Ανδρέας Μαραθιάς

Η υπουργός Παιδείας αμφισβήτησε τις αντιδράσεις των εισηγητών των κομμάτων της αντιπολίτευσης λέγοντας ότι το χρονοδιαγραμμα για το διάλογο είναι εννέα μηνών 9 μηνών και “στο πλέον κατάλληλο χρονικό σημείο” όπως είπε, “με στόχο να παραδώσουμε ένα πόρισμα, ένα νόμο με ευρεία κοινοβουλευτική  στήριξη στην επόμενη κυβέρνηση”.

Η κ. Ζαχαράκη τόνισε ότι “η εκπαίδευση αποτελεί εθνική υπόθεση και δεν μπορεί να αποτελεί πεδίο αιφνιδιασμού ή μονομερών αποφάσεων” και  ανέδειξε τα προβλήματα της σημερινής λειτουργίας του Λυκείου, επισημαίνοντας ότι “το Λύκειο έχει γίνει σε μεγάλο βαθμό προθάλαμος εξετάσεων”. Η εκπαιδευτική διαδικασία, πρόσθεσε “Ειδικά στη Γ΄ Λυκείου έχει βαθιά υποτιμηθεί. Οι μαθητές και μαθήτριες της Γ΄ Λυκείου απουσιάζουν από το σχολείο, ειδικά, προς το τέλος της χρονιάς, οι εκπαιδευτικοί μας αισθάνονται πως δεν έχουν τον χρόνο να μεταδώσουν τις γνώσεις τους πιεζόμενοι από μια τεράστια ύλη. Και η πραγματική μάθηση μεταφέρεται από πολύ νωρίς εκτός σχολείου, σε εξωσχολική υποστήριξη, όχι από επιλογή των οικογενειών, αλλά από ανάγκη που γεννά το ίδιο το σύστημα”.

“Στόχος του διαλόγου είναι ένα πιο δίκαιο και αξιόπιστο σύστημα πιστοποίησης της γνώσης, το οποίο θα αποτυπώνει τη συνολική μαθησιακή πορεία των μαθητών και όχι μόνο την επίδοσή τους σε μία στιγμή” ανέφερε, σημειώνοντας ότι στον Εθνικό Διάλογο θα τεθεί το ερώτημα εάν θα προσμετράται η επίδοση και της Α΄ τάξης του Λυκείου. Όπως χαρακτηριστικά είπε η υπουργός Παιδείας σε 12 Ευρωπαϊκές χώρες ισχύει η συμμετοχή στον τελικό βαθμό για την εισαγωγή στα πανεπιστήμια κατά 30% ο προφορικός και κατά 70% ο γραπτός. 

“Δεν μιλάμε για πολλαπλασιασμό εξετάσεων, αντιθέτως για λιγότερα μαθήματα” τόνισε και διευκρίνισε ότι “ειδικά για την Γ’ τάξη του Λυκείου από έξι σε τέσσερα, μαζί με μείωση της ύλης. Μιλάμε για πιο δίκαιη αποτύπωση της συνολικής προσπάθειας με ποσόστωση της προφορικής και γραπτής εξέτασης στις τάξεις Β΄και Γ΄του Λυκείου. Το ποια θα είναι αυτή η αναλογία και με ποιες δικλείδες αξιοπιστίας, είναι ακριβώς το αντικείμενο του Εθνικού Διαλόγου. Το Λύκειο δεν πρέπει να είναι απλώς ένας χώρος προετοιμασίας για την εισαγωγή στο πανεπιστήμιο. Πρέπει να έχει τη δική του αυτοτέλεια και να εξοπλίζει τα παιδιά με δεξιότητες χρήσιμες, όποια πορεία κι αν ακολουθήσουν”.

Στο πλαίσιο αυτό παρουσίασε τις βασικές κατευθύνσεις του νέου Λυκείου και του Εθνικού Απολυτηρίου, τις οποίες και έθεσε προς συζήτηση:

– ενίσχυση του απολυτηρίου ως ουσιαστικού τίτλου γνώσης με διεθνή αναγνώριση,
– συμμετοχή των τάξεων του Λυκείου στον τελικό βαθμό, με έμφαση στη Β΄ και Γ΄ Λυκείου και συζήτηση για τη στάθμιση της Α΄ Λυκείου,
– διαμόρφωση μικτού συστήματος αξιολόγησης που θα συνδυάζει την ενδοσχολική επίδοση με εθνικές εξετάσεις,
– μείωση της ύλης και των εξεταζόμενων μαθημάτων, ιδίως στη Γ΄ Λυκείου,
– ενίσχυση της Τράπεζας Θεμάτων, συγκρότηση σώματος βαθμολογητών και ενιαίο πλαίσιο εξετάσεων.

“Καμία μεταρρύθμιση δεν θα πετύχει χωρίς τους εκπαιδευτικούς. Η διαρκής επιμόρφωση και η στήριξη του επαγγέλματός τους προηγείται της εφαρμογής, συνοδεύει τη μεταρρύθμιση και στηρίζει την καθημερινή πρακτική μέσα στην τάξη” συμπλήρωσε και υπογράμμισε ότι “ο Εθνικός Διάλογος αρχίζει χωρίς προειλημμένες αποφάσεις και με ανοιχτά ερωτήματα, και κάλεσε όλα τα κόμματα να συμβάλουν στη διαμόρφωση ενός συστήματος με μεγαλύτερη αξιοπιστία, λιγότερη εξεταστική πίεση και ουσιαστικότερο παιδαγωγικό ρόλο για το Λύκειο.”.

“Στόχος είναι στο τέλος αυτής της διαδικασίας, τον προσεχή Νοέμβριο, να φτάσουμε σε μια νομοθετική πρωτοβουλία που θα μπορούσε ιδανικά να στηριχθεί από περισσότερα του ενός κόμματα, για να  έχουμε ένα Λύκειο με ουσία, ένα απολυτήριο με αξιοπιστία, ένα σύστημα πιο δίκαιο για τους μαθητές και τις μαθήτριες και τις οικογένειες” κατέληξε.

Ο Στέφανος Παραστατίδης από το ΠΑΣΟΚ ανέφερε ότι “το εθνικό απολυτήριο πρέπει να λειτουργήσει ως εργαλείο ενίσχυσης του δημόσιου σχολείου” και πως για να υπάρξει συναίνεση πρέπει να υπάρξει εμπιστοσύνη, εκτιμώντας ότι “η κυβέρνηση προωθεί ένα διάλογο  στο βωμό της επικοινωνίας και των εκλογών”, σημείωσε ωστόσο την ανάγκη να προκύψει μια ουσιαστική μεταρρύθμιση

Από την πλευρά του ΣΥΡΙΖΑ ο Διονύσης Καλαματιανός ζήτησε την ολοκληρωμένη πρόταση της κυβέρνησης, τονίζοντας  ότι το κόμμα του δεν θα συναινέσει “σ ένα σχέδιο που θα διευρύνει τις κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες και θα οδηγήσει σε σχολεία δύο ταχυτήτων και στον αποκλεισμό επι της ουσίας των  μαθητών από τα ΑΕΙ”, ενώ ο Γιάννης Δελής από το το ΚΚΕ αφού μίλησε για ένα  “λαϊκό-κοινωνικό ζήτημα και όχι τεχνικό”, ανέφερε ότι αυξάνεται το κόστος και το άγχος των μαθητών και μετατρέπεται στο Λύκειο σε ένα απέραντο εξεταστικό κέντρο. Έκανε λόγο μάλιστα για “αρνητική τομή” τονίζοντας ότι “μπούχτισε ο κόσμος από τους εθνικούς διαλόγους” και η κυβέρνηση να μη περιμένει συναίνεση.

“Λέτε ότι δεν υπάρχουν ειλημμένες αποφάσεις αλλά μιλάτε σαν να είναι συντελεσμένο το εθνικό απολυτήριο” ανέφερε η Μερόπη Τζούφη εκ μέρους της Νέας Αριστεράς και εξέφρασε την άποψη ότι η συζήτηση δεν είναι αποκομμένη από την γενικότερη εκπαιδευτική πολιτική που εφαρμόζει η κυβέρνηση και η όποια σχετική νομοθετική πρωτοβουλία θα ενισχύσει την  εκπαιδευτική ανισότητα, ενώ η Χαϊδω Ασημακοπούλου από την Ελληνική Λύση επισήμανε “Το ράβε ξήλωνε στη παιδεία δεν έχει τέλος”.

“Επί της αρχής είμαστε υπέρ του διαλόγου, αλλά να μην γίνει το λύκειο μαραθώνιος εξετάσεων” σχολίασε ο Σπύρος Τσιρώνης από τη Νίκη και ο Σπύρος Μπιμπίλας από την Πλεύση Ελευθερίας αφού χαρακτήρισε μείζονος σημασίας τον διάλογο, τόνισε ότι το εθνικό απολυτήριο να είναι διαβατήριο για ένα μαθητή που δεν θέλει να προχωρήσει σε ΑΕΙ.

“Με την προσδοκία ότι και οι υπόλοιπες πολιτικές δυνάμεις θα προσέλθουν στον διάλογο με διάθεση συνεννόησης, χωρίς δογματισμούς, προσχήματα και κομματικούς υπολογισμούς. Γιατί αυτό το εγχείρημα μας υπερβαίνει όλους και μας χρειάζεται όλους” επισημαίνει χαρακτηριστικά ο κ. Μητσοτάκης για τη Συνταγματική Αναθεώρηση.

Για το Εθνικό Απολυτήριο τονίζει: “Αυτό που θέλουμε να πετύχουμε είναι το Λύκειο σταδιακά να αποκτήσει μεγαλύτερη εκπαιδευτική αξία και αυτοτέλεια. Να μην λειτουργεί μόνο ως ένας μηχανισμός προετοιμασίας για τις εξετάσεις, αλλά ως ένας χώρος ουσιαστικής μάθησης, που εξοπλίζει τα παιδιά με γνώσεις και δεξιότητες χρήσιμες για το επόμενο βήμα τους, όποιο κι αν είναι αυτό”.

ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ Η ΑΝΑΡΤΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ:

Καλημέρα! Η εβδομάδα που πέρασε χρωματίστηκε πολιτικά από την έναρξη του διαλόγου για τη Συνταγματική Αναθεώρηση. Μια ακόμα θεσμική δέσμευσή μας που γίνεται πράξη.

Διανύοντας την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, έθεσα στον εαυτό μου -και καλώ και εσάς να κάνετε το ίδιο- ένα ερώτημα: τι από όσα έχουμε θεσπίσει μας εξυπηρετεί πραγματικά σήμερα και τι χρειάζεται να προσαρμοστεί για να συνεχίσει να λειτουργεί. Δεν είναι μια συζήτηση εύκολη, ούτε αφορά μόνο το παρόν. Αφορά το πώς θέλουμε να λειτουργούν οι θεσμοί μας σε βάθος χρόνου, με περισσότερη διαφάνεια και λογοδοσία, ώστε να ενισχύεται η εμπιστοσύνη των πολιτών και το πολίτευμα να μπορεί να ανταποκρίνεται στις μεγάλες προκλήσεις της εποχής μας, από την τεχνητή νοημοσύνη μέχρι την κλιματική κρίση.

Προσδιόρισα με σαφήνεια τις προτάσεις μας: τη συνταγματική περιφρούρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας, την αλλαγή στον νόμο περί ευθύνης υπουργών, τη δυνατότητα ίδρυσης μη κρατικών πανεπιστημίων, τη συμμετοχή του δικαστικού σώματος στην επιλογή της ηγεσίας του, καθώς και την αξιολόγηση στο Δημόσιο, με ενδεχόμενη άρση της μονιμότητας. Όλα αυτά είναι ζητήματα που αφορούν τη δημόσια ζωή, αλλά τελικά αγγίζουν τον κάθε πολίτη ξεχωριστά. Η τελική μας εισήγηση, με ενσωματωμένες τις θέσεις των βουλευτών μας, θα παρουσιαστεί μέσα στον Μάρτιο. Με την προσδοκία ότι και οι υπόλοιπες πολιτικές δυνάμεις θα προσέλθουν στον διάλογο με διάθεση συνεννόησης, χωρίς δογματισμούς, προσχήματα και κομματικούς υπολογισμούς. Γιατί αυτό το εγχείρημα μας υπερβαίνει όλους και μας χρειάζεται όλους. Το Σύνταγμα της χώρας είναι το κοινωνικό συμβόλαιο που ορίζει τις συντεταγμένες της κοινής μας ζωής και θέτει τον πήχη τόσο των φιλοδοξιών μας όσο και των απαιτήσεών μας από τη Δημοκρατία και τους θεσμούς της. Προσωπικό μου όραμα είναι η χώρα να γιορτάσει το 2030 τα 200 χρόνια από τη σύσταση του νεοελληνικού κράτους έχοντας αντιμετωπίσει, και μέσα από την αναθεώρηση του Καταστατικού Χάρτη, παθογένειες δεκαετιών.

Ένα ακόμη ζήτημα που θεωρώ ότι πρέπει να βρίσκεται εκτός ιδεολογικών στεγανών και εκλογικών κύκλων είναι η Παιδεία. Γι’ αυτό και μέσα στον Φεβρουάριο ανοίγουμε και τον διάλογο για το Εθνικό Απολυτήριο. Αυτό που θέλουμε να πετύχουμε είναι το Λύκειο σταδιακά να αποκτήσει μεγαλύτερη εκπαιδευτική αξία και αυτοτέλεια. Να μην λειτουργεί μόνο ως ένας μηχανισμός προετοιμασίας για τις εξετάσεις, αλλά ως ένας χώρος ουσιαστικής μάθησης, που εξοπλίζει τα παιδιά με γνώσεις και δεξιότητες χρήσιμες για το επόμενο βήμα τους, όποιο κι αν είναι αυτό. Φυσικά, ο διάλογος δεν ξεκινά από το μηδέν. Θα αποτιμηθούν οι μεταρρυθμίσεις που έχουν ήδη γίνει από το 2019, όμως η συζήτηση θα είναι στραμμένη στο μέλλον του Λυκείου: σε ένα σχολείο που δεν περιορίζεται στην εισαγωγή στο πανεπιστήμιο, αλλά δίνει στα παιδιά εφόδια για τη ζωή και την εργασία στη νέα εποχή. Θέλω να είμαι απολύτως ξεκάθαρος. Οι αλλαγές που συζητούνται δεν αφορούν τους μαθητές που φοιτούν σήμερα στο Λύκειο, ούτε τους μαθητές της Γ’ Γυμνασίου, ενώ οι Πανελλαδικές Εξετάσεις δεν καταργούνται. Ενδεχόμενος ορίζοντας εφαρμογής είναι η Α’ Λυκείου, το σχολικό έτος 2027–2028. Το «Νέο Δημόσιο Σχολείο» δεν είναι ένα σύνθημα. Είναι ένας εθνικός στόχος και ένα στοίχημα που αξίζει να το κερδίσουμε μαζί.

Πριν φύγω από τον τομέα της Παιδείας, αξίζει να σημειώσω ότι μέσα στην εβδομάδα υπογράφηκε η σύμβαση για την ανακαίνιση της Φοιτητικής Εστίας Αθηνών, ύψους 18,6 εκ. ευρώ. Πρόκειται για ένα έργο που συζητούνταν επί χρόνια και επιτέλους μπαίνει σε τροχιά υλοποίησης. Η ανακαίνιση θα ανακουφίσει οικονομικά εκατοντάδες οικογένειες χαμηλών εισοδημάτων, που αναζητούν προσιτή αλλά ποιοτική στέγη για τα παιδιά τους κατά τη διάρκεια των σπουδών τους. Στη Φοιτητική Εστία προβλέπεται πλήρης ενεργειακή αναβάθμιση, στατική ενίσχυση και ουσιαστική βελτίωση των υποδομών, με ιδιαίτερη έμφαση στην προσβασιμότητα και την ασφάλεια των φοιτητών. Το έργο εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθεί σε περίπου ενάμιση χρόνο από σήμερα. Όμως, να σταθώ και στους χρόνους με τους οποίους προχώρησε το έργο: ανακοινώθηκε στις αρχές του 2025, τον περασμένο Ιούλιο υπογράφηκε η προγραμματική σύμβαση με το ΤΑΙΠΕΔ και ο διαγωνισμός προκηρύχθηκε στις 3 Σεπτεμβρίου. Χρόνοι που, για τα ελληνικά δεδομένα, μπορούν να χαρακτηριστούν ρεκόρ.

Γέφυρα μεταξύ του προηγούμενου και του επόμενου θέματος, αποτελεί το επόμενο θέμα που αφορά τη λειτουργία της πρώτης στην Ελλάδα δημόσιας Ακαδημίας Επαγγελματικής Κατάρτισης στον τομέα του φαρμάκου, στην Τρίπολη Αρκαδίας. Θα λειτουργεί ως παράρτημα της υπάρχουσας εκεί δημόσιας Σχολής Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης, η φοίτηση θα είναι δωρεάν και το 40% των αποφοίτων θα απορροφάται σε εταιρείες-μέλη της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοβιομηχανίας.

Πολύ σημαντικό το επόμενο θέμα. Υλοποιούμε άλλη μια δέσμευση προς τους πάσχοντες από χρόνιες και πολύ σοβαρές νόσους συμπολίτες μας, να μπορούν να παραλαμβάνουν συγκεκριμένα φάρμακα υψηλού κόστους και από το φαρμακείο της επιλογής τους. Είναι μια πρόσθετη επιλογή που τους δίνεται μετά την κατ’ οίκον παράδοση φαρμάκων για τη διευκόλυνσή τους. Και όταν λέμε φαρμακείο της γειτονιάς, εννοούμε και το φαρμακείο στο Καστελόριζο ή τη Σύμη ή ένα φαρμακείο σε έναν ορεινό οικισμό της Ελλάδας. Χωρίς μετακινήσεις, έξοδα για τον ασθενή, ταλαιπωρία και άγχος. Η σχετική σύμβαση υπεγράφη την Πέμπτη από τον ΕΟΠΥΥ και τον Πανελλήνιο Φαρμακευτικό Σύλλογο και τις επόμενες ημέρες θα τεθεί σε λειτουργία η πλατφόρμα του ΕΟΠΥΥ για να μπορούν οι ασθενείς να κάνουν τα αιτήματά τους. Σε πρώτη φάση, θα αφορά ασθενείς που πάσχουν από καρκίνο και σκλήρυνση κατά πλάκας. Αυτό ισοδυναμεί περίπου σε 23.000 συνταγές τον μήνα με στόχο μέσα στο πρώτο τρίμηνο του 2026 να φτάσουμε τις 66.000 συνταγές τον μήνα.

Να έρθω τώρα στα ιδιαιτέρως θετικά στοιχεία από την αγορά εργασίας. Μίλησα γι’ αυτό και στην προηγούμενη ανασκόπηση, αλλά καθώς είχαμε και νέα στοιχεία, αξίζει να τα αναφέρω. Στους νέους κάτω των 25 ετών, η ανεργία στη χώρα μας βρίσκεται στο 13%, χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 14,7%, με δεκαέξι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης να καταγράφουν υψηλότερα ποσοστά. Επίσης, μειώθηκε το χάσμα μισθωτής απασχόλησης ανδρών-γυναικών. Σήμερα εργάζονται με σχέση μισθωτής εργασίας 1.185.757 γυναίκες, δηλαδή 259.480 περισσότερες από ό,τι το 2019. Όμως και ως προς την ανεργία ανδρών, με ποσοστό 5,5%, η χώρα μας βρίσκεται και πάλι κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (5,8%), με δώδεκα χώρες να εμφανίζουν χειρότερες επιδόσεις. Συνολικά, με ανεργία στο 7,5%, η Ελλάδα καταγράφει πλέον χαμηλότερα ποσοστά από χώρες όπως η Φινλανδία, η Σουηδία, η Ισπανία και η Γαλλία. Με πολλή δουλειά ακόμη μπροστά μας, τα στοιχεία δείχνουν ότι κινούμαστε προς μια πιο ισορροπημένη και ανθεκτική αγορά εργασίας.

Θέλουμε να κρατήσουμε ζωντανή την ελληνική περιφέρεια και το επιχειρούμε με έναν συνδυασμό πολιτικών: από τα περιφερειακά σχέδια ανάπτυξης έως τις παρεμβάσεις του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για το Δημογραφικό. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και το πρόγραμμα μετεγκατάστασης που ξεκίνησε πιλοτικά από τον Έβρο και θα εφαρμοστεί πλέον σε άλλες 8 Περιφερειακές Ενότητες. Στις αρχικές 6 -Καστοριάς, Κιλκίς, Σερρών, Φλώρινας, Πέλλας, Δράμας- προσθέτουμε τώρα τους νομούς Κοζάνης και Γρεβενών, καθώς η Δυτική Μακεδονία αποτελεί δημογραφικά την πιο ευάλωτη περιοχή της χώρας. Για να καταστήσουμε ακόμη πιο ελκυστικό το πρόγραμμα, διευρύνουμε τον κύκλο των δικαιούχων της οικονομικής ενίσχυσης των 10.000 ευρώ. Θα μπορούν πλέον να ενταχθούν Έλληνες του εξωτερικού που επιθυμούν να επιστρέψουν στη χώρα, φοιτητές που σπούδασαν στις περιοχές αυτές και θέλουν να παραμείνουν, ένστολοι, οι λεγόμενοι «ψηφιακοί νομάδες», αλλά και συνταξιούχοι που επιλέγουν να επιστρέψουν στον τόπο καταγωγής τους. Το 50% του συνολικού ποσού, δηλαδή 5.000 ευρώ, θα καταβάλλεται πριν από τη μετεγκατάσταση, που μπορεί να γίνει και σε μικρούς οικισμούς ,αφού δεν θα ισχύουν πληθυσμιακοί περιορισμοί. Δεν ισχυριζόμαστε ότι το πρόγραμμα αποτελεί πανάκεια για την αντιμετώπιση του σύνθετου και πολυπαραγοντικού δημογραφικού προβλήματος. Είναι, όμως, ένα ουσιαστικό και στοχευμένο εργαλείο που συμπληρώνει μια ευρύτερη εθνική προσπάθεια.

Μιας και ανεβήκαμε προς τα βόρεια, να πω πως προχωρά και η αναβάθμιση κρίσιμων υποδομών στα χερσαία σύνορά μας. Μετά τους Κήπους στον Έβρο, έγινε προ ημερών η προκήρυξη για το έργο αναβάθμισης του Σταθμού των Ευζώνων. Οι παρεμβάσεις συμβάλλουν στην εθνική ασφάλεια και στον καλύτερο έλεγχο των συνόρων, βελτιώνοντας την εικόνα της χώρας στους επισκέπτες μας, αλλά και διευκολύνοντας την διασυνοριακή οικονομική και εμπορική δραστηριότητα.

Όμως, τα χερσαία και τα θαλάσσια σύνορά μας δεν είναι μόνο πύλες επισκεπτών, οικονομικής και εμπορικής δραστηριότητας. Είναι και δίοδοι που εκμεταλλεύονται τα αδίστακτα δίκτυα των διακινητών παράνομων μεταναστών, αδιαφορώντας για τη ζωή τους, όπως δυστυχώς φάνηκε άλλη μια φορά με το πολύνεκρο ναυάγιο στη Χίο. Κανείς δεν μένει ασυγκίνητος μπροστά σε τόσες ανθρώπινες απώλειες. Η έρευνα για τις ακριβείς συνθήκες που έγινε το τραγικό δυστύχημα ξεκίνησε και θα διεξαχθεί με απόλυτη διαφάνεια. Οφείλουμε, όμως, και πρώτος εγώ, να αναγνωρίσουμε την αυταπάρνηση με την οποία τα στελέχη του Λιμενικού Σώματος επιτελούν το πατριωτικό τους καθήκον, φυλάσσοντας τα θαλάσσια σύνορα και σώζοντας ανθρώπινες ζωές. Η Πολιτεία επιδεικνύει και θα επιδείξει μηδενική ανοχή απέναντι στα κυκλώματα των διακινητών. Με το νομοσχέδιο του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου που ψηφίστηκε από τη Βουλή, αυστηροποιούνται οι ποινές για αυτούς, βάζοντας ταυτόχρονα κανόνες στην οργανωμένη διαχείριση της νόμιμης μετανάστευσης. Δεν ποινικοποιείται η δράση των ΜΚΟ, αλλά η εγκληματική συμπεριφορά φυσικών προσώπων που ενδεχομένως είναι μέλη τέτοιων οργανώσεων και προφανώς δεν μπορούν να διατηρούν προνομιακή σχέση με το κράτος και τις δομές. Η πολιτική μας στο μεταναστευτικό στηρίζεται σε σαφείς κανόνες, συνέπεια και σεβασμό στην ανθρώπινη ζωή. Ένα πλαίσιο που συνδυάζει τη φύλαξη των συνόρων, τη διπλωματία και την αποφασιστική αντιμετώπιση των διακινητών, με απόλυτη στήριξη στο έργο του Λιμενικού Σώματος.

Υπάρχουν και ειδήσεις που δείχνουν πώς η καινοτομία μπορεί να κάνει τη διαφορά, ακόμη και στα πιο μικρά μέρη της πατρίδας μας. Μία από αυτές έρχεται από τη Χάλκη, η οποία δεν είναι μόνο το πρώτο νησί μας που εξασφάλισε στους κατοίκους του φθηνή «πράσινη» ενέργεια μέσω της στρατηγικής των GR-eco Islands. Αποτελεί πλέον και εξαιρετικό παράδειγμα αξιοποίησης της τεχνητής νοημοσύνης για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Έγινε ο πρώτος δήμος της Ελλάδας που κατέγραψε το ανθρακικό αποτύπωμά του και ολοκλήρωσε το σχέδιο μείωσης των εκπομπών αερίων, με το 80% της δουλειάς να γίνεται με τη βοήθεια της τεχνολογίας, σε χρόνο πολλαπλάσια μικρότερο από τον συμβατικό. Γι’ αυτήν την «πράσινη» επιτυχία, η Χάλκη κέρδισε το βραβείο στον διαγωνισμό Bravo Sustainability Dialogue & Awards 2025. Πρόσφατα, ο δήμος μετέτρεψε έναν σκουπιδότοπο σε ένα διαδραστικό πάρκο νέων τεχνολογιών, όπου υπάρχουν drones, αισθητήρες που μετρούν τον αέρα, τη ρύπανση και τη στάθμη της θάλασσας. Επιπλέον, «τρέχει» πιλοτικά ένα σύστημα που όταν υπάρχει διακοπή ρεύματος, τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα του δήμου τροφοδοτούνται από εκεί. Πιστεύω πως η Χάλκη αποδεικνύει ότι η καινοτομία δεν εξαρτάται από το μέγεθος ενός δήμου, αλλά κυρίως από το όραμα και τη συνεργασία. Και με τέτοια έργα, γίνεται ένας τόπος ακόμα πιο ελκυστικός!

Μιας και μιλάμε για τεχνολογία, περνώ σε κάτι ακόμη μεγαλύτερο που καθίσταται εφικτό ακριβώς χάρη στην αξιοποίησή της. Η Ελλάδα εισέρχεται σε μια νέα εποχή στη διαχείριση και την ανάδειξη της πολιτιστικής της κληρονομιάς εφαρμόζοντας ψηφιακές υπηρεσίες και καινοτόμα συστήματα σε αρχαιολογικούς χώρους, μουσεία, μνημεία και ιστορικούς τόπους. Καρδιά αυτού του ολοκληρωμένου συστήματος των ψηφιακών υπηρεσιών για την αναβάθμιση της εμπειρίας των επισκεπτών σε αυτούς τους χώρους και την καλύτερη προβολή του πολύτιμου πολιτιστικού μας αποθέματος είναι η ψηφιακή πύλη hh.gr (Hellenic Heritage). Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην καθολική προσβασιμότητα με νέες εφαρμογές που εξασφαλίζουν ισότιμη εμπειρία για άτομα με αναπηρία. Το εμβληματικό αυτό έργο αναμένεται να τεθεί σε πλήρη λειτουργία αρχικά σε 108 αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία φέτος την άνοιξη. Ήδη, σε πολλά σημεία υπάρχει το ηλεκτρονικό εισιτήριο, οι πολυγλωσσικές ακουστικές ξεναγήσεις και «επισκέψεις» επαυξημένης και εικονικής πραγματικότητας.

Κλείνω θυμίζοντας ότι αύριο -και στο εξής κάθε χρόνο, στις 9 Φεβρουαρίου- είναι η Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας. Μια οφειλόμενη αναγνώριση, με ομόφωνη απόφαση της UNESCO, στη μοναδική και ανεκτίμητη συμβολή της γλώσσας μας στην παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά της ανθρωπότητας. Την ιστορία και την αξία της ελληνικής γλώσσας ίσως να μην τις αποδίδει τίποτα καλύτερα από τον υπέροχο στίχο του Ελύτη, «Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου στις αμμουδιές του Ομήρου». Ένα ζωντανό θαύμα 40 αιώνων. Θεμέλιο της εθνικής μας ταυτότητας, αλλά και ευθύνη, ειδικά σήμερα, σε μια ρευστή ψηφιακή εποχή. Καλή Κυριακή!

Νίκος Γιαννόπουλος

Η αλήθεια είναι ότι στις δύο μεγαλύτερες χώρες της Γηραίας Ηπείρου, στη Γαλλία και στην Γερμανία, η λογική είναι περίπου ανάλογη μ’ αυτή που επιχειρείται να εγκαθιδρυθεί στην Ελλάδα. Ένα απολυτήριο αυξημένου κύρους το οποίο πράγματι αποτελεί διαβατήριο όχι μόνο για την τριτοβάθμια εκπαίδευση αλλά και την αγορά εργασίας.

Στη Γαλλία το Baccalauréat είναι θεσμός. Αποτελεί το Εθνικό Απολυτήριο της χώρας το οποίο λαμβάνει κάθε μαθητής και μαθήτριες μετά την ολοκλήρωση του λυκείου με γραπτές και προφορικές εξετάσεις. Θεωρείται την ίδια ώρα πλήρης πιστοποίηση της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και άμεσο εφόδιο για την εισαγωγή στα Πανεπιστήμια της Γαλλίας. Έχει τέλος βαθμολογική κλίμακα 0–20 και συχνά συνοδεύεται από διαβαθμίσεις ή διακρίσεις για υψηλές επιδόσεις. Η αξιολόγηση των μαθητών και των μαθητριών γίνεται σε εθνικό επίπεδο.

• Γενικά μιλώντας, τα ποσοστά επιτυχίας στην εξετάσεις είναι πολύ μεγάλα. Για το 2025 διαμορφώθηκαν στο 86% περίπου τα οποία ήταν ακόμα μεγαλύτερο μετά τις αναβαθμολογήσεις ή και τις επαναληπτικές εξετάσεις.

Στη Γερμανία το Abitur αποτελεί τον τύπο του απολυτηρίου που δίνει πρόσβαση στα γερμανικά ΑΕΙ. Δίνει έμφαση στην ενιαία και συνολική αξιολόγηση των μαθητών στο σύνολο της βαθμίδας του γερμανικού Λυκείου και ως προς αυτό θα έλεγε κανείς ότι προσομοιάζει σ’ αυτό που επιχειρεί να κάνει η Ελλάδα.

Το ποσοστό της επιτυχίας είναι επίσης υψηλό (ενδεικτικά ξεπέρασε το 90% στο Βερολίνο το 2024) ωστόσο μόνο ένα μέρος του μαθητικού πληθυσμού τελικά το διεκδικεί. Τα ποσοστά ανά ηλικιακή ομάδα που κατέχουν το συγκεκριμένο τίτλο σπουδών ανέρχονται περίπου στο 50%.

Τι ακριβώς μάς λείπει  

Ως εκ τούτου, η σύγκριση των ευρωπαϊκών συστημάτων εθνικού απολυτηρίου με τη συζήτηση που ανοίγει στην Ελλάδα δείχνει ότι το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι αν υπάρχει ή όχι εθνικό απολυτήριο, αλλά τι ρόλο του ανατίθεται μέσα στο συνολικό εκπαιδευτικό οικοσύστημα.

Στις περισσότερες χώρες της ηπειρωτικής Ευρώπης, το απολυτήριο του Λυκείου αποτελεί έναν μαζικό τίτλο πιστοποίησης: στη Γαλλία και την Αυστρία πάνω από 9 στους 10 μαθητές που φτάνουν στις τελικές εξετάσεις το αποκτούν, ενώ και στη Γερμανία τα ποσοστά επιτυχίας για όσους δίνουν Abitur ξεπερνούν το 90%.

• Τα συστήματα αυτά δεν έχουν σχεδιαστεί ως μηχανισμοί αποκλεισμού, αλλά ως τελική επιβεβαίωση της σχολικής διαδρομής με αξιολόγηση καθ’ όλη τη διάρκεια της πορείας του μαθητή στο Λύκειο.

Ταυτόχρονα, η σύγκριση αποκαλύπτει ότι η «αυστηρότητα» δεν μετριέται μόνο με τα ποσοστά αποτυχίας στις τελικές εξετάσεις όπως γίνεται στην Ελλάδα. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, η επιλεκτικότητα μεταφέρεται νωρίτερα, μέσω της διαφοροποίησης σχολικών διαδρομών, ενώ σε χώρες όπως το Λουξεμβούργο τα χαμηλότερα ποσοστά επιτυχίας δείχνουν ένα σύστημα που λειτουργεί με κομβικές, για την επιτυχία, εξετάσεις στο τέλος.

• Κοινός παρονομαστής, ωστόσο, είναι ότι το απολυτήριο έχει πραγματική αξία: αναγνωρίζεται κοινωνικά, ακαδημαϊκά και λειτουργεί ως βασικό φίλτρο πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και όχι μόνο. 

Και αυτή, είναι, σε τελική ανάλυση η διαφορά με την Ελλάδα. Στη χώρα μας το Απολυτήριο του Λυκείου τα πολλά τελευταία χρόνια δεν διαθέτει κάποιο ιδιαίτερο κύρος ούτε σημαίνει κάτι για την αγορά εργασίας. Προφανώς αυτό θα πρέπει να αλλάξει, αναζητείται όμως ο τρόπος βάσει του οποίου θα επιτευχθεί η αλλαγή λογικής και συστήματος. 

Νίκος Γιαννόπουλος

Η περίπτωση του Γεράσιμου Αρσένη, 28 χρόνια πίσω, είναι αρκούντως χαρακτηριστική. Η μεταρρύθμισή του προκάλεσε κολοσσιαίες αντιδράσεις.

Σε κάθε περίπτωση πάντως, και επειδή ο κύβος ερρίφθη, η προσπάθεια θα γίνει.

Ιδού μερικοί από τους σκοπέλους που πρέπει να αποφευχθούν

Τι θα γίνει με τον προφορικό βαθμό;

Ωραία, προφανώς και πρέπει να αναβαθμιστεί το Λύκειο και προφανώς οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να σταματήσουν να αντιμετωπίζουν το σχολείο ως εξεταστικό κέντρο προσομοίωσης για τις Πανελλήνιες. Ο βαθμός στο σχολείο θα παίζει ρόλο και θα έχει αξία. Έξοχα.

Σ’ αυτό θα συμπεριλαμβάνεται και ο προφορικός βαθμός; Αν κάτι τέτοιο ισχύσει, κάθε ίχνος αντικειμενικότητας θα σβήσει και αυτομάτως η καχυποψία θα ενισχυθεί.

Την ίδια ώρα η αντοχή των εκπαιδευτικών θα δοκιμαστεί επικίνδυνα. Είναι μαθηματικά βέβαιο ότι οι πιέσεις από τους γονείς θα αυξηθούν και πολλές φορές θα γίνουν αφόρητες. Η επίδοση στο προφορικό κομμάτι κρύβει πάντα ένα μεγάλο ποσοστό υποκειμενικότητας.

Ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα θα αντιμετωπίσουν οι εκπαιδευτικοί στα ιδιωτικά σχολεία. Εκεί το κυνήγι του βαθμού είναι πάντα μεγαλύτερο και οι ιδιοκτήτες των σχολείων πολλές φορές δεν επιθυμούν να χαλάσουν το χατίρι των πελατών τους. Ελλοχεύει, συμπερασματικά, ο κίνδυνος ο βαθμός, αν πράγματι συμπεριληφθεί και η προφορική επίδοση, να μην αντιπροσωπεύει το πραγματικό  πρόσωπο του μαθητή ή της μαθήτριας. Άρα χρειάζονται δικλείδες ασφαλείας.

Επίσης, τα θέματα για τις γραπτές δοκιμασίες θα αντλούνται από τράπεζα θεμάτων. Αν αυτό συμβεί, θα πρόκειται για τη… χαρά του φροντιστηριάρχη. Είναι άλλωστε γνωστό ότι αυτή η συγκεκριμένη μέθοδος βολεύει απίστευτα τα φροντιστήρια αφού έτσι μπορούν να “ελέγχουν” τα θέματα και να δίνουν “μασημένη τροφή” στα παιδιά και να μειώνουν τους… κινδύνους.

• Με δεδομένο ότι κάποιον ρόλο στην τελική επίδοση θα παίζει ακόμα και ο βαθμός στην Α’ Λυκείου, το κυνήγι του φροντιστηρίου αναμένεται να ενταθεί και η οικονομική αιμορραγία των ελληνικών νοικοκυριών θα γίνει ακόμη μεγαλύτερη.

Και κάτι ακόμα: Ένα χρόνο πριν τις εκλογές μάλλον θα πρέπει να είναι πολύ αισιόδοξος κανείς για να πιστέψει ότι τα κόμματα της αντιπολίτευσης θα δώσουν βαθμούς συναίνεσης στην κυβέρνηση. Ειδικά το ΠΑΣΟΚ, με δεδομένη και τη δημοσκοπική του “δυσκαμψία” δεν έχει κανένα λόγο να βρει κοινούς τόπους και να δώσει την εντύπωση στην κοινή γνώμη ότι προετοιμάζεται για μία ενδεχόμενη συγκυβέρνηση με τη Νέα Δημοκρατία.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που έδωσε την Τρίτη στη δημοσιότητα το Υπουργείο ο σχετικός διάλογος αναμένεται να τελειώσει τον Οκτώβριο του 2026. Εκείνη την περίοδο, ένα μήνα μετά τη ΔΕΘ και τις όποιες εξαγγελίες του Πρωθυπουργού εκεί, η χώρα θα έχει μπει για τα καλά σε προεκλογικό mood κατά το οποίο η πόλωση θα κερδίζει έδαφος σε σχέση με τη συναίνεση.

Δεν πρέπει, λοιπόν, κανείς να απορήσει αν ότι με στόμφο ανακοινώνεται σήμερα, να παρεπεμφθεί στις καλένδες αύριο για καθαρά πολιτικούς/εκλογικούς λόγους. 

Όπως σημειώνεται από την κυβέρνηση για τον σχεδιασμό, «ο διάλογος αφορά την ενίσχυση της αξίας και της αξιοπιστίας του Λυκείου και του Εθνικού Απολυτηρίου, όχι την αύξηση της εξεταστικής πίεσης».

Η διαδικασία θα εκκινήσει την προσεχή εβδομάδα στη Βουλή, στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων. Προγραμματίζεται να διαρκέσει εννέα μήνες, με διακριτά στάδια και στόχο την εκπόνηση νομοθετικής πρωτοβουλίας προς το τέλος του έτους.

Όπως τονίστηκε, οι υπό συζήτηση αλλαγές δεν αφορούν τους μαθητές που φοιτούν σήμερα στο Λύκειο, ούτε τους μαθητές της Γ’ Γυμνασίου, ενώ οι Πανελλαδικές Εξετάσεις δεν καταργούνται. Πρώτος ενδεχόμενος ορίζοντας εφαρμογής είναι η Α’ Λυκείου, το σχολικό έτος 2027-2028.

Χρονοδιάγραμμα

• Φεβρουάριος 2026: Εκκίνηση – ομάδες εργασίας – καθοδηγητικά ερωτήματα
• Μάρτιος–Απρίλιος 2026: Θεματικές συζητήσεις & συμμετοχικός διάλογος
• Μάιος–Ιούνιος 2026: Σύνθεση & επεξεργασία ειδικών ζητημάτων
• Ιούλιος–Σεπτέμβριος 2026: Δημόσια διαβούλευση επί Κειμένου Θέσεων
• Οκτώβριος 2026: Τελική Έκθεση & χάρτης εφαρμογής με πιλοτικές

Πανελλαδικές Εξετάσεις

Οι Πανελλαδικές Εξετάσεις δεν καταργούνται και δεν αλλάζουν στο παρόν στάδιο.

Οι υπό συζήτηση αλλαγές δεν αφορούν:

• τους μαθητές που φοιτούν σήμερα στο Λύκειο,
• τους μαθητές της Γ’ Γυμνασίου.

Εφόσον ο διάλογος ευδοκιμήσει, πρώτος ενδεχόμενος ορίζοντας εφαρμογής είναι η Α’ Λυκείου, το σχολικό έτος 2027–2028, δηλαδή αφορά τα παιδιά που σήμερα φοιτούν στη Β’ Γυμνασίου.

Ποιοι είναι οι στόχοι της μεταρρύθμισης

• Αξιοπιστία του τίτλου του Λυκείου
• Δικαιοσύνη και συγκρισιμότητα αποτελεσμάτων
• Μείωση της εξετασιοκεντρικής πίεσης, χωρίς έκπτωση στην αξιοπιστία
• Κοινωνική αποδοχή πριν από την εφαρμογή
• Ισχυρές δικλίδες απέναντι στον πληθωρισμό βαθμών

Ποιοι συμμετέχουν στον Εθνικό Διάλογο

Ο Εθνικός Διάλογος διεξάγεται με τη συμβολή ανεξάρτητης επιτροπής επιστημόνων, αποτελούμενης από καθηγητές Πανεπιστημίου εγνωσμένου κύρους, με ρόλο:

• τον επιστημονικό συντονισμό,
• την τεκμηρίωση,
• και τη σύνθεση των συμπερασμάτων.

Στον διάλογο συμμετέχουν, με διακριτούς και θεσμικά σαφείς ρόλους:

• το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ),
• εκπαιδευτικοί και στελέχη της εκπαίδευσης,
• Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα,
• κοινοβουλευτικά κόμματα,
• θεσμικοί και επιστημονικοί φορείς,
• κοινωνικοί εταίροι,
• μαθητές, μαθήτριες και γονείς, στο πλαίσιο ανοιχτής και συμμετοχικής διαδικασίας.

Πώς οργανώνεται ο Εθνικός Διάλογος

Ο διάλογος δομείται σε πέντε Πυλώνες:

• Εκπαιδευτικό Περιεχόμενο
• Σχολική Ζωή
• Επιμόρφωση & Επαγγελματική Ανάπτυξη Εκπαιδευτικών
• Υποδομές
• Διακυβέρνηση

Η διαδικασία περιλαμβάνει:

• θεματικές υπο-ομάδες εργασίας,
• περιφερειακά fora,
• ψηφιακή πλατφόρμα διαβούλευσης.

Μητσοτάκης: Σήμερα ανοίγουμε μία συζήτηση για την εκπαίδευση των παιδιών μας

Στην έναρξη της συνεδρίασης ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανέφερε: «Καλημέρα σας, κυρία και κύριοι Υπουργοί, κ. Πρύτανη. Η σημερινή μας συνάντηση γίνεται όχι για να ανακοινώσουμε αποφάσεις, αλλά ουσιαστικά για να ανοίξουμε μία συζήτηση γύρω από ένα ζήτημα το οποίο πιστεύω ότι υπερβαίνει και ιδεολογικά στεγανά και εκλογικούς κύκλους και σίγουρα θα έπρεπε να υπερβαίνει και κομματικούς υπολογισμούς.

Μιλώ για την εκπαίδευση των παιδιών μας. Δεν ανήκει το θέμα σε καμία κυβέρνηση αποκλειστικά, ανήκει στο μέλλον της πατρίδας μας. Γι’ αυτό και χρειαζόμαστε ένα σύστημα παιδείας, από το νηπιαγωγείο μέχρι το πανεπιστήμιο, το οποίο, πρώτα και πάνω απ’ όλα, θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες της νέας εποχής.

Οι μεταβολές που γίνονται στον χώρο της μάθησης είναι πραγματικά συγκλονιστικές, συνδέονται άμεσα με τις εξελίξεις στον χώρο της εργασίας. Αρκεί να σκεφτεί κανείς ότι ένα παιδί το οποίο θα ξεκινήσει στο προνήπιο φέτος, θα τελειώσει το σχολείο το 2040. Είναι τα παιδιά τα οποία θα ζήσουν “στο πετσί τους” αυτές τις μεγάλες αλλαγές.

Άρα, αυτή η συζήτηση η οποία ουσιαστικά ξεκινά σήμερα είναι μια άσκηση στην οποία πρέπει να μετέχουν όλοι. Πρέπει να μετέχει προφανώς η πολιτεία, η οποία θα βάλει το πλαίσιο του διαλόγου, πρέπει να μετέχουν οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί, αλλά και τα ίδια τα παιδιά, οι ίδιοι οι μαθητές, σε έναν κοινό προβληματισμό, όπου θα αποτιμηθούν οι σημαντικές μεταρρυθμίσεις που έχουν ήδη δρομολογηθεί από το 2019 αλλά κυρίως θα μας δοθεί η ευκαιρία να συζητήσουμε για το μέλλον του Λυκείου, για το σχέδιο το οποίο πρέπει να έχει η χώρα γι’ αυτό το οποίο αποκαλούμε “Εθνικό Απολυτήριο”, από τη στιγμή που όλοι αναγνωρίζουμε ότι το Λύκειο δεν πρέπει να είναι απλά ένας στείρος χώρος προετοιμασίας εισαγωγής στο πανεπιστήμιο.

Πρέπει να έχει τη δική του ξεχωριστή αυτοτέλεια και να μπορεί να εξοπλίζει τα παιδιά με τις δεξιότητες και τις ικανότητες που θα έχουν, ανεξαρτήτως της πορείας την οποία θα ακολουθήσουν στη συνέχεια στη ζωή τους.

Διότι δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι δεν καταλήγουν όλα τα παιδιά του Λυκείου στην ανώτατη εκπαίδευση. Η κυβέρνηση έχει επενδύσει πολύ στην ενίσχυση και της τεχνικής εκπαίδευσης. Αλλά αυτό το οποίο είναι βέβαιο είναι ότι το Λύκειο, έτσι όπως είναι σήμερα, αναγνωρίζεται από όλους ότι έχει απωλέσει τον αυτοτελή εκπαιδευτικό του ρόλο και αυτό είναι κάτι το οποίο σίγουρα, με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο, θα πρέπει να αλλάξει.

Αυτό, λοιπόν, το οποίο κάνουμε σήμερα -και θα μιλήσει στη συνέχεια η Υπουργός γι’ αυτό- είναι να ξεκινήσουμε ουσιαστικά τη διαδικασία ενός μεγάλου εθνικού διαλόγου. 

Θέλουμε να δώσουμε άπλετο χρόνο. Θέλουμε να δημιουργήσουμε μία ανεξάρτητη τεχνοκρατική επιτροπή, η οποία θα  οργανώσει τον διάλογο αυτό. Χαίρομαι γιατί επικεφαλής της είναι ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Πειραιώς, ο κ. Μιχάλης Σφακιανάκης, τον οποίο ευχαριστώ για την προθυμία του και την ανταπόκρισή του σε αυτή την πρόσκληση, αλλά και πρόκληση που του απηύθυνε η Υπουργός.

Και θέλουμε να δώσουμε πολύ χρόνο σε αυτή τη συζήτηση, διότι ιδίως στα θέματα αυτά δεν μπορούν και δεν πρέπει να υπάρχουν αιφνιδιασμοί και όλα πρέπει να προχωρήσουν, κ. Πρύτανη, με ειλικρίνεια, με ανοιχτό πνεύμα, χωρίς προκαταλήψεις, χωρίς αγκυλώσεις.

Θέλω να τονίσω ότι πρέπει να υπάρχει στο ζήτημα αυτό διάθεση συναίνεσης και θετικής συνεισφοράς, πολύ περισσότερο όταν τουλάχιστον δύο κόμματα, το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ, έχουν ταχθεί υπέρ τέτοιων αλλαγών στο παρελθόν.

Αυτό, λοιπόν, το οποίο θέλω να τονίσω σήμερα είναι μια πρόσκληση σε έναν δημιουργικό προβληματισμό. Η κυβέρνηση έχει κάποιες πρώτες απόψεις, έχει κάποιες πρώτες σκέψεις, αλλά απέχει πολύ από το να έχει καταλήξει σε ένα συγκεκριμένο σχέδιο για το πώς φανταζόμαστε το Λύκειο του μέλλοντος.

Δεν θέλουμε να προκαταλάβουμε κανέναν. Θέλουμε να ακούσουμε περισσότερο και να μιλήσουμε λιγότερο και ο σκοπός αυτής της άσκησης θα ήταν να μπορούσαμε να φτάναμε προς το τέλος του έτους σε μια νομοθετική πρωτοβουλία, η οποία θα ήταν ευχής έργον εάν στηριζόταν και από περισσότερα του ενός κόμματος.

Αυτό δεν θα ήταν μια επιτυχία της κυβέρνησης, νομίζω θα ήταν μια επιτυχία συνολικά της Ελλάδας».

Σ. Ζαχαράκη: Ξεκινάμε έναν ειλικρινή διάλογο με ορίζοντα το 2040

Η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Σοφία Ζαχαράκη σημείωσε από την πλευρά της: «Ευχαριστώ πάρα πολύ, κύριε Πρόεδρε. Κύριε Σφακιανάκη, ευχαριστούμε που αναλαμβάνετε αυτή τη στιγμή, ακριβώς όπως ανέφερε και ο Πρόεδρος της Κυβέρνησης, μια πρόσκληση αλλά κυρίως την πρόκληση να διάγουμε έναν ειλικρινή διάλογο, ο οποίος δεν έχει σύντομο χρονικό ορίζοντα.

Έχει όμως άπλετο χρόνο έτσι ώστε όλοι όσοι αναφέρατε να μπορέσουν να συμμετέχουν, με τη δυνατότητα κάτω από θεματικές τις οποίες ήδη έχουμε ορίσει, με τον ορίζοντα στο 2040 αλλά και με πολύ σαφείς απαντήσεις και στους γονείς και κυρίως στα παιδιά, για το τι πρέπει να περιμένουν τα επόμενα χρόνια, τι θα έπρεπε να περιμένουν στα θέματα των βιβλίων, των προγραμμάτων σπουδών, πώς θα μπορέσουμε το απολυτήριο το οποίο αυτή τη στιγμή έχει χάσει την ισχύ του ως μεμονωμένο επίτευγμα των παιδιών, να επανακτήσει την ισχύ, να μπορέσει να ισχυροποιηθεί και με δημόσια και δωρεάν εργαλεία, όπως είναι κρατικό πιστοποιητικό γλωσσομάθειας, κρατικό πιστοποιητικό για την πληροφορική, νέες ψηφιακές δεξιότητες, το προφίλ ενός μαθητή ο οποίος ξέρει να σκέφτεται συνθετικά.

Αυτό, όμως, χωρίς να ξεχάσουμε ότι δεν ξεκινάμε από το μηδέν. Γι’ αυτό και στον εθνικό διάλογο, στο πλαίσιο, θα θυμίσουμε όλα αυτά που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια. Θα θυμίσουμε ότι προφανώς θεωρούμε ότι η παιδεία είναι μία εθνική υπόθεση και θα θελήσουμε να ορίσουμε ένα απόφοιτο, μία απόφοιτη η οποία πραγματικά μπορεί να διεκδικήσει και με ένα αυτοτελές ισχυρό Εθνικό Απολυτήριο το μέλλον της.

Όπως αναφέρατε, δεν καταλήγουν όλα τα παιδιά στην ανώτατη εκπαίδευση. Πολλοί μπορεί να επιλέξουν την επαγγελματική. Μπορεί κάποιοι να περιμένουν για να αποφασίσουν ποιο θα είναι το επόμενο επαγγελματικό τους βήμα.

Σίγουρα, όμως, εμείς σε κάθε οικογένεια αυτή τη στιγμή, οπουδήποτε στην Ελλάδα, θα πρέπει να της δώσουμε μία υπόσχεση, με συνέπεια και συνέχεια, ότι μπορεί το σχολείο και το Λύκειο να μετράει.

Θα κοιτάξουμε, προφανώς, και τι συμβαίνει στις πρώτες τάξεις του Δημοτικού, από το Νηπιαγωγείο και το Γυμνάσιο. Και σίγουρα, θα αναφέρουμε ζητήματα που έχουν να κάνουν με τις υποδομές, έχουν να κάνουν με τη συνεχή επιμόρφωση, την αξιολόγηση, και βέβαια, πώς θα μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε φαινόμενα τα οποία ξέρουμε ότι υπάρχουν πολλές φορές, της υπερβαθμολόγησης, της καλύτερης και πιο πιστής αποτύπωσης των δυνατοτήτων των παιδιών.

Νομίζουμε, λοιπόν, ότι θα είναι μία πολύ ενδιαφέρουσα εννιάμηνη διαδικασία, με μία ανεξάρτητη αρχή που προΐσταται ο Πρόεδρος της Συνόδου Πρυτάνεων, θεσμικά κατοχυρωμένη, μαζί με ανθρώπους της εκπαίδευσης όλων των βαθμίδων, όπως είπατε, όμως, και οι γονείς και τα παιδιά και οι εκπρόσωποι φορέων, για να μπορεί να υπάρχει μία ολότητα ως προς την καταγραφή των απόψεων.

Και βέβαια, θα υπάρχει και μία δημόσια διαβούλευση με ψηφιακό τρόπο, καθώς ξέρουμε ότι τα ζητήματα παιδείας δεν μπορεί να είναι σε κλειστές αίθουσες.

Ακριβώς όπως είπατε, καλούμε και τα υπόλοιπα κόμματα για την κατάθεση απόψεων. Θα πάμε στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων άμεσα, την επόμενη εβδομάδα. Και βέβαια θα διευκρινίσουμε και υπόλοιπα ζητήματα και σε συνέντευξη Τύπου που θα ακολουθήσει, εντός της εβδομάδος, στους συντάκτες του εκπαιδευτικού ρεπορτάζ».
 
Ο επικεφαλής της ομάδας εθνικού διαλόγου και Πρύτανης του Πανεπιστημίου Πειραιώς Μιχάλης Σφακιανάκης ανέφερε: «Θα ήθελα να ευχαριστήσω τόσο εσάς Πρωθυπουργέ, όσο και όλους τους παριστάμενους για την εμπιστοσύνη σας στο πρόσωπό μου, για να αναλάβω έναν ρόλο που πιστεύω ότι ο κάθε εκπαιδευτικός από τη στιγμή που ξεκινάει στο κομμάτι της εκπαίδευσης ονειρεύεται να παίξει έναν σημαντικό ρόλο ώστε η παιδεία, η οποία αν θέλουμε να μιλήσουμε για την παιδεία, πρέπει να ανατρέξουμε στην αρχαία ελληνική σκέψη, Ηράκλειτο, Πλάτωνα, Αριστοτέλη, ήταν ουσιαστικά το κέντρο της πολιτείας. Τότε είχαν πολιτείες το κέντρο της πολιτείας ήταν η παιδεία.

Άρα, εμείς λοιπόν οφείλουμε να θέσουμε σε ράγες σταθερές τα βασικά της παιδείας. Σίγουρα το Λύκειο είναι ένα κομμάτι που είναι σημαντικότατο στην πορεία ενός παιδιού, στα στάδια μόρφωσης που αντιμετωπίζει. Και σίγουρα θα πρέπει να φτάσουμε σε ένα σύστημα το οποίο θα διέπεται από την αξιολόγηση, που η αξιολόγηση αυτή θα έχει αποτελεσματικότητα, θα είναι δίκαιη, θα είναι σταθερή. Ευελπιστούμε να έχει και την ευρύτερη δυνατή συναίνεση αυτό το σύστημα, έτσι ώστε να μην παρατηρείται το φαινόμενο ότι αλλάζει μια κυβέρνηση και αλλάζει πολιτική στην παιδεία. Η πολιτική στην παιδεία πρέπει να είναι εθνική πολιτική. 

Υπάρχουν διεθνή δεδομένα τα οποία θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας. Υπάρχουν οι νέες τεχνολογίες τις οποίες θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας. Και, προφανώς, όλα αυτά μπορούν να δράσουν βοηθητικά».

Μ. Σφακιανάκης: Οφείλουμε να θέσουμε σε σταθερές ράγες τα βασικά της παιδείας

Ο επικεφαλής της ομάδας εθνικού διαλόγου και Πρύτανης του Πανεπιστημίου Πειραιώς Μιχάλης Σφακιανάκης ανέφερε: «Θα ήθελα να ευχαριστήσω τόσο εσάς Πρωθυπουργέ, όσο και όλους τους παριστάμενους για την εμπιστοσύνη σας στο πρόσωπό μου, για να αναλάβω έναν ρόλο που πιστεύω ότι ο κάθε εκπαιδευτικός από τη στιγμή που ξεκινάει στο κομμάτι της εκπαίδευσης ονειρεύεται να παίξει έναν σημαντικό ρόλο ώστε η παιδεία, η οποία αν θέλουμε να μιλήσουμε για την παιδεία, πρέπει να ανατρέξουμε στην αρχαία ελληνική σκέψη, Ηράκλειτο, Πλάτωνα, Αριστοτέλη, ήταν ουσιαστικά το κέντρο της πολιτείας. Τότε είχαν πολιτείες το κέντρο της πολιτείας ήταν η παιδεία.

Άρα, εμείς λοιπόν οφείλουμε να θέσουμε σε ράγες σταθερές τα βασικά της παιδείας. Σίγουρα το Λύκειο είναι ένα κομμάτι που είναι σημαντικότατο στην πορεία ενός παιδιού, στα στάδια μόρφωσης που αντιμετωπίζει. Και σίγουρα θα πρέπει να φτάσουμε σε ένα σύστημα το οποίο θα διέπεται από την αξιολόγηση, που η αξιολόγηση αυτή θα έχει αποτελεσματικότητα, θα είναι δίκαιη, θα είναι σταθερή. Ευελπιστούμε να έχει και την ευρύτερη δυνατή συναίνεση αυτό το σύστημα, έτσι ώστε να μην παρατηρείται το φαινόμενο ότι αλλάζει μια κυβέρνηση και αλλάζει πολιτική στην παιδεία. Η πολιτική στην παιδεία πρέπει να είναι εθνική πολιτική. 

Υπάρχουν διεθνή δεδομένα τα οποία θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας. Υπάρχουν οι νέες τεχνολογίες τις οποίες θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας. Και, προφανώς, όλα αυτά μπορούν να δράσουν βοηθητικά».

Αφού επισημαίνουν ότι τον Ιούνιο του 2024, το ΠΑΣΟΚ πήρε την πρωτοβουλία να ανοίξει ο εθνικός διάλογος για το Εθνικό Απολυτήριο, ο υπεύθυνος του ΚΤΕ Παιδείας Στέφανος Παραστατίδης και ο γραμματέας του Τομέα Παιδείας Σωκράτης Κάτσικας, τονίζουν ότι το κόμμα τους θα επιμείνει στην ουσία, «γιατί πιστεύουμε ότι μία πολιτική μεταρρύθμιση δεν πρέπει να αποφασίζεται στον βωμό της επικοινωνίας και του κομματικού συμφέροντος, αλλά να απευθύνεται με αξιοπιστία στο πολιτικό σύστημα και να αναζητά -ιδίως στην παιδεία- τις μέγιστες δυνατές συναινέσεις που θα διασφαλίζουν την επιτυχία της μεταρρύθμισης».

Προσθέτουν ότι «η πρόταση του ΠΑΣΟΚ πέτυχε τη σύμφωνη γνώμη όλων των κομμάτων (πλην ΚΚΕ), διότι επιλέξαμε να μην καταθέσουμε δική μας συγκεκριμένη πρόταση, αλλά να περιγράψουμε την αιτιολογική βάση για το ξεκίνημα ενός ουσιαστικού, ανοιχτού, αξιόπιστου και δημοκρατικού διαλόγου, χωρίς δεσμεύσεις και προειλημμένες αποφάσεις, αλλά με οδικό χάρτη, σαφές χρονοδιάγραμμα και ουσιαστικό αποτέλεσμα που θα αναβαθμίζει την εκπαίδευση της χώρας».

Τονίζουν, αντίθετα, ότι «σήμερα, η κυβέρνηση μιλάει για την έναρξη διαλόγου αλλά ταυτόχρονα με διαρροές που αναφέρονται συγκεκριμένα και λεπτομερώς σε όλες τις βασικές πτυχές της μεταρρύθμισης, επιχειρεί να διαμορφώσει ένα δεσμευτικό πλαίσιο που δεν βοηθά ούτε στην προαγωγή του διαλόγου ούτε στην διαμόρφωση των αναγκαίων συναινέσεων».

Τα αρμόδια στελέχη του ΠΑΣΟΚ υπογραμμίζουν ότι «εμείς θα συμμετάσχουμε στον διάλογο, όχι ως σχολιαστές του όποιου κυβερνητικού σχεδίου αλλά καταθέτοντας τις δικές μας προτάσεις σε τρία βασικά θέματα:

• την αναβάθμιση του Λυκείου και την κατοχύρωση της μορφωτικής του αυτοτέλειας,
• την κατάργηση των Πανελλαδικών υπό τη σημερινή τους άδικη μορφή,
• τη μείωση της δυσβάστακτης οικονομικής επιβάρυνσης της ελληνικής οικογένειας για την εκπαίδευση των παιδιών της».

«Θα είμαστε παρόντες, με προτάσεις, με σχέδιο, με ανοιχτά αυτιά αλλά και καθαρή φωνή. Μακριά από στείρες κομματικές αντιπαραθέσεις, αλλά μαχητικά απέναντι στην προσπάθεια να μετατραπεί ο ευαίσθητος χώρος της εκπαίδευσης σε παίγνιο στο πεδίο των κυβερνητικών επικοινωνιακών αντιπερισπασμών και σκοπιμοτήτων», καταλήγουν, «με την πυξίδα μας να παραμένει αταλάντευτα στην κατεύθυνση μιας Παιδείας που λειτουργεί ως μοχλός απελευθέρωσης δυνατοτήτων και όχι ως μηχανισμός αναπαραγωγής ανισοτήτων».

Τι είναι το Εθνικό Απολυτήριο

Το Εθνικό Απολυτήριο προβλέπεται ως ενιαίος τίτλος σπουδών του Λυκείου, ο οποίος θα προκύπτει από συνεχή και πολυεπίπεδη αξιολόγηση καθ’ όλη τη διάρκεια της τριετίας.

Στο νέο μοντέλο θα περιλαμβάνονται:

• εξετάσεις στο τέλος κάθε τάξης,
• ενδιάμεσες δοκιμασίες και αξιολογικές διαδικασίες,
• πιθανή συνυπολογιστική συμμετοχή του βαθμού στην πρόσβαση στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.

Κεντρικός άξονας είναι η αναβάθμιση του μορφωτικού ρόλου του Λυκείου, ώστε να μην αποτελεί απλώς προθάλαμο των Πανελλαδικών Εξετάσεων, αλλά αυτόνομη και αξιόπιστη εκπαιδευτική βαθμίδα.

Δεν αλλάζουν οι Πανελλαδικές – Ποιους δεν αφορά

Το Υπουργείο Παιδείας ξεκαθαρίζει ότι:

• Οι Πανελλαδικές Εξετάσεις δεν καταργούνται ούτε τροποποιούνται στο παρόν στάδιο.
• Οι αλλαγές δεν αφορούν τους μαθητές που φοιτούν σήμερα στο Λύκειο.
• Δεν επηρεάζονται ούτε οι μαθητές της Γ’ Γυμνασίου.

Ο πρώτος ενδεχόμενος ορίζοντας εφαρμογής τοποθετείται στην Α’ Λυκείου το σχολικό έτος 2027–2028.

«Σπάει» το μοντέλο του “όλα σε μία στιγμή”

Αφετηρία του διαλόγου αποτελεί η ανάγκη υπέρβασης του εξετασιοκεντρικού μοντέλου, όπου η πρόσβαση στην Ανώτατη Εκπαίδευση κρίνεται σε μία μόνο διαδικασία.

Ωστόσο, η κυβέρνηση επισημαίνει ότι δεν τίθεται ζήτημα υποχώρησης στην αξιοπιστία των Πανελλαδικών.

Ο πυρήνας της μεταρρύθμισης εστιάζει σε πέντε βασικούς στόχους:

1. Αξιοπιστία του τίτλου Λυκείου
2. Δικαιοσύνη και συγκρισιμότητα αποτελεσμάτων
3. Μείωση της εξεταστικής πίεσης χωρίς έκπτωση ποιότητας
4. Κοινωνική αποδοχή πριν από την εφαρμογή
5. Ισχυρές δικλίδες απέναντι στον πληθωρισμό βαθμών

Ποιοι συμμετέχουν στον Εθνικό Διάλογο

Η διαδικασία δεν περιορίζεται σε κυβερνητικό επίπεδο. Ο διάλογος διεξάγεται με τη συνδρομή:

• ανεξάρτητης επιτροπής πανεπιστημιακών,
• του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής,
• εκπαιδευτικών και στελεχών της εκπαίδευσης,
• Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων,
• κοινοβουλευτικών κομμάτων,
• κοινωνικών εταίρων,
• μαθητών και γονέων.

Η συμμετοχή των ΑΕΙ και των πολιτικών κομμάτων επιδιώκει να διασφαλίσει ακαδημαϊκή συνέχεια και πολιτική νομιμοποίηση, χωρίς επικάλυψη ρόλων.

Οι πέντε Πυλώνες του διαλόγου

Η μεταρρύθμιση οργανώνεται γύρω από πέντε θεματικούς άξονες:

1. Εκπαιδευτικό Περιεχόμενο
2. Σχολική Ζωή
3. Επιμόρφωση και Επαγγελματική Ανάπτυξη Εκπαιδευτικών
4. Υποδομές
5. Διακυβέρνηση

Η διαδικασία θα περιλαμβάνει:

• θεματικές υπο-ομάδες εργασίας,
• περιφερειακά fora,
• ψηφιακή πλατφόρμα δημόσιας διαβούλευσης.

Το χρονοδιάγραμμα

• Φεβρουάριος 2026: Εκκίνηση – συγκρότηση ομάδων εργασίας
• Μάρτιος–Απρίλιος 2026: Θεματικές συζητήσεις
• Μάιος–Ιούνιος 2026: Σύνθεση ειδικών ζητημάτων
• Ιούλιος–Σεπτέμβριος 2026: Δημόσια διαβούλευση επί Κειμένου Θέσεων
• Οκτώβριος 2026: Τελική Έκθεση και χάρτης εφαρμογής με πιλοτικές φάσεις

Ζαχαράκη: Η χώρα να αποκτήσει ένα ανθεκτικό, αξιόπιστο και διεθνώς αναγνωρίσιμο απολυτήριο

Η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη, σημείωσε:

«Η Παιδεία είναι εθνική υπόθεση και απαιτεί θεσμική συνέχεια. Σήμερα ξεκινά ο εθνικός διάλογος για το Εθνικό Απολυτήριο και τη νέα αρχιτεκτονική του Λυκείου, με έναν καθαρό στόχο: η Ελλάδα να αποκτήσει ένα ανθεκτικό, αξιόπιστο και διεθνώς αναγνωρίσιμο απολυτήριο, που να αποτυπώνει πραγματική μάθηση και να δίνει ίσες ευκαιρίες σε όλα τα παιδιά.

Θέλουμε ένα Λύκειο που δεν εξαντλείται στην εξεταστική πίεση, αλλά καλλιεργεί γνώση, κρίση και προοπτική. Ένα σύστημα που κάνει τη διαφορά στην πράξη για κάθε νέα και κάθε νέο, ανεξάρτητα από τον τόπο όπου μεγαλώνει ή τις οικονομικές δυνατότητες της οικογένειάς του.

Με διάλογο, τεκμηρίωση και σταδιακή εφαρμογή, χτίζουμε ένα σύστημα που θα αντέξει στον χρόνο. Θέλω να πω στην ελληνική οικογένεια που πασχίζει για τη μόρφωση και την προκοπή των παιδιών της ότι όλη μας η προσπάθεια στοχεύει ώστε το “χαρτί” του Λυκείου να μπορεί να διασφαλίζει ζωή και εργασία με προοπτική και αξιοπρέπεια για κάθε παιδί – με δεξιότητες αναγκαίες για το αύριο, αλλά και με γνώση που αποτελεί το θεμέλιο. Είτε κάποιος επιλέγει το Πανεπιστήμιο είτε όχι.»

Μητσοτάκης: Υπερβαίνει και ιδεολογικά στεγανά και εκλογικούς κύκλους

Κατά τη διάρκεια διυπουργικής σύσκεψης στο Μέγαρο Μαξίμου, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέφερε: «Καλημέρα σας, κυρία και κύριοι Υπουργοί, κ. Πρύτανη. Η σημερινή μας συνάντηση γίνεται όχι για να ανακοινώσουμε αποφάσεις, αλλά ουσιαστικά για να ανοίξουμε μία συζήτηση γύρω από ένα ζήτημα το οποίο πιστεύω ότι υπερβαίνει και ιδεολογικά στεγανά και εκλογικούς κύκλους και σίγουρα θα έπρεπε να υπερβαίνει και κομματικούς υπολογισμούς.

Μιλώ για την εκπαίδευση των παιδιών μας. Δεν ανήκει το θέμα σε καμία κυβέρνηση αποκλειστικά, ανήκει στο μέλλον της πατρίδας μας. Γι’ αυτό και χρειαζόμαστε ένα σύστημα παιδείας, από το νηπιαγωγείο μέχρι το πανεπιστήμιο, το οποίο, πρώτα και πάνω απ’ όλα, θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες της νέας εποχής.

Οι μεταβολές που γίνονται στον χώρο της μάθησης είναι πραγματικά συγκλονιστικές, συνδέονται άμεσα με τις εξελίξεις στον χώρο της εργασίας. Αρκεί να σκεφτεί κανείς ότι ένα παιδί το οποίο θα ξεκινήσει στο προνήπιο φέτος, θα τελειώσει το σχολείο το 2040. Είναι τα παιδιά τα οποία θα ζήσουν “στο πετσί τους” αυτές τις μεγάλες αλλαγές.

Άρα, αυτή η συζήτηση η οποία ουσιαστικά ξεκινά σήμερα είναι μια άσκηση στην οποία πρέπει να μετέχουν όλοι. Πρέπει να μετέχει προφανώς η πολιτεία, η οποία θα βάλει το πλαίσιο του διαλόγου, πρέπει να μετέχουν οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί, αλλά και τα ίδια τα παιδιά, οι ίδιοι οι μαθητές, σε έναν κοινό προβληματισμό, όπου θα αποτιμηθούν οι σημαντικές μεταρρυθμίσεις που έχουν ήδη δρομολογηθεί από το 2019 αλλά κυρίως θα μας δοθεί η ευκαιρία να συζητήσουμε για το μέλλον του Λυκείου, για το σχέδιο το οποίο πρέπει να έχει η χώρα γι’ αυτό το οποίο αποκαλούμε “Εθνικό Απολυτήριο”, από τη στιγμή που όλοι αναγνωρίζουμε ότι το Λύκειο δεν πρέπει να είναι απλά ένας στείρος χώρος προετοιμασίας εισαγωγής στο πανεπιστήμιο.

Πρέπει να έχει τη δική του ξεχωριστή αυτοτέλεια και να μπορεί να εξοπλίζει τα παιδιά με τις δεξιότητες και τις ικανότητες που θα έχουν, ανεξαρτήτως της πορείας την οποία θα ακολουθήσουν στη συνέχεια στη ζωή τους.

Διότι δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι δεν καταλήγουν όλα τα παιδιά του Λυκείου στην ανώτατη εκπαίδευση. Η κυβέρνηση έχει επενδύσει πολύ στην ενίσχυση και της τεχνικής εκπαίδευσης. Αλλά αυτό το οποίο είναι βέβαιο είναι ότι το Λύκειο, έτσι όπως είναι σήμερα, αναγνωρίζεται από όλους ότι έχει απωλέσει τον αυτοτελή εκπαιδευτικό του ρόλο και αυτό είναι κάτι το οποίο σίγουρα, με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο, θα πρέπει να αλλάξει.

Αυτό, λοιπόν, το οποίο κάνουμε σήμερα -και θα μιλήσει στη συνέχεια η Υπουργός γι’ αυτό- είναι να ξεκινήσουμε ουσιαστικά τη διαδικασία ενός μεγάλου εθνικού διαλόγου.

Θέλουμε να δώσουμε άπλετο χρόνο. Θέλουμε να δημιουργήσουμε μία ανεξάρτητη τεχνοκρατική επιτροπή, η οποία θα οργανώσει τον διάλογο αυτό. Χαίρομαι γιατί επικεφαλής της είναι ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Πειραιώς, ο κ. Μιχάλης Σφακιανάκης, τον οποίο ευχαριστώ για την προθυμία του και την ανταπόκρισή του σε αυτή την πρόσκληση, αλλά και πρόκληση που του απηύθυνε η Υπουργός.

Και θέλουμε να δώσουμε πολύ χρόνο σε αυτή τη συζήτηση, διότι ιδίως στα θέματα αυτά δεν μπορούν και δεν πρέπει να υπάρχουν αιφνιδιασμοί και όλα πρέπει να προχωρήσουν, κ. Πρύτανη, με ειλικρίνεια, με ανοιχτό πνεύμα, χωρίς προκαταλήψεις, χωρίς αγκυλώσεις.

Θέλω να τονίσω ότι πρέπει να υπάρχει στο ζήτημα αυτό διάθεση συναίνεσης και θετικής συνεισφοράς, πολύ περισσότερο όταν τουλάχιστον δύο κόμματα, το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ, έχουν ταχθεί υπέρ τέτοιων αλλαγών στο παρελθόν.

Αυτό, λοιπόν, το οποίο θέλω να τονίσω σήμερα είναι μια πρόσκληση σε έναν δημιουργικό προβληματισμό. Η κυβέρνηση έχει κάποιες πρώτες απόψεις, έχει κάποιες πρώτες σκέψεις, αλλά απέχει πολύ από το να έχει καταλήξει σε ένα συγκεκριμένο σχέδιο για το πώς φανταζόμαστε το Λύκειο του μέλλοντος.

Δεν θέλουμε να προκαταλάβουμε κανέναν. Θέλουμε να ακούσουμε περισσότερο και να μιλήσουμε λιγότερο και ο σκοπός αυτής της άσκησης θα ήταν να μπορούσαμε να φτάναμε προς το τέλος του έτους σε μια νομοθετική πρωτοβουλία, η οποία θα ήταν ευχής έργον εάν στηριζόταν και από περισσότερα του ενός κόμματος.

Αυτό δεν θα ήταν μια επιτυχία της κυβέρνησης, νομίζω θα ήταν μια επιτυχία συνολικά της Ελλάδας».

Στη σύσκεψη συμμετέχουν ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης και η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη, σηματοδοτώντας την έναρξη των επίσημων διαδικασιών για τη συγκεκριμένη εκπαιδευτική μεταρρύθμιση.

Η καθιέρωση του Εθνικού Απολυτηρίου είχε παρουσιαστεί από τον πρωθυπουργό τον Σεπτέμβριο του 2025 στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ) ως μια κεντρική κυβερνητική επιλογή για τη νέα τετραετία. Στόχος της μεταρρύθμισης, όπως είχε προαναγγείλει ο πρωθυπουργός, είναι η ενίσχυση του ρόλου του Λυκείου, ώστε να αποκτήσει ουσιαστικό εκπαιδευτικό βάρος και να μην λειτουργεί αποκλειστικά ως προθάλαμος για τις πανελλαδικές εξετάσεις.

Σύμφωνα με τον κυβερνητικό σχεδιασμό, το νέο σύστημα εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή από το σχολικό έτος 2027-2028, αρχίζοντας με τους μαθητές που θα φοιτήσουν στην Α’ Λυκείου. Όπως έχει επισημάνει η υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, η μετάβαση θα είναι σταδιακή, ώστε να διασφαλιστεί η ομαλή προσαρμογή μαθητών και εκπαιδευτικών.

Τι προβλέπει το προσχέδιο για το Εθνικό Απολυτήριο

Το προσχέδιο της υπουργού Παιδείας, το οποίο θα τεθεί άμεσα σε δημόσια διαβούλευση, περιλαμβάνει σειρά ουσιαστικών αλλαγών:

• Για τις προαγωγικές εξετάσεις στην Α’ και Β’ Λυκείου, το σύνολο των θεμάτων θα επιλέγεται με κλήρωση από την Τράπεζα Θεμάτων.

• Καταργείται η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής (ΕΒΕ), η οποία είχε θεσπιστεί επί υπουργίας Νίκης Κεραμέως, καθώς θεωρείται ότι με το νέο σύστημα δεν είναι πλέον απαραίτητη.

• Θεσπίζεται βάση εισαγωγής 10 στο Εθνικό Απολυτήριο, ως προϋπόθεση για τη διεκδίκηση θέσης στα ΑΕΙ.

Ο Γενικός Μέσος Όρος για την εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση θα προκύπτει αφενός από τον βαθμό του Εθνικού Απολυτηρίου (με στάθμιση 20% για την Α’ Λυκείου, 30% για τη Β’ και 50% για τη Γ’) και αφετέρου από τις ειδικές απολυτήριες εξετάσεις σε τέσσερα μαθήματα, ανά επιστημονικό πεδίο, που θα διεξάγονται σε πανελλαδικό επίπεδο.

Οι συντελεστές βαρύτητας ανά μάθημα, όπως ορίζονται από τα πανεπιστημιακά τμήματα, θα συνεχίσουν να ισχύουν.

Παράλληλα, η υπουργός Παιδείας σκοπεύει να ζητήσει από Πρυτάνεις, Κοσμήτορες και Προέδρους Τμημάτων να καταθέσουν προτάσεις για την ενίσχυση του ρόλου των Πανεπιστημίων στις προϋποθέσεις εισαγωγής των φοιτητών.

Ήδη έχει συγκροτηθεί νομοπαρασκευαστική επιτροπή, η οποία επεξεργάζεται το θεσμικό πλαίσιο της μεταρρύθμισης.

Όπως αναφέρει η ΕΡΤ, στο επίκεντρο βρίσκονται η σύσταση Εθνικής Αρχής Εξετάσεων, η δημιουργία Εθνικού Σώματος Αξιολογητών και η διαμόρφωση νέας Τράπεζας Θεμάτων, που θα αποτελέσουν τη βάση του νέου συστήματος αξιολόγησης.

Οι πέντε πυλώνες του Εθνικού Απολυτηρίου

Η πρόταση του υπουργείου Παιδείας για το Εθνικό Απολυτήριο και τον νέο τρόπο πρόσβασης στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση βασίζεται σε πέντε κεντρικούς πυλώνες, που αφορούν συνολικά το εκπαιδευτικό σύστημα:

• Εκπαιδευτικό περιεχόμενο, ώστε όλοι οι μαθητές να έχουν πρόσβαση σε έναν ισχυρό και κοινό κορμό γνώσεων και δεξιοτήτων.
• Σχολική ζωή, με το σχολείο να λειτουργεί ως κοινότητα μάθησης και κοινωνικής ανάπτυξης, πέρα από την εξεταστική διαδικασία.
• Επιμόρφωση εκπαιδευτικών, με ενιαία, συνεχή και ουσιαστική υποστήριξη στο έργο τους.
• Υποδομές, σχολικές και ψηφιακές, που διασφαλίζουν ίσες ευκαιρίες για όλους τους μαθητές, ανεξαρτήτως τόπου κατοικίας.
• Διακυβέρνηση του συστήματος, με σαφείς ρόλους, λογοδοσία και θεσμική συνέχεια

Όπως τονίζεται από το Υπουργείο Παιδείας, η μεταρρύθμιση στοχεύει στη συνολική αναβάθμιση του Λυκείου και στη δημιουργία ενός πιο σύγχρονου, δίκαιου και λειτουργικού εκπαιδευτικού συστήματος, που θα προσφέρει στους μαθητές περισσότερες ευκαιρίες για ουσιαστική μάθηση και προσωπική ανάπτυξη.

Απόστολος Χονδρόπουλος

Κάτι που ήδη επιδιώκεται και για το υπό δημόσια διαβούλευση σχέδιο νόμου για την επέκταση της επιστολικής ψήφου για τους Έλληνες του εξωτερικού και στις εθνικές εκλογές που θα είναι αντικείμενο, μεθαύριο, νέας συνεδρίασης της άτυπης διακομματικής επιτροπής.

Το μήνυμα πως η κυβέρνηση διατηρεί την μεταρρυθμιστική της δυναμική, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιδίωξε από την πλευρά του, μέσα από την χθεσινοβραδινή τηλεοπτική συνέντευξη στον Σκάι, να το συνδυάσει και με το διακύβευμα της σταθερότητας.

Στενοί του συνεργάτες του σχολίαζαν πως ο κ. Μητσοτάκης μίλησε με την “ήρεμη αυτοπεποίθηση ενός πολιτικού που γνωρίζει πολύ καλά που θέλει να οδηγήσει την χώρα το επόμενο κρίσιμο διάστημα” και ο οποίος προσπάθησε να εξηγήσει με απλά λόγια στους πολίτες  “πόσο δύσκολο είναι το διεθνές περιβάλλον, τη σημασία της σταθερότητας και που πρέπει να πάει  η χώρα στα επόμενα χρόνια”.

Όλα αυτά με φόντο, πλέον, το περίγραμμα των κυβερνητικών προτάσεων για την Συνταγματική αναθεώρηση οι οποίες αν και θα εξειδικευτούν μέχρι τον Μάρτιο, συμβάλουν ήδη καθοριστικά στην διαμόρφωση ατζέντας δημοσίου διαλόγου.

• Σημεία αιχμής είναι η δημοσιονομική σταθερότητα, το άρθρο 86 περί ποινικής ευθύνης υπουργών, το άρθρο 16 για τα μη κρατικά πανεπιστήμια, η εκλογή ηγεσίας της Δικαιοσύνης και η  κατοχύρωση της αξιολόγησης στο Δημόσιο, συνδεδεμένη πλέον και με την άρση της μονιμότητας.

Η κυβέρνηση δεν έχει ανοίξει βεβαια τα χαρτιά της ως προς το συγκεκριμένο περιεχόμενο των αλλαγών που θα προτείνει, π.χ όσον αφορά το άρθρο 86 όπου τονίζει πως δεν θέλει η παραπομπή ή μη ενός διατελέσαντος υπουργού ή υφυπουργού να συνεχιστεί να είναι αποτέλεσμα των συσχετισμών.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος επισήμανε ότι δεν υπάρχει σοβαρό κράτος που να μην έχει ένα φίλτρο και έφερε το παράδειγμα άλλων χωρών που υπάρχει σώμα 15 μελών ή πλειονότητα των οποίων είναι δικαστικοί. Ζήτησε όμως να μην εκληφθεί αυτό ως είδηση, καθώς όλα αυτά τα συζητηθούν.

Ασαφές παραμένει επίσης και το πώς θα συνδέεται στην πράξη η αξιολόγηση με την άρση της μονιμότητας. Το Μέγαρο Μαξίμου αναγνωρίζει πως και αυτή την στιγμή μπορεί να απολυθεί ένας δημόσιος υπάλληλος εάν υποπέσει σε σοβαρό πειθαρχικό παράπτωμα, υποστήριξε ωστόσο δια του Παύλου Μαρινάκη ότι “αυτό το οποίο θέλουμε να κάνουμε είναι τελείως διαφορετικό”.  “Εμείς δεν πάμε σε μια λογική πειθαρχικού παραπτώματος, αυτό δεν χρειάζεται αναθεώρηση. Εμείς πάμε σε μια λογική αξιολόγησης της αποδοτικότητας, της συνέπειας και όχι απαραιτήτως για να φτάσει στην απόλυση, αλλά ακόμη και στην επιβράβευση”, υποστήριξε.

Θεωρείται πολύ δύσκολο επί της συγκεκριμένης πρότασης του κυβερνώντος κόμματος να υπάρξει ευρύτερη συναίνεση που θα οδηγήσει σε 180 ψήφους στην προτείνουσα Βουλή, είναι ωστόσο βέβαιο ότι θα βρίσκεται στο επίκεντρο της μεταρρυθμιστικής επιχειρηματολογίας του Μεγάρου Μαξίμου, μαζί με το άρθρο 16 για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, αλλά και την δημοσιονομική σταθερότητα με επιχείρημα να μην ξαναγυρίσει η χώρα σε πρακτικές λαϊκισμού που μπορεί να οδηγήσουν στο μέλλον σε νέο δημοσιονομικό εκτροχιασμό.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει όμως και η  εξειδίκευση που θα γίνει σε σχέση με την αναφορά του πρωθυπουργού, στην επιστολή του  προς τους γαλάζιους βουλευτές,  και στο ζήτημα κατοχύρωσης ” μίας σειράς από απαραίτητους κανόνες κυβερνητικής λειτουργίας που έχουν εμπεδωθεί στη νομοθεσία και την πρακτική των τελευταίων ετών”.

Στον απόηχο της χθεσινής πρωτοβουλίας, συνεργάτες του πρωθυπουργού επισημαίνουν επίσης ότι ο κ. Μητσοτάκης θεωρεί πως ήρθε ο καιρός καιρός να τολμήσουμε μεγάλες τομές, που θα ενισχύουν το κύρος των θεσμών και την εμπιστοσύνη των πολιτών, εισάγοντας ρυθμίσεις για την καλύτερη λειτουργία του πολιτεύματος απέναντι στις μεγάλες προκλήσεις της εποχής και συμβαδίζοντας με νέα δεδομένα, όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η κλιματική κρίση.

Οπως λένε χαρακτηριστικά, “αυτό που προτείνει ο πρωθυπουργός με τη συγκεκριμένη συνταγματική αναθεώρηση είναι ένα νέο, σύγχρονο υπόδειγμα διακυβέρνησης και ένα Σύνταγμα συμβαδίζει με τις μεγάλες αλλαγές του 21ου αιώνα”. Και πιστεύει, προσθέτουν, πως “ένα σύγχρονο υπόδειγμα διακυβέρνησης, θα ενισχύσει τους θεσμούς και την εμπιστοσύνη των πολιτών” .