λεπτομέρειες των συνομιλιών του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ με τον Τραμπ. Ο Nielsen δήλωσε την Πέμπτη ότι παραμένει στο σκοτάδι σχετικά με τα σημεία της συμφωνίας.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, εν τω μεταξύ, επιταχύνει τις κινήσεις της ώστε να δημιουργήσει σχεδόν από το μηδέν μια εφοδιαστική αλυσίδα πρώτων υλών, καθώς οι παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού υλικών κρίσιμων για καθαρές τεχνολογίες και άμυνα γίνονται όλο και πιο αβέβαιες λόγω γεωπολιτικών εντάσεων. Η Γροιλανδία θεωρείται πιθανή λύση και η ΕΕ υπέγραψε μαζί της στρατηγική εταιρική σχέση για τα ορυκτά το 2023.

Η προσοχή στρέφεται στις κινήσεις ΗΠΑ-ΕΕ

Η Nathanielsen θεωρεί ότι οι ΗΠΑ επέδειξαν μεγαλύτερη «ταχύτητα» στην ανάπτυξη εφοδιαστικών αλυσίδων μεταλλευμάτων χάρη στις εμπορικές συμφωνίες του Τραμπ με δεκάδες χώρες και στον συντονισμό εθνικής νομοθεσίας. Σύμφωνα με την υπουργό, η ΕΕ «κινήθηκε πιο αργά επειδή είναι πολύ πιο δύσκολο» λόγω πολυπλοκότητας.

Πλέον, η Γροιλανδία εξετάζει προσεκτικά τους κινδύνους που συνεπάγονται οι σχέσεις με τις ΗΠΑ μετά τη φαινομενική απομάκρυνση του Τραμπ από οποιοδήποτε ενδεχόμενο στρατιωτικής παρέμβασης στο νησί.

«Υπάρχει ακόμη ανησυχία στον κόσμο, αλλά έχουμε κάνει βήματα προς αποκλιμάκωση», ανέφερε η Nathanielsen. Ωστόσο τόνισε πως έχει γίνει σαφές ότι «οι ΗΠΑ είναι σύμμαχος — όχι απαραίτητα φίλος αυτή τη στιγμή».

Διαβάστε το αρχικό άρθρο εδώ.

Ρούλα Μαντή

Δεν ήταν πολιτική ανάλυση υψηλού επιπέδου, ούτε περίτεχνο επιχείρημα. Ήταν όμως μια καθαρή, σχεδόν ανακουφιστική στιγμή. Το πολιτικό ισοδύναμο του «επιτέλους, κάποιος το είπε».

Και αυτό εξηγεί γιατί το απόσπασμα έκανε τον γύρο των social media με ταχύτητα φωτός: όχι επειδή ο Vistisen είπε κάτι καινούργιο, αλλά επειδή το είπε χωρίς φίλτρο, χωρίς διπλωματική ζάχαρη και χωρίς φόβο για το πώς «γράφεται».

Ενδιαφέρον είχε και το μικρό, αλλά αποκαλυπτικό επεισόδιο της ταυτόχρονης διερμηνείας. Η Ελληνίδα διερμηνέας απέδωσε το μήνυμα ως «Κύριε Τραμπ άντε και…», αφήνοντας το νόημα να αιωρείται με ακρίβεια και επαγγελματισμό. Σωστή.

Ο Γερμανός, πιο κυριολεκτικός, το άφησε ξερό «fuck off». Άλλοι διερμηνείς προτίμησαν να το μαλακώσουν, να το «μασήσουν», να το κάνουν πολιτικά ασφαλές.

Κι όμως, εκεί βρίσκεται όλο το ζουμί: στην αμηχανία του ευρωπαϊκού συστήματος μπροστά στον τραμπισμό. Ξέρει τι θέλει να πει, αλλά δυσκολεύεται να το πει καθαρά. Ο Vistisen, παρά το ιδεολογικό του φορτίο, έσπασε για λίγα δευτερόλεπτα αυτή τη σιωπή. Όχι ως πρότυπο πολιτικού λόγου, αλλά ως στιγμιαίο ξέσπασμα. Και καμιά φορά, αυτό ακριβώς χρειάζεται το ακροατήριο για να νιώσει ότι δεν τρελάθηκε μόνο του.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης στις δηλώσεις του έκανε λόγο για μια περίοδο αυξημένης έντασης στις ευρωατλαντικές σχέσεις, με αφορμή δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.

Όπως σημείωσε ο πρωθυπουργός, «δεν είναι συχνό να συγκαλείται έκτακτη Σύνοδος Κορυφής», ωστόσο στην παρούσα συγκυρία αυτό κρίθηκε επιβεβλημένο, καθώς τις τελευταίες εβδομάδες καταγράφηκε σημαντική ένταση μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών. Παράλληλα, εξέφρασε την εκτίμηση ότι οι πρόσφατες τοποθετήσεις του Αμερικανού προέδρου δείχνουν έναν «διάδρομο εκτόνωσης», τουλάχιστον ως προς το ζήτημα της Γροιλανδίας.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση, με μία εξαίρεση, τάχθηκε από την πρώτη στιγμή στο πλευρό της Δανίας και της Γροιλανδίας, διευκρινίζοντας ότι τα ζητήματα που αφορούν τη Γροιλανδία αποτελούν αποκλειστικά υπόθεση των κατοίκων της. Παράλληλα, αναγνώρισε ότι υπάρχουν «έντονοι και δικαιολογημένοι αμερικανικοί προβληματισμοί» σε σχέση με την ασφάλεια στον Αρκτικό Κύκλο, σημειώνοντας ωστόσο ότι αυτά τα ζητήματα μπορούν να επιλυθούν «με καλή διάθεση και στο πλαίσιο των υφιστάμενων συνθηκών που διέπουν τις σχέσεις της Δανίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες».

Το «Συμβούλιο Ειρήνης» για τη Γάζα

Αναφερόμενος στο δεύτερο βασικό θέμα της Συνόδου, το προτεινόμενο από τις ΗΠΑ «Συμβούλιο Ειρήνης», ο πρωθυπουργός σημείωσε ότι τόσο η Ελλάδα όσο και η πλειονότητα των ευρωπαϊκών χωρών έχουν εκφράσει εύλογους προβληματισμούς. Όπως είπε, η πρόταση, όπως έχει παρουσιαστεί μέχρι στιγμής, φαίνεται να υπερβαίνει το πλαίσιο που θέτουν οι αποφάσεις 2803 του ΟΗΕ.

Ο κ. Μητσοτάκης πρότεινε μια συμβιβαστική λύση, σύμφωνα με την οποία οι 13 χώρες που έχουν προσκληθεί να συμμετάσχουν στο Συμβούλιο Ειρήνης θα μπορούσαν να προσυπογράψουν τη συμμετοχή τους αποκλειστικά για το ζήτημα της «επόμενης ημέρας» της ειρηνευτικής διαδικασίας στη Γάζα και μόνο για όσο διάστημα αυτό απαιτηθεί.

«Πρόκειται για μια εύλογη συμβιβαστική πρόταση, που θα μας επιτρέψει να συμβάλουμε ουσιαστικά στη διαδικασία ειρήνης στη Γάζα, χωρίς να δημιουργήσουμε έναν νέο ΟΗΕ που θα λειτουργεί ανταγωνιστικά προς τον ΟΗΕ», υπογράμμισε, τονίζοντας ότι η Ελλάδα έχει από την πρώτη στιγμή εκφράσει έντονο ενδιαφέρον για την περιοχή.

Αναλυτικά η δήλωση Μητσοτάκη

«Δεν είναι συχνό να συγκαλείται έκτακτη σύνοδος κορυφής όμως πιστεύω ότι στην προκειμένη περίπτωση αυτό ήταν επιβεβλημένο. Τις τελευταίες εβδομάδες υπήρξε μία σημαντική ένταση στις ευρωατλαντικές σχέσεις ως αποτέλεσμα των δηλώσεων του προέδρου Τραμπ, πιστεύω όμως ότι οι χθεσινές τοποθετήσεις του δείχνουν το διάδρομο προς μία εκτόνωση τουλάχιστον στο ζήτημα που αφορά στην Γροιλανδία. Η ευρωπαΐκή ένωση ενωμένη με μία εξαίρεση τάχθηκε στο πλευρό της Δανίας και της Γροιλανδίας, διευκρινίζοντας από την πρώτη στιγμή ότι τα ζητήματα που αφορούν τη Γροιλανδία αφορούν μόνο τους κατοίκους της. Αναγνωρίζουμε απόλυτα ότι υπάρχουν έντονοι και δικαιολογημένοι Αμερικανικοί προβληματισμοί ως προς την ασφάλεια του αρκτικού κύκλου, αυτά όμως μπορούν να επιλυθούν με καλή διάθεση και στο πλαίσιο των υφιστάμενων συνθηκών που διέπουν τις σχέσεις της Δανίας με τις ηνωμένες πολιτείες και πιστεύω οτι μπορούμε δημιουργικά και παραγωγικά να κινηθούμε σε αυτή την κατεύθυνση.

Ως προς το άλλο ζήτημα που θα συζητήσουμε και αναφέρομαι στο συμβούλιο της ειρήνης, όπως αυτό προτάθηκε από τον πρόεδρο Τραμπ, τόσο η Ελλάδα όσο και οι άλλες ευρωπαϊκές χώρες με δύο εξαιρέσεις έχουν εκφράσει κάποιος πιστεύω λογικούς προβληματισμούς, καθώς το συμβούλιο Ειρήνης όπως τουλάχιστον έχει παρουσιαστεί από τις ΗΠΑ εκφεύγει κατά πολύ τις αποφάσεις 2803 του ΟΗΕ. Παρόλα αυτά η πρόταση μου θα είναι οι 13 χώρες που έχουν προσκληθεί να συμμετάσχουν στο Συμβούλιο Ειρήνης να προσυπογράψουν την προσχώρηση τους μόνο για το ζήτημα που αφορά την επόμενη μέρα της ειρηνευτικής διαδικασίας στη Γάζα και για όσο χρόνο αυτό απαιτηθεί. Θεωρώ ότι αυτή είναι μία εύλογη συμβιβαστική λύση, η οποία θα μας επιτρέψει να συμμετέχουμε στην διαδικασία ειρήνη στη Γάζα. Η Ελλάδα από την πρώτη στιγμή έχει εκφράσει έντονα ενδιαφέρον για την περιοχή χωρίς όμως ταυτόχρονα να δημιουργήσουμε ένα νέο ΟΗΕ που να λειτουργεί ανταγωνιστικά ως προς τον ΟΗΕ».

Μιλώντας την Πέμπτη στο Fox Business, ο πρόεδρος των ΗΠΑ υποστήριξε ότι η αμερικανική παρουσία στη Γροιλανδία θεωρείται απολύτως αναγκαία σε περίπτωση παγκόσμιας σύγκρουσης, καθώς, όπως τόνισε χαρακτηριστικά, «σε μια σύγκρουση, όλα περνούν πάνω από τη Γροιλανδία».

«Αν οι κακοί αρχίσουν να πυροβολούν, όλα περνούν από εκεί. Είναι απίστευτα σημαντική περιοχή», δήλωσε, επιμένοντας ότι η γεωγραφική θέση της Γροιλανδίας την καθιστά κομβικό σημείο για την άμυνα των ΗΠΑ.

Ο Ντόναλντ Τραμπ υπενθύμισε ακόμη ότι αντίστοιχη στρατηγική προσέγγιση είχε διατυπώσει στο παρελθόν και ο Ρόναλντ Ρίγκαν, επισημαίνοντας ωστόσο ότι «τότε δεν υπήρχαν τα τεχνολογικά μέσα που διαθέτουμε σήμερα», αφήνοντας να εννοηθεί πως οι σύγχρονες δυνατότητες επιτήρησης και άμυνας αυξάνουν κατακόρυφα τη γεωπολιτική αξία του νησιού.

Ερωτηθείς σχετικά με το ενδεχόμενο εξαγοράς της Γροιλανδίας και το αν οι Ηνωμένες Πολιτείες θα προχωρούσαν σε οικονομικό αντάλλαγμα, ο Τραμπ απέφυγε να δώσει συγκεκριμένες απαντήσεις, περιοριζόμενος να επιβεβαιώσει ότι οι λεπτομέρειες βρίσκονται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.