Ο οίκος Fitch εφαρμόζει ήδη μια «προσαρμογή» μιας βαθμίδας στις αξιολογήσεις σε γεωπολιτικά «καυτά» σημεία όπως το Ισραήλ, η Ταϊβάν και η Νότια Κορέα, ώστε να αντικατοπτρίζονται οι αυξημένοι κίνδυνοι. Ο επικεφαλής των κρατικών αξιολογήσεων, James Longsdon, δήλωσε στο Reuters ότι ο οργανισμός μπορεί να εξετάσει μια παρόμοια προσέγγιση στην Ευρώπη εάν η αμυντική συμμαχία αποδυναμωθεί.

«Προφανώς αυτό είναι το μόνο πράγμα που θα έπρεπε να εξετάσουμε για οποιοδήποτε από τα κυρίαρχα κράτη στην Ευρώπη, όπου από διαρθρωτικής άποψης πρέπει να το σκεφτούμε», δήλωσε ο Λόνγκσντον σε συνέντευξή του.

Η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρέντερικσεν, η οποία έχει προειδοποιήσει ότι μια σύγκρουση με τις ΗΠΑ για τη Γροιλανδία θα σήμαινε το τέλος του ΝΑΤΟ , δήλωσε στο Reuters την Πέμπτη ότι εξακολουθεί να υπάρχει μια «θεμελιώδης διαφωνία» με τις ΗΠΑ, αφότου ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επέμεινε εκ νέου ότι οι ΗΠΑ «χρειάζονται» τη Γροιλανδία.

Ο Λόνγκσντον τόνισε ότι η Fitch «θα πρέπει πρώτα να δει πώς θα εξελιχθούν αυτά τα πράγματα» και ότι οποιαδήποτε ενέργεια αξιολόγησης θα απαιτούσε προσεκτική αξιολόγηση, αν και η εγγύτητα με τη Ρωσία θα ήταν ένας βασικός παράγοντας. «Θα μπορούσε να είναι το σημείο όπου νιώθετε ότι η ευπάθεια σε ένα γεωπολιτικό γεγονός θα ήταν πιο εμφανής», είπε.

«Αυτός είναι ο γενικός εμπειρικός κανόνας, επομένως όσο πιο μακριά βρίσκεστε από τη Ρωσία, τόσο λιγότερο πιθανό είναι να συμβεί αυτό.»

Ο Λόνγκσντον δήλωσε ότι δεν ήταν δυνατόν να καθοριστεί χρονοδιάγραμμα για πιθανές κινήσεις, δεδομένου ότι παραμένει θεωρητικό ή εάν οι περικοπές θα μπορούσαν να συγχρονιστούν ή να συμβούν μεμονωμένα σε περίπτωση που ξεσπάσει σύγκρουση για τη Γροιλανδία.

Τόνισε επίσης ότι η Μολδαβία δεν είχε ακόμη υποστεί αυτό το είδος προσαρμογής προς τα κάτω στην αξιολόγηση B+, παρά το γεγονός ότι η Ρωσία διατηρεί περίπου 1.500 στρατιώτες στην αποσχισθείσα περιοχή της Υπερδνειστερίας, και ότι η κατάσταση ήταν περίπλοκη δεδομένου ότι ορισμένα μέρη της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης είχαν επίσης πιο φιλικές σχέσεις με τη Μόσχα από άλλα.

Ωστόσο, δήλωσε ότι οι εντάσεις για τη Γροιλανδία είναι απίθανο να επηρεάσουν την αξιολόγηση τριπλού ΑΑΑ της Δανίας. Η Δανία συγκαταλέγεται σε μια μικρή ομάδα ευρωπαϊκών χωρών με την κορυφαία πιστοληπτική βαθμολογία, μαζί με τη Γερμανία, την Ελβετία και τη Νορβηγία, και έχει ένα από τα χαμηλότερα επίπεδα χρέους στη συρρικνούμενη παγκόσμια λέσχη κρατών τριπλού ΑΑΑ.

«Η Γροιλανδία είναι μια μεγάλη χερσαία μάζα, αλλά είναι πολύ μικρή οικονομικά και δημοσιονομικά για τη Δανία», δήλωσε ο Λόνγκσντον. «Είναι μια πολύ ισχυρή αξιολόγηση τριπλού ΑΑΑ, οπότε νομίζω ότι μόνο η διαφορά μεγέθους καθιστά πολύ δύσκολο να δούμε μια κατάσταση που θα ήταν τόσο επακόλουθη».

Την Τρίτη, η Fitch τοποθέτησε την Euroclear Bank σε καθεστώς «rating watch negative», υπογραμμίζοντας ότι η έλλειψη επαρκών νομικών και οικονομικών εγγυήσεων μπορεί να επηρεάσει σοβαρά τον ισολογισμό του βελγικού αποθετηρίου τίτλων. Η πιθανή υποβάθμιση της πιστοληπτικής αξιολόγησης είναι άμεση συνέπεια αυτής της εξέλιξης.

Σύμφωνα με το Reuters, το βασικό πρόβλημα εντοπίζεται στους αυξημένους νομικούς κινδύνους και τους κινδύνους ρευστότητας που προκύπτουν από τα σχέδια της ΕΕ να αξιοποιήσει τα ακινητοποιημένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία για τη χορήγηση δανείου αποζημιώσεων στην Ουκρανία.

Σε ανακοίνωσή της την Τετάρτη, η Euroclear υπογράμμισε την ανάγκη για μεγαλύτερη διαφάνεια και λεπτομερέστερο σχεδιασμό του προτεινόμενου δανείου. Εκπρόσωπος του οργανισμού δήλωσε πως με τις κατάλληλες και ολοκληρωμένες δικλίδες ασφαλείας, υπάρχει εμπιστοσύνη ότι οι ουσιαστικοί κίνδυνοι θα αντιμετωπιστούν επαρκώς, τόσο σε βραχυπρόθεσμο όσο και σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Το βελγικό αποθετήριο προετοιμάζεται ήδη για διάφορα πιθανά σενάρια, καθώς αναμένονται περαιτέρω εξελίξεις.

Το σχέδιο της ΕΕ για τα 165 δισ. ευρώ

Η Ευρωπαϊκή Ένωση αναζητά λύσεις για τη χρηματοδότηση των αμυντικών και δημοσιονομικών αναγκών της Ουκρανίας κατά τη διετία 2026-2027. Το σχέδιο προβλέπει την αξιοποίηση έως 165 δισεκατομμυρίων ευρώ από περιουσιακά στοιχεία της ρωσικής κεντρικής τράπεζας που παραμένουν παγωμένα στην Ευρώπη, χωρίς ωστόσο να προχωρήσει σε ολική κατάσχεσή τους.

Η Euroclear, ως Κεντρικό Αποθετήριο Τίτλων του Βελγίου, κατείχε ομόλογα της ρωσικής κεντρικής τράπεζας κατά την έναρξη της ρωσικής εισβολής. Μετά τη λήξη των ομολόγων, τα μετρητά παρέμειναν στην Euroclear λόγω των ευρωπαϊκών κυρώσεων κατά της Μόσχας.

Αυτή τη στιγμή, τα εν λόγω κεφάλαια επενδύονται στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα με τη μορφή καταθέσεων overnight. Το σχέδιο της ΕΕ προβλέπει την επένδυση αυτών των κεφαλαίων σε ομόλογα μηδενικού κουπονιού που θα εκδοθούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Στη συνέχεια, η Ένωση θα διαθέσει τα χρήματα μέσω δανείου αποζημιώσεων προς την Ουκρανία. Η αποπληρωμή του δανείου θα πραγματοποιηθεί όταν η Ουκρανία λάβει πολεμικές αποζημιώσεις από τη Ρωσία, στο πλαίσιο μελλοντικής ειρηνευτικής συμφωνίας.

Η Fitch τόνισε ότι η έλλειψη επαρκών νομικών και χρηματοοικονομικών εγγυήσεων θα μπορούσε να δημιουργήσει αναντιστοιχία ληκτότητας στον ισολογισμό της Euroclear, ιδίως αν οι υποχρεώσεις της ρωσικής κεντρικής τράπεζας καταστούν πληρωτέες.

Ο οίκος αξιολόγησης ανακοίνωσε ότι θα αποφασίσει για την πιστοληπτική αξιολόγηση της Euroclear μόλις υπάρξει επαρκής σαφήνεια για τη διαδικασία χάραξης πολιτικής και την υλοποίηση του δανείου. Οι αποφάσεις αναμένονται μετά τη σύνοδο κορυφής της ΕΕ που πραγματοποιείται Πέμπτη και Παρασκευή.

Η κίνηση της Fitch αφορά:

• Τις μακροπρόθεσμες αξιολογήσεις πιστωτικού κινδύνου εκδότη (IDR) της Euroclear Bank και της Euroclear Holding στο επίπεδο “AA”
• Τις βραχυπρόθεσμες αξιολογήσεις IDR “F1+”
• Τις αξιολογήσεις βιωσιμότητας “aa”
• Τις συνολικές αξιολογήσεις χρέους του οργανισμού

«Γιατί είναι σημαντική αυτή η αναβάθμιση; Ή για να το πω λαϊκότερα, όπως ειρωνεύονταν κάποιοι από την αντιπολίτευση, «τρώγεται» η επενδυτική βαθμίδα της ελληνικής οικονομίας; Η απάντηση είναι πως όταν δεν την είχαμε την περασμένη δεκαετία σίγουρα πεινάσαμε ως λαός» έγραψε χαρακτηριστικά ο Πρωθυπουργός. Όπως εξήγησε, «η εμπιστοσύνη των ξένων αγορών και επενδυτών προς το αξιόχρεο της ελληνικής οικονομίας είναι αυτή που δίνει το σήμα ότι διαθέτουμε ένα όλο και πιο ελκυστικό επενδυτικό περιβάλλον, ασφαλή δημόσια οικονομικά και -το κρισιμότερο- πολιτική σταθερότητα που είναι και το σημαντικότερο για την ανάληψη ρίσκου και την υλοποίηση μακροπρόθεσμων επενδυτικών σχεδίων».

Ταυτόχρονα ο κ. Μητσοτάκης ανέδειξε τους πρακτικούς λόγους που φωτίζουν τη σημασία της πιστοληπτικής μας αναβάθμισης: «Η ταχύτερη αποπληρωμή και αποκλιμάκωση του ελληνικού δημόσιου χρέους οδηγεί, σύμφωνα με τον Οργανισμό Δημοσίου Χρέους, σε εξοικονόμηση περίπου 800 εκ ευρώ. Και αυτά είναι χρήματα που αντί να πηγαίνουν στην εξυπηρέτηση χρέους, μένουν και επιστρέφουν στις τσέπες των πολιτών με αύξηση κοινωνικών δαπανών, μείωση φόρων και αύξηση εισοδημάτων, σαν αυτή που μόλις ψηφίσαμε με το πακέτο της ΔΕΘ που ανακοινώθηκε τον Σεπτέμβριο και υλοποιείται ήδη από αυτόν τον μήνα».

Για τους αγρότες

Αναφορά έκανε ο κ. Μητσοτάκης και στον αγροτικό κόσμο, υπενθυμίζοντας ότι η κυβέρνηση ανακοίνωσε αύξηση κατά 50% και σε μόνιμη βάση της ποσότητας του αγροτικού πετρελαίου για το οποίο επιστρέφεται ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης.

Οι αγρότες που έλαβαν λιγότερα χρήματα τον Νοέμβριο, λόγω υπέρβασης του ορίου για τις μέγιστες δικαιούμενες ποσότητες, θα λάβουν το επιπλέον ποσό τον Δεκέμβριο.

Έως σήμερα, με τις 3 πρώτες δόσεις, έχουν καταβληθεί 56,3 εκ. ευρώ σε περίπου 113.000 αγρότες που είχαν συναλλαγές αγοράς αγροτικού πετρελαίου και απομένουν άλλες δύο πληρωμές για το οικονομικό έτος 2025. Παράλληλα, έως το τέλος Νοεμβρίου προχωρούν η προκαταβολή της βασικής ενίσχυσης και η πληρωμή του Μέτρου 23, ενώ μέχρι το τέλος του έτους προγραμματίζουμε να ολοκληρωθούν οι πληρωμές 8 εκκρεμών προγραμμάτων, η εξόφληση της βασικής ενίσχυσης, οι αποζημιώσεις του ΕΛΓΑ για τις ζημιές από τον παγετό και η προκαταβολή για την ανασύσταση του φυτικού κεφαλαίου στη Θεσσαλία από τον «Daniel».

«Ο αγροτικός κόσμος έχει κεντρικό ρόλο στο σχέδιό μας για την ανάπτυξη της χώρας. Γι’ αυτό είμαστε σε διαρκή διάλογο με τους παραγωγούς, προχωρούμε στην εξυγίανση του συστήματος πληρωμών και διασφαλίζουμε ότι οι πραγματικοί αγρότες και κτηνοτρόφοι είναι αυτοί που θα λαμβάνουν τους ευρωπαϊκούς πόρους, χωρίς καθυστερήσεις, χωρίς αδικίες», έγραψε.

Αναλυτικά η ανάρτηση Μητσοτάκη:

«Καλημέρα! Αν και έχουμε μπει για τα καλά στον Νοέμβριο, ο καιρός σε τίποτα δεν θυμίζει ότι φτάνουμε προς το τέλος του φθινοπώρου. Είναι από εκείνες τις στιγμές που μας υπενθυμίζουν, σχεδόν αθόρυβα αλλά επίμονα, πως η κλιματική αλλαγή δεν είναι μια μακρινή προειδοποίηση, αλλά μια πραγματικότητα που ζούμε ήδη. Κι αυτό το «παράδοξο» του καιρού γίνεται μια ακόμη αφορμή να δούμε πιο καθαρά τις προκλήσεις, αλλά και τις ευθύνες μας, στις οποίες θα αναφερθώ στη συνέχεια.

Πριν όμως, θέλω να ξεκινήσω από τα καλά νέα της ελληνικής οικονομίας που έφτασαν αργά το βράδυ της Παρασκευής, όταν ανακοινώθηκε μια ακόμη αναβάθμιση -η 2η κατά σειρά- της πιστοληπτικής ικανότητας της ελληνικής οικονομίας από τον οίκο Fitch.

Γιατί είναι σημαντική αυτή η αναβάθμιση; Ή για να το πω λαϊκότερα, όπως ειρωνεύονταν κάποιοι από την αντιπολίτευση, «τρώγεται» η επενδυτική βαθμίδα της ελληνικής οικονομίας; Η απάντηση είναι πως όταν δεν την είχαμε την περασμένη δεκαετία σίγουρα πεινάσαμε ως λαός. Διότι η εμπιστοσύνη των ξένων αγορών και επενδυτών προς το αξιόχρεο της ελληνικής οικονομίας είναι αυτή που δίνει το σήμα ότι διαθέτουμε ένα όλο και πιο ελκυστικό επενδυτικό περιβάλλον, ασφαλή δημόσια οικονομικά και -το κρισιμότερο- πολιτική σταθερότητα που είναι και το σημαντικότερο για την ανάληψη ρίσκου και την υλοποίηση μακροπρόθεσμων επενδυτικών σχεδίων. Υπάρχουν όμως και εντελώς πρακτικοί λόγοι που φωτίζουν τη σημασία της πιστοληπτικής μας αναβάθμισης: η ταχύτερη αποπληρωμή και αποκλιμάκωση του ελληνικού δημόσιου χρέους οδηγεί, σύμφωνα με τον Οργανισμό Δημοσίου Χρέους, σε εξοικονόμηση περίπου 800 εκ ευρώ. Και αυτά είναι χρήματα που αντί να πηγαίνουν στην εξυπηρέτηση χρέους, μένουν και επιστρέφουν στις τσέπες των πολιτών με αύξηση κοινωνικών δαπανών, μείωση φόρων και αύξηση εισοδημάτων, σαν αυτή που μόλις ψηφίσαμε με το πακέτο της ΔΕΘ που ανακοινώθηκε τον Σεπτέμβριο και υλοποιείται ήδη από αυτόν τον μήνα. Στόχος μας πλέον είναι να γίνουμε μια οικονομία κατηγορίας Α, να φτάσουμε δηλαδή το συντομότερο δυνατό στην ανώτερη βαθμίδα αξιολόγησης των ξένων οίκων. Εκεί που βρίσκονται και όλες οι χώρες που έχουν εξασφαλίσει την ευημερία των πολιτών τους με καλά εισοδήματα, στιβαρή οικονομία, κοινωνική συνοχή και ποιοτικά δημόσια αγαθά.

Επανέρχομαι τώρα στα της κλιματικής αλλαγής. Η προστασία της χώρας μας από φυσικές καταστροφές δεν μπορεί να περιμένει. Και αυτήν την εβδομάδα κάναμε ένα σημαντικό βήμα μπροστά: παραλάβαμε 3 νέα αεροσκάφη Diamond DA62 MPP, τα πρώτα ιδιόκτητα στην ιστορία του Πυροσβεστικού Σώματος. Πρόκειται για μέσα με εξαιρετικές επιχειρησιακές δυνατότητες που ανεβάζουν ποιοτικά τον πήχη, ενώ μειώνουν και το κόστος πτήσης σε σχέση με τα υπάρχοντα μέσα. Είναι ακόμα ένα βήμα για την αναβάθμιση των μέσων πυρόσβεσης, που υλοποιείται με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και μέσω του προγράμματος «ΑΙΓΙΣ» του Υπουργείου Πολιτικής Προστασίας, τη μεγαλύτερη επένδυση στην ανθεκτικότητα της πατρίδας μας έναντι της κλιματικής αλλαγής. Θα ακολουθήσουν και σύγχρονα ιδιόκτητα ελικόπτερα κατάσβεσης (τα δύο πρώτα θα παραληφθούν το καλοκαίρι του 2026) και η δραστική ανανέωση του στόλου των πυροσβεστικών αεροσκαφών, όχι μόνο με την αναβάθμιση των παλιών Canadair, αλλά κυρίως με την απόκτηση 7 καινούργιων Canadair 515. Το πρώτο εξ αυτών -με τον κωδικό Greece 1- θα παραδοθεί το 2028 και θα έχει δυνατότητα να επιχειρεί και το βράδυ, ώστε να σβήνουμε φωτιές καθόλη τη διάρκεια του 24ώρου.

Αλλαγή παραγράφου, αλλαγή θέματος και έρχομαι στη δημόσια υγεία και σε μια από τις πιο σημαντικές υπηρεσίες του ΕΣΥ, τις Κινητές Ομάδες Υγείας. Μια ομάδα γιατρών και νοσηλευτών που πηγαίνει η ίδια στον πολίτη, δωρεάν, είτε έχει ασφάλιση είτε όχι. Οι ΚΟΜΥ επεκτείνονται πλέον σε όλη την Ελλάδα, με έμφαση τις νησιωτικές, ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές, προκειμένου να παρέχουν πρωτοβάθμια φροντίδα και πρόληψη κατ’ οίκον σε πάνω 500.000 πολίτες ετησίως. Μόνο τον Νοέμβριο θα μεταβούν σε 900 περιοχές. Οποιοσδήποτε πολίτης μπορεί να τους καλέσει δωρεάν μέσω της γραμμής 1135 ή μέσω της κοινότητάς του και να υποβάλει αίτημα για κατ’ οίκον επίσκεψη. Οι ομάδες -σήμερα περίπου 900 επαγγελματίες και σύντομα περισσότεροι- πραγματοποιούν εξετάσεις στο σπίτι, δίνουν οδηγίες και συμβουλές μέσω τηλεϊατρικής, συνταγογραφούν φάρμακα, εμβολιάζουν και αν χρειάζεται συμπληρώνουν και τον ηλεκτρονικό φάκελο υγείας. Το πόσο χρήσιμη είναι η υπηρεσία αυτή φαίνεται στην πράξη. Στη πιλοτική τους λειτουργία σε 175 περιοχές της Ελλάδας, οι ΚΟΜΥ εντόπισαν πολλούς αδιάγνωστους πάσχοντες με υπέρταση, υψηλή χοληστερίνη και καρδιαγγειακά νοσήματα. Μαζί με το πρόγραμμα «Προλαμβάνω», αυτές οι δράσεις αλλάζουν για πρώτη φορά την πρόληψη στον τομέα της υγείας στη χώρα μας.

Αυτήν την εβδομάδα προχωρήσαμε επίσης σε μια σημαντική ενίσχυση προς τον αγροτικό κόσμο: ανακοινώσαμε την αύξηση κατά 50% και σε μόνιμη βάση της ποσότητας του αγροτικού πετρελαίου για το οποίο επιστρέφεται ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης. Ήταν αίτημα των παραγωγών και ικανοποιήθηκε, καθώς διαπιστώθηκε ότι 37.000 δικαιούχοι έλαβαν λιγότερα χρήματα τον Νοέμβριο από την επιστροφή του ΕΦΚ λόγω υπέρβασης του ορίου που υπήρχε για τις μέγιστες δικαιούμενες ποσότητες, βάσει των δεικτών μηχανικής απασχόλησης. Οι αγρότες αυτοί θα λάβουν το επιπλέον ποσό τον Δεκέμβριο. Να θυμίσω ότι, έως σήμερα, με τις 3 πρώτες δόσεις, έχουν καταβληθεί 56,3 εκ. ευρώ σε περίπου 113.000 αγρότες που είχαν συναλλαγές αγοράς αγροτικού πετρελαίου και απομένουν άλλες δύο πληρωμές για το οικονομικό έτος 2025. Παράλληλα, έως το τέλος Νοεμβρίου προχωρούν η προκαταβολή της βασικής ενίσχυσης και η πληρωμή του Μέτρου 23, ενώ μέχρι το τέλος του έτους προγραμματίζουμε να ολοκληρωθούν οι πληρωμές 8 εκκρεμών προγραμμάτων, η εξόφληση της βασικής ενίσχυσης, οι αποζημιώσεις του ΕΛΓΑ για τις ζημιές από τον παγετό και η προκαταβολή για την ανασύσταση του φυτικού κεφαλαίου στη Θεσσαλία από τον «Daniel». Ο αγροτικός κόσμος έχει κεντρικό ρόλο στο σχέδιό μας για την ανάπτυξη της χώρας. Γι’ αυτό είμαστε σε διαρκή διάλογο με τους παραγωγούς, προχωρούμε στην εξυγίανση του συστήματος πληρωμών και διασφαλίζουμε ότι οι πραγματικοί αγρότες και κτηνοτρόφοι είναι αυτοί που θα λαμβάνουν τους ευρωπαϊκούς πόρους, χωρίς καθυστερήσεις, χωρίς αδικίες.

Η κυβέρνηση υλοποιεί μια ολοκληρωμένη στεγαστική στρατηγική που αφορά όλους τους πολίτες, και φυσικά τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων, τα οποία μετακινούνται κάθε χρόνο σε όλη τη χώρα για να υπηρετήσουν την πατρίδα. Παρουσιάσαμε ένα νέο, 15ετές πρόγραμμα στεγαστικής κάλυψης των στρατιωτικών μας, με στόχο έως το 2040 να έχουν προστεθεί πάνω από 10.000 νέες κατοικίες στο οικιστικό απόθεμα του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, ώστε να καλυφθούν στο σύνολό τους οι ανάγκες του προσωπικού. Μέχρι τις αρχές του 2027 θα έχουν παραδοθεί πάνω από 1.000 νέες κατοικίες, ενώ παράλληλα τρέχει και ένα μεγάλο πρόγραμμα συντήρησης των περίπου 7.000 υφιστάμενων παλιότερων κατοικιών. Το σχέδιό μας περιλαμβάνει ακόμη νέους βρεφονηπιακούς σταθμούς, στέγες υποστηριζόμενης διαβίωσης για ηλικιωμένους απόστρατους και νέες φοιτητικές στέγες για τους φοιτητές στις στρατιωτικές μας σχολές. Πρόκειται για ένα ολοκληρωμένο πλέγμα αναβάθμισης και στήριξης των στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων, το πρώτο τόσο συνολικό εδώ και δεκαετίες. Ξεκινά από το μισθολόγιο-βαθμολόγιο, συνεχίζεται με την εκπαίδευση και φτάνει μέχρι τη βελτίωση της καθημερινότητάς τους. Είναι το ελάχιστο που τους οφείλουμε για την αποστολή που επιτελούν.

Να έρθω τώρα στην 3η Διακυβερνητική Σύνοδο Ελλάδας-Κύπρου που επιβεβαίωσε τη στρατηγική συνεργασία μας σε όλα τα κρίσιμα μέτωπα και τη σύμπλευσή μας σε όλα τα μεγάλα ζητήματα: από την υγεία, την παιδεία, την ασφάλεια, μέχρι και έργα που ενισχύουν το γεωπολιτικό αποτύπωμα των δύο χωρών. Αποφασίσαμε, έτσι, από κοινού να προχωρήσουμε στην άμεση επικαιροποίηση των οικονομοτεχνικών παραμέτρων για το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης, έτσι ώστε να μπορεί αυτό δυνητικά να ενισχυθεί και με την είσοδο νέων ισχυρών επενδυτών. Σε μια περίοδο αβεβαιότητας, Ελλάδα και Κύπρος παραμένουν πυλώνες σταθερότητας στην περιοχή. Αυτό φάνηκε και από τις πρόσφατες συμφωνίες με μεγάλες αμερικανικές εταιρείες στη χώρα μας, που ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, από τη Μεσόγειο έως τη Μολδαβία και την Ουκρανία. Ταυτόχρονα, υπάρχει και ένα ισχυρό εθνικό πρόσημο: ακολουθώντας το παράδειγμα της Κύπρου, ανοίγουμε νέο κεφάλαιο στις γεωτρήσεις. Μετά από 40 χρόνια, και μέσα στους επόμενους 18 μήνες, το πρώτο ερευνητικό γεωτρύπανο θα ξεκινήσει εργασίες στο Ιόνιο.

Περνώ τώρα σε μια μεγάλη μεταρρύθμιση που αλλάζει την καθημερινότητα δεκάδων χιλιάδων εργαζόμενων στο Δημόσιο και κάνει το κράτος συνολικά πιο λειτουργικό. Μιλάω για το νέο «Σύστημα Διαχείρισης Ανθρώπινου Δυναμικού», μια μεταρρύθμιση που το ελληνικό κράτος περίμενε εδώ και τουλάχιστον 15 χρόνια. Τι αλλάζει; Ότι επιτέλους τα ψηφιακά συστήματα του Δημοσίου αρχίζουν να «συνομιλούν» μεταξύ τους. Δεν θα χρειάζεται ένας υπάλληλος να συμπληρώνει τα ίδια χαρτιά ξανά και ξανά. Μια φορά θα δηλώνονται τα στοιχεία και από εκεί και πέρα θα τα αντλούν αυτόματα όλες οι υπηρεσίες. Κάθε δημόσιος υπάλληλος θα έχει, για πρώτη φορά, τον δικό του ψηφιακό φάκελο, όπου θα φαίνεται ολόκληρη η επαγγελματική του πορεία, από την πρόσληψη μέχρι τη συνταξιοδότηση. Και για πρώτη φορά επίσης το κράτος θα μπορεί να κάνει πραγματικό προγραμματισμό, βλέποντας πού λείπει προσωπικό, τι ανάγκες υπάρχουν, ποιες ειδικότητες χρειάζονται. Με απλά λόγια: πολλές διαδικασίες που μέχρι σήμερα «κόλλαγαν» σε χαρτιά και διπλολογισμούς, από προσλήψεις και άδειες μέχρι κρίσεις και πιστοποιητικά, τώρα θα γίνονται πιο γρήγορα και με μεγαλύτερη διαφάνεια.

Η μεταρρύθμιση αυτή έρχεται τη στιγμή που και τα διεθνή δεδομένα δείχνουν ότι η Ελλάδα ανεβάζει ταχύτητα στον ψηφιακό της δρόμο. Αυτό δείχνει η πρόσφατη έκθεση του ΟΟΣΑ που καταγράφει την πρόοδο συνολικά στην Ευρώπη στον ψηφιακό μετασχηματισμό και στην υιοθέτηση τεχνητής νοημοσύνης. Σε πολλούς δείκτες, και ειδικά σε αυτόν που μετρά τις δεξιότητες της τεχνητής νοημοσύνης στον πληθυσμό, ξεπερνάμε πλέον τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Παράλληλα, επενδύουμε σε υποδομές που βοηθούν στην ψηφιακή αναβάθμιση: ενισχύουμε με πόρους ύψους 21 εκ. ευρω από το Ταμείο Ανάκαμψης σημαντικές ερευνητικές μονάδες, όπως η «Αρχιμήδης» στο «Αθηνά» και το «AI Politeia Lab» στον «Δημόκριτο». Στόχος: περισσότερη γνώση, περισσότερη καινοτομία, περισσότερες ευκαιρίες για νέους επιστήμονες, ώστε το ταλέντο να μένει εδώ.

Και καθώς είμαστε σε ψηφιακό περιβάλλον, να κάνω μια αναφορά στο δωρεάν Ψηφιακό Φροντιστήριο, το οποίο ενισχύθηκε με 4 νέα μαθήματα επαγγελματικής εκπαίδευσης, με περισσότερες ώρες διδασκαλίας ανά μήνα και επιπλέον 10 εκπαιδευτικούς. Ταυτόχρονα, εμπλουτίζεται η ασύγχρονη υποστήριξή του με 3 καινούργια μαθήματα Ειδικής Αγωγής. Πρόκειται για μια πρωτοβουλία που στηρίζει έμπρακτα τους μαθητές και τους απόφοιτους δίνοντάς τους δωρεάν και ποιοτική υποστήριξη για την προετοιμασία τους, όπου και αν βρίσκονται. Και έχει ήδη απήχηση: από τις 22 Σεπτεμβρίου που ξεκίνησαν τα μαθήματα τα έχουν παρακολουθήσει 35.000 χρήστες από την Ελλάδα, την Κύπρο και το εξωτερικό.

Στο μέτωπο της ενέργειας, ένα από τα σημαντικότερα προγράμματα που «τρέχουν» αυτήν την περίοδο είναι το «Αλλάζω Σύστημα Θέρμανσης και Θερμοσίφωνα». Πάνω από 100.000 νοικοκυριά σε όλη τη χώρα εντάσσονται σε αυτό, σύμφωνα με τον πίνακα που δημοσίευσε το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Από τους νέους ωφελούμενους, τουλάχιστον 5.000 προέρχονται από ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, οι οποίοι θα έχουν αυξημένο ποσοστό επιχορήγησης. Με συνολικό προϋπολογισμό 647 εκ. ευρώ, το πρόγραμμα βοηθά τα νοικοκυριά να αντικαταστήσουν τα παλιά, ενεργοβόρα συστήματα θέρμανσης με πιο αποδοτικές και οικονομικές λύσεις, μειώνοντας το ενεργειακό κόστος.

Να αναφερθώ και στις 3 νέες στρατηγικές επενδύσεις, συνολικού ύψους 205,8 εκ. ευρώ, που εγκρίθηκαν αυτήν την εβδομάδα από την αρμόδια Διυπουργική Επιτροπή. Οι δύο αφορούν στη βιομηχανία και μια στον τουρισμό. Η πρώτη είναι το «Έργο Olympus» της ΑΓΕΤ ΗΡΑΚΛΗΣ-HOLCIM στο Μηλάκι Ευβοίας, που εισάγει στην Ελλάδα μία από τις πιο προηγμένες βιομηχανικές τεχνολογίες στον τομέα των δομικών υλικών στην Ευρώπη. Ακολουθεί η νέα μονάδα παραγωγής προηγμένων μονωτικών και ρητινούχων υλικών της ΝΕΟΤΕΧ ΑΕ στη Μαγούλα Αττικής, μιας ελληνικής εταιρείας με εξαγωγική παρουσία σε 70 χώρες και 4 ηπείρους. Και στον τουρισμό, η ΑΤΟΚΟΣ ΕΠΕ του Ομίλου Τσάκου προχωρά σε μια νέα τουριστική μονάδα στην Ιθάκη, που θα απευθύνεται σε υψηλών εισοδημάτων επισκέπτες. Ο συνολικός αριθμός στρατηγικών επενδύσεων -μαζί με τις ανωτέρω 3- που εγκρίθηκαν τον τελευταίο χρόνο ανέρχεται σε 18, συνολικού ύψους 2,7 δισ. ευρώ, που είναι ο μεγαλύτερος αριθμός στρατηγικών επενδύσεων όλα τα τελευταία χρόνια. Από αυτές, 9 αφορούν τη βιομηχανία, 7 τον τουρισμό, και 2 την έρευνα, την καινοτομία και την τεχνολογία. Και όλα αυτά έχουν σημασία γιατί φέρνουν πραγματική κίνηση στην οικονομία: δουλειές, παραγωγή, εξαγωγές, καλύτερες υπηρεσίες.

Συνεχίζω με δύο σημαντικές παρεμβάσεις στον τομέα του Πολιτισμού. Ξεκινώ από το Ρωμαϊκό Ωδείο της Πάτρας που έπειτα από τρία χρόνια εργασιών για την αναστήλωσή του, παραδόθηκε χθες στους κατοίκους και τους επισκέπτες της αχαϊκής πρωτεύουσας. Το σπουδαίο μνημείο, που έχει συνδέσει την παρουσία του με ορισμένες από τις πιο σημαντικές πολιτιστικές στιγμές της Πάτρας, προσφέρει πλέον ασφάλεια και μεγαλύτερη άνεση για να απολαμβάνουν μουσικές και θεατρικές παραστάσεις όλοι οι πολίτες, καθώς έγινε προσβάσιμο και στα άτομα με κινητικά προβλήματα. Εξίσου εντυπωσιακή και η παρέμβαση στον Ναό της Αφαίας στην Αίγινα, ένα από τα δημοφιλή τοπόσημα της χώρα μας που υποδέχεται κάθε χρόνο 100.000 επισκέπτες. Με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης αναβαθμίστηκε ο περιβάλλων αρχαιολογικός χώρος, τοποθετήθηκε αναβατόριο για ΑμεΑ και εγκαταστάθηκε σύγχρονο σύστημα πυρόσβεσης και πυροπροστασίας. Το μεγαλείο του Ναού αναδεικνύεται από τον νέο φωτισμό από την Ελευθερία Ντεκώ και τους συνεργάτες της. Έτσι, κλείνει ένας κύκλος «φωτεινής» ανάδειξης των τριών ναών, Παρθενώνα, Σουνίου και Αφαίας, αποκαθιστώντας τη «συνομιλία» τους, ακριβώς όπως στην αρχαιότητα.

Και πάνω σε αυτό το νήμα πολιτισμού, έρχεται και μια σημαντική είδηση για την ελληνική γλώσσα: η ομόφωνη απόφαση της UNESCO να ανακηρύξει την 9η Φεβρουαρίου ως Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας. Μια απόφαση ιστορικής σημασίας που αναγνωρίζει διεθνώς τη μοναδική και ανεκτίμητη συμβολή της ελληνικής γλώσσας στην παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά της ανθρωπότητας. Η διαδικασία είχε εκκινήσει τον περασμένο Απρίλιο, με πρόταση της Ελλάδας που είχε την υποστήριξη 90 κρατών-μελών του Οργανισμού. Θα δανειστώ τη φράση του εθνικού μας ποιητή, Διονυσίου Σολωμού: «Μήγαρις έχω άλλο στο νού μου, πάρεξ ελευθερία και γλώσσα». Είναι, και κλείνω με αυτό, μια απόφαση που δείχνει πως όσα χτίζουμε σήμερα πατούν σε μια πλούσια και ζωντανή παράδοση. Με αυτή τη σκέψη προχωράμε και στην επόμενη εβδομάδα. Να περάσετε καλά, ό,τι και αν κάνετε!

Όπως είπε σε δηλώσεις του στην ΕΡΤ, «αν δει κανείς όλη την εικόνα και όχι τη μισή, το ένα φέρνει το άλλο», σημειώνοντας ότι «ο καλύτερος τρόπος να πεις ένα ψέμα είναι να πεις τη μισή αλήθεια» – τακτική που, σύμφωνα με τον ίδιο, ακολουθεί η αντιπολίτευση από το 2019 μέχρι σήμερα.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος απάντησε στο επιχείρημα ότι η Ελλάδα βρίσκεται «μόνο πάνω από τη Βουλγαρία» στους μισθούς, τονίζοντας ότι η σύγκριση πρέπει να γίνεται με βάση την αφετηρία της χώρας. «Δεν εξελέγη ο Κυριάκος Μητσοτάκης το 2019 στη Ζυρίχη ούτε στο Λουξεμβούργο. Παρέλαβε μια οικονομία που είχε πληγεί βαθιά και σταδιακά ανεβάζει το επίπεδο».

Παραδέχτηκε ότι το στατιστικό για τους μισθούς ισχύει, πρόσθεσε όμως τα στοιχεία που, όπως είπε, δεν αναφέρει η αντιπολίτευση:

• Αύξηση μέσου μισθού 28% την τελευταία πενταετία
• Αύξηση κατώτατου μισθού 36%
• Σωρευτικός πληθωρισμός περίπου 20% την ίδια περίοδο

«Ακόμα και με τον πληθωρισμό, το καθαρό διαθέσιμο ατομικό εισόδημα έχει αυξηθεί 11%, ποσοστό τριπλάσιο του ευρωπαϊκού μέσου όρου», τόνισε.

Ως τον πιο «ειλικρινή» δείκτη για την πραγματική κατάσταση των πολιτών, ανέδειξε τον δείκτη ατομικής κατανάλωσης της Eurostat. «Εκεί δεν είμαστε δεύτεροι από το τέλος. Είμαστε έβδομοι, με σημαντική βελτίωση. Στο 81% του ευρωπαϊκού μέσου όρου».

Υπογράμμισε ότι η χώρα έχει προοδεύσει αλλά χρειάζεται να συνεχίσει. «Ο στόχος είναι να φτάσουμε τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Δεν πρέπει ούτε να πανηγυρίζουμε ούτε να μηδενίζουμε. Η Ελλάδα έχει βελτιωθεί πολύ και πρέπει να βελτιωθεί και άλλο. Αυτή είναι η αλήθεια».

Η νέα αξιολόγηση κλείνει τον ετήσιο κύκλο των προγραμματισμένων reviews για το 2025 και έρχεται ως συνέχεια του διπλού σήματος εμπιστοσύνης που έδωσε ο οίκος μέσα στη χρονιά:
πρώτα με τη μετατροπή του outlook σε θετικό και τώρα με την ουσιαστική αναβάθμιση της χώρας σε υψηλότερη βαθμίδα.

Ένα μήνυμα συνέπειας: η χώρα ανεβαίνει σταθερά

Μετά την πολυετή κρίση που οδήγησε την Ελλάδα στον «πάτο» των αξιολογήσεων και για σχεδόν 15 χρόνια στα «σκουπίδια» των αγορών, η νέα κίνηση της Fitch έρχεται ως επιβεβαίωση, όχι ως έκπληξη. Οι υπόλοιποι μεγάλοι οίκοι – S&P, DBRS, Scope – έχουν ήδη δώσει θετικές βαθμολογίες, με μόνο τη Moody’s να διατηρεί τη χώρα χαμηλότερα.

Η βαθμολογία BBB σημαίνει ότι η Ελλάδα δεν «ισορροπεί» πλέον στο όριο μεταξύ επενδυτικής και μη επενδυτικής βαθμίδας, αλλά εδραιώνεται σε ένα επίπεδο που μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο πιστοληπτικής οπισθοχώρησης με την πρώτη αναταραχή.

Γιατί το κάθε “σκαλί” μετράει

Η αναβάθμιση από BBB- σε BBB έχει πρακτική αξία. Για πολλά διεθνή θεσμικά χαρτοφυλάκια – συνταξιοδοτικά ταμεία, ασφαλιστικούς οργανισμούς και επενδυτικά funds με αυστηρές εντολές – η βαθμίδα BBB- είναι το ελάχιστο όριο συμμετοχής σε κρατικά ομόλογα. Το να ανεβαίνει η χώρα πάνω από αυτό το κατώφλι σημαίνει ότι ανοίγει η πόρτα για:

• ευρύτερη δεξαμενή επενδυτών,
• μεγαλύτερη και πιο σταθερή ζήτηση,
• κεφάλαια που μένουν μακροπρόθεσμα – τα λεγόμενα sticky money.

Αυτή η αλλαγή δεν είναι μόνο ποσοτική· είναι πρωτίστως ποιοτική, καθώς ενισχύει την εμπιστοσύνη και μειώνει το κόστος δανεισμού για όλο το σύστημα.

Το “timing” Πιερρακάκη και η στρατηγική χρέους

Η συγκυρία επίσης δεν ήταν τυχαία. Λίγες ώρες πριν από την ανακοίνωση της Fitch:

• από το Λονδίνο, ο υπουργός Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης προανήγγειλε στο Bloomberg ότι η Ελλάδα στοχεύει σε δημόσιο χρέος κάτω από 120% του ΑΕΠ πριν από το 2030,
• ο ΟΔΔΗΧ ανακοίνωσε ότι ακυρώνει άλλη μία προγραμματισμένη έκδοση τίτλων,
• και το Δημόσιο εμφανίζει εικόνα χώρας που πληρώνει περισσότερα και δανείζεται λιγότερα σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό.

Η Fitch, στην έκθεσή της, υπογραμμίζει την αξιοπιστία της ελληνικής δημοσιονομικής πολιτικής, σημειώνοντας:

«Η Ελλάδα ξεπέρασε τις απαιτήσεις του νέου δημοσιονομικού πλαισίου της ΕΕ το 2024… Η δημοσιονομική δέσμευση της κυβέρνησης θεωρείται εξαιρετικά αξιόπιστη».

Τα οφέλη της νέας βαθμίδας – Ποιοι κερδίζουν

Το χαμηλότερο country risk λειτουργεί σαν «υδραυλικός μηχανισμός» που διαχέει οφέλη σε όλη την οικονομία:

Για τις τράπεζες:

• καλύτερη στάθμιση κινδύνου για τα ελληνικά ομόλογα,
• φθηνότερη πρόσβαση στις αγορές.

Για τις επιχειρήσεις:

• συμπίεση των spreads στα εταιρικά ομόλογα,
• ευκολότερες και φθηνότερες εκδόσεις.

Για τις επενδύσεις:

• μείωση του WACC,
• έργα που μέχρι χθες θεωρούνταν οριακά βιώσιμα, σήμερα γίνονται χρηματοδοτήσιμα.

Η συνολική εικόνα οδηγεί σε περισσότερες επενδύσεις, νέα έργα, αύξηση της απασχόλησης και ενίσχυση των εισοδημάτων, δηλαδή σε μια αλυσίδα θετικών επιδράσεων που φτάνουν τελικά σε όλη την οικονομία.

«Η ανακοίνωση του οίκου Fitch Ratings, σε συνέχεια όλων αυτών που οδήγησαν στην ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας από τη χώρα μας μετά από μια ολόκληρη 15ετία, αποτελεί μια ακόμα ψήφο εμπιστοσύνης στην Ελλάδα. Έρχεται να επιβεβαιώσει εκ νέου, την διεθνή αναγνώριση για την αξιοπιστία, τη συνέπεια και την αποτελεσματικότητα της ακολουθούμενης αναπτυξιακής οικονομικής με δημοσιονομική σοβαρότητα και κοινωνικό πρόσημο, που ακολουθείται απαρέγκλιτα από τις κυβερνήσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη.

Αλλά, και τις θετικές προοπτικές που διανοίγονται για την ελληνική οικονομία. Για τη διατήρηση ρυθμών ανάπτυξης πολύ πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Για την περαιτέρω ενίσχυση των επενδύσεων. Για την ακόμα μεγαλύτερη μείωση του δημόσιου χρέους ως προς το ΑΕΠ. Για την ακόμα μεγαλύτερη μείωση φόρων. Για βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και διεύρυνση της πρόσβασης των επιχειρήσεων στα τραπεζικά ιδρύματα. Κυρίως όμως, για τη δημιουργία ακόμα περισσότερων νέων θέσεων εργασίας για όλους.

Μέσα σε ένα περιβάλλον πολιτικής σταθερότητας, παρά τους αντίθετους ανέμους που πνέουν διεθνώς, αλλά και εξίσου σταθεροποιημένα μακροοικονομικά μεγέθη, με την ίδια σύνεση, επιταχύνουμε τις μεταρρυθμίσεις που έχει ανάγκη ο τόπος, προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος της διπλής σύγκλισης με την υπόλοιπη Ευρώπη, τόσο σε επίπεδο εισοδημάτων όσο και σε επίπεδο ισόρροπης ανάπτυξης στο σύνολο της Επικράτειας.

Με την ίδια προσήλωση επιταχύνουμε την έμπρακτη υλοποίηση των δεσμεύσεών μας με στόχο κάθε ευρώ από τους ευρωπαϊκούς και τους εθνικούς πόρους, να αξιοποιηθεί προς όφελος της οικονομίας και της κοινωνίας. Με την ίδια συστηματικότητα και ρεαλισμό, να ανατροφοδοτήσουμε τον ενάρετο κύκλο που μετουσιώνει την συλλογική πρόοδο σε ατομική ευημερία».

Σύμφωνα με τον αμερικανικό οίκο, η απόφαση στηρίζεται στη θεαματική αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους, στις υψηλές δημοσιονομικές επιδόσεις, στην ανθεκτική αναπτυξιακή δυναμική και στη σημαντική πρόοδο του τραπεζικού συστήματος.

Η Fitch επισημαίνει ότι η Ελλάδα καταγράφει τη μεγαλύτερη μείωση χρέους μεταξύ των χωρών της ίδιας βαθμίδας, με συνολική πτώση άνω των 60 ποσοστιαίων μονάδων από το 2020.

Το χρέος διαμορφώθηκε στο 145% του ΑΕΠ το 2025, με προοπτική να κυλήσει στο 120% έως το 2030. Παράλληλα, το προφίλ του χρέους παραμένει εξαιρετικά ευνοϊκό: μέση διάρκεια 19 έτη, μέσο επιτόκιο 1,5% και υψηλό ταμειακό «μαξιλάρι» περίπου 18% του ΑΕΠ.

Η δημοσιονομική εικόνα θεωρείται από τις πιο ισχυρές στην Ευρώπη, με πρωτογενές πλεόνασμα 4,8% του ΑΕΠ και συνολικό πλεόνασμα περί το 1%.

Όπως τονίζει η Fitch, η επίδοση αυτή οφείλεται στη συνεχή αύξηση των εσόδων μέσω αποτελεσματικότερης φορολογικής διοίκησης και στη συγκράτηση δαπανών, ενώ οι στοχευμένες ελαφρύνσεις του 2026 δεν επιβαρύνουν τη δημοσιονομική πορεία.

Η ελληνική οικονομία αναπτύσσεται με ρυθμό κοντά στο 2%, υψηλότερα από την ευρωζώνη, λόγω της ενίσχυσης της κατανάλωσης, των ισχυρών επενδύσεων, της αύξησης της απασχόλησης και της βελτίωσης της οικονομικής θέσης των νοικοκυριών. Ο οίκος προβλέπει ότι η διαδικασία σύγκλισης με τον μέσο ευρωπαϊκό όρο θα συνεχιστεί.

Ιδιαίτερα θετική είναι και η εικόνα του τραπεζικού κλάδου, που πλέον εμφανίζει ισχυρά κεφαλαιακά αποθέματα, σταθερή οργανική κερδοφορία και ολοκληρωμένη εκκαθάριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, προσφέροντας σταθερό υπόβαθρο για την πιστοληπτική αξιολόγηση.

Αν και το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών παραμένει υψηλό (γύρω στο 6% του ΑΕΠ), η Fitch δεν το θεωρεί άμεσο κίνδυνο καθώς η συμμετοχή στην ευρωζώνη, αλλά και η σταθερότητα των εξωτερικών ροών κεφαλαίων, λειτουργούν ως δίχτυ ασφαλείας.

Πιερρακάκης: Η Ελλάδα αλλάζει επίπεδο – Η αναβάθμιση αφορά κάθε πολίτη

Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης σημείωσε ότι η αναβάθμιση της Fitch επιβεβαιώνει τον νέο ρόλο της χώρας στο ευρωπαϊκό οικονομικό περιβάλλον.

«Η Ελλάδα αλλάζει επίπεδο», τόνισε, επισημαίνοντας ότι η αναγνώριση της Fitch έρχεται σε μια περίοδο που η κυβέρνηση προχωρά στη μεγαλύτερη μείωση φόρων της Μεταπολίτευσης.

Ο κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι η απόφαση του οίκου έχει άμεσο όφελος για τους πολίτες, καθώς σημαίνει:

• χαμηλότερο κόστος δανεισμού για το Δημόσιο,
• περισσότερη ρευστότητα για τις επιχειρήσεις,
• ευκολότερη πρόσβαση στη χρηματοδότηση,
• ενίσχυση της εμπιστοσύνης των διεθνών επενδυτών,
• νέες επενδύσεις και περισσότερες θέσεις εργασίας.

«Η σημερινή απόφαση επιβεβαιώνει ότι η Ελλάδα χτίζει μια νέα θέση στο οικονομικό και επενδυτικό τοπίο της Ευρώπης. Συνεχίζουμε για μια Ελλάδα πιο δυνατή, πιο σύγχρονη και πιο δίκαιη για όλους», κατέληξε.

«Το αμερικανικό backstop είναι κάτι που βοήθησε την Αργεντινή να αποτρέψει μια υποβάθμιση της αξιολόγησης, οι κίνδυνοι της οποίας θα είχαν αυξηθεί εάν η κεντρική τράπεζα είχε συνεχίσει να αφαιμάσσει τα διεθνή αποθέματα για να υπερασπιστεί το καθεστώς συναλλάγματος», δήλωσε σε email στο Reuters ο Τοντ Μαρτίνεθ, συν-επικεφαλής της ομάδας κρατικών ομολόγων της Fitch Ratings στην Αμερική.

Η κεντρική τράπεζα της Αργεντινής δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι υπέγραψε συμφωνία σταθεροποίησης συναλλαγματικής ισοτιμίας ύψους 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων με το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ, μέρος ενός σχεδίου των ΗΠΑ για την υποστήριξη των μεταρρυθμιστικών πολιτικών του προέδρου Μιλέι ενόψει των κρίσιμων ενδιάμεσων εκλογών αυτό το Σαββατοκύριακο. Η τράπεζα δήλωσε την Τρίτη ότι πούλησε 45,5 εκατομμύρια δολάρια από τα αποθεματικά της για να υποστηρίξει τη συναλλαγματική ισοτιμία.

Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ δήλωσε ότι γίνονται εργασίες για μια τραπεζική διευκόλυνση ύψους 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την αγορά ομολόγων της Αργεντινής.

Ο Μαρτίνεθ δήλωσε ότι τέτοιες γραμμές σωτηρίας «δεν επαρκούν για να επιφέρουν αναβάθμιση των αξιολογήσεων, εκτός εάν αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου που θα επιτρέψει σε μια κυβέρνηση να δημιουργήσει τα δικά της συναλλαγματικά αποθέματα ασφαλείας, έτσι ώστε να μην χρειαστεί άλλη γραμμή σωτηρίας στο μέλλον».

Τα διεθνή ομόλογα δολαρίου της Αργεντινής υποχώρησαν την Τετάρτη κατά περίπου ένα σεντ το καθένα, ενώ το πέσο ενισχύθηκε οριακά μετά το ιστορικό χαμηλό κλεισίματος την Τρίτη.

Οι χρηματοπιστωτικές αγορές αρχικά θεώρησαν την υποστήριξη των ΗΠΑ ως ανοδικό σήμα, αλλά ήταν ασταθείς ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών αυτή την Κυριακή, καθώς το κόμμα του Μιλέι επιδιώκει να ενισχύσει τη μειοψηφική του θέση στη νομοθετική εξουσία.

«Η κατάρρευση της κυβέρνησης λόγω μη παροχής ψήφου εμπιστοσύνης καταδεικνύει τον κατακερματισμό και την αυξανόμενη πόλωση στην εσωτερική πολιτική σκηνή» αναφέρει η ανακοίνωση του οίκου Fitch.

«Αυτή η αστάθεια αποδυναμώνει τη δυνατότητα του πολιτικού συστήματος να εφαρμόσει σημαντική δημοσιονομική εξυγίανση» συμπληρώνει ο οίκος αξιολόγησης, θεωρώντας απίθανο το ενδεχόμενο η Γαλλία να μειώσει το έλλειμμα του προϋπολογισμού στο 3% του ΑΕΠ έως το 2029, όπως ήλπιζε η απερχόμενη κυβέρνηση.

Ο Fitch σημειώνει ότι η Ελλάδα κατέγραψε δημοσιονομικό πλεόνασμα 1,3% του ΑΕΠ το 2024 και πρωτογενές δημοσιονομικό πλεόνασμα 4,8%, με το τελευταίο να υπερβαίνει τον αρχικό στόχο της κυβέρνησης που ήταν 1%. 

Το αποτέλεσμα αυτό, προσθέτει, «είναι επίσης καλύτερο από τις προσδοκίες του Fitch και σηματοδοτεί μια αξιοσημείωτη βελτίωση από το έλλειμμα 1,4% το 2023».

Συγκρίνεται επίσης ευνοϊκά με το σημερινό μέσο έλλειμμα χωρών με αξιολόγηση «ΒΒΒ» που είναι 3,7%.

Κατά την άποψη του Fitch, η υπεραπόδοση αντανακλά διαρθρωτικές δημοσιονομικές βελτιώσεις, κυρίως την καλύτερη είσπραξη φόρων λόγω προηγούμενων φορολογικών μέτρων και τον αυστηρό έλεγχο των δαπανών. 

«Δεδομένης αυτής της ισχυρής θέσης εκκίνησης, ο Fitch προβλέπει δημοσιονομικά πλεονάσματα το 2025 και το 2026, αλλά χαμηλότερα από το 1%».

Τον Απρίλιο του 2025, προσθέτει, η κυβέρνηση ανακοίνωσε δημοσιονομική ελάφρυνση συνολικού ύψους 1 δισ. ευρώ, (0,5% του ΑΕΠ) για την τόνωση των επενδύσεων και τη στήριξη των συνταξιούχων και των ενοικιαστών κατοικιών.

• Το δημοσιονομικό πλεόνασμα και η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 2,3% οδήγησαν σε μείωση του ακαθάριστου χρέους της γενικής κυβέρνησης προς το ΑΕΠ κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες το 2024, στο 154%. 

Τι αναφέρει για το χρέος

Αν και εξακολουθεί να είναι σχεδόν τρεις φορές υψηλότερο από τη διάμεση τιμή 52% των χωρών με αξιολόγηση «ΒΒΒ», το χρέος αυτό είναι περισσότερο από 50 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερο από το υψηλό επίπεδο του 209% το 2020, αναφέρει ο οίκος.

«Η Ελλάδα έχει επιτύχει τη μεγαλύτερη μείωση του χρέους μετά την πανδημία μεταξύ των κρατών που αξιολογούνται από τον Fitch με επενδυτική βαθμίδα». 

Επιπλέον, τα ταμειακά αποθέματα ασφαλείας είναι υψηλά, περίπου 36 δισ. ευρώ (16% του ΑΕΠ), επαρκή για να καλύψουν όλες τις λήξεις χρέους κατά τα επόμενα τρία χρόνια. 

«Αναμένουμε ότι η ταχεία μείωση του χρέους θα συνεχιστεί μεσοπρόθεσμα, με τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ να προσεγγίζει το 120% έως το 2030 στο βασικό μας σενάριο».

Τα δημοσιονομικά αποτελέσματα του 2024 υπογραμμίζουν την ισχυρή δέσμευση της κυβέρνησης για δημοσιονομική σύνεση, τονίζει ο Fitch. Η πιο πρόσφατη επίσημη δημοσιονομική πρόβλεψη, με τη επικαιροποίηση του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού σχεδίου του Μαΐου 2025, είναι πλήρως ευθυγραμμισμένη με το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ. 

Ο σωρευτικός ρυθμός αύξησης των πρωτογενών καθαρών δαπανών το 2024-2025, η νέα βασική δημοσιονομική μεταβλητή, αναθεωρήθηκε σε 4,2% από τον αρχικό στόχο του 6,5%. 

«Θεωρούμε ότι η δέσμευση της κυβέρνησης για μικρά δημοσιονομικά ελλείμματα και σταθερή μείωση του χρέους/ΑΕΠ είναι ιδιαίτερα αξιόπιστη, υποστηριζόμενη από το ιστορικό της περιόδου μετά την πανδημία», σημειώνεται.

Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας διατηρεί ισχυρή δημόσια στήριξη από τις εκλογές του 2023, αναφέρει ο οίκος. Ωστόσο, η αργή πρόοδος στη διερεύνηση του σοβαρού σιδηροδρομικού ατυχήματος του Φεβρουαρίου 2023 οδήγησε σε νέο κύμα δημόσιων διαμαρτυριών στις αρχές του 2025. 

Πέρα από τις άμεσες πολιτικές επιπτώσεις, η δυσαρέσκεια του κοινού θα μπορούσε να ασκήσει μεγαλύτερη πίεση στην κυβέρνηση να χαλαρώσει ουσιαστικότερα τη δημοσιονομική στάση, προσθέτει. 

Η Ελλάδα είχε ιστορικά υψηλότερες αμυντικές δαπάνες από τις περισσότερες χώρες της ΕΕ, κοντά στο 3% του ΑΕΠ, σύμφωνα με τον ορισμό του ΝΑΤΟ. 

Ως εκ τούτου, υπάρχει μικρότερη πίεση για την ενίσχυση αυτών των δαπανών, περιορίζοντας περαιτέρω τους μεσοπρόθεσμους δημοσιονομικούς κινδύνους.

• Το ευνοϊκό προφίλ χρέους της Ελλάδας, με μεγάλη μέση διάρκεια 19 ετών, με ευνοϊκά επιτόκια και μεγάλα ταμειακά αποθέματα, μειώνει σημαντικά τους κινδύνους της αγοράς και λειτουργεί ως ασπίδα έναντι σοκ από μεγαλύτερες διακυμάνσεις στις αγορές ομολόγων. 

Το τεκμαρτό επιτόκιο του χρέους είναι περίπου 1,5%, συμπεριλαμβανομένης της επίπτωσης από τους αναβαλλόμενους τόκους, πολύ χαμηλότερο από την πορεία αύξησης του ονομαστικού ΑΕΠ της Ελλάδας, η οποία εκτιμάται σε περίπου 4%.

Το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2,3% το 2024, με τον ίδιο ρυθμό όπως και το 2023, λόγω της εγχώριας ζήτησης. 

Η κατανάλωση των νοικοκυριών στηρίχθηκε από την αύξηση του πραγματικού εισοδήματος και της απασχόλησης, ενώ συνεχίστηκε η ζωηρή αύξηση των επενδύσεων, εν μέρει λόγω της τόνωσης από τις επιχορηγήσεις και τα δάνεια του Next Generation EU. 

Οι καθαρές εξαγωγές είχαν μικρή αρνητική συμβολή στην ανάπτυξη, κυρίως λόγω του υψηλότερου εισαγωγικού περιεχομένου των επενδύσεων.

«Προβλέπουμε ότι η ανάπτυξη θα παραμείνει πάνω από 2% το 2025 και το 2026, πολύ πάνω από την πρόβλεψή μας για ανάπτυξη 0,4% στην ευρωζώνη», σημειώνει ο οίκος. 

Οι άμεσοι κίνδυνοι για την Ελλάδα από τον παγκόσμιο εμπορικό πόλεμο είναι μικροί, καθώς οι εξαγωγές προς τις ΗΠΑ αποτελούν μόνο το 4% των συνολικών εξαγωγών, πολύ κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ. «Ωστόσο, ένα πιο σοβαρό σοκ στις μεγάλες οικονομίες της ΕΕ θα μπορούσε να έχει σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στην Ελλάδα», προσθέτει.

• Πηγές του ΥΠΕΘΟ μετά την αναβάθμιση μιλούσαν για «αταλάντευτη πορεία ανάκαμψης της χώρας».

Όπως επισημαίνεται στην άτυπη ενημέρωση του ΥΠΕΘΟ «ο επενδυτικός οίκος Fitch αναβάθμισε απόψε τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας σε θετικές, από σταθερές που ήταν έως σήμερα, επιβεβαιώνοντας την αταλάντευτη πορεία ανάκαμψης της χώρας. Ο ένας μετά τον άλλον, οι διεθνείς οίκοι αξιολόγησης ανεβάζουν επενδυτικά σκαλοπάτια την Ελλάδα, αναγνωρίζοντας τη μεγάλη πρόοδο που έχει επιτευχθεί τα τελευταία χρόνια. Ο οίκος Fitch αναθεωρεί προς τα πάνω τις προβλέψεις του για την ελληνική οικονομία, επισημαίνοντας ότι οι διαθρωτικές μεταρρυθμίσεις, ο δημοσιονομικός έλεγχος, η βελτιωμένη είσπραξη των φόρων και η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής συνέβαλαν στη ριζική αλλαγή της εικόνας της».

Ακολούθως παρατίθενται, στην ίδια ενημέρωση, σημεία εκ της εκθέσεως του Οίκου Fitch.

«• Το συνολικό πλεόνασμα του 1,3% και το πρωτογενές 4,8% για το 2024, ξεπερνούν τις εκτιμήσεις του οίκου, όπως ο ίδιος χαρακτηριστικά αναφέρει. Δεδομένης της ισχυρής αυτής θέσης, η Fitch προβλέπει συνολικό πλεόνασμα στον προϋπολογισμό του 2025 και 2026 κοντά στο 1%.

• Διαπιστώνεται κατακόρυφη πτώση του δημόσιου χρέους. Η Ελλάδα πέτυχε τη μεγαλύτερη πτώση χρέους μετά την πανδημία ανάμεσα στις χώρες που αξιολογεί η Fitch. Επίσης, επισημαίνεται ότι τα υψηλά ταμειακά αποθέματα των 36 δισ. ευρώ (16% του ΑΕΠ) επαρκούν για να καλύψουν όλες τις ωριμάνσεις χρέους, εν προκειμένω λήξεις ομολόγων, την επόμενη τριετία. Ο οίκος προβλέπει ότι η ταχεία μείωση χρέους θα συνεχιστεί μεσοπρόθεσμα, με το ποσοστό χρέους προς το ΑΕΠ να προσεγγίζει σε ένα βασικό σενάριο το 120% ως το 2030.
• Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στο συνετό και αξιόπιστο δημοσιονομικό πλαίσιο, με βάση το οποίο κινείται η χώρα. Υπογραμμίζει την ισχυρή δέσμευση της κυβέρνησης για δημοσιονομική σύνεση και τονίζει ότι η τελευταία επίσημη δημοσιονομική πρόβλεψη, δηλαδή η ενημέρωση του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού σχεδίου του Μαΐου 2025, ευθυγραμμίζεται πλήρως με το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ.
• Η Fitch εστιάζει στην ανθεκτική οικονομική ανάπτυξη της χώρας, που τρέχει με ρυθμό 2,3% το 2024. Εκτιμά ότι η ανάπτυξη θα παραμείνει πάνω από το 2% το 2025 και το 2026, πολλαπλάσια του 0,4% που είναι η πρόβλεψη του οίκου για τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Η έκθεση επισημαίνει την πραγματική αύξηση του εισοδήματος των πολιτών και την ενίσχυση της απασχόλησης, την ίδια στιγμή που συνεχίστηκε η άνοδος των επενδύσεων.»

Καταλήγει, δε, το ενημερωτικό σημείωμα του ΥΠΕΘΟ: « H εκτίμηση της Fitch για το ενδεχόμενο ενός πιο σοβαρού «σοκ», όπως το χαρακτηρίζει, στις μεγάλες οικονομίες της Ευρώπης ως αποτέλεσμα της επιβολής δασμών, την καθιστούν πιο συγκρατημένη στις εκτιμήσεις της από τους υπόλοιπους διεθνείς οίκους. Ωστόσο, στην έκθεση της, επισημαίνει ότι η Ελλάδα βαδίζει σε σταθερή τροχιά οικονομικής ωρίμανσης και διεθνούς αξιοπιστίας. Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών θα συνεχίσει ακριβώς στην ίδια πορεία με σχέδιο και σταθερότητα για μια ισχυρή οικονομία και για μια βιώσιμη ανάπτυξη που θα αντανακλάται στη ζωή των Ελλήνων πολιτών.»