Γεωπολιτική

Η Ευρώπη έμαθε την αξία του να αντιστέκεται στον Τραμπ. Η αξίωσή του για τη Γροιλανδία προσέκρουσε σε κόκκινες γραμμές σχετικά με την εδαφική κυριαρχία, και η αντίσταση της Ευρώπης – πιθανόν ενισχυμένη από την πτώση των χρηματιστηρίων – θεωρήθηκε ένας λόγος που ο Τραμπ υποχώρησε. Ωστόσο, η εμπιστοσύνη της Ευρώπης στη διατλαντική σχέση με την Ουάσιγκτον έχει πληγεί, και οι ηγέτες εξετάζουν πώς να δράσουν γρηγορότερα στην επόμενη κρίση. Πολλοί ευρωπαίοι ηγέτες χαρακτήρισαν την προσέγγιση της κυβέρνησης Τραμπ ως προσβλητική και αγενή, ενώ κάποιοι παραδέχτηκαν ότι έθεσε και εύλογα ζητήματα. Η Ουκρανία αρχικά επισκιάστηκε, αλλά με την ανακοίνωση της συμφωνίας για τη Γροιλανδία, ο Πρόεδρος Ζελένσκι επισκέφτηκε το Νταβός για συνομιλίες, αν και η ειρηνευτική συμφωνία παραμένει αβέβαιη. Ο Ρώσος πρόεδρος Πούτιν έστειλε τον απεσταλμένο του, Κιρίλ Ντμίτριεφ, για συνομιλίες με Αμερικανούς αξιωματούχους – η πρώτη επίσκεψη Ρώσου αξιωματούχου στο Νταβός μετά την εισβολή στην Ουκρανία το 2022.

Μακροοικονομία και αγορές

Οι απειλές των ΗΠΑ για επιβολή δασμών σε Ευρωπαίους συμμάχους ενέτειναν τις εμπορικές εντάσεις και ενίσχυσαν τις ανησυχίες ότι η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να βασίζεται στις ΗΠΑ. Οι CEOs ζητούν σταθερότητα, προβλεψιμότητα και τήρηση του νόμου, ενώ θεωρούν ότι αυτά σπανίζουν. Η τακτική του Τραμπ ενίσχυσε την τάση για διαφοροποίηση του εμπορίου και μεγαλύτερη συνεργασία μεταξύ άλλων χωρών και εταιρειών. Οι τράπεζες και η χρηματοπιστωτική βιομηχανία αντιμετωπίζουν προκλήσεις από τις πολιτικές των ΗΠΑ, την τεχνητή νοημοσύνη και τις τεχνολογίες blockchain, με κάποιους να πειραματίζονται και άλλους να παραμένουν επιφυλακτικοί. Παράλληλα, ανησυχίες για την ανεξαρτησία της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ και πιθανές φούσκες στην αγορά AI και άλλων περιουσιακών στοιχείων επηρεάζουν τους επενδυτές.

Τεχνητή νοημοσύνη 

Η τεχνολογική βιομηχανία κατέκλυσε το Νταβός, με εμφανίσεις των Elon Musk (Tesla) και Jensen Huang (Nvidia). Οι startups AI όπως η Anthropic προωθούν τις επιχειρηματικές πωλήσεις, ενώ η ανησυχία για υπερτιμημένες εταιρείες Τεχνητής Νοημοσύνης έχει μειωθεί σε σχέση με το 2025. Παρά την πιθανή απώλεια θέσεων εργασίας, εκτιμάται ότι θα δημιουργηθούν νέες, με την AI να χρησιμοποιείται συχνά ως δικαιολογία για απολύσεις και όχι ως μοναδική αιτία. Οι συνδικαλιστές ανησυχούν για την καταστροφή θέσεων εργασίας και την αύξηση της ανισότητας, ζητώντας ρύθμιση και εκπαίδευση για να αντιμετωπιστούν οι κοινωνικές συνέπειες.

Ενέργεια

Οι εταιρείες Big Oil επέστρεψαν δυναμικά στο Νταβός, με τον Τραμπ να σταματά αιολικά πάρκα και να προτρέπει σε μεγαλύτερη εξόρυξη πετρελαίου στις ΗΠΑ και στο εξωτερικό. Ο Υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Chris Wright, δήλωσε ότι η παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου πρέπει να διπλασιαστεί για να καλύψει τη ζήτηση, αμφισβητώντας προβλέψεις που δείχνουν πιθανή κορύφωση της ζήτησης τις επόμενες δεκαετίες. Παράλληλα, ο Elon Musk τόνισε ότι η ηλιακή ενέργεια στις ΗΠΑ θα μπορούσε να καλύψει όλη την ηλεκτρική ζήτηση, συμπεριλαμβανομένων των ενεργοβόρων κέντρων δεδομένων της Big Tech, αλλά οι υψηλοί δασμοί εμποδίζουν την οικονομική ανάπτυξη της τεχνολογίας αυτής.

Άμυνα

Η παγκόσμια κοινότητα ανακουφίστηκε από την απουσία στρατιωτικής λύσης στις αξιώσεις του Τραμπ για τη Γροιλανδία. Ωστόσο, η προσδοκία για αύξηση των δαπανών σε αμυντικά έργα και προσλήψεις στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ παραμένει υψηλή. Ο Τραμπ αναφέρθηκε επίσης σε μυστικά ηχητικά όπλα, όπως αυτό που φέρεται να χρησιμοποιήθηκε κατά τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο στη Βενεζουέλα, υπογραμμίζοντας την αβεβαιότητα και τον στρατιωτικό ανταγωνισμό που παραμένει σε εξέλιξη με τη Ρωσία και την Κίνα.

«Είμαστε ευτυχείς που θα δεχθούμε ξανά τον πρόεδρο Τραμπ», ο οποίος θα «συνοδεύεται από τη μεγαλύτερη αμερικανική αντιπροσωπεία» που έχει ταξιδέψει ποτέ στο Νταβός, δήλωσε ο πρόεδρος του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ Μπόργκε Μπρέντε κατά τη διάρκεια διαδικτυακής συνέντευξης Τύπου.

Ανάμεσά τους οι υπουργοί Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, Οικονομίας Σκοτ Μπέσεντ, Εμπορίου Χάουαρντ Λούτνικ, όπως και πολλοί επιχειρηματικοί ηγέτες, μεταξύ των οποίων οι πρόεδροι των τεχνολογικών κολοσσών Nvidia και Microsoft.

Το 2025, μόλις είχε ορκιστεί για δεύτερη φορά στην προεδρία των ΗΠΑ, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε παρέμβει μέσω τηλεδιάσκεψης κατά τη διάρκεια αυτής της συνόδου. Είχε παραστεί για τελευταία φορά προσωπικά το 2020, κατά τη διάρκεια της πρώτης του θητείας.

Γεωπολιτικό περιβάλλον πρωτοφανούς πολυπλοκότητας 

Συγκεντρώνοντας τις πολιτικές και οικονομικές ελίτ κάθε χρόνο στο ελβετικό χιονοδρομικό θέρετρο, «η ετήσια σύνοδός μας πραγματοποιείται σε ένα γεωπολιτικό περιβάλλον πρωτοφανούς πολυπλοκότητας από το 1945», δήλωσε ο Μπόργκε Μπρέντε. «±Διεξάγεται σε μια κρίσιμη στιγμή για την παγκόσμια οικονομία και γεωπολιτική», πρόσθεσε τονίζοντας ότι αναμένει συζητήσεις για το Ιράν, τη Γάζα, την Ουκρανία ή τη Βενεζουέλα.

Με ισχυρή αντιπροσωπεία και η Κίνα

Δεύτερη οικονομία παγκοσμίως, η Κίνα θα είναι επίσης παρούσα με ισχυρή αντιπροσωπεία υπό τον αναπληρωτή πρωθυπουργό Χε Λιφένγκ, διευκρίνισε ο Μπόργκε Μπρέντε.

Αναμένονται επίσης στο φόρουμ, που θα διεξαχθεί από τη Δευτέρα 19 Ιανουαρίου έως την Παρασκευή 23 Ιανουαρίου, ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, έξι από τους επτά αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων της G7, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντε Λάιεν, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) Κριστίν Λαγκάρντ.

Μεγάλες αντιπροσωπείας από τη Μέση Ανατολή, τη Λατινική Αμερική και την Αφρική θα μεταβούν επίσης στο Νταβός.

Το φόρουμ ιδρύθηκε το 1971 και συγκεντρώνει κάθε χρόνο εκατοντάδες συνέδρους, μεταξύ των οποίων διευθύνοντες σύμβουλοι επιχειρήσεων και πολιτικοί ηγέτες, σε ένα χιονοδρομικό θέρετρο που μετατρέπεται σε διεθνές συνεδριακό κέντρο για μια εβδομάδα.

Το θέμα του φόρουμ θα είναι φέτος «το πνεύμα του διαλόγου» και θα συμμετάσχουν σε αυτό 64 αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων και 850 επιχειρηματικοί ηγέτες, σύμφωνα με τους διοργανωτές.

αρακτήρισε το φόρουμ ένα μοναδικό διπλωματικό εργαλείο και μια έμπρακτη μορφή ήπιας ισχύος που προάγει τον διαπολιτισμικό διάλογο και τη συνεργασία, και είπε ότι συγκεντρώνει τις χώρες στις οποίες γεννήθηκαν μερικοί από τους αρχαιότερους πολιτισμούς του κόσμου.

Ο κ. Γεραπετρίτης αναφέρθηκε στις εξελίξεις στον πλανήτη, και είπε ότι η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην ενίσχυση της παγκόσμιας ασφάλειας, της ανθεκτικότητας και της βιώσιμης ανάπτυξης.

Είπε ότι για την Ελλάδα, η διασφάλιση αναβαθμισμένης πολιτιστικής παρακαταθήκης είναι μια αποστολή άρρηκτα συνδεδεμένη με την εθνική μας ταυτότητα και συμπλήρωσε:

«Είμαστε οι θεματοφύλακες μνημείων που ανήκουν όχι μόνο στο εθνικό μας αφήγημα, αλλά και στην κοινή ιστορία της ανθρωπότητας. Εδώ, στην Ακρόπολη, ο Παρθενώνας, τα Προπύλαια, το Ερέχθειο, ο ναός της Αθηνάς Νίκης, δεν αποτελούν απλώς σύμβολα της αρχαίας Ελλάδας. Είναι σύμβολα της οικουμενικής επιδίωξης του ωραίου, του αρμονικού και των δημοκρατικών ιδεωδών. Είναι ο τόπος όπου γεννήθηκε ο “λόγος”, η έννοια της ορθολογικής σκέψης, ως στοιχείο της ελληνικής γλώσσας, η οποία -με υπερηφάνεια αναφέρω- από το 2026 θα τιμάται διεθνώς, με τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Ελληνικής Γλώσσας στις 9 Φεβρουαρίου».

Αναφέρθηκε στη Διακήρυξη του Ερεβάν της 8ης Υπουργικής Συνόδου κατά την οποία υπογραμμίστηκε ότι όταν προκαλείται ζημία, καταστροφή ή απώλεια πολιτιστικών αγαθών που ανήκουν σε έναν οποιονδήποτε λαό, ουσιαστικά πλήττεται η πολιτιστική κληρονομιά ολόκληρης της ανθρωπότητας.

Και πρόσθεσε:

«Η ιστορία μας διδάσκει ότι η ανθρωπότητα έχει βιώσει σημαντικές ανακατατάξεις. Μας υπενθυμίζει, επίσης, ότι η αντοχή μας στο χρόνο δεν συνδέεται μόνο με την οικονομική ή στρατιωτική μας ισχύ, αλλά και με την ανθεκτικότητα των θεμελιωδών αξιών μας».

Τον πρώτο της χορό ως οικοδέσποινα θα τον διοργανώσει πάντως απόψε σε κεντρικό ξενοδοχείο της Αθήνας. Πρόκειται για χορό για τα 250 χρόνια από την ίδρυση του Σώματος των Πεζοναυτών. Η βραδιά, για την οποία απαιτείται επίσημο ένδυμα black tie, ξεκινάει στις 7 το απόγευμα με κοκτέιλ, συνεχίζεται με την τελετή και το δείπνο, ενώ για το δίωρο 10 με 12 τα μεσάνυχτα προβλέπεται χορός.

Οι καλεσμένοι έχουν τη δυνατότητα μέσω της πρόσκλησης να επιλέξουν και το μενού που θα τους σερβιριστεί. Οι επιλογές είναι: μοσχαρίσιο φιλέτο μαγειρεμένο με κόκκινο κρασί σε σάλτσα θυμαριού, φιλέτο τσιπούρας με λαχανικά, ή στέικ ψητού κουνουπιδιού με σάλτσα από καρύδα και ταχίνι. Αύριο, Κυριακή 2 Νοεμβρίου, στις 21:00, θα πραγματοποιηθεί μια εκδήλωση προς τιμήν της στο «Κέντρο Αθηνών» υπό τους ήχους  των τραγουδιών του Κωνσταντίνου Αργυρού.

Το διπλωματικό στίγμα

Το στίγμα της διπλωματικής της θητείας αναμένεται να δοθεί αργότερα μέσα στην εβδομάδα στο διατλαντικό φόρουμ για την ενέργεια που διεξάγεται στην Αθήνα.

Το 6ο Συνέδριο «Partnership for Transatlantic Energy Cooperation (P-TEC), το οποίο διεξάγεται στις 6 και 7 Νοεμβρίου στο Ζάππειο Μέγαρο, συνδιοργανώνεται από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το αμερικανικό Υπουργείο Ενέργειας και το Atlantic Council Global Energy Center, σηματοδοτώντας την ενίσχυση της συνεργασίας Ευρώπης-ΗΠΑ για μια ασφαλή, βιώσιμη και οικονομικά προσιτή ενεργειακή μετάβαση.

Κατά τη διάρκεια του Συνεδρίου θα πραγματοποιηθεί (το πιθανότερο στις 6 Νοεμβρίου) συνάντηση του σχήματος 3+1 (Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ και ΗΠΑ) έπειτα από αρκετό καιρό, αυτή τη φορά σε επίπεδο υπουργών Ενέργειας.

Στην Αθήνα θα βρεθούν, πέρα βεβαίως από τον οικοδεσπότη Σταύρο Παπασταύρου, και ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ Κρις Ράιτ και, προφανώς, οι ομόλογοί τους Ισραήλ και Κυπριακής Δημοκρατίας, Ελι Κοέν και Γιώργος Παπαναστασίου. Θα πρόκειται βεβαίως και για την πρώτη εμφάνιση της πρέσβειρας των ΗΠΑ Κίμπερλι Γκίλφοϊλ σε επίσημη εκδήλωση στην Αθήνα, ενώ στη σύνοδο θα βρίσκονται και ακόμη δύο στελέχη της αμερικανικής κυβέρνησης, ο υπουργός Εσωτερικών Νταγκ Μπέργκαμ και ο υφυπουργός Εξωτερικών Μάικ Ρήγας.

Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ έχουν, φυσικά, να συζητήσουν πολλά με τους Αμερικανούς, καθώς και οι τρεις χώρες προσβλέπουν στην επιρροή των ΗΠΑ προκειμένου να προχωρήσουν διάφορα έργα.

Για τους Αμερικανούς αποτελεί προτεραιότητα ο Κάθετος Διάδρομος προς την Ουκρανία, αλλά και γενικότερα η προώθηση δικού τους υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), κάτι το οποίο διευκολύνουν με τον έναν ή τον άλλον τρόπο όχι μόνο η Ελλάδα, αλλά οι περισσότερες από τις χώρες της ευρύτερης περιοχής.

Φυσικά ένα έργο που ενώνει και τις τρεις χώρες είναι εκείνο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Great Sea Interconnector – GSI (καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου), το οποίο έχει «βαλτώσει» όχι μόνο λόγω των αναταράξεων μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου για τον επιμερισμό της ευθύνης και του κόστους του έργου, αλλά και λόγω της σταθερής, έως τώρα, αντίδρασης της Τουρκίας στο πεδίο.

Δεδομένης, παράλληλα, της βούλησης που φαίνεται ότι έχουν οι ΗΠΑ να υποστηρίξουν μια σειρά από ενεργειακά έργα στην Ανατολική Μεσόγειο, προκειμένου, βεβαίως, να διευρυνθεί και το αποτύπωμα των αμερικανικών ενεργειακών κολοσσών, είναι ενδιαφέρον να φανεί αν όλες αυτές οι πρωτοβουλίες μπορεί να αποτελέσουν και προβολή της βούλησης που έχουν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ για την ανάγκη ειλικρινών συζητήσεων και ευρύτερων συνεννοήσεων στην περιοχή.

Επιπλέον, Ελλάδα, Κυπριακή Δημοκρατία και Ισραήλ αποτελούν σθεναρούς υποστηρικτές και βεβαίως σταθμούς του προωθούμενου από τις ΗΠΑ Διαδρόμου Ινδίας – Μέσης Ανατολής – Ευρώπης (IMEC) και το συγκεκριμένο ζήτημα θα αποτελέσει –εκτός απροόπτου– αντικείμενο των συζητήσεων ανάμεσα στους τέσσερις υπουργούς Ενέργειας. Ο IMEC αποτελεί ένα έργο το οποίο έχει σημαντική γεωπολιτική διάσταση ως ανταγωνιστικό και στην κινεζική διείσδυση στην ευρύτερη περιοχή, οπότε η υλοποίησή του έχει κατεξοχήν στρατηγικά χαρακτηριστικά για τους Αμερικανούς.

Είναι ενδιαφέρον ότι πριν από λίγες ημέρες βρέθηκε στην Ινδία ο υπουργός Εξωτερικών της Κυπριακής Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Κόμπος, ο οποίος είχε εξαιρετικά εποικοδομητικές συνομιλίες με τον ομόλογό του, δρα Σ. Τζαϊσανκάρ, με αντικείμενο συνομιλιών –μεταξύ άλλων– τη στρατηγική σχέση που δημιουργείται ανάμεσα στο Νέο Δελχί και τη Λευκωσία, και βεβαίως την Αθήνα.

Αξίζει να υπογραμμιστεί ότι και οι τρεις χώρες (Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ) εδώ και μήνες επιχειρούν να πείσουν τους Αμερικανούς για την ενεργοποίηση του σχήματος 3+1 σε επίπεδο υπουργών Εξωτερικών, ωστόσο η Ουάσιγκτον το αποφεύγει προωθώντας σχήματα όπως αυτό της ενέργειας, πεδίων δηλαδή που προωθούν την οικονομική συνεργασία και δεν έχουν ισχυρά πολιτικά μηνύματα για την περιοχή. Παράλληλα, η Αθήνα συζητάει με την Ουάσιγκτον για τον επόμενο γύρο στρατηγικού διαλόγου ανάμεσα σε Ελλάδα και ΗΠΑ, δίχως, πάντως, να έχουν καταλήξει σε ημερομηνία.

Απόστολος Χονδρόπουλος

Από την Σλοβενία όπου έλαβε μέρος στην Σύνοδο Κορυφής MED 9 ο κ. Μητσοτάκης επέμεινε στην προσέγγιση 360 μοιρών όταν μιλάμε για την ευρωπαϊκή άμυνα, προειδοποιώντας πως όταν εξετάζουμε νέα έργα κοινού ενδιαφέροντος που σκεφτόμαστε να προωθήσουμε ως ΕΕ, είτε πρόκειται για ένα «τείχος» κατά των drones, είτε για μια αντιπυραυλική ασπίδα, πρέπει να έχουμε επίγνωση του γεγονότος ότι μελλοντικές απειλές ενδέχεται να μην προέλθουν κατ’ ανάγκη από τα ανατολικά, αλλά και από τον νότο.

Ενημερώνοντας χθες, κατά την συνάντηση που είχαν στο Λουξεμβούργο, τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν για την ελληνική πρόταση της συνάντησης πέντε παράκτιων χωρών της Ανατολικής Μεσογείου  (Ελλάδα, Κύπρος, Τουρκία, Αίγυπτος, Λιβύη), ο Γιώργος Γεραπετρίτης τόνισε πως η εγκαθίδρυση ενός τέτοιου σχήματος συνεργασίας καθίσταται χρήσιμη λόγω των μεγάλων γεωπολιτικών ανακατατάξεων παγκοσμίως.

Ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών είναι εκείνος που θα διερευνήσει το αμέσως επόμενο διάστημα την δυνατότητα μιας τέτοιας δομής και, εφόσον αυτό καταστεί δυνατό, θα προετοιμαστεί σχετική συνάντηση. Ήδη αναδεικνύονται δυσκολίες που συνδέονται με την τουρκική στάση απέναντι στην Κυπριακή Δημοκρατία, την απαίτηση της Άγκυρας για παρουσία του ψευδοκράτους, η άποψη ωστόσο που σε κάθε περίπτωση υπάρχει στην Αθήνα είναι πως η χώρα μας, προβάλλοντας πάντα τον ρόλο της ως  πυλώνα σταθερότητας και ασφάλειας  στην νοτιοανατολική Ευρώπη και στην Ανατολική Μεσόγειο, έχει αυτοπεποίθηση, ισχυρό διπλωματικό αποτύπωμα και όχι μόνο δεν φοβάται, αλλά επιδιώκει τη συνεννόηση με όλα τα γειτονικά κράτη.

Επί της συζήτησης υπήρξε και η πρώτη αντίδραση της Άγκυρας, η οποία αντιμετωπίζει θετικά μια τέτοια Διάσκεψη, διεκδικεί την πατρότητα και διατυπώνει ενστάσεις.

Οι πέντε θεματικές που προτείνονται αφορούν στο μεταναστευτικό, την προστασία του θαλασσίου περιβάλλοντος, τη συνδεσιμότητα, τις οριοθετήσεις θαλασσίων ζωνών και την Πολιτική Προστασία. 

Στο μεταξύ, στον απόηχο πληροφοριών και εκτιμήσεων σχετικά και με  επιδιώξεις των ΗΠΑ στην περιοχή, το Μέγαρο Μαξίμου διευκρίνισε χθες, δια του κυβερνητικού εκπροσώπου, ότι πρόκειται για μια πρωτοβουλία, αμιγώς, της Ελλάδας, που δεν σχετίζεται με άλλα κράτη. 

Ταυτόχρονα και με αφορμή και τις πρόσφατες δηλώσεις Φιντάν για 6 και 12 ναυτικά μίλια και ότι “το ζήτημα του Αιγαίου δεν είναι ένα άλυτο πρόβλημα»- τις οποίες κάποιοι διαβάζουν ως σήμα πιο διαλλακτικής προσέγγισης λόγω επιδίωξης συμμετοχής της στην ευρωπαϊκή αμυντική αρχιτεκτονική, είναι ωστόσο σαφές ότι πρόκειται για ένα μονομερές και αναφαίρετο δικαίωμα της Ελλάδας που δεν μπορεί να τεθεί υπό διαπραγμάτευση-  το Μέγαρο Μαξίμου ξεκαθάρισε για μία ακόμη φορά ότι δεν τίθεται θέμα οποιασδήποτε συνεκμετάλλευσης.

Ο κ. Γεραπετρίτης επανέλαβε στην συνάντηση με τον κ. Φιντάν πως η οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας είναι η μία και μόνη διαφορά μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, ενώ θέματα κυριαρχίας είναι εκτός συζήτησης. 

Από την πλευρά του ο κυβερνητικός εκπρόσωπος υπογράμμισε ότι δεν πρόκειται ποτέ να βάλουμε στην οποιαδήποτε διαπραγμάτευση ούτε ζητήματα «κόκκινων» γραμμών ούτε διαχρονικές εθνικές θέσεις και διαμήνυσε ότι δεν πρόκειται να μετακινηθούμε ούτε μισό χιλιοστό από αυτή μας τη θέση.

Σημείο τριβής στις σχέσεις με την γειτονική χώρα παραμένει η τουρκική επιδίωξη για συμμετοχή στο πρόγραμμα SAFE, η οποία ενθαρρύνεται και από κάποιες ευρωπαϊκές χώρες όπως η Γερμανία, αλλά έχει καταστεί σαφές από την χώρα μας, προκαλώντας ενόχληση στην Άγκυρα, ότι αυτή η προοπτική συνδέεται με την άρση του casus belli.

Το Μέγαρο Μαξίμου βάζει πάντως σε αυτή την συζήτηση και μια εσωτερική πολιτική παράμετρο, βλέποντας δικαίωση της κυβερνητικής θέσης πως η συμμετοχή της Τουρκίας στο πρόγραμμα περνά και από το χέρι της Ελλάδας.

“Όταν ο πρωθυπουργός είχε επισημάνει την επιτυχία της Ελλάδας να συμπεριληφθεί ο όρος της ομοφωνίας για οποιαδήποτε έγκριση συμμετοχής τρίτης χώρας στο αμυντικό πρόγραμμα SAFE της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αυτό είχε αμφισβητηθεί από το ΠΑΣΟΚ αλλά και από άλλα κόμματα της αντιπολίτευσης. Οι δηλώσεις του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών αναφορικά με το πρόγραμμα SAFE, αποδεικνύουν πως ό,τι είχαμε πει ήταν για άλλη μια φορά η αλήθεια και αυτά που υποστήριζε η αντιπολίτευση ήταν αναληθή”, υποστηρίζουν στο Μέγαρο Μαξίμου. 

Όπως λένε συνεργάτες του πρωθυπουργού “οι ισχυρισμοί κομμάτων της αντιπολίτευσης περί ενδοτικής εξωτερικής πολιτικής και αποτυχιών διαψεύδονται -για ακόμη μία φορά- από την ίδια την πραγματικότητα”.

Ο κ. Θεμιστοκλέους αναφέρθηκε στους πέντε βασικούς πυλώνες για τη δημιουργία ενός ανθεκτικού και βιώσιμου Εθνικού Συστήματος Υγείας:

·         Η ενίσχυση και θωράκιση του δημόσιου  και δωρεάν χαρακτήρα της υγείας

·         Η παροχή καλύτερων και ποιοτικότερων υπηρεσιών

·         Η αναβάθμιση των υποδομών και η ψηφιακή μετάβαση του συστήματος

·         Η διασφάλιση της καθολικής και ισότιμης πρόσβασης

·         H μείωση των χρόνων αναμονής  

Κατά τη διάρκεια της ομιλίας του, ο Μάριος Θεμιστοκλέους, υπογράμμισε ότι ήδη έχουν τεθεί οι βάσεις για μία σύγχρονη και ασθενοκεντρική δημόσια υγεία, με έμφαση στη μετάβαση από την αντιμετώπιση της ασθένειας στην εξασφάλιση της υγείας.

Τα θετικά αποτελέσματα των μεταρρυθμίσεων των τελευταίων ετών, έχουν γίνει ήδη αισθητά στους πολίτες:   

·         Ενισχύσαμε σημαντικά το υγειονομικό προσωπικό και αυτή τη στιγμή το ΕΣΥ έχει τους περισσότερους γιατρούς και νοσηλευτές από την ίδρυση του.

·         Υλοποιούμε το μεγαλύτερο πρόγραμμα κτιριακής αναβάθμισης με την ανακαίνιση των υποδομών και τη δημιουργία τεσσάρων νέων νοσοκομείων.

·         Αναβαθμίζουμε τις υπηρεσίες του ΕΚΑΒ με νέο στόλο ασθενοφόρων και πτητικών μέσων.

·         Υλοποιούμε το πρόγραμμα των δωρεάν απογευματινών χειρουργείων και ήδη έχουν επιτευχθεί σημαντικά αποτελέσματα στη μείωση των χρόνων αναμονών.

·         Τακτοποιούμε τα οικονομικά του συστήματος υγείας, εφαρμόζοντας το οικονομικό σύστημα των DRG, ολοκληρώνοντας έγκαιρα τους προϋπολογισμούς και τηρώντας τους δημοσιονομικούς στόχους.

·         Προάγουμε την κουλτούρα της αξιολόγησης και της συνεχούς βελτίωσης και εισάγουμε την αξιολόγηση από τους ίδιους τους πολίτες.

Τέλος, ο υφυπουργός συμπλήρωσε πως στόχος της κυβέρνησης και του Υπουργείου Υγείας είναι το Εθνικό Σύστημα Υγείας να βρίσκεται έμπρακτα δίπλα σε κάθε πολίτη, προστατεύοντας και ενισχύοντας το πολυτιμότερο αγαθό, το αγαθό της υγείας. 

Tο Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος» θα επισκεφθεί στις 11:30 ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης

Κύριο αντικείμενο της φετινής διοργάνωσης είναι, άλλωστε, η ανοικοδόμηση της εμπιστοσύνης, στην αρχή ενός έτους κατά το οποίο είναι προγραμματισμένες πολλές κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις, περιλαμβανομένων των ευρωεκλογών του Ιουνίου, με αποκορύφωμα τις προεδρικές κάλπες στις Ηνωμένες Πολιτείες το προσεχές φθινόπωρο.

• Tην Πέμπτη και την Παρασκευή ο πρωθυπουργός θα έχει συναντήσεις με κορυφαίους επιχειρηματικούς παράγοντες, όπως ανώτατα στελέχη μεγάλων εταιρειών που δραστηριοποιούνται στους τομείς της τεχνολογίας και της ενέργειας, οι οποίοι εκδηλώνουν ενδιαφέρον για τις επενδυτικές ευκαιρίες που παρουσιάζονται στην Ελλάδα.

Με τον αέρα της ανακτηθείσας πλέον επενδυτικής βαθμίδας και ρυθμών ανάπτυξης που ξεπερνούν σαφώς τον μέσο όρο της ΕΕ, ο πρωθυπουργός θα παρουσιάσει τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας και τους στόχους της νέας τετραετίας της κυβέρνησης.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα συναντηθεί επίσης με την πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, και θα συμμετάσχει σε δημόσιες συζητήσεις για τη θέση της Ελλάδας στην Ευρώπη και στον κόσμο, για τους στόχους του ενεργειακού μετασχηματισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τον ρόλο της χώρας ως πυλώνα σταθερότητας και ασφάλειας.

Μεταξύ άλλων, την Πέμπτη ο πρωθυπουργός θα συμμετέχει σε πάνελ για την Πράσινη Συμφωνία της ΕΕ, στο οποίο θα λάβει μέρος και ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Μάρος Σέφκοβιτς. Το μεσημέρι της ίδιας ημέρας ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα έχει συζήτηση με τον αρχισυντάκτη του γνωστού περιοδικού για θέματα εξωτερικής πολιτικής και άμυνας Foreign Policy, κ. Ravi Agrawal.

Κατά την παρουσία του στο Νταβός, ο Κυριάκος Μητσοτάκης προγραμματίζεται να παραχωρήσει συνεντεύξεις σε μεγάλα διεθνή μέσα ενημέρωσης, (CNN και Bloomberg).

Αυτά μεταξύ άλλων τόνισε σήμερα το βράδυ από τα Τρίκαλα ο υπουργός Ενέργειας και Περιβάλλοντος, Κώστας Σκρέκας στο Agri Business Forum, το οποίο διεξάγεται στη θεσσαλική πόλη το διήμερο 19-20 Νοεμβρίου, με θέμα «Το μέλλον του Θεσσαλικού κάμπου στην ψηφιακή εποχή». Οι σημαντικότερες πιέσεις, εξήγησε ο κ. Σκρέκας, που εντοπίζονται στο υδατικό διαμέρισμα της Θεσσαλίας σχετίζονται κυρίως με τη γεωργική δραστηριότητα, την κτηνοτροφία και δευτερευόντως με την εγκατάσταση και λειτουργία μονάδων αξιοποίησης προϊόντων πρωτογενούς τομέα παραγωγής. Πιο αναλυτικά ο ίδιος μίλησε για πολλά επιφανειακά υδατικά συστήματα που βρίσκονται σε καθεστώς υπερβολικής εκμετάλλευσης. Η υπερεκμετάλλευση αυτή, εξήγησε, αφορά σε απολήψεις κατά την αρδευτική περίοδο, η οποία σε μεγάλο βαθμό συμπίπτει με την περίοδο χαμηλών παροχών των ποταμών. Συγκεκριμένα, σε 33 ποτάμια-υδατικά συστήματα, η θερινή απόληψη είναι μεγαλύτερη από το 50% τη φυσικής απορροής τους. Αποτέλεσμα των παραπάνω, τόνισε, είναι ότι παρατηρούνται εξαιρετικά χαμηλές έως σχεδόν μηδενικές παροχές σε αρκετά ποτάμια κατά τη θερινή περίοδο.

Η αύξηση των πιέσεων στο υδατικό περιβάλλον καθιστά αναγκαία την υιοθέτηση ενός ορθολογικού συστήματος διαχείρισης των διαθέσιμων πόρων, πρόσθεσε στη συνέχεια ο υπουργός, για να διευκρινίσει: “Αυτό επιτυγχάνεται με την επαναχρησιμοποίηση υδάτων στη γεωργική άρδευση, με σκοπό τη συμβολή στην αντιμετώπιση της ξηρασίας και της λειψυδρίας”. Ακόμα τόνισε πως “έχει διαμορφωθεί το θεσμικό πλαίσιο που καλύπτει την επαναχρησιμοποίηση ανακτημένου νερού λυμάτων, προάγοντας την κυκλική οικονομία. Ο εν λόγω κανονισμός θεσπίζει ελάχιστες απαιτήσεις για την ποιότητα και την παρακολούθηση των υδάτων και διατάξεις για την ασφαλή χρήση ανακτημένου νερού”. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, δεν παρέλειψε να τονίσει ο αρμόδιος υπουργός, ανέλαβε άμεσα να συντονίσει το σημαντικότερο έργο για την προσαρμογή της Ελλάδας στην κλιματική αλλαγή. Το έργο, ύψους 14 εκατ. ευρώ, LIFE-IPAdaptInGR συγχρηματοδοτείται από το Πρόγραμμα LIFE της Ε.Ε. και το Πράσινο Ταμείο, με ορίζοντα ολοκλήρωσης έως το 2026. Μεταξύ άλλων, περιλαμβάνει μια σειρά από δράσεις για την ενίσχυση της προσαρμογή του αγροτικού τομέα στην κλιματική αλλαγή. Ανάμεσα σε αυτές είπε, πως είναι η παραγωγή (γεωχωρικών) δεδομένων κλιματικών προβολών αναφορικά με τις μελλοντικές τιμές των κύριων κλιματικών παραμέτρων και κλιματικών δεικτών για το σύνολο της Ελλάδας, καθώς και κλιματικών χαρτών. Το έργο έχει ήδη ολοκληρωθεί από το Αστεροσκοπείο Αθηνών και την Ακαδημία Αθηνών. Η πρόσβαση στα δεδομένα αυτά είναι ανοικτή. Όπως και η υλοποίηση πιλοτικών εφαρμογών διαχείρισης υδατικών πόρων και διαχείρισης κινδύνων πλημμύρας σε συνθήκες κλιματικής αλλαγής, για τις οποίες θα χρησιμοποιηθούν δεδομένα κλιματικών προβολών υψηλής ανάλυσης του έργου LIFE-IPAdaptInGR.

Ειδική αναφορά ο κ. Σκρέκας έκανε στα μέτρα που έχουν ληφθεί για να στηριχθεί η αγροτική παραγωγή, ειδικά σε ό,τι αφορά τον περιορισμό του ενεργειακού κόστους με την προώθηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Μεταξύ άλλων τόνισε: “Τον Μάρτιο του 2019, με τον ν. 4602/2019, οι αγρότες μπορούν πλέον να διαθέτουν ένα φωτοβολταϊκό έως 500 kW, ενώ από τον Ιούλιο του 2021 το εισόδημα που προέρχεται από εκμετάλλευση φωτοβολταϊκών σταθμών ισχύος μέχρι 500kW, χαρακτηρίζεται αγροτικό. Οι αγρότες θα μπορούν να πωλούν την τριπλάσια ηλεκτρική ενέργεια που παράγουν από τα φωτοβολταϊκά, σε σχέση με αυτή που καταναλώνουν. Συγκεκριμένα, θα μπορούν να πωλούν στο σύστημα έως το 75% της ενέργειας που παράγουν από το 25% που ήταν το όριο προηγουμένως. Δίνεται η δυνατότητα εγκατάστασης μονάδων ΑΠΕ εντός αγροτικής εκμετάλλευσης, χωρίς γραφειοκρατικά εμπόδια και οι αγρότες δεν θα επιβαρύνονται με πρόσθετα έξοδα. Δίνεται η ευκαιρία σε αγρότες να πληρώνουν σημαντικά χαμηλότερο ΕΤΜΕΑΡ. Για τον σκοπό αυτόν δημιουργήθηκε ένα διακριτό υποσύστημα παροχών αγροτικής χρήσης στο πληροφοριακό σύστημα ΕΤΜΕΑΡ του ΔΑΠΕΕΠ”. Για να καταλήξει τονίζοντας: “Όλοι οι αγρότες που είναι συνδεδεμένοι στη Χαμηλή Τάση λαμβάνουν την κρατική επιδότηση που έχει ανακοινώσει η κυβέρνηση για τη στήριξη της κοινωνίας από τις επιπτώσεις της διεθνούς ενεργειακής κρίσης”.

Το περιφερειακό συνέδριο αγροτεχνολογίας AgriBusiness Thessaly Summit 2021 περιλαμβάνει 7 συνεδρίες, 35 θεματικά πεδία και 40 ομιλητές. Διεξάγεται με τη φυσική παρουσία κοινού από επιχειρήσεις, παραγωγούς, τράπεζες, ακαδημαϊκούς και φορείς του ιδιωτικού & δημοσίου τομέα. Ενώ είναι διαθέσιμο και διαδικτυακά με ταυτόχρονη μετάδοση των εργασιών του συνεδρίου. Το AgriBusiness Forum, σύμφωνα με τους διοργανωτές, δημιουργεί γέφυρες μεταξύ παραγωγών, επιστήμης και επιχειρήσεων για την αντιμετώπιση των αγροδιατροφικών και περιβαλλοντικών προκλήσεων. Τέλος αναδεικνύει την καινοτομία, και συνεργάζεται με σημαντικούς οργανισμούς εθνικής και διεθνούς εμβέλειας.

Αυτά τόνισε η αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη Δημοκρατία και τη Δημογραφία, Ντούμπραβκα Σούιτσα, η οποία εκπροσώπησε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο Athens Democracy Forum που διεξάγεται στην Αθήνα από σήμερα ως την Παρασκευή.

Πήραμε τα μαθήματα από την πανδημία. Στις κρίσεις γενικά παρατηρείται μια εσωστρέφεια και αδιαφορία για τον έξω κόσμο, αλλά δεν συνέβη αυτό με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και είναι κύρια πρόκληση για την εξωτερική πολιτική της ΕΕ να αποφύγει αυτήν την παγίδα, είπε χαρακτηριστικά. Η παγκόσμια διάσταση της πανδημίας κατέστησε τον απομονωτισμό ανώφελο και “η πρώτη προτεραιότητα σε παγκόσμιο επίπεδο είναι να επιταχύνουμε τον εμβολιασμό”, πρόσθεσε.

Μιλώντας το απόγευμα σε συζήτηση με θέμα: «Κινούμενη Αμμος: Γεωπολιτική σε κατάσταση κρίσης», η αντιπρόεδρος τόνισε ότι «για μας κύριος στόχος είναι η στρατηγική αυτονομία. Δείτε τι συμβαίνει στην Κίνα, στη Ρωσία που είναι κάπως επιθετική, στην Αφρική, δείτε πώς έφυγε η Αμερική από το Αφγανιστάν. Γι’ αυτό πρέπει να σκεφτούμε τη θέση μας, να ξανασκεφτούμε τη θέση μας. Τη νέα εταιρική μας σχέση με το ΝΑΤΟ, πολύ σύντομα. Πρέπει να ισορροπήσουμε μεταξύ άμυνας και ειρήνης, μεταξύ στρατιωτικών και διπλωματίας. Αυτό κάνει τώρα η Ευρώπη».

Μιλώντας για τη δημοκρατία υπογράμμισε τη δυναμική της εξέλιξη και την ανάγκη να δεσμευτούν σ’ αυτήν οι πολίτες και κυρίως οι νέοι. Με το σκεπτικό αυτό, η Ευρωπαϊκή Ενωση οργανώνει για πρώτη φορά τη Διάσκεψη για το Μέλλον της Ευρώπης. Πρέπει να τονίσουμε ότι η δημοκρατία δεν είναι μια στατική κατάσταση, πρέπει να εξελίσσεται, πρέπει να αλλάζει, παίρνοντας υπ’ όψιν, για παράδειγμα, την ψηφιακή κατάσταση, όπως αυτό που ζούμε απόψε, είναι κάτι στο οποίο πρέπει να απαντήσουμε, σημείωσε. «Να χρησιμοποιήσουμε καινούργια εργαλεία για τη δημοκρατία και η δέσμευση των πολιτών σ’ αυτή την προσπάθεια είναι πολύ σημαντική». Επεσήμανε ότι «υπάρχει μεγάλο κενό μεταξύ των διαμορφωτών της πολιτικής και των πολιτών και ψηφοφόρων. Πρέπει να μειώσουμε αυτό το χάσμα και πρέπει να τους ακούσουμε. Είναι πολύ ενθαρρυντική η πρωτοβουλία για τη Διάσκεψη για το Μέλλον της Ευρώπης κάτι που δεν έχει ξαναγίνει. Ενισχύοντας τον ρόλο των πολιτών μπορούμε να κάνουμε πάρα πολλά». «Η Ευρώπη δεν πρέπει να είναι ηγέτης μόνον στα θέματα της κλιματικής αλλαγής ή τα οικονομικά αλλά και για την προετοιμασία της δημοκρατίας του μέλλοντος. Πρέπει να βάλουμε στη διαδικασία αυτή τη νέα γενιά», είπε συνοψίζοντας.

Αναφερόμενη στο ενδεχόμενο να μειωθεί ο γεωπολιτικός ρόλος της Ευρώπης στον κόσμο, απάντησε ότι υπάρχει μεν στροφή στον Ειρηνικό αλλά οι διατλαντικές σχέσεις μας είναι πάντα ισχυρές, γιατί έχουν οικοδομηθεί σε κοινές αξίες οι οποίες είναι παντοτινές. Εννοώ, διευκρίνισε, τις σχέσεις ΗΠΑ-Ευρώπης.

Εξάλλου, ερωτηθείσα από τον συντονιστή της συζήτησης, Στίβεν Ερλανγκερ, επικεφαλής διπλωματικό συντάκτη για την Ευρώπη των New York Times, για το αν βλέπει τη Βοσνία ως ένα δημοκρατικό κράτος στο μέλλον απάντησε καταφατικά. Η ίδια, προερχόμενη από την Κροατία, μίλησε για τα απίστευτα οφέλη της ένταξης της χώρας της στην ΕΕ και για τη Βοσνία είπε ότι είναι αισιόδοξη ότι μπορεί να πάρει το παράδειγμα του Βελγίου στο οποίο συνυπάρχουν τρεις-τέσσερις οντότητες.

Στο Athens Democracy Forum ηγέτες του διεθνούς επιχειρηματικού κόσμου, πανεπιστημιακοί, φορείς χάραξης πολιτικής και ειδικοί θα συζητήσουν τις τελευταίες προκλήσεις με τις οποίες είναι αντιμέτωπη η δημοκρατία, καθώς και πιθανές λύσεις. Θα τεθούν στο τραπέζι θέματα όπως η κλιματική αλλαγή, η κοινωνική ανισότητα, η αυξανόμενη πολιτική πόλωση, οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα οικονομικά συστήματα λόγω της πανδημίας του κορονοϊού και η τεταμένη σχέση με την τεχνολογία. Το Φόρουμ θα καλέσει τους ομιλητές και τους εκπροσώπους να εφαρμόσουν τα διδάγματα που έχουν αντλήσει από τις προηγούμενες χρονιές σε ιδέες που μπορούν να χρησιμεύσουν για το μέλλον.

Κατά την εναρκτήρια ομιλία της, η κυρία Σακελλαροπούλου υπογράμμισε ότι «η δημοκρατία μας πρέπει να ανανεωθεί, σε εθνικό και υπερεθνικό επίπεδο, προκειμένου να μπορεί να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις και τις κρίσεις που ελλοχεύουν». Εστιάζοντας στο θέμα του Φόρουμ «Ανθεκτικότητα και Ανανέωση», υπογράμμισε ότι και οι δύο έννοιες φανερώνουν όψεις της τρέχουσας πραγματικότητας, ενώ σημείωσε ότι «η δημοκρατία μας αποδείχτηκε ανθεκτική παρά τις κρίσεις, αλλά προκειμένου να αντιμετωπίσει τις υπάρχουσες και τις μελλοντικές προκλήσεις, πρέπει επίσης να ανανεωθεί».

Αναλύοντας τις προκλήσεις για τη σύγχρονη δημοκρατία, αναφέρθηκε στον λαϊκισμό, σημειώνοντας ότι δεν έχει εξαλειφθεί, αλλά αντιθέτως, παρατηρείται η άνοδός του ακόμα σε συγκεκριμένες χώρες. «Εντούτοις, έχει αποκαλύψει την πραγματική του φύση και την ασυμβατότητά του με κομβικές πτυχές της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Οι λαϊκιστικές δυνάμεις δεν μπορούν εφεξής να εξαπολύσουν την επίθεσή τους τόσο ανεμπόδιστα όσο στο παρελθόν. Τώρα γνωρίζουμε και μπορούμε να αντιδράσουμε» σχολίασε η Πρόεδρος.

Χαρακτήρισε, επίσης, ευτυχές γεγονός το ότι η δημοκρατία άντεξε στα χτυπήματα, αποδεικνύοντας ότι είναι πολύ περισσότερο ανθεκτική από όσο πίστευαν οι εχθροί της και όσοι της ασκούν κριτική και έκανε ειδική αναφορά στην πανδημία, υποστηρίζοντας ότι προκάλεσε μια βαθιά ενδοσκόπηση σχετικά με τους θεσμούς και τον τρόπο ζωής μας, όπως επίσης και μια επανεκτίμηση των προτεραιοτήτων μας. «Τοποθέτησε τις αξίες της ελευθερίας, της αλληλεγγύης και της ασφάλειας στο επίκεντρο. Πρέπει να τις εναρμονίσουμε, καθώς και να μεγιστοποιήσουμε στο έπακρο τον αντίκτυπό τους στην κοινωνική ζωή» παρατήρησε η Πρόεδρος.

Τόνισε, επίσης, ότι χάρη στο επιστημονικό επίτευγμα της παραγωγής των εμβολίων σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα, τα οποία μας παρέχουν μια δίοδο διαφυγής από αυτή τη δύσκολη κατάσταση, μπορούμε πλέον να ατενίζουμε το μέλλον με περισσότερη ελπίδα και αισιοδοξία και υπογράμμισε ότι «ο θρίαμβος της επιστήμης πρέπει επίσης να μας υπενθυμίσει ότι μπορούμε ακόμα να προχωρήσουμε προς τα εμπρός και να βρούμε λύσεις, χωρίς να απεμπολήσουμε τις αξίες τις οποίες τιμούμε».

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, σημείωσε, ότι η πραγματοποίηση της Διάσκεψης για το Μέλλον της Ευρώπης ως συμμετοχικό και συμπεριληπτικό εγχείρημα είναι πολλά υποσχόμενη και ευχήθηκε «να δρέψουμε τους καρπούς της σε μια περίοδο κατά την οποία οι συμπολίτες μας και ιδίως οι νέοι μας ανυπομονούν για τέτοιες πρωτοβουλίες».

Όπως είπε «σε τελική ανάλυση, η δημοκρατία μπορεί να ιδωθεί ως ένα διαρκές εγχείρημα με σκοπό την πολιτική ελευθερία, τη συμμετοχή των πολιτών και τη χειραφέτηση, το οποίο πρέπει συνεχώς να υπερασπιζόμαστε, να ανανεώνουμε, να επεκτείνουμε και να εμβαθύνουμε. Πρέπει πάντα να είμαστε σε επαγρύπνηση, έτοιμοι να αδράξουμε τις ευκαιρίες για τη βελτίωση των θεσμών μας και την ενίσχυση του δημοκρατικού μας πολιτεύματος».

Στο πλαίσιο αυτό, τόνισε, ότι «η ανθεκτικότητα και η ανανέωση αποτελούν τις δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Η πρώτη κοιτάζει κυρίως προς το παρελθόν, για να αξιολογήσει την ισχύ του πολιτεύματός μας, ενώ η άλλη στρέφεται προς το μέλλον με σκοπό να το κάνει ακόμα πιο ισχυρό».

Καταλήγοντας, υπογράμμισε ότι «το δυτικό μας μοντέλο της δημοκρατίας, όπως επίσης και το ευρωπαϊκό ενοποιητικό εγχείρημα, στο οποίο εμπλεκόμαστε, αξίζουν και τα δύο να εργαστούμε και να αγωνιστούμε γι’ αυτά. Και, προφανώς, το μέλλον τους αξίζει να γίνει αντικείμενο προβληματισμού και ανάλυσης, κάτι στο οποίο αποσκοπεί και αυτό το Φόρουμ».

Ακολουθεί η ομιλία της Προέδρου της Δημοκρατίας Κατερίνας Σακελλαροπούλου:

«Με χαρά σας καλωσορίζω στην Αθήνα γι’ αυτό το σπουδαίο Φόρουμ, το οποίο διοργανώνεται σε συνεργασία με τους The New York Times. Ευτυχώς, μετά από ένα σύντομο διαδικτυακό διάλειμμα πέρυσι, φιλοξενείται ξανά με παρόντες τόσους πολλούς διακεκριμένους ομιλητές και προσκεκλημένους στη φυσική πατρίδα της δημοκρατίας, την Αθήνα.

Φέτος, το Φόρουμ εστιάζει στο θέμα «Ανθεκτικότητα και Ανανέωση». Και οι δύο έννοιες φανερώνουν όψεις της τρέχουσας πραγματικότητας: η δημοκρατία μας αποδείχτηκε ανθεκτική παρά τις κρίσεις, αλλά προκειμένου να αντιμετωπίσει τις υπάρχουσες και τις μελλοντικές προκλήσεις, πρέπει επίσης να ανανεωθεί.

Η εμφάνιση του κύματος του λαϊκισμού στην Ευρώπη και σε άλλες δυτικές δημοκρατίες είναι μία από αυτές τις προκλήσεις. Αντί να αποτελέσει μια αναζωογονητική και συμπεριληπτική δύναμη για το δημοκρατικό μας σύστημα, όπως ήλπιζαν ορισμένοι, εκδηλώθηκε ως ένα κίνημα που αποκλείει και εκφοβίζει. Έχει αμφισβητήσει τα θεμέλια της φιλελεύθερης δημοκρατίας μας και συνεχίζει να αμφισβητεί πολλές από τις κεντρικές αξίες της: το Κράτος Δικαίου, την ελευθερία του τύπου, τα δικαιώματα των μειονοτήτων, την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, για να αναφέρουμε μερικές από αυτές.

Ο λαϊκισμός δεν έχει εξαλειφθεί. Αντιθέτως, παρατηρείται η άνοδός του ακόμα σε συγκεκριμένες χώρες. Εντούτοις, έχει αποκαλύψει την πραγματική του φύση και την ασυμβατότητά του με κομβικές πτυχές της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Οι λαϊκιστικές δυνάμεις δεν μπορούν εφεξής να εξαπολύσουν την επίθεσή τους τόσο ανεμπόδιστα όσο στο παρελθόν. Τώρα γνωρίζουμε και μπορούμε να αντιδράσουμε.

Πρόκειται επομένως για ένα ευτυχές γεγονός το ότι η δημοκρατία άντεξε στα χτυπήματα, αποδεικνύοντας ότι είναι πολύ περισσότερο ανθεκτική από όσο πίστευαν οι εχθροί της και όσοι της ασκούν κριτική. Και τότε, ήρθε η πανδημία.

Πολλοί, στο ξεκίνημά της, εξέφρασαν τις αμφιβολίες τους κατά πόσο ένα δημοκρατικό καθεστώς θα μπορούσε να δράσει αποτελεσματικά, με σκοπό την αποτροπή της εξάπλωσής της, επιβάλλοντας όλα τα αναγκαία μέτρα και περιορισμούς. Από την άλλη, αυταρχικά καθεστώτα φαίνονταν πιο κατάλληλα για την εξάλειψή της και συνεπώς εμφανίζονταν ως μια σχεδόν αναπόδραστη εναλλακτική επιλογή, στην κοινωνία της διακινδύνευσης στην οποία ζούμε.

Παρ’ όλα αυτά, τα δημοκρατικά συστήματα κατέδειξαν εκ νέου την ανθεκτικότητά τους, ακόμα και σε αυτές τις δυσχερείς περιστάσεις. Σκληρά και πρωτόγνωρα -για τις γενιές μας- μέτρα έπρεπε να ληφθούν. Θεμελιώδη δικαιώματα και ελευθερίες, όπως η ελευθερία μετακίνησης εντός και εκτός της χώρας, η ελευθερία της θρησκευτικής λατρείας, το δικαίωμα συμμετοχής στην κοινωνική ζωή, το δικαίωμα στην εργασία, υπέστησαν περιορισμούς για λόγους δημόσιας υγείας.

Ωστόσο, το δημοκρατικό μας πολίτευμα μάς εξασφάλισε συνάμα τα κατάλληλα εργαλεία και θεσμούς, προκειμένου να υποβάλουμε σε έλεγχο νομιμότητας και συνταγματικότητας τα μέτρα, έτσι ώστε η επίκληση της κατάστασης έκτακτης ανάγκης να οριοθετηθεί και να περιοριστεί στο αναγκαίο.

Πολλές θυσίες έγιναν, για να ξεπεράσουμε τα δεινά που προκάλεσε η πανδημία. Όμως, βεβαιώνω με περηφάνια ότι, παρά το γεγονός πως δοκιμάστηκαν οι αντοχές των θεσμών και η δυνατότητά τους να παραγάγουν αποτελέσματα εντός ασφυκτικών χρονικών προθεσμιών και σύμφωνα με τις νόμιμες και δημοκρατικά νομιμοποιημένες προβλεπόμενες διαδικασίες, η ουσία του δημοκρατικού τρόπου ζωής μας δεν διαψεύσθηκε ποτέ ούτε αλλοιώθηκε από τη διαχείριση της πανδημίας.

Παρότι τα μέτρα έγιναν αρχικά δεκτά με σοκ και δέος από την πλειοψηφία των πολιτών, η πίστη στη δημοκρατία δεν χάθηκε στο τέλος. Αυτό που στην αρχή μας έφερε μακριά, μας έκανε ταυτόχρονα να συνειδητοποιήσουμε τον βαθμό στον οποίο εξαρτιόμαστε ο ένας από τον άλλον. Και αυτό φυσικά ισχύει όχι μόνο για τους ανθρώπους αλλά και για τα κράτη.

Χάρη στο επιστημονικό επίτευγμα της παραγωγής των εμβολίων σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα, τα οποία μας παρέχουν μια δίοδο διαφυγής από αυτή τη δύσκολη κατάσταση, μπορούμε πλέον να ατενίζουμε το μέλλον με περισσότερη ελπίδα και αισιοδοξία. Ο θρίαμβος της επιστήμης πρέπει επίσης να μας υπενθυμίσει ότι μπορούμε ακόμα να προχωρήσουμε προς τα εμπρός και να βρούμε λύσεις, χωρίς να απεμπολήσουμε τις αξίες τις οποίες τιμούμε.

Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν πολλές αλλαγές που πρέπει να γίνουν. Η πανδημία προκάλεσε μια βαθιά ενδοσκόπηση σχετικά με τους θεσμούς και τον τρόπο ζωής μας, όπως επίσης και μια επανεκτίμηση των προτεραιοτήτων μας. Τοποθέτησε τις αξίες της ελευθερίας, της αλληλεγγύης και της ασφάλειας στο επίκεντρο. Πρέπει να τις εναρμονίσουμε, καθώς και να μεγιστοποιήσουμε στο έπακρο τον αντίκτυπό τους στην κοινωνική ζωή.

Η δημοκρατία μας πρέπει να ανανεωθεί, σε εθνικό και υπερεθνικό επίπεδο, προκειμένου να μπορεί να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις και τις κρίσεις που ελλοχεύουν. Η κλιματική αλλαγή είναι οπωσδήποτε η σημαντικότερη εξ αυτών. ‘Αλλα κρίσιμα ζητήματα επίσης, όπως αυτό του Αφγανιστάν, καταδεικνύουν την ανάγκη να αγωνιζόμαστε για τις αξίες πάνω στις οποίες έχει οικοδομηθεί το δημοκρατικό μας πολίτευμα.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η πραγματοποίηση της Διάσκεψης για το Μέλλον της Ευρώπης ως συμμετοχικό και συμπεριληπτικό εγχείρημα είναι πολλά υποσχόμενη. Ελπίζω να δρέψουμε τους καρπούς της σε μια περίοδο κατά την οποία οι συμπολίτες μας και ιδίως οι νέοι μας ανυπομονούν για τέτοιες πρωτοβουλίες.

Σε τελική ανάλυση, η δημοκρατία μπορεί να ιδωθεί ως ένα διαρκές εγχείρημα με σκοπό την πολιτική ελευθερία, τη συμμετοχή των πολιτών και τη χειραφέτηση, το οποίο πρέπει συνεχώς να υπερασπιζόμαστε, να ανανεώνουμε, να επεκτείνουμε και να εμβαθύνουμε. Πρέπει πάντα να είμαστε σε επαγρύπνηση, έτοιμοι να αδράξουμε τις ευκαιρίες για τη βελτίωση των θεσμών μας και την ενίσχυση του δημοκρατικού μας πολιτεύματος.

Με βάση τα παραπάνω, η ανθεκτικότητα και η ανανέωση αποτελούν τις δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Η πρώτη κοιτάζει κυρίως προς το παρελθόν, για να αξιολογήσει την ισχύ του πολιτεύματός μας, ενώ η άλλη στρέφεται προς το μέλλον με σκοπό να το κάνει ακόμα πιο ισχυρό.

Το δυτικό μας μοντέλο της δημοκρατίας, όπως επίσης και το ευρωπαϊκό ενοποιητικό εγχείρημα, στο οποίο εμπλεκόμαστε, αξίζουν και τα δύο να εργαστούμε και να αγωνιστούμε γι’ αυτά. Και, προφανώς, το μέλλον τους αξίζει να γίνει αντικείμενο προβληματισμού και ανάλυσης, κάτι στο οποίο αποσκοπεί και αυτό το Φόρουμ.

Εύχομαι κάθε επιτυχία στο Athens Democracy Forum 2021 και στις συζητήσεις που θα ακολουθήσουν».