Θυμήθηκα, κατά τη σύντομη εισαγωγική τοποθέτησή μου, τα τέλη της δεκαετίας του ’80, και τα χρόνια που ακολούθησαν, όταν, ζώντας στη Θεσσαλονίκη, το μείζον ζήτημα ήταν γενικότερα η αποβιομηχάνιση και ειδικότερα ο αφανισμός της κλωστοϋφαντουργίας. Στη βιομηχανική ζώνη της Σίνδου τα εργοστάσια έκλειναν, τα δε ιστορικά κλωστήρια στην ευρύτερη περιοχή υποχωρούσαν και αφανίζονταν λόγω της παγκόσμιας διείσδυσης συνθετικών προϊόντων από την Κίνα και αλλού.

Τότε, ήταν που πρωτοάκουσα για την ανάγκη ενός νέου “παραγωγικού μοντέλου” για την ελληνική οικονομία.

Είναι γνωστό τι ακολούθησε: αναπτυξιακοί νόμοι που άφησαν πίσω τους εργοστάσια-κουφάρια (π.χ στη Θράκη), προγράμματα που εστίαζαν στη δημιουργία μικρών ξενώνων, κυρίως χειμερινού τουρισμού, και ατέρμονες συζητήσεις σχετικά με την μεγάλη μας “βιομηχανία” που βγαίνει από την χειμερία νάρκη την άνοιξη και να ξαναμπαίνει το φθινόπωρο.

Πάνω από τριάντα χρόνια μετά, κι αφού διαβήκαμε ταχύτατα, από την ασυδοσία της δανεικής ευφορίας του Χρηματιστηρίου, και της δεκαετίας του 2000, στην κρίση και τα μνημόνια, το “νέο παραγωγικό μοντέλο” είναι το “Γκράαλ” των οικονομολόγων και των κομμάτων, ειδικά εκείνων που παραθέτουν προγράμματα διακυβέρνησης.

Είθισται, οι σκαπανείς που το αναζητούν να προέρχονται από τον ήπιο φιλελευθερισμό μέχρι την κεντροαριστερά και την αριστερά, και παρότι δεν ομονοούν πάντοτε, βάζουν στην προσπάθειά τους κοινωνικό πρόσημο.Στην αντίπερα όχθη εφησυχάζουν θαμπωμένοι από τα “ριπόρτ” των διεθνών οίκων και από τις συγκρίσεις με τις καθεύδουσες ισχυρές ευρωπαϊκές οικονομίες. Πριν μερικά χρόνια, ο αείμνηστος Κώστας Σημίτης είχε επισημάνει τους κινδύνους από τον αφελληνισμό των ελληνικών επιχειρήσεων και την μετατροπή της οικονομίας σε πεδίο άσκησης του real estate. Επιβεβαιώνεται.

Στην διημερίδα, τονίστηκε επαρκώς ότι μία πραγματι παραγωγική οικονομία δεν μπορεί παρά να συνδυάζει πρωτογενή παραγωγή, εξαγωγική δραστηριότητα, αυτάρκεια, αξιοπρεπή και καλά αμειβόμενη εργασία και εργασιακή ασφάλεια. Ας είμαστε ειλικρινείς: όσο κι αν η Ελλάδα προβάλλεται, πλέον, ως ένα μικρό οικονομικό θαύμα, σε σύγκριση με το σημείο εκκίνησης που ήταν η πτώχευσή της και η περίοδος των μνημονίων, οι παραπάνω προϋποθέσεις δεν συντρέχουν.

Ως ανάπτυξη δεν λογίζεται το ευάλωτο μείγμα του τουρισμού και των επενδύσεων στην ευρύτερη αγορά ακινήτων, ούτε το γεγονός ότι η πλειονότητα των νέων επιχειρήσεων αφορούν μικρές και συνήθως βραχύβιες (προσωπικές) προσπάθειες. Τα καφέ (σχεδόν το ένα δίπλα στο άλλο στους κεντρικούς δρόμους) και τα “nails” δεν αποτελούν απάπτυξη, μόνο μόχλευση μιας ρηχής αγοράς και διέξοδο για εκείνους που προτιμούν να βγάζουν μεροκάματο στο “δικό τους” μαγαζί, διότι δεν έχουν τα εφόδια, ή, συνηθέστερα, δεν θέλουν να υποταχθούν σε μία λογική επιβίωσης.

Όμως, το νέο παραγωγικό μοντέλο δεν είναι μία συζήτηση που περιορίζεται σε περίκλειστα ακροατήρια, ούτε προσφέρεται για ακροβασίες αυταρέσκειας. Είναι ένα πραγματικό εθνικό “project” που πρέπει να περιλάβει τις παραγωγικές τάξεις, τον κόσμο του επιχειρείν και της εργασίας, και μετά τα κόμματα. Κι αυτή η συζήτηση δεν γίνεται με ανοικτούς όρους, κι από όλους για όλους. Κάποιοι ενδιαφέρονται και επιμένουν, οι άλλοι αδιαφορούν.

Τη συζήτηση θ΄ ανοίξει με χαιρετισμό ο δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας. Οι διοργανωτές ανοίγουν το διάλογο για μια παραγωγική Ελλάδα, με την πολύτιμη στήριξη των χορηγών και συντονιστή τον δημοσιογράφο Σεραφείμ Κοτρώτσο, από το Action 24 και Αθήνα 98.4.

Η διημερίδα διοργανώνεται με τη συμμετοχή ινστιτούτων έρευνας, πολιτικής στρατηγικής και ανάπτυξης, ήτοι μετέχουν: ο Σωτήρης Μουσούρης, πρόεδρος του ΔΣ, του Ινστιτούτου Ερευνών και Πολιτικής Στρατηγικής ΙΝΕΡΠΟΣΤ, ο Νίκος Ερηνάκης, επίκουρος καθηγητής Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης κι επιστημονικός διευθυντής του Ινστιτούτου Εναλλακτικών Ιδεών και Πολιτικών ΕΝΑ, ο Θεόδωρος Τσέκος, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, μέλος της Οργανωτικής Γραμματείας της Πρωτοβουλίας για το πρόγραμμα Εναλλακτικής Διακυβέρνησης.

«Η Ελλάδα βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Οι εντεινόμενοι διεθνείς γεωπολιτικοί, οικονομικοί, κοινωνικοί και τεχνολογικοί κλυδωνισμοί, μαζί με τις χρόνιες παθογένειες της χώρας, καθιστούν επιτακτική την αναζήτηση μιας εθνικής πυξίδας για το αύριο και ενός νέου, βιώσιμου παραγωγικού μοντέλου. Ενός μοντέλου που δεν θα περιορίζεται σε αποσπασματικές πολιτικές, αλλά θα απαντά στα στρατηγικά ερωτήματα της επόμενης δεκαετίας», λένε οι διοργανωτές.

Ποια Ελλάδα θέλουμε να χτίσουμε για την επόμενη δεκαετία;

Με ποια στρατηγική, ποιες πολιτικές και ποιους φορείς μπορούμε να πετύχουμε τους στόχους;
Πως θα επιμερισθούν τα οφέλη και τα βάρη των αναγκαίων αλλαγών;», σημειώνουν για τη διημερίδα.

Και προσθέτουν «με αφετηρία αυτή την επείγουσα ανάγκη, τρεις ανεξάρτητοι φορείς —το Ινστιτούτο Ερευνών και Πολιτικής Στρατηγικής (ΙΝΕΡΠΟΣΤ), το Ινστιτούτο Εναλλακτικών Ιδεών και Πολιτικών (ΕΝΑ) και η Πρωτοβουλία για το Πρόγραμμα Προοδευτικής Εναλλακτικής Διακυβέρνησης— διοργανώνουν την πρώτη διημερίδα με τίτλο «Παραγωγική Ελλάδα 2030: Μετασχηματισμός με όραμα, δικαιοσύνη και αποτελεσματικότητα».

Η Ελλάδα σε σταυροδρόμι: τόλμη και ρεαλισμός στον διάλογο

Η διημερίδα, όπως λένε, φιλοδοξεί να συμβάλλει σε έναν ειλικρινή και τεκμηριωμένο κοινωνικό διάλογο για το μέλλον της χώρας. Με τη συμμετοχή κορυφαίων επιστημόνων, έμπειρων στελεχών, επιχειρηματιών και κοινωνικών φορέων, θα αναδειχθούν οι ρήξεις που απαιτούνται να γίνουν καθώς και εφαρμόσιμες αλλά και ριζοσπαστικές προτάσεις για τον παραγωγικό μετασχηματισμό.

Οι θεματικές ενότητες καλύπτουν βασικές προτεραιότητες: από την διασφάλιση αξιοπρεπών συνθηκών διαβίωσης για τους πολίτες και μιας βιώσιμης ανάπτυξης για τη χώρα, μέχρι τις αναγκαίες παρεμβάσεις για ασφάλεια δικαίου, αποτελεσματική οργάνωση του κράτους και της αυτοδιοίκησης, διασφάλιση χρηματοδοτικών πόρων, αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους, ενίσχυση της κοινωνικής οικονομίας και την υιοθέτηση καινοτόμων μορφών παραγωγής και οργάνωσης με συμμετοχή των νέων και των τοπικών κοινωνιών.

Πέρα από τη θεωρία: γιατί αφορά όλους μας

Η «Παραγωγική Ελλάδα 2030» δεν αποτελεί μια θεωρητική άσκηση, αλλά μια πολιτική και κοινωνική πρόκληση: πώς μπορεί να ξανακερδηθεί η εμπιστοσύνη των πολιτών, πως συνδέεται η οικονομία με τη δικαιοσύνη, το θεσμικό περιβάλλον και την διοίκηση και πως χαράσσεται μια πορεία πράσινης και ψηφιακής μετάβασης με κοινωνική συνοχή και δημοκρατία.

Η Λούκα Κατσέλη, μέλος ΔΣ του ΙΝΕΡΠΟΣΤ δήλωσε σχετικά «Η “Παραγωγική Ελλάδα 2030” είναι μια πρόσκληση για διάλογο, αλλά και μια πρόκληση για πράξη. Δεν αρκεί να περιγράψουμε τι δεν πάει καλά. Χρειάζεται να δείξουμε τι μπορεί να γίνει διαφορετικά. Με τόλμη, τεκμηρίωση και όραμα μπορούμε να χαράξουμε έναν νέο δρόμο για τη χώρα. Έναν δρόμο που θα στηρίζεται στη δικαιοσύνη, τη διαφάνεια και την εμπιστοσύνη των πολιτών».

Δύο ιστορίες που δείχνουν, όπως λένε οι διοργανωτές, ότι η αλλαγή είναι εφικτή:

Η διημερίδα ολοκληρώνεται με την ενότητα «Η Ελλάδα που δεν περιμένει», φωτίζοντας δύο παραδείγματα με ισχυρό συμβολισμό:
• Το «Get Involved», μια πρωτοβουλία νέων που δείχνει πως η νέα γενιά μπορεί να μετατρέπει τη συμμετοχή σε πράξη αλλαγής.
• Και την κινητοποίηση της τοπικής κοινωνίας του Πόρου, που με στρατηγική τεκμηρίωση και ενότητα πέτυχε να αποτρέψει την εγκατάσταση ΠΟΑΥ ιχθυοκαλλιεργειών, αποδεικνύοντας ότι οι μεγάλες αλλαγές μπορούν να ξεκινούν τοπικά και να εμπνέουν εθνικά.

Πληροφορίες Διοργάνωσης:
ΙΝΕΡΠΟΣΤ – Ινστιτούτο Ερευνών και Πολιτικής Στρατηγικής
ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΝΑ – Εναλλακτικών Ιδεών και Πολιτικών
Πρωτοβουλία για το Πρόγραμμα Προοδευτικής Εναλλακτικής Διακυβέρνησης