Στο Επίκεντρο οι Ευρωπαϊκές Εξελίξεις και η Καινοτομία

Το κανονιστικό περιβάλλον για τα φάρμακα και τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα στην Ευρωπαϊκή Ένωση μεταβάλλεται ραγδαία. Ο ΕΟΦ καλείται να διαδραματίσει κομβικό ρόλο στον σχεδιασμό της νέας φαρμακευτικής πολιτικής, προσαρμοζόμενος στις παγκόσμιες προκλήσεις που επηρεάζουν τη διαθεσιμότητα των προϊόντων υγείας.

Ο Υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, χαιρετίζοντας την εκδήλωση, χαρακτήρισε τον ΕΟΦ ως έναν οργανισμό «εξαιρετικά κρίσιμο», εξαίροντας τη γόνιμη συνεργασία που έχει αναπτυχθεί με την πολιτική ηγεσία. Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος του ΕΟΦ, Σπ. Σαπουνάς, έδωσε το σύνθημα για μια νέα, εξωστρεφή πορεία, τονίζοντας ότι η κινητήριος δύναμη του Οργανισμού είναι το εξειδικευμένο στελεχιακό του δυναμικό, το οποίο αποτελεί το θεμέλιο της εμπιστοσύνης και της καινοτομίας.

Το Ευρωπαϊκό Όραμα: Η Ευρώπη ως Παγκόσμιος Ρυθμιστής

Η κεντρική ομιλήτρια, Maria Jesus Lamas Diaz, Πρόεδρος του Ισπανικού Οργανισμού Φαρμάκων και επικεφαλής του δικτύου HMA (Heads of Medicines Agency), περιέγραψε τη φιλοδοξία της Ε.Ε. να καταστεί:

• Πρότυπος παγκόσμιος ρυθμιστής.
• Κόμβος βιοϊατρικής καινοτομίας.
• Εγγυητής ισότιμης πρόσβασης μέσω τεχνολογικής αναβάθμισης και βέλτιστης νομοθεσίας.

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο προϊστάμενος της Δ/νσης Φαρμάκου του Υπουργείου Υγείας, Δρ. Στ. Ευαγγελάτος, επισήμανε ότι ο ΕΟΦ βρίσκεται στο «σταυροδρόμι» της επιστήμης, της οικονομίας και της γεωπολιτικής σταθερότητας.

Οι 4 Πυλώνες Δράσης του ΕΟΦ

Οι προϊστάμενοι των Διευθύνσεων του Οργανισμού ανέλυσαν τους τομείς όπου ο ΕΟΦ πρωταγωνιστεί:

1. Ποιοτικός Έλεγχος & Ασφάλεια: Ο Β. Βιολάκης εξήγησε πώς οι εργαστηριακοί έλεγχοι διασφαλίζουν τη συμμόρφωση των φαρμάκων με τις αυστηρότερες προδιαγραφές.
2. Κλινικές Μελέτες & Έρευνα: Ο Σ. Ταραζής ανέδειξε τη σημασία των νέων διαδικασιών αξιολόγησης για την έγκαιρη πρόσβαση σε καινοτόμες θεραπείες χωρίς οικονομική επιβάρυνση του συστήματος.
3. Αξιολόγηση Προϊόντων: Η Μ. Ορφανού ανέλυσε τις ευρωπαϊκές κατευθυντήριες γραμμές που διέπουν τις διαδικασίες έγκρισης.
4. Έλεγχος Αγοράς: Ο Δ. Δήμας εστίασε στον συντονισμό για την αποτροπή ελλείψεων και τη διασφάλιση της πρόσβασης των ασθενών.

Η Φωνή της Αγοράς και των Ασθενών: Προκλήσεις και Ανάγκες

Οι εκπρόσωποι των παραγωγικών και κοινωνικών φορέων κατέθεσαν τις δικές τους προτάσεις για έναν ισχυρότερο ΕΟΦ:

• Ένωση Ασθενών Ελλάδας (Μ. Τσεκούρα): Ζήτησε στενότερη συνεργασία για την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης και την ενημέρωση για τις κλινικές μελέτες.
• HACRO (Ευαγ. Κοράκη): Υπογράμμισε την ανάγκη ενίσχυσης του ΕΟΦ με προσωπικό, ώστε η Ελλάδα να γίνει ελκυστικός προορισμός για διεθνείς κλινικές δοκιμές.
• ΠΕΦ (Θ. Τρύφων): Έθεσε ως επιτακτική ανάγκη την επίλυση της υποστελέχωσης εντός του 2026 και τη δημιουργία δομών για την παροχή επιστημονικής συμβουλής στην ελληνική φαρμακοβιομηχανία.
• ΣΦΕΕ (Μ. Χειμώνας): Εστίασε στα κίνητρα που απαιτούνται για να μετατραπεί η χώρα σε ερευνητικό κέντρο.
• PIF (Λ. Μπαρμπετάκη): Προέταξε το τρίπτυχο «Συνεργασία – Εκσυγχρονισμός – Διασύνδεση» για τη μετάβαση από την απλή έγκριση στην πραγματική πρόσβαση του ασθενούς.
• ΣΕΙΒ (Κ. Μαριάκης) & ΠΦΣ (Α. Βαλτάς): Αναφέρθηκαν στις ιδιαιτερότητες των ιατροτεχνολογικών προϊόντων και στον ρόλο των φαρμακείων στις κλινικές μελέτες αντίστοιχα.

Ψηφιακή Επανάσταση 2027: Η Ανακοίνωση του Γενικού Γραμματέα

Μια σημαντική είδηση προέκυψε από την ομιλία του Γ.Γ. Στρατηγικού Σχεδιασμού, Ά. Αγγελή, ο οποίος ανακοίνωσε τη δημιουργία μιας νέας ψηφιακής πλατφόρμας επικοινωνίας και συντονισμού όλων των εθνικών Επιτροπών Φαρμάκου.

Η πλατφόρμα, που αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία το 2027, θα επιτρέπει:

• Την πλήρη ιχνηλάτηση σε πραγματικό χρόνο όλων των αιτημάτων αποζημίωσης.
• Τη διαφάνεια από την κατάθεση του αιτήματος έως την τελική αξιολόγηση.
• Τον συντονισμό για την αντιμετώπιση των ελλείψεων μέσω της πλήρους παρακολούθησης της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Η ημερίδα έκλεισε με μια κοινή διαπίστωση: ο ΕΟΦ του 2026 είναι ένας οργανισμός σε κίνηση, που επιδιώκει να γεφυρώσει την επιστημονική αυστηρότητα με την ανάγκη για γρήγορη πρόσβαση σε νέες θεραπείες. Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε σε κλίμα αισιοδοξίας με την κοπή της πρωτοχρονιάτικης πίτας, σηματοδοτώντας μια χρονιά γεμάτη προκλήσεις και θεσμικές μεταρρυθμίσεις.

Αυτή η πρωτοβουλία, σε συνδυασμό με τις ήδη υπάρχουσες δράσεις αποστολής φαρμάκων (φαρμακεία ΕΟΠΥΥ και κατ οίκον παράδοση φαρμάκων), στοχεύει στην περαιτέρω διευκόλυνση των δικαιούχων φαρμακευτικής περίθαλψης, επιτρέποντάς τους να παραλαμβάνουν σε καθορισμένο χρονοδιάγραμμα συγκεκριμένα φάρμακα-κατηγορίες φαρμάκων υψηλού κόστους από το φαρμακείο της επιλογής τους.

Εκτιμάται ότι κατά την πρώτη φάση υλοποίησης της δράσης περίπου 20.000 συνταγές τον μήνα -κατά μέσο όρο- δύναται να διατίθενται σε ασθενείς στα ιδιωτικά φαρμακεία (έναντι 1.500 συνταγών τον μήνα βάσει της υφιστάμενης διαδικασίας).

Ο κ. Γεωργιάδης, σε δηλώσεις του, υπενθύμισε ότι η πρώτη φορά που μίλησε για την ανάγκη τα ιδιωτικά φαρμακεία να παρέχουν Φάρμακα Υψηλού Κόστους στους ασθενείς πέρα από τα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ ήταν το 2013 και σήμερα, το 2026, τελικά το εγκαινιάζει. Ανακοίνωσε ότι από 16 Φεβρουαρίου θα είναι έτοιμη η πλατφόρμα του ΕΟΠΥΥ για να μπορούν οι ασθενείς να κάνουν τις αιτήσεις τους. Σε πρώτη φάση θα αφορά ασθενείς που πάσχουν από καρκίνο και σκλήρυνση κατά πλάκας. «Αυτό ισοδυναμεί περίπου σε 23.000 συνταγές τον μήνα, που είναι οι πρώτες που απελευθερώνουμε μέσα στον Φεβρουάριο. Σκοπός είναι να φτάσουμε, το πρώτο τρίμηνο του 2026, τις 66.000 συνταγές τον μήνα. Με αυτόν τον τρόπο λύνουμε οριστικά το ζήτημα με τις ουρές στα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ και την ταλαιπωρία των ασθενών», ανέφερε.

Ο υπουργός σημείωσε ότι δεν καταργούνται τα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ ούτε θα υποτιμηθεί ο ρόλος τους. «Ίσα-ίσα που τα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο και όλο αυτό το διάστημα κράτησαν το σύστημα όρθιο. Παρέχουμε στους ασθενείς μας πέραν των φαρμακείων του ΕΟΠΥΥ και πέραν της δυνατότητας της διανομής των φαρμάκων κατ’ οίκον, να ζητούν να παραλάβουν το φάρμακό τους στο φαρμακείο της επιλογής τους και έτσι να έχουν και τη δυνατότητα να πάρουν τις συμβουλές του φαρμακοποιού τους για την ορθή τους χορήγηση», πρόσεσε.

Ο κ. Γεωργιάδης εξήγησε ότι ένας από τους λόγους τον οδήγησαν σε αυτήν την απόφαση «είναι η πίστη ότι ο φαρμακοποιός δεν είναι ένας απλός μεταπράτης, είναι ένας επιστήμονας υγείας. Παρέχει εξειδικευμένη γνώση και τη δυνατότητα στον ασθενή να γνωρίζει πώς με ασφάλεια θα λαμβάνει μία φαρμακευτική αγωγή. Είμαι ήδη έτοιμος να ξεκινήσω τη νέα συζήτηση για το επόμενο βήμα συνεργασίας με τους φαρμακοποιούς, που θα είναι τα οικονομικά κίνητρα που θα θεσπίσουμε για την ταχύτερη ψηφιοποίηση των φαρμακείων, έτσι ώστε μέσα στο 2027 να έχουμε πια φτιάξει ένα πολύ ισχυρό και ψηφιακό δίκτυο υγείας στα ιδιωτικά φαρμακεία που θα παίξει μεγάλο ρόλο για την παροχή ιατρικών υπηρεσιών μέσω της τηλεσυμβουλευτικής και της Τεχνητής Νοημοσύνης, φυσικά πάντα με παρουσία γιατρού στα μήκη και τα πλάτη της Ελλάδος και στις πιο απομακρυσμένες περιοχές».

Η κ. Καρποδίνη εξέφρασε την ικανοποίησή της για την υπογραφή της σύμβασης. «Είναι ένα πρόγραμμα που τρέχουμε πιλοτικά πάνω από δύο χρόνια και με τη συνεργασία μας με τον Πανελλήνιο Φαρμακευτικό Σύλλογο καταφέραμε σήμερα να γίνει πραγματικότητα. Δεν είναι τυχαίο ότι μετά από τόσα χρόνια προσπάθειας επί ημερών Άδωνι Γεωργιάδη υπογράφουμε αυτήν τη σύμβαση και άμεσα ξεκινάμε τη διανομή στα ιδιωτικά φαρμακεία», τόνισε.

«Είμαι πολύ ευτυχής γιατί μία διαδικασία που ξεκίνησε το ’20, όταν ζητήθηκε τότε από την κυβέρνηση και από τον ίδιο τον πρωθυπουργό να συμβάλουμε στο να λυθεί τότε το πρόβλημα με τα φαρμακεία, αναλάβαμε πιλοτικά με 1.000-1.500 συνταγές τον μήνα, να βοηθήσουμε αυτούς τους ασθενείς που το είχαν ανάγκη. Πραγματικά θα ήθελα να πω ότι ο υπουργός συνέβαλε τα μέγιστα», δήλωσε ο κ. Βαλτάς. Ο ίδιος πρόσθεσε ότι δίνεται πλέον η δυνατότητα οι ασθενείς να λαμβάνουν τα φάρμακά τους σε όλα τα μήκη και πλάτη της Ελλάδος γιατί τα φαρμακεία είναι παντού. «Όχι μετακίνηση, όχι ταλαιπωρία, όχι άγχος για τον Έλληνα ασθενή που πρέπει να του προσφέρουμε τα καλύτερα», κατέληξε.

Βασικά στοιχεία της διαδικασίας

Συμμετοχή φαρμακείων: Στη διαδικασία δύνανται να ενταχθούν όλα τα νόμιμα λειτουργούντα ιδιωτικά φαρμακεία της χώρας. Οι φαρμακοποιοί που δεν επιθυμούν να συμμετέχουν οφείλουν να το δηλώσουν. Τα συμμετέχοντα φαρμακεία πιστοποιούνται στην πλατφόρμα του ΕΟΠΥΥ και υποχρεούνται να χορηγούν τα ΦΥΚ κατά τις εργάσιμες ημέρες και ώρες τους.

Πεδίο εφαρμογής: Η διαδικασία αφορά συγκεκριμένες δραστικές ουσίες και θεραπευτικές κατηγορίες (αρχικά περιλαμβάνουν κάποια αντικαρκινικά φάρμακα καθώς και φάρμακα για τη σκλήρυνση κατά πλάκας), όπως αυτές καθορίζονται και επικαιροποιούνται από το υπουργείο Υγείας. Επισημαίνεται ότι εξαιρούνται τα φάρμακα που προορίζονται αποκλειστικά για νοσοκομειακή χρήση.

Οφέλη για τον ασθενή: Η παραλαβή των φαρμάκων από τους δικαιούχους πραγματοποιείται με μηδενικό ποσοστό συμμετοχής. Ο ασθενής ενημερώνεται μέσω του συστήματος ηλεκτρονικής συνταγογράφησης για τη δυνατότητα διάθεσης του φαρμάκου από ιδιωτικό φαρμακείο και επιλέγει το ιδιωτικό φαρμακείο που επιθυμεί για κάθε συνταγή ξεχωριστά.

Διαδικασία

Προέλεγχος και έγκριση: Κάθε συνταγή υποβάλλεται σε ηλεκτρονικό προέλεγχο από τον ΕΟΠΥΥ (έλεγχος κανονικότητας, πάθησης και ιστορικού). Ο ασθενής και το φαρμακείο ενημερώνονται ηλεκτρονικά για την αποδοχή ή απόρριψη του αιτήματος.

Αποστολή φαρμάκων: Τα φάρμακα αποστέλλονται από τον ΕΟΠΥΥ στο φαρμακείο μέσω φαρμακευτικών εταιρειών ή της πιστοποιημένης εταιρείας αποστολής φαρμάκων που είναι συμβεβλημένη με τον ΕΟΠΥΥ και των φαρμακαποθηκών υπεργολάβων της. Ο συνολικός χρόνος από την έγκριση μέχρι την παραλαβή δεν μπορεί να υπερβαίνει τις δέκα εργάσιμες ημέρες.

Παραλαβή και ταυτοποίηση: Ο φαρμακοποιός ελέγχει την ταυτοπροσωπία του δικαιούχου ή τη νόμιμη εξουσιοδότηση, διασφαλίζει την ακεραιότητα του σκευάσματος και την τήρηση της ψυχρής αλυσίδας, ενώ έχει το δικαίωμα άρνησης παραλαβής σε περίπτωση αλλοίωσης.

Αμοιβή και διαδικασία εκκαθάρισης: Για την υπηρεσία χορήγησης και εκτέλεσης αυτών των συνταγών ορίζεται επιστημονική αμοιβή 20 ευρώ ανά συνταγή για τον ιδιώτη φαρμακοποιό. Οι εκτελεσμένες συνταγές υποβάλλονται μηνιαίως στον ΕΟΠΥΥ μαζί με το σχετικό τιμολόγιο παροχής υπηρεσιών, ενώ η πληρωμή τους ακολουθεί το χρονοδιάγραμμα της συλλογικής σύμβασης του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου.

Το σώμα ρυθμίζει τη θερμοκρασία του μέσω διαφόρων μηχανισμών: εφίδρωση, αύξηση της ροής αίματος στο δέρμα και ισορροπία υγρών. Όμως, ορισμένα κοινά φάρμακα παρεμβαίνουν σε αυτές τις διαδικασίες, δυσκολεύοντας τη φυσική ψύξη του σώματος.

Ακολουθούν μερικές από τις βασικές κατηγορίες φαρμάκων που μπορεί να επιδεινώσουν τις επιπτώσεις της ακραίας ζέστης.

1. Αντικαταθλιπτικά

Δύο είδη αντικαταθλιπτικών – οι εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRIs) και τα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά (TCAs) – ενδέχεται να δυσκολεύουν την αντιμετώπιση της ζέστης, καθώς επηρεάζουν την ικανότητα του οργανισμού να παράγει ιδρώτα. Τα TCAs μπορούν να εμποδίσουν τη δράση της ακετυλοχολίνης, ενός νευροδιαβιβαστή σημαντικού για την εφίδρωση. Ωστόσο, αυξάνουν και τη νοραδρεναλίνη, που διεγείρει τους ιδρωτοποιούς αδένες, και αυτό μπορεί να αυξήσει την εφίδρωση. Συνολικά, μέχρι και το 14% των χρηστών αντικαταθλιπτικών παρουσιάζουν αυξημένη εφίδρωση.

Επιπλέον, οι SSRIs μπορεί να επηρεάζουν τον υποθάλαμο – την περιοχή του εγκεφάλου που ρυθμίζει τη θερμοκρασία και ενεργοποιεί την εφίδρωση – προκαλώντας δυσλειτουργία στο σήμα προς τους ιδρωτοποιούς αδένες. Η διαταραγμένη εφίδρωση μπορεί να οδηγήσει σε θερμική εξάντληση ή αφυδάτωση.

2. Αντιψυχωσικά

Τα αντιψυχωσικά, που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία ψυχώσεων όπως η σχιζοφρένεια ή η διπολική διαταραχή, επηρεάζουν τα επίπεδα ντοπαμίνης και σεροτονίνης, απορρυθμίζοντας την ικανότητα του υποθαλάμου να αντιλαμβάνεται και να αντιδρά στις αλλαγές θερμοκρασίας. Κατά συνέπεια, το άτομο ενδέχεται να μην αντιληφθεί την ζέστη ή τη δίψα, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο υπότασης και μειωμένης καρδιακής λειτουργίας. Το σώμα προσπαθεί να αντισταθμίσει με αγγειοσυστολή, διατηρώντας τη θερμότητα και μειώνοντας την εφίδρωση.

Επιπλέον, τα αντιψυχωσικά έχουν αντιχολινεργικές ιδιότητες, οι οποίες μειώνουν περαιτέρω την ικανότητα εφίδρωσης.

3. Φάρμακα για την καρδιά

Οι β-αναστολείς, που χορηγούνται για την καρδιακή ανεπάρκεια και τις αρρυθμίες, μειώνουν τον καρδιακό ρυθμό και τη δύναμη της καρδιάς, περιορίζοντας τη ροή αίματος στο δέρμα και συνεπώς την απελευθέρωση θερμότητας. Τα διουρητικά αυξάνουν την παραγωγή ούρων, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε αφυδάτωση και διαταραχή των ηλεκτρολυτών. Με λιγότερα υγρά, η εφίδρωση μειώνεται, και η θερμορύθμιση δυσχεραίνεται. Η σοβαρή αφυδάτωση μπορεί να μπλοκάρει το αίσθημα της δίψας, προκαλώντας ζάλη ή λιποθυμία – ιδίως κατά την ορθοστασία.

Φάρμακα όπως η ραμιπρίλη και η λοσαρτάνη αυξάνουν επίσης τον κίνδυνο αφυδάτωσης, καθώς μπλοκάρουν το σύστημα ρύθμισης της πίεσης και της δίψας.

4. Διεγερτικά

Τα διεγερτικά, όπως οι αμφεταμίνες που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία της διαταραχής ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ), επηρεάζουν τα επίπεδα ντοπαμίνης και νοραδρεναλίνης, αυξάνοντας τη θερμοκρασία του σώματος, το μεταβολισμό και την εφίδρωση. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένο κίνδυνο αφυδάτωσης ή θερμοπληξίας, ειδικά κατά τη σωματική άσκηση ή σε ζεστές καιρικές συνθήκες. Τα διεγερτικά μειώνουν επίσης το αίσθημα κόπωσης, με αποτέλεσμα το άτομο να υπερβαίνει τα όριά του χωρίς να το αντιλαμβάνεται.

Ενδιαφέρον είναι ότι πρόσφατη έρευνα δείχνει πως άτομα με ΔΕΠΥ που λαμβάνουν διεγερτικά ίσως εμφανίζουν μικρότερο κίνδυνο για παθήσεις που σχετίζονται με τη ζέστη– ενδεχομένως λόγω χαμηλότερου σωματικού βάρους ή καλύτερης ενυδάτωσης. Ωστόσο, απαιτείται περαιτέρω μελέτη.

5. Ινσουλίνη

Η ζέστη προκαλεί αγγειοδιαστολή, αυξάνοντας τη ροή αίματος στο σημείο που γίνεται η ένεση και επιταχύνοντας την απορρόφηση της ινσουλίνης, κάτι που μπορεί να προκαλέσει υπογλυκαιμία και συμπτώματα όπως ζάλη, εφίδρωση, ευερεθιστότητα ή ακόμα και λιποθυμία.

Η ζέστη μπορεί επίσης να καταστρέψει την ινσουλίνη, μειώνοντας την αποτελεσματικότητά της. Για τον λόγο αυτό, πρέπει να φυλάσσεται στο ψυγείο– ειδικά τους θερινούς μήνες. Η αλλοιωμένη ινσουλίνη αλλάζει χρώμα ή γίνεται θολή.

Πώς να προστατευτείτε από τη θερμοπληξία

Οι ηλικιωμένοι, τα άτομα με χρόνια νοσήματα (ειδικά καρδιοπάθειες ή πνευμονικές παθήσεις) και όσοι λαμβάνουν πολλά φάρμακα είναι πιο ευάλωτοι στη ζέστη.

Οι ειδικοί συνιστούν τα εξής:

Ελέγχετε τις οδηγίες αποθήκευσης των φαρμάκων. Μην τα αφήνετε σε ζεστά μέρη, όπως σε αυτοκίνητα ή περβάζια. Η ινσουλίνη, τα εισπνεόμενα σκευάσματα και τα EpiPen επηρεάζονται ιδιαίτερα από τη ζέστη.

Μείνετε ενυδατωμένοι, εκτός αν ο γιατρός σας έχει δώσει διαφορετική οδηγία. Η αφυδάτωση ενισχύει τις παρενέργειες πολλών φαρμάκων. Για παράδειγμα, τα αντιφλεγμονώδη (όπως η ιβουπροφαίνη) μπορεί να προκαλέσουν νεφρικά προβλήματα και το λίθιο μπορεί να γίνει τοξικό.

Αποφύγετε την έκθεση στη ζέστη τις πιο θερμές ώρες.

Μην διακόπτετε ποτέ φάρμακα χωρίς ιατρική συμβουλή. Αν νιώθετε ότι κάποιο φάρμακο σας δυσκολεύει στην προσαρμογή στη ζέστη, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας.

Η νέα υπηρεσία του ΕΟΠΥΥ για κατ’ οίκον διανομή Φαρμάκων Υψηλού Κόστους έρχεται να διευκολύνει την καθημερινότητα αυτών των ασθενών. Η υπηρεσία «Κατ’ Οίκον» παράδοσης ΦΥΚ τέθηκε σε λειτουργία πιλοτικά πέρυσι την άνοιξη, εξυπηρετώντας ασθενείς που πάσχουν από συγκεκριμένες παθήσεις, και πλέον εισέρχεται στη φάση της καθολικής εφαρμογής, καλύπτοντας όλους τους ασθενείς που εκτελούν τέτοιου είδους συνταγές.

H «Κατ’ Οίκον» αποστολή φαρμάκων αφορά περίπου 139.000 ασθενείς που επισκέπτονται τα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ σε μηνιαία ή διμηνιαία βάση.

«Το 72% των συμπολιτών μας βρίσκεται σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη και εξ αυτών το 41% έχει χρόνιες παθήσεις, που σημαίνει ότι η καθημερινότητά τους είναι ήδη βεβαρημένη. Με αυτόν τον τρόπο, όχι μόνο φτάνουν τα φάρμακα στην πόρτα του ασθενή αλλά βελτιώνουμε την καθημερινότητά του, την ποιότητα της ζωής του, μειώνουμε την ταλαιπωρία και τον βοηθούμε να έχει έγκαιρα τη φαρμακευτική αγωγή που είναι σημαντικό για να έχει συμμόρφωση στη λήψη της αγωγής του. Φροντίζουμε τον ασθενή, ενδυναμώνουμε την οικογένεια και τους φροντιστές τους», δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η πρόεδρος του ΕΟΠΥΥ Θεανώ Καρποδίνη.

Σημειώνει ότι δεν υπάρχει εξαίρεση για κάποια πάθηση, «πλην κάποιων φαρμάκων που είναι εξωτερικού, αυτά που διατίθενται μέσω ΙΦΕΤ και δεν έχουν άδεια κυκλοφορίας στην Ευρώπη, οπότε αυτά δεν θα είναι διαθέσιμα για “Κατ’ Οίκον” παραδόσεις. Και σ’ αυτήν όμως την περίπτωση υπάρχει πρόβλεψη και θα γίνονται κατόπιν ειδικής παραγγελίας στο όνομα του ασθενούς».

 Τι πρέπει να κάνει ο ασθενής για να λαμβάνει τα φάρμακά του στο σπίτι του

 O κάθε ασθενής πλέον μπορεί, εφόσον το επιθυμεί, χωρίς καμία απολύτως επιβάρυνση, να λαμβάνει τα φάρμακά του, είτε είναι ψυχρής αλυσίδας (ψυγείου) είτε όχι, στο σπίτι του, το γραφείο, ή ακόμα και το εξοχικό του τους καλοκαιρινούς μήνες, εντός 24 έως 48 ωρών ανάλογα με την απόσταση.

Tο μόνο που χρειάζεται είναι να διαθέτει ηλεκτρονική συνταγή, άυλη γνωμάτευση και να έχει ενεργοποιήσει την υπηρεσία αποστολής «Κατ’ Οίκον» ψηφιακά, μέσω της πλατφόρμας του ΕΟΠΥΥ ( https://www.eopyy.gov.gr/ ).

Επίσης, τα φάρμακα της «Κατ’ Οίκον» Αποστολής που οι ασθενείς επιθυμούν έχουν τη δυνατότητα να τα λάβουν στο σπίτι τους ή να εξουσιοδοτούν κάποιον άλλο να τα παραλάβει για λογαριασμό τους.

Οι συνταγές ελέγχονται και εκτελούνται από φαρμακοποιούς, ενώ η διακίνηση των φαρμάκων γίνεται από πιστοποιημένη εταιρία.

Βήμα-βήμα η διαδικασία

Ο πρώτος τρόπος είναι να μπαίνουν στην ιστοσελίδα του ΕΟΠΥΥ ( https://www.eopyy.gov.gr/ ) όπου εκεί επιλέγουν την παραλαβή φαρμάκων υψηλού κόστους. Αυτό που χρειάζεται είναι να διαθέτουν το ΑΜΚΑ και το ΑΦΜ τους.

Στη συνέχεια, βήμα-βήμα πιστοποιούν το τηλέφωνό τους, κινητό ή σταθερό, το e-mail τους και κυρίως τη διεύθυνση και πληκτρολογούν τον αριθμό της συνταγής την οποία θέλουν να παραλάβουν «Κατ’ Οίκον».

 Αν κάποιος δεν μπορεί να μπει στην πλατφόρμα τότε μπορεί να καλέσει το τηλεφωνικό κέντρο του ΕΟΠΥΥ (2108110500) και το νέο τηλεφωνικό κέντρο, Call Center στο 18181 και με τη βοήθεια των ανθρώπων του Οργανισμού να κάνει ηλεκτρονικά την αίτησή του δίνοντας το ΑΦΜ και το ΑΜΚΑ για επιβεβαίωση. Τα στοιχεία επιβεβαιώνονται αυτόματα στο σύστημα και έτσι με τη βοήθεια των υπαλλήλων μπορούν να κάνουν το αίτημά τους χωρίς να χρειάζεται να έχουν πρόσβαση οι ίδιοι.

Ο ασθενής έχει τη δυνατότητα ιχνηλασιμότητας και πρόσβασης σε όλες τις φάσεις που βρίσκεται η συνταγή του και θα του έρχεται μήνυμα. Από τη στιγμή που θα υποβάλει κάποιος αίτηση για «Κατ’ Οίκον» παράδοση, ο συγκεκριμένος αριθμός συνταγής δεν θα εκτελείται στο φαρμακείο γιατί θα έχει δρομολογηθεί η αποστολή της. Ο χρόνος είναι από 24-48 ώρες ανάλογα με την απόσταση.

«Η αποστολή φαρμάκων υψηλού κόστους «Κατ’ Οίκον» είναι μία εξαιρετικά σύνθετη διαδικασία με πάρα πολλές μεταβλητές και αρκετά περίπλοκες πτυχές διαλειτουργικότητας. Με τους ανθρώπους μας στον ΕΟΠΥΥ και τους εξωτερικούς μας συνεργάτες προσπαθήσαμε, και πιστεύουμε ότι έχουμε καταφέρει, να δημιουργήσουμε μία εξαιρετικά φιλική, μία εύχρηστη διαδικασία υποβολής του αιτήματος για τους ασθενείς πουν θέλουν να αξιοποιήσουν την πλατφόρμα μας», αναφέρει η κυρία Καρποδίνη και καταλήγει:

«Στον ΕΟΠΥΥ διευκολύνουμε τη ζωή εκείνων που ήδη δίνουν τον δικό τους καθημερινό αγώνα και προσπαθούμε διαρκώς για ένα σύστημα υγείας που στέκεται δίπλα στον πολίτη.

Για μας στον ΕΟΠΥΥ, ο ασθενής συμπολίτης μας είναι και θα συνεχίζει να είναι προτεραιότητα.

Ως ένας σύγχρονος και αποτελεσματικός Οργανισμός, εστιάζουμε μεθοδικά, σταθερά και αποφασιστικά πάντα στη βέλτιστη εξυπηρέτησή του. Κάθε μέρα, προασπιζόμαστε το δημόσιο συμφέρον, ενισχύουμε τον ασθενή, δημιουργούμε κοινωνικές υπεραξίες για το δημόσιο σύστημα υγείας».

Μελέτη Patients W.A.I.T. Indicator (EFPIA-IQVIA) 2024

Σύμφωνα με τον ΣΦΕΕ, ο Patients W.A.I.T. Indicator (EFPIA-IQVIA) είναι η πλέον αξιόπιστη μελέτη αναφορικά με τη διαθεσιμότητα των νέων φαρμάκων πανευρωπαϊκά. Διεξάγεται 20 χρόνια (από το 2004) και καλύπτει 36 χώρες.

Η μελέτη κατέδειξε πως λιγότερη φαρμακευτική καινοτομία φτάνει στους Έλληνες ασθενείς, καθώς μόλις 75 στα 173 νέα φάρμακα που πήραν έγκριση από τον ΕΜΑ, ήρθαν στην Ελλάδα το διάστημα 2020 – 2023, έναντι 79 στα 167 το διάστημα 2019 – 2022. Από τα 173 νέα φάρμακα, μόνο το 25% είναι πλήρως προσβάσιμα από τους Έλληνες ασθενείς, το 18% είναι διαθέσιμα με περιορισμούς, μέσω ΣΗΠ και ΙΦΕΤ, το 2% είναι διαθέσιμα μόνο ιδιωτικά, ενώ το 55% δεν είναι καθόλου διαθέσιμα.

Αναφορικά με τον χρόνο που απαιτείται για την διαθεσιμότητα αυτών των 75 φαρμάκων, αυτός ανέρχεται σε 654 ημέρες κατά μέσο όρο, από την ευρωπαϊκή έγκριση τους μέχρι να αποζημιωθούν στην χώρα μας. Ο χρόνος αυτός υπολείπεται κατά 2,5 μήνες από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (578 ημέρες) και έχει χειροτερέψει κατά 67 ημέρες, δηλαδή πάνω από δυο μήνες, έναντι της προηγούμενης περιόδου (2019-2022) που ήταν 587 ημέρες.

Το ποσοστό διαθεσιμότητας των ογκολογικών προϊόντων έχει την μεγαλύτερη επιδείνωση σε σύγκριση με τις υπόλοιπες κατηγορίες προϊόντων, καθώς μειώθηκε σε 59% από 71% το 2023, ενώ παράλληλα αυξήθηκε ο χρόνος που απαιτείται για την διαθεσιμότητα αυτή, σε 657 ημέρες από 568 το 2023.

Ομοίως, για τα ορφανά φάρμακα, το ποσοστό διαθεσιμότητας μειώθηκε σε 36% από 41% το 2023 και ο χρόνος που απαιτείται για τη διαθεσιμότητα αυτή αυξήθηκε σε 704 ημέρες από 530 ημέρες το 2023. Ο μέσος χρόνος διαθεσιμότητας για τα ορφανά προϊόντα έχει την μεγαλύτερη επιδείνωση σε σύγκριση με τις υπόλοιπες κατηγορίες προϊόντων: 174 ημέρες πιο αργός σε σχέση με το προηγούμενο διάστημα.

Οι κύριες αιτίες μη διαθεσιμότητας και καθυστέρησης πρόσβασης σε καινοτόμες θεραπείες («Root Causes of Unavailability and Delay») για τη χώρα μας αφορούν πρωταρχικά στο ύψος των υποχρεωτικών επιστροφών, αλλά και στον κανόνα 5/11, δηλαδή στον κανόνα που προαπαιτεί για την υποβολή αποζημίωσης στη χώρα μας το εκάστοτε φάρμακο να αποζημιώνεται σε 5 από 11 συγκεκριμένες ευρωπαϊκές χώρες.

Διαθεσιμότητα νέων φαρμάκων στην Ελλάδα

Για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά ο ΣΦΕΕ ανέθεσε στην IQVIA την εκπόνηση μελέτης για τη διαθεσιμότητα νέων φαρμάκων στην Ελλάδα στο διάστημα 2021 – 2024, η οποία είχε τα εξής κύρια ευρήματα:

Από τα 178 νέα καινοτόμα φάρμακα που πήραν έγκριση ΕΜΑ το διάστημα 2021-2024, μόνο 36 φάρμακα (20%) ήταν διαθέσιμα στην ελληνική αγορά στις 31/03/2025 (εύρημα παρόμοιο με πέρσι), δηλαδή μόνο το 1 στα 5 καινοτόμα φάρμακα της τελευταίας τετραετίας είναι σήμερα διαθέσιμο στους Έλληνες ασθενείς.

«Το δεινό επιχειρηματικό κλίμα που διαμορφώνουν οι υπέρογκες υποχρεωτικές επιστροφές, έχει σαν συνέπεια τα μισά (49%) από τα 178 νέα καινοτόμα φάρμακα, να μην καταστούν κατά πάσα πιθανότητα διαθέσιμα για τους Έλληνες ασθενείς στο άμεσο μέλλον, αναφέρει ο ΣΦΕΕ.

«Οι ανωτέρω μελέτες καταδεικνύουν με σαφήνεια ότι χρειάζεται να αντιμετωπιστεί η ανισότητα στην πρόσβαση των Ελλήνων ασθενών σε νέες καινοτόμες θεραπείες. Πολιτεία και φαρμακοβιομηχανία μαζί, πρέπει να οικοδομήσουμε κοινές λύσεις, ξεκινώντας από το σημαντικό έλλειμμα στην δημόσια χρηματοδότηση του φαρμάκου στην χώρα, σε συνδυασμό με την βελτίωση της απόδοση της επένδυσης μέσω ελέγχων και χρήσης ψηφιακών εργαλείων», προσθέτει ο ΣΦΕΕ.

Ο Σύνδεσμος ζητάει να υλοποιήσει η Πολιτεία τις δεσμεύσεις της, όπως «ενίσχυση της δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης, ουσιαστικός εξορθολογισμός των υποχρεωτικών επιστροφών, στρατηγική αξιολόγηση και αποζημίωση των νέων φαρμάκων και φυσικά διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που θα επιτρέψουν στο σύστημα να λειτουργήσει δίκαια και αποτελεσματικά».