Η Ελληνική Κοινότητα Βερολίνου εκφράζει «τη βαθιά της ανησυχία», υπενθυμίζοντας τον ρόλο της ελληνικής σύνταξης της DW κατά τη διάρκεια της δικτατορίας ως «μιας από τις σημαντικότερες φωνές δημοκρατικής ενημέρωσης».

«Η πλήρης κατάργηση εγείρει σοβαρά ερωτήματα: Γιατί καταργείται πλήρως η γλώσσα που αποτελεί επίσημη γλώσσα δύο κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ελλάδας και Κύπρου); Πώς λαμβάνεται υπόψη η παρουσία άνω των 500.000 Ελλήνων στη Γερμανία; Ποιο μήνυμα αποστέλλεται στις ελληνογερμανικές σχέσεις;», τονίζεται στην ανακοίνωση της Ελληνικής Κοινότητας, η οποία προανήγγειλε παράλληλα την αποστολή επιστολών προς την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, τα αρμόδια θεσμικά όργανα και τη διοίκηση της Deutsche Welle, ζητώντας την αναστολή και την επανεξέταση της απόφασης «με διαφάνεια και τεκμηρίωση». Ταυτόχρονα, επισημαίνεται ότι η Κοινότητα θα απευθύνει αντίστοιχη επιστολή προς τον ομοσπονδιακό πρόεδρο Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάιερ, με αναφορά «στην σημασία της απόφασης για τις ελληνογερμανικές σχέσεις και το ευρωπαϊκό πνεύμα πολυμορφίας».

   Η Ελληνική Κοινότητα Βερολίνου απευθύνει επίσης έκκληση στους Έλληνες και τους Κύπριους και σε όλους τους ελληνικούς φορείς στη Γερμανία «να ενημερωθούν, να τοποθετηθούν δημόσια και να στηρίξουν ενεργά την προσπάθεια διατήρησης της ελληνικής φωνής στη Deutsche Welle», τονίζοντας ότι «το οφείλουμε στη γλώσσα μας, στην ιστορία μας και στις επόμενες γενιές» και ότι «η ελληνική γλώσσα δεν είναι απλώς μέσο επικοινωνίας, είναι ταυτότητα, μνήμη και μέλλον, αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ευρωπαϊκής ταυτότητας», ενώ «η πολυφωνία είναι δημοκρατία». 

   Σε ανάλογο πνεύμα είναι και η ανακοίνωση του Γερμανο-ελληνικού Επιχειρηματικού Συνδέσμου DHW, με τον πρόεδρό του Φαίδωνα Κοτσαμπόπουλο να εκφράζει τη λύπη του και να υπογραμμίζει τη σημασία της ελληνόφωνης υπηρεσίας της DW για τις ελληνογερμανικές σχέσεις. «Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι η πορεία της Ελλάδας προς τη σταθερότητα δεν ήταν αυτονόητη, αλλά οφείλεται μεταξύ άλλων στον ιστορικό ρόλο της DW, η οποία, παράλληλα με τον αγώνα των Ελλήνων στο εσωτερικό και στο εξωτερικό, συνέβαλε αποφασιστικά στην εδραίωση της δημοκρατίας στην πατρίδα μας». Πέρα από την αποστολή της ενημέρωσης, «η Deutsche Welle εκπληρώνει μια θεμελιώδη λειτουργία ως μέσο προώθησης της Γερμανίας στο εξωτερικό, συχνά αποτελεί το πρώτο σημείο επαφής με τον γερμανικό πολιτισμό, τη γερμανική πολιτική και τη γλώσσα. Σε μια εποχή όπου η “ήπια δύναμη” (soft power) αποτελεί κεντρικό μέσο της εξωτερικής πολιτικής, η DW αποτελεί μια απαραίτητη γέφυρα που μεταδίδει μια συμπαθητική και αυθεντική εικόνα της σύγχρονης Γερμανίας», επισημαίνει ο κ. Κοτσαμπόπουλος και περιγράφει την παρουσία της ελληνόφωνης σύνταξης ως «ανεκτίμητης αξίας» για την ενίσχυση των γερμανοελληνικών σχέσεων, ενώ ακόμη τονίζει: «Ιδιαίτερα σε οικονομικά και πολιτικά δύσκολους καιρούς, το ελληνικό πρόγραμμα της DW προάγει την αμοιβαία κατανόηση και καταρρίπτει προκαταλήψεις.

Ωστόσο, στην τρέχουσα γεωπολιτική κατάσταση, η υπηρεσία του ελληνικού προγράμματος έχει αντίκτυπο πολύ πέρα από τα σύνορα της Ελλάδας: Σημασία για την Κύπρο: Η συντακτική ομάδα παρέχει μια απαραίτητη υπηρεσία για την διαιρεμένη χώρα-μέλος της ΕΕ, την Κύπρο, η οποία συχνά δεν ακούγεται αρκετά στον ευρωπαϊκό χώρο των μέσων ενημέρωσης. Γεωπολιτική σταθερότητα: Ειδικά σε περιόδους αυξανόμενων εντάσεων στην ανατολική Μεσόγειο, η ελληνόφωνη ενημέρωση της DW αποτελεί σημαντική ενίσχυση του νοτιοανατολικού μετώπου.

Μεταδίδει ευρωπαϊκές αξίες και γερμανικές προοπτικές σε μια περιοχή που είναι στρατηγικά σημαντική όσο ποτέ άλλοτε». Ειδικά στην τρέχουσα κατάσταση, συνεχίζει ο πρόεδρος του DHW, «το ελληνικό πρόγραμμα της DW αποδεικνύεται απαραίτητο για τις γερμανοελληνικές σχέσεις» και κάνει λόγο για «αναζωπύρωση του αντιγερμανικού αισθήματος, που προκλήθηκε από νέα δημόσια συζήτηση για τα εγκλήματα πολέμου των ναζιστών», όπως οι εκτελέσεις στην Καισαριανή, μετά την πρόσφατη δημοσίευση μοναδικών ιστορικών φωτογραφιών που προσφέρθηκαν προς πώληση στο Διαδίκτυο. «Σε τέτοιες στιγμές συναισθηματικής δημοσιογραφίας, η DW ως σοβαρή γερμανική φωνή, έχει ανεκτίμητη αξία. Έχει κατευναστική επίδραση, τοποθετεί τα γεγονότα σε ιστορικό πλαίσιο και αποτρέπει την καταστροφή της γέφυρας που με κόπο χτίστηκε μεταξύ των χωρών μας από λαϊκιστικές εξάρσεις», αναφέρει και εκφράζει την έκπληξη του Συνδέσμου για την απόφαση της κατάργησης του ελληνικού προγράμματος, το κόστος του οποίου, σημειώνει, είναι «αμελητέο» σε σχέση με τον συνολικό προϋπολογισμό της DW και δυσανάλογο προς την «μαζική ζημιά που θα προκαλέσει η κατάργησή του στην εξωτερική πολιτική και τον πολιτισμό».

Ο Γερμανοελληνικός Επιχειρηματικός Σύνδεσμος καλεί με την επιστολή του τη διοίκηση της Deutsche Welle να εκτιμήσει την αξία του ελληνικού προγράμματος όχι μόνο από δημοσιονομική άποψη, αλλά και ως «στρατηγική επένδυση» στην ελληνογερμανική φιλία. «Το να θυσιάσετε μια βάση εμπιστοσύνης και επιρροής που χτίστηκε επί δεκαετίες για να εξοικονομήσετε λιγότερο από το 0,2% του συνολικού προϋπολογισμού είναι κοντόφθαλμο από άποψη γεωπολιτικής ασφάλειας και διπλωματίας. Η ανακοίνωση του τέλους του μοναδικού ελληνόφωνου προγράμματος στη Γερμανία, μόλις 9 ημέρες μετά τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας της Ελληνικής Γλώσσας της UNESCO στις 9 Φεβρουαρίου, αποτελεί ένα καταστροφικό μήνυμα για τον ελληνικό πολιτισμό και την κοινότητα που ζει εδώ. Η απόσυρση από την ελληνόφωνη ενημέρωση αυτή τη στιγμή θα άφηνε ένα κενό που θα ήταν δύσκολο να καλυφθεί σε περιόδους γεωπολιτικής αστάθειας και αναζωπύρωσης ιστορικών πληγών. Καλούμε λοιπόν όλους τους φορείς της DW να επανεξετάσουν τη διατήρηση του ελληνικού προγράμματος ως στρατηγική επένδυση στην ευρωπαϊκή αλληλεγγύη», αναφέρεται στην επιστολή του Συνδέσμου.

   Ως «σιωπή μιας ελεύθερης φωνής» περιγράφει την κατάργηση της ελληνόφωνης σύνταξης της Deutsche Welle ο Σύλλογος Ελλήνων Επιστημόνων Φρανκφούρτης. «Για εμάς, τους Έλληνες επιστήμονες που ζούμε και εργαζόμαστε στη Γερμανία, η Deutsche Welle δεν υπήρξε ποτέ ένας απλός ειδησεογραφικός οργανισμός. Ήταν μια γέφυρα πολιτισμού και επιστήμης, ένας σταθμός που μετέφερε τον γερμανικό ορθολογισμό και την ακαδημαϊκή εγκυρότητα στην ελληνική γλώσσα, συμβάλλοντας καθοριστικά στον διάλογο μεταξύ των δύο χωρών», αναφέρει ο Σύλλογος και κάνει ιδιαίτερη μνεία στην προσφορά του προγράμματος της DW την περίοδο της στρατιωτικής δικτατορίας: «Η ελληνική εκπομπή της DW αποτέλεσε την κορυφαία ελεύθερη φωνή της αντίστασης. Οι Έλληνες πολίτες συντονίζονταν κρυφά στα βραχέα κύματα για να ακούσουν την αλήθεια. Η DW δεν μετέδιδε απλώς ειδήσεις, μετέδιδε ελπίδα και δημοκρατικά ιδεώδη».

   Ο Σύλλογος Επιστημόνων αναδεικνύει επίσης τον ρόλο της DW στην προβολή επιστημονικών θεμάτων: «Ως επιστημονική κοινότητα, εκτιμήσαμε ιδιαίτερα την προσήλωση του ελληνικού τμήματος στην τεκμηριωμένη ανάλυση. Σε μια εποχή που η παραπληροφόρηση και ο λαϊκισμός απειλούν τη δημόσια σφαίρα, η DW παρείχε ένα ασφαλές καταφύγιο ποιοτικής δημοσιογραφίας, καλύπτοντας με επάρκεια θέματα τεχνολογίας, ιατρικής και κοινωνικών επιστημών».

   Η κατάργηση του ελληνικού τμήματος —του μόνου από τα 32 που κλείνει εξ ολοκλήρου λόγω περικοπών– «αφήνει ένα δυσαναπλήρωτο κενό», καθώς «η δημοκρατία απαιτεί πολυφωνία και η επιστήμη απαιτεί έγκυρη επικοινωνία», τονίζει ο Σύλλογος και εκφράζει την αλληλεγγύη του στους εργαζόμενους, ενώ καλεί την ηγεσία του οργανισμού «να αναλογιστεί το ιστορικό και πολιτικό βάρος αυτής της φωνής, η οποία για δεκαετίες υπηρέτησε τις αξίες του ευρωπαϊκού πολιτισμού».

Το σχέδιο για την DW προβλέπει την κατάργηση της ελληνικής υπηρεσίας και την μείωση του δημοσιογραφικού χαρτοφυλακίου σε άλλες γλώσσες. «Η γερμανόφωνη δημοσιογραφική ύλη θα συγχωνευθεί με τα μαθήματα γερμανικής γλώσσας, πολλές θέσεις σε ολόκληρο τον οργανισμό θα καταργηθούν και τα επενδυτικά κεφάλαια θα μειωθούν σημαντικά. Σε καθαρά αριθμητικούς όρους, επηρεάζονται περίπου 160 θέσεις πλήρους απασχόλησης, αν και ο τελικός αριθμός μπορεί να διαφέρει. Δεν θα υπάρξουν απολύσεις», διευκρινίζεται στην ίδια ανακοίνωση.

«Οι εξοικονομήσεις που κατέστησαν απαραίτητες από τις περικοπές και την έλλειψη αποζημίωσης για τις συλλογικές αυξήσεις μισθών είναι εξαιρετικά επώδυνες. Αποδυναμώνουν την ανταγωνιστικότητά μας σε μια εποχή που μια ισχυρή γερμανική και ευρωπαϊκή παρουσία αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη γεωπολιτική σημασία.

Ταυτόχρονα, θα συνεχίσουμε να προωθούμε την πρωτοβουλία ποιότητας και τον ψηφιακό μετασχηματισμό της DW, που ξεκίνησε πριν από αρκετά χρόνια – αν και με βραδύτερο ρυθμό. Η DW θεωρείται ευρέως ως μια αξιόπιστη και ανεξάρτητη πηγή πληροφοριών, τόσο σε αγορές με λογοκρισία όσο και σε χώρες όπου η Γερμανία οικοδομεί στρατηγικές συνεργασίες. Η βιώσιμη χρηματοδότηση για το μέλλον είναι ζωτικής σημασίας, εάν θέλουμε να εκπληρώσουμε την δημοσιογραφική μας εντολή σε έναν εξαιρετικά ανταγωνιστικό παγκόσμιο χώρο πληροφόρησης.

Τώρα είναι η ώρα η κυβέρνηση και το κοινοβούλιο να χαράξουν από κοινού την απαραίτητη πορεία. Είμαι ειλικρινά ευγνώμων στα μέλη του Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης και του Διοικητικού Συμβουλίου για την υποστήριξή τους, η οποία ήταν σαφώς εμφανής κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης», δήλωσε η γενική διευθύντρια της DW Μπάρμπαρα Μάσινγκ.

«Η υπηρεσία ελληνόφωνης μετάδοσης της DW θα διακοπεί. Αυτή η υπηρεσία παρείχε ανεξάρτητη πληροφόρηση στο κοινό στην Ελλάδα, συμπεριλαμβανομένης της περιόδου της στρατιωτικής δικτατορίας. Λειτουργούσε ως σημαντικό κανάλι διαλόγου κατά τη διάρκεια της κρίσης του ευρώ, μεταφέροντας τις γερμανικές προοπτικές στο ελληνικό κοινό. Η Ελλάδα είναι από καιρό μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και είναι μια σταθερή δημοκρατία με ένα ποικιλόμορφο τοπίο μέσων ενημέρωσης, γι’ αυτό και η DW πρέπει να κάνει περικοπές σε αυτόν τον τομέα», τονίζεται στην ανακοίνωση του γερμανικού μέσου και επισημαίνεται ότι επιπλέον θα συγχωνευθούν οι υπηρεσίες DW German και DW Learn German, με τον προϋπολογισμό να μειώνεται σχεδόν στο μισό.

Η ανεξάρτητη δημοσιογραφία και τα ολοκληρωμένα στοιχεία εκμάθησης γλωσσών θα συνδυαστούν σε ένα σαφώς καθορισμένο συνολικό προϊόν που θα επικεντρώνεται κυρίως σε μαθητές σε υψηλότερα γλωσσικά επίπεδα (από B1/B2), με τη νέα μορφή να απευθύνεται σε κοινό εκτός της περιοχής DACH – Γερμανία, Αυστρία και Ελβετία – συμπεριλαμβανομένων μαθητών σε προγράμματα προένταξης στο εξωτερικό που αναζητούν αξιόπιστες πληροφορίες σχετικά με τη ζωή και την εργασία στη Γερμανία και την Ευρώπη.

«Η υπηρεσία έχει σχεδιαστεί για να συνδυάζει τη δημοσιογραφική συνάφεια με την πρακτική καθοδήγηση, ενισχύοντας παράλληλα τις γλωσσικές δεξιότητες. Τα άτομα που μιλούν γερμανικά αρκετά καλά ώστε να παρακολουθούν την κάλυψη των τρεχουσών υποθέσεων στη γλώσσα μπορούν να έχουν πρόσβαση σε καθιερωμένες γερμανόφωνες μάρκες μέσων ενημέρωσης και εκδότες στο διαδίκτυο», αναφέρεται.

Περικοπές στον προϋπολογισμό θα γίνουν επίσης σε υπηρεσίες άλλων γλωσσών, ωστόσο μόνο η ελληνόφωνη υπηρεσία διακόπτει πλήρως τη λειτουργία της.

Περισσότερο από το ένα τρίτο των συνολικών εξοικονομήσεων θα προέλθει από τομείς υποδομών και διοικητικών υπηρεσιών, καθώς και από μειώσεις κόστους που επιτυγχάνονται μέσω της χρήσης τεχνητής νοημοσύνης, αναφέρει η DW και σημειώνει ότι θα επηρεαστούν ακόμη προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης και εκδηλώσεις, καθώς και η χρηματοδότηση για τεχνικό εξοπλισμό, περαιτέρω ανάπτυξη εφαρμογών και ανακαινίσεις κτιρίων. Η επέκταση των νέων γραφείων διεθνών ανταποκριτών θα επιβραδυνθεί και θα μειωθεί περαιτέρω το κόστος παραγωγής και διανομής.

Όπως εξηγείται στην ανακοίνωση, στον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό του 2026 η γερμανική κυβέρνηση μείωσε την επιχορήγηση προς την DW κατά 10 εκατομμύρια ευρώ, φτάνοντας τα 415 εκατομμύρια ευρώ. Ταυτόχρονα, η αδυναμία αντιστάθμισης των μέτριων αυξήσεων μισθών από την υπάρχουσα συλλογική σύμβαση εργασίας θα δημιουργήσει επιπλέον κόστος 11 εκατομμυρίων ευρώ. Ως αποτέλεσμα, η DW υποχρεούται να μειώσει τις δαπάνες της κατά συνολικά 21 εκατομμύρια ευρώ. «Οι εξοικονομήσεις θα υλοποιηθούν με κοινωνικά υπεύθυνο τρόπο και σύμφωνα με τις στρατηγικές προτεραιότητες της DW. Θα επηρεαστούν πολλαπλοί τομείς του οργανισμού», τονίζεται.

«Η DW πρέπει να παραμείνει μια ισχυρή φωνή για την ελευθερία, ειδικά σε περιορισμένες αγορές μέσων ενημέρωσης όπως η Ρωσία και το Ιράν. Για να το πετύχει αυτό, χρειάζεται αξιόπιστη, μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση. Λόγω των περικοπών, ο ραδιοτηλεοπτικός φορέας θα πρέπει να αναμένει σημαντικές απώλειες στην εμβέλειά του. Αυτό είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό, καθώς η Ρωσία και η Κίνα επενδύουν σε μεγάλο βαθμό στα κρατικά τους μέσα προπαγάνδας, ενώ η αποχώρηση των ΗΠΑ από τη διεθνή ραδιοτηλεόραση δημιουργεί περαιτέρω κενά. Με τη μείωση της χρηματοδότησης προς την DW, τόσο η γερμανική όσο και η ευρωπαϊκή προοπτική θα αποδυναμωθούν διεθνώς – και αυτό σε μια εποχή που η Ευρώπη χρειάζεται επειγόντως νέους εταίρους και συμμάχους.

Λυπούμαστε ιδιαίτερα για το κλείσιμο της ελληνικής υπηρεσίας. Για πάνω από 60 χρόνια, ενίσχυσε τις γερμανο-ελληνικές σχέσεις και έκανε τη γερμανική προοπτική ορατή στην Ελλάδα. Δεν πήραμε αυτή την απόφαση ελαφρά τη καρδία και δεν εγκρίθηκε χωρίς διαφωνίες. Δυστυχώς, οι αναγκαστικές εξοικονομήσεις κατέστησαν αυτό το βήμα αναπόφευκτο», δήλωσε ο Καρλ Γιούστεν, Πρόεδρος του Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης, ενώ ο Άχιμ Ντερκς, Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου, τόνισε: «Οι τρέχουσες περικοπές στον προϋπολογισμό του DW έρχονται μόλις δύο χρόνια αφότου εφαρμόστηκε ένα πακέτο εξοικονόμησης 20 εκατομμυρίων ευρώ. Αυτό έρχεται σε άμεση αντίθεση με τη δέσμευση που ανέλαβε η κυβέρνηση στη συμφωνία συνασπισμού της για την ενίσχυση του DW. Χωρίς την αποκατάσταση της χρηματοδότησής του στον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό του 2027, το αυξανόμενο κόστος σε σχεδόν όλους τους τομείς απειλεί να οδηγήσει σε μακροπρόθεσμη ζημία στην ποιότητα της δημοσιογραφίας, την τεχνική υποδομή και την εμβέλεια. Μόνο με επαρκή χρηματοδότηση θα μπορέσει η Deutsche Welle να συμβάλει με επιτυχία στην ελεύθερη δημοσιογραφία και στην καταπολέμηση της παραπληροφόρησης».

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Το σκεπτικό της διοίκησης και οι «επώδυνες» περικοπές

Η γενική διευθύντρια της DW, Μπάρμπαρα Μάσινγκ, χαρακτήρισε τις εξοικονομήσεις «εξαιρετικά επώδυνες», αποδίδοντας την απόφαση στις κρατικές περικοπές και στην αδυναμία κάλυψης των μισθολογικών αυξήσεων. Παρά τη γεωπολιτική σημασία μιας ισχυρής ευρωπαϊκής παρουσίας, η γερμανική κυβέρνηση φαίνεται να επιλέγει την απόσυρση από το ελληνικό τοπίο ενημέρωσης.

Στη σχετική ανακοίνωση της διοίκησης της Deutsche Welle αναφέρεται: «Η ελληνόφωνη υπηρεσία της DW θα διακοπεί. Αυτή η υπηρεσία παρείχε ανεξάρτητη πληροφόρηση στο κοινό στην Ελλάδα, ακόμη και κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής δικτατορίας. Λειτούργησε ως σημαντικό κανάλι διαλόγου κατά τη διάρκεια της κρίσης του ευρώ, μεταφέροντας τις γερμανικές απόψεις στο ελληνικό κοινό. Η Ελλάδα είναι από καιρό μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και είναι μια σταθερή δημοκρατία με ένα ποικίλο τοπίο Μέσων Ενημέρωσης, και για αυτό και η DW πρέπει να προχωρήσει στις περικοπές σε αυτόν τον τομέα».

Η διοίκηση υποστηρίζει πως η χώρα δεν ανήκει πλέον στις «αγορές υπό καθεστώς λογοκρισίας», δικαιολογώντας έτσι την πλήρη απόσυρση των υπηρεσιών της, την ίδια ώρα που προωθεί τον ψηφιακό μετασχηματισμό σε άλλες γλώσσες.

Μια φωνή που συνόδευσε την Ελλάδα στις πιο δύσκολες στιγμές

Όπως επισημαίνει η γενική διευθύντρια της DW, Μπάρμπαρα Μάσινγκ: «Οι εξοικονομήσεις που κατέστησαν αναγκαίες από τις κρατικές περικοπές και την έλλειψη αποζημίωσης για τις συμφωνημένες συλλογικές αυξήσεις μισθών είναι εξαιρετικά επώδυνες. Αποδυναμώνουν την ανταγωνιστικότητά μας σε μια εποχή που μια ισχυρή γερμανική και ευρωπαϊκή παρουσία αποκτά ολοένα μεγαλύτερη γεωπολιτική σημασία. 

Ταυτόχρονα, θα συνεχίσουμε να προωθούμε την πρωτοβουλία της DW για την ποιότητα και τον ψηφιακό μετασχηματισμό, που ξεκίνησε πριν από αρκετά χρόνια – αν και με βραδύτερο ρυθμό. Η DW θεωρείται ευρέως ως μια αξιόπιστη και ανεξάρτητη πηγή πληροφοριών, τόσο σε αγορές υπό καθεστώς λογοκρισίας όσο και σε χώρες όπου η Γερμανία οικοδομεί στρατηγικές συνεργασίες. Η βιώσιμη χρηματοδότηση για το μέλλον είναι ζωτικής σημασίας, εάν θέλουμε να εκπληρώσουμε τη δημοσιογραφική μας εντολή σε έναν εξαιρετικά ανταγωνιστικό παγκόσμιο χώρο πληροφόρησης. Τώρα είναι η ώρα η κυβέρνηση και το Κοινοβούλιο να χαράξουν από κοινού την απαραίτητη πορεία».   

Η κατάργηση του Ελληνικού Προγράμματος δεν είναι απλώς μια διοικητική απόφαση, αλλά το τέλος ενός συμβόλου. Η DW υπήρξε η βασική πηγή ανεξάρτητης πληροφόρησης για τους Έλληνες κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής δικτατορίας, ενώ λειτούργησε ως γέφυρα διαλόγου και μεταφοράς των γερμανικών απόψεων κατά την πρόσφατη κρίση του ευρώ.

Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι, ενώ σε άλλα προγράμματα γίνονται απλώς μειώσεις, η Ελλάδα εξαιρείται πλήρως από τον μελλοντικό σχεδιασμό του γερμανικού ραδιοτηλεοπτικού φορέα. Η απόφαση αυτή εγείρει ερωτήματα για το αν η Γερμανία θεωρεί πλέον περιττή την άσκηση «ήπιας ισχύος» και πολιτιστικής διπλωματίας προς την Ελλάδα, σε μια εποχή που ο ανταγωνισμός στον παγκόσμιο χώρο πληροφόρησης εντείνεται.

Σε μια κρίσιμη στιγμή που ο πρόεδρος Τραμπ απειλεί με στρατιωτικό χτύπημα  το Ιρανικό καθεστώς, η Τουρκία φαίνεται ότι θα προσφέρει τη λύση της διαμεσολάβησης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.

Στην Κωνσταντινούπολη ο Αραγτσί

Την Παρασκευή έφτασε στην Τουρκία ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί για να συναντήσει τον Τούρκο ομόλογο του, Χακάν Φιντάν. Σύμφωνα με τουρκική διπλωματική πηγή, ο  Χακάν Φιντάν θα πει στον Αραγτσί ότι η Τουρκία «είναι έτοιμη να συμβάλει στην επίλυση των τρεχουσών εντάσεων μέσω διαλόγου», και θα επαναλάβει την αντίθεση της Τουρκίας «στις στρατιωτικές επεμβάσεις κατά του Ιράν (λόγω) των περιφερειακών και παγκόσμιων κινδύνων που θα συνεπαγόταν ένα τέτοιο βήμα».

Προσέγγιση βήμα-βήμα

Μιλώντας στο τηλεοπτικό δίκτυο Al-Jazeera την Τετάρτη, ο Φιντάν δήλωσε ότι είχε προτείνει στην Ουάσινγκτον να αντιμετωπίσει τα εκκρεμή ζητήματα με το Ιράν «ένα προς ένα», αντί για  όλα μονομιάς. Μάλιστα ο Φιντάν υποστήριξε ότι ο πρωταρχικός στόχος του Ισραήλ που θεωρείται ότι βρίσκεται πίσω από την επιθετικότητα κατά της Τεχεράνης είναι να καταστρέψει ορισμένες κρίσιμες δυνατότητες του ιρανικού στρατού, πράγμα που όπως πιστεύει ο Χακάν Φιντάν δεν μπορεί να το κάνει επειδή ο ιρανικός λαός ενώνεται πάντα γύρω από τους ηγέτες του. 

Επικοινωνία Ερντογάν – Πεζεσκιάν

Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν διαβεβαίωσε τον Ιρανό ομόλογό του Μασούντ Πεζεσκιάν, σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχε μαζί του σήμερα, Παρασκευή, ότι η Τουρκία είναι έτοιμη να διαδραματίσει ρόλο μεσολαβητή μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών για την άμβλυνση των εντάσεων μεταξύ των δύο πλευρών, ανέφερε η τουρκική προεδρία.

«Ο πρόεδρος Ερντογάν τόνισε ότι η Τουρκία είναι έτοιμη να αναλάβει ρόλο μεσολαβητή μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών για την άμβλυνση των εντάσεων και την επίλυση ζητημάτων», ανέφερε η προεδρία σε ανακοίνωσή της στο X, προσθέτοντας ότι ο Ερντογάν θα δεχτεί επίσης τον υπουργό Εξωτερικών του Ιράν, ο οποίος επισκέπτεται την Τουρκία για συνομιλίες με τον Τούρκο ομόλογό του.

Πριν από τέσσερα χρόνια, η Άγκυρα και η Μόσχα είχαν διαπραγματευτεί μια κατάπαυση του πυρός στη Συρία. Τώρα, ο Ερντογάν και ο Πούτιν συνομίλησαν ξανά τηλεφωνικά για τη Συρία. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, ο Πούτιν ζήτησε από τον Τούρκο πρόεδρο να συμβάλει στην αποκατάσταση της σταθερότητας στη χώρα.

Σύμφωνα με το επίσημο αφήγημα της Τουρκίας, το συριακό καθεστώς ευθύνεται για το νέο κύμα βίας: «Οι τελευταίες εξελίξεις δείχνουν για άλλη μια φορά ότι η Δαμασκός πρέπει να συμφιλιωθεί με τον λαό της και τη νόμιμη αντιπολίτευση», τόνισε ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, απευθυνόμενος στον Άσαντ. Ο Φιντάν υποβάθμισε τον ρόλο των εξωτερικών παραγόντων: «Θα ήταν λάθος να εξηγήσουμε τα γεγονότα στη Συρία με οποιαδήποτε ξένη παρέμβαση».

Δεν είναι μυστικό ότι η Τουρκία έχει παρέμβει στρατιωτικά στη Συρία επανειλημμένα από την αρχή του εμφυλίου πριν από δεκατρία χρόνια, έχοντας αναπτύξει δικά της στρατεύματα στον Βορρά. Στις επίσημες δηλώσεις της Άγκυρας, ωστόσο, δεν υπάρχει καμία αναφορά για τον ρόλο της Τουρκίας και των υποστηριζόμενων από αυτή μισθοφόρων στις πρόσφατες συγκρούσεις. Στην πραγματικότητα, μαχητές του αποκαλούμενου Συριακού Εθνικού Στρατού (SNA), μιας σουνιτικής-αραβικής πολιτοφυλακής που χρηματοδοτεί και διοικεί η Τουρκία, συμμετείχαν στην προέλαση των τζιχαντιστών στο Χαλέπι.

Πράσινο φως για επιθέσεις

Οι μισθοφόροι της Άγκυρας ενδιαφέρονταν λιγότερο για την αντιπαράθεση με τις δυνάμεις του Άσαντ. Είχαν εντολή να πλήξουν τις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF), που ελέγχονται από Κούρδους και αποτελούν τον σημαντικότερο σύμμαχο των Ηνωμένων Πολιτειών στη βόρεια Συρία.

Η Άγκυρα καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τι συμβαίνει στη βόρεια Συρία. Σύμφωνα με δημοσιεύματα που επικαλούνται δυνάμεις της συριακής αντιπολίτευσης προσκείμενες στις τουρκικές μυστικές υπηρεσίες, οι τουρκικές αρχές έδωσαν το πράσινο φως στις δυνάμεις των ανταρτών που εδρεύουν στην Ιντλίμπ να επιτεθούν στο Χαλέπι.

Εκ πρώτης όψεως, η διαταγή αυτή φαίνεται να έρχεται σε αντίθεση με την επίσημη πολιτική του Ερντογάν, ο οποίος επιδιώκει να ανοίξει απευθείας διάλογο με τον Άσαντ για μια πολιτική λύση. Ο Άσαντ έχει απορρίψει επανειλημμένα τις προτάσεις του Ερντογάν, χαρακτηρίζοντάς τες ως διαφανείς προσπάθειες «νομιμοποίησης της τουρκικής κατοχής στη Συρία».

Ο στόχος του Ερντογάν

Πολιτικοί παρατηρητές υποστηρίζουν ότι η Άγκυρα ενθάρρυνε -ή τουλάχιστον δεν εμπόδισε- την προέλαση των τζιχαντιστών, προκειμένου να τιμωρήσει τον Άσαντ για τη μη συνεργάσιμη συμπεριφορά του.

Αυτό εντάσσεται στη διττή στρατηγική της τουρκικής κυβέρνησης, που συνδυάζει στρατιωτικές και διπλωματικές ενέργειες στη Συρία. Στο πλαίσιο αυτό, ο Φιντάν επαίνεσε τη διαδικασία της Αστάνα, τις κοινές προσπάθειες Τουρκίας, Ρωσίας και Ιράν για μια λύση στη Συρία. Αυτό το Σαββατοκύριακο, οι τρεις χώρες σκοπεύουν να συναντηθούν ξανά.

Μένει να φανεί αν η Άγκυρα, η Μόσχα και η Τεχεράνη θα καταλήξουν σε κοινή θέση. Πιο πιθανή είναι μια προσέγγιση μεταξύ Τούρκων και Ρώσων. Σε αυτό το σενάριο, τα βλέμματα του Ερντογάν και του Πούτιν ενδέχεται να στραφούν πέρα από τη Συρία και στην Ουκρανία.

Ενδεχομένως, μια τουρκο-ρωσική πρωτοβουλία που θα οδηγήσει σε κατάπαυση του πυρός στη Συρία να αποτελέσει ένα είδος γενικής πρόβας για μια μεσολάβηση στον πόλεμο της Ουκρανίας. Ο Ερντογάν δεν επιθυμεί τίποτα περισσότερο από το να αναγνωριστεί διεθνώς ως μεσολαβητής και ειρηνοποιός. Ίσως στην Άγκυρα υπολογίζουν ότι τέτοιες σκέψεις θα τραβήξουν σύντομα και το ενδιαφέρον του Ντόναλντ Τραμπ.

Σε δημοσίευμά της, η ελληνόφωνη έκδοση της Deutsche Welle επικαλείται γερμανικά δημοσιεύματα γύρω από την προετοιμασία των γερμανικών ενόπλων δυνάμεων για το ενδεχόμενο του πολέμου.

«Η Bundeswehr (σ.σ. γερμανικές ένοπλες δυνάμεις) προετοιμάζει επιχειρήσεις για την περίπτωση πολέμου». Αυτός είναι ο τίτλος του ρεπορτάζ της Frankfurter Allgemeine Zeitung για «τη μυστική στρατηγική έκθεση των γερμανικών ενόπλων δυνάμεων σχετικά με τον ρόλο της οικονομίας σε περίπτωση επίθεσης του Πούτιν στα ανατολικά του ΝΑΤΟ».

Όπως αναφέρει η εφημερίδα της Φρανκφούρτης, «στη Γερμανία ξεκινούν προετοιμασίες για το ενδεχόμενο ενός πολέμου με ακόμα πιο άμεσες επιπτώσεις για τη Γερμανία από αυτές που έχει η ρωσική επίθεση στην Ουκρανία.

Σύμφωνα με πληροφορίες της FAZ, η Bundeswehr θέτει τις επιχειρήσεις αντιμέτωπες με την πιθανότητα μιας κατάστασης έκτακτης ανάγκης, στη βάση του «Επιχειρησιακού Σχεδίου για τη Γερμανία», το οποίο έχει ήδη εγκρίνει η πολιτική ηγεσία.

Μυστικό σχέδιο 1.000 σελίδων

Η πρώτη έκδοση του εν λόγω στρατηγικού σχεδίου έχει έκταση 1.000 σελίδων, χωρίς ωστόσο να έχουν αποκαλυφθεί ακόμη συγκεκριμένες λεπτομέρειες.

Μέσα σε αυτό απαριθμούνται, για παράδειγμα, όλα τα κτίρια και οι υποδομές που χρήζουν ιδιαίτερης προστασίας για στρατιωτικούς λόγους. Περιλαμβάνονται, επίσης, ενδελεχή σχέδια σχετικά με το πώς θα έπρεπε να αντιδράσει η χώρα σε περίπτωση επίθεσης ή και πριν από αυτήν, σε περίπτωση που η κατάσταση κριθεί τεταμένη, εάν, για παράδειγμα, ο ρωσικός στρατός προβεί σε κάποιον ελιγμό στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ και η Γερμανία θελήσει να λάβει αποτρεπτικά αντίμετρα.

Σε μια τέτοια περίπτωση, η Γερμανία θα μετατρεπόταν σε κόμβο διέλευσης δεκάδων, ίσως και εκατοντάδων χιλιάδων στρατιωτών, οι οποίοι θα έπρεπε να μεταφερθούν στα ανατολικά, όπως και σε κόμβο μεταφοράς πολεμικών εξοπλισμών, τροφίμων και φαρμάκων.

Η FAZ επισημαίνει ακόμα πως έλαβε μάλιστα χώρα «και μία κοινή άσκηση των πολιτικών δυνάμεων και της Bundeswehr. Η άσκηση ”Red Storm Alpha’‘ εστίασε στην προστασία των λιμανιών από πράξεις κατασκοπείας και σαμποτάζ, ενώ στα σκαριά βρίσκεται και η άσκηση ”Red Storm Bravo”, η οποία θα είναι παρόμοια με την ”Alpha”, αλλά μεγαλύτερης έκτασης.

[…] Τα πορίσματα από τις ασκήσεις θα αξιοποιηθούν για τη βελτίωση του “Επιχειρησιακού Σχεδίου για τη Γερμανία”, το οποίο, αν και φτάνει τις χίλιες σελίδες, δεν είναι σε καμία περίπτωση έτοιμο».

Ποιος θα ήταν ο ιδανικός συνομιλητής του Ντόναλντ Τραμπ στην Ευρώπη; Πολλοί είναι οι πιθανοί ή αυτόκλητοι υποψήφιοι, αλλά δεν έχουν όλοι την ίδια «ατζέντα». Ευρεία συναίνεση επικρατεί γύρω από τον Μαρκ Ρούτε, τον νέο Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ και πρώην πρωθυπουργό της Ολλανδίας, ο οποίος ασφαλώς θα μπορούσε να συνδιαλλαγεί με έναν Ρεπουμπλικανό πρόεδρο για ζητήματα ασφαλείας. Υπάρχουν όμως τουλάχιστον άλλοι τρεις κορυφαίοι πολιτικοί στην Ευρώπη που προβάλλουν εαυτόν ως ομοϊδεάτη, άρα και πιο κατάλληλο συνομιλητή για τον Ντόναλντ Τραμπ. Πρόκειται για τον πρωθυπουργό της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν, την πρωθυπουργό της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι και τον πρόεδρο της Πολωνίας Αντρέι Ντούντα.

Τουλάχιστον τρεις πηγές στο ΝΑΤΟ, οι οποίες επιθυμούν να παραμείνουν ανώνυμες, αναφέρουν στην Deutsche Welle ότι ο Ρούτε είχε αναπτύξει μία καλή σχέση με τον Ντόναλντ Τραμπ στην πρώτη θητεία του Ρεπουμπλικανού υποψηφίου και ότι αυτός είναι ένας από τους λόγους, για τους οποίους επελέγη ως νέος επικεφαλής της Ατλαντικής Συμμαχίας.

Όπως επισημαίνει η Καμίλ Γκραντ, αναλύτρια σε θέματα αμυντικής πολιτικής στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Διεθνών Σχέσεων (ECFR), κατά την πρώτη θητεία Τραμπ «ο Ρούτε ήταν γνωστό ότι είναι ικανός να προσελκύει το ενδιαφέρον του Αμερικανού προέδρου, αλλά ταυτόχρονα να παραμένει ανυποχώρητος στις θέσεις του», τόσο σε διμερείς επαφές, όσο και στις συνόδους κορυφής του ΝΑΤΟ.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η πυροσβεστική παρέμβαση του Ρούτε το 2018, όταν ο Τραμπ απειλούσε ότι οι ΗΠΑ «θα ακολουθήσουν τον δικό τους δρόμο» μετά την άρνηση των Ευρωπαίων να αυξήσουν αισθητά τις αμυντικές δαπάνες τους. Ο Ολλανδός πρωθυπουργός υπενθύμισε με ευγένεια ότι «χάρη στον Τραμπ» οι αμυντικές δαπάνες ήδη αυξάνονται.

Ζητούμενο: Η κατανομή βαρών στο ΝΑΤΟ

Ο Ίαν Λέσερ, επικεφαλής του γραφείου του German Marshall Fund (GMF) στις Βρυξέλλες, θεωρεί ότι «εάν κερδίσει ο Τραμπ, ο Ρούτε θα περάσει με τον καλύτερο τρόπο το μήνυμα για την ενδεδειγμένη κατανομή των βαρών εντός του ΝΑΤΟ», επιδιώκοντας ως αντάλλαγμα διαβεβαιώσεις του Τραμπ ότι οι ΗΠΑ θα διατηρήσουν ενεργό ρόλο στην Ατλαντική Συμμαχία και θα συνεχίσουν να στηρίζουν οικονομικά την Ουκρανία.

Υπενθυμίζεται ότι ο Τραμπ έχει απειλήσει παλαιότερα να περικόψει την οικονομική βοήθεια προς το Κίεβο, ενθαρρύνοντας τη Ρωσία «να κάνει ό,τι στο διάολο θέλει», όπως έλεγε χαρακτηριστικά. Ο πρώην σύμβουλός του Τζον Μπόλτον θεωρεί μάλιστα ότι με τον Τραμπ στον Λευκό Οίκο δεν αποκλείεται οι ΗΠΑ να εγκαταλείψουν το ΝΑΤΟ.

«Ανταγωνιστής» του Ρούτε για την εύνοια του Τραμπ θα είναι ασφαλώς ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος άλλωστε το καλοκαίρι είχε συναντήσει τον πρώην πρόεδρο των ΗΠΑ μετά από μία μοναχική «ειρηνευτική αποστολή» με σταθμούς στο Πεκίνο, το Κίεβο και τη Μόσχα. Πάντως, η Σουζάνα Βέγκ, αναλύτρια για θέματα Κεντρικής Ευρώπης στο GMF, αποδίδει την εξωστρέφεια του Όρμπαν περισσότερο σε ίδια συμφέροντα του Ούγγρου πρωθυπουργού και ιδιαίτερα στην προσπάθειά του να αυτοπροβληθεί ως ηγέτης με διεθνή εμβέλεια. «Μία νίκη του Τραμπ θα ενθάρρυνε επίσης τον Όρμπαν να συνεχίσει την αυταρχική του πολιτική και να υπονομεύσει την αξιοπιστία της ΕΕ ως κοινότητας δημοκρατικών χωρών» επισημαίνει η Σουζάνα Βεγκ.

Αναλυτές εκτιμούν ότι η πολιτική Όρμπαν εναντίον των μεταναστών, αλλά και εναντίον της LGBTQ+ κοινότητας, έχει προκαλέσει την ιδιαίτερη συμπάθεια του Τραμπ. Άλλωστε και ο πρώην σύμβουλός του, Στηβ Μπάνον, έλεγε ότι ο Ούγγρος πρωθυπουργός ήταν ένας «Τραμπ πριν από τον Τραμπ». Καθώς ο Όρμπαν διατηρεί στενή σχέση με τον Ρώσο πρόεδρο Βλάντιμιρ Πούτιν και δεν συμφωνεί με την ευρωπαϊκή «γραμμή» για στήριξη της Ουκρανίας, κάποιοι εκτιμούν ότι θα μπορούσε να εξασφαλίσει προνομιακή πρόσβαση του Κρεμλίνου στον Λευκό Οίκο. Ωστόσο, παρατηρεί ο Ίαν Λέσερ, μπορεί ο Όρμπαν να είναι «ομοϊδεάτης» του Τραμπ, αλλά ο Ρούτε θα ήταν ένας «στρατηγικός συνομιλητής», ο οποίος εκπροσωπεί ολόκληρη την Ατλαντική Συμμαχία και κατά τεκμήριο θα μπορεί να ασκήσει μεγαλύτερη επιρροή.

Φιλοδοξίες Μελόνι για το μέλλον

Στην Ιταλία ο Αντόνιο Τζιορντάνο, βουλευτής του κυβερνώντος κόμματος «Αδέλφια της Ιταλίας», εξαίρει ασφαλώς τον ρόλο της Τζόρτζια Μελόνι και δηλώνει στους Financial Times ότι η πρώτη γυναίκα πρωθυπουργός της χώρας θα ήταν «ένας αυτονόητος συνομιλητής» για τον Τραμπ, «εφόσον εκείνος θέλει να κατανοήσει πώς πρέπει να συμπεριφερθεί στην Ευρώπη».

Η ίδια η Μελόνι δεν έχει εκφράσει δημοσίως κάποια προτίμηση ενόψει των εκλογών στις ΗΠΑ. Σύμφωνα με τον Φίλιπ Σιμονέλι, ερευνητή στο Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων της Ρώμης, η πρωθυπουργός «τάσσεται εκ πεποιθήσεως υπέρ της Ατλαντικής Συμμαχίας» και ούτως ή άλλως «θα προσπαθήσει να λειτουργήσει ως σύνδεσμος ανάμεσα στην ακραία δεξιά πτέρυγα της ευρωπαϊκής πολιτικής σκηνής και τη νέα Ευρωπαϊκή Επιτροπή της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία ήδη μετακινείται προς τα δεξιά. Κατά συνέπεια η Μελόνι θα επιχειρήσει να αντλήσει το μέγιστο όφελος από τη συνολική αλλαγή ισορροπιών στο πολιτικό σκηνικό».

Σε πολύ λιγότερο… ηρωικές εποχές μπορεί βάσιμα να παραπονιέται κανείς σήμερα στην Ελλάδα ότι είναι δύσκολες εποχές για δημοσιογράφους και για τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, συμπεραίνει η Deutsche Welle, με αφορμή τη σημερινή Παγκόσμια Ημέρα της Ελευθερίας του Τύπου. Δεν είναι τυχαίο ότι για τρία συνεχόμενα χρόνια, η Ελλάδα είναι η τελευταία μεταξύ των χωρών της ΕΕ στον Παγκόσμιο Δείκτη Ελευθερίας του Τύπου των Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα (RSF), έστω κι αν κατάφερε φέτος να ανέβει από τη ντροπιαστική 107η θέση στην παγκόσμια κατάταξη.

Το βασικό πρόβλημα των ελληνικών μέσων ενημέρωσης είναι ότι δεν μπορούν να βγάλουν τα λεφτά τους. Πρώτον, διότι η ελληνική αγορά είναι μικρή και τα ΜΜΕ πολλά και δεύτερον, διότι στα χρόνια του διαδικτύου έχει κυριαρχήσει η κουλτούρα του “τζάμπα”. Καθώς, μάλιστα, η Ελλάδα βίωσε μια δεκαετή οικονομική κρίση, το πρόβλημα επιβίωσης των ΜΜΕ οξύνθηκε – και δεν έχει ακόμη ξεπεραστεί.

Τα ΜΜΕ για να επιβιώσουν χρειάζονται συνεχή επιδότηση από τους ιδιοκτήτες τους και τη στήριξη του κράτους. Και είναι δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι οι ιδιοκτήτες των ΜΜΕ, εκδότες και καναλάρχες, που συνήθως βγάζουν τα λεφτά τους από άλλες δραστηριότητες, επιδοτούν τις ζημιογόνες εφημερίδες τους από βαθιά αγάπη για την έγκυρη ενημέρωση του κοινού. Οπότε οι ειδησεογραφικοί οργανισμοί έγιναν όλο και πιο… στρατευμένοι υπέρ των συμφερόντων των ιδιοκτητών τους είτε επρόκειτο για επιχειρηματίες είτε για κόμματα.

Το κυρίαρχο στις αίθουσες σύνταξης δεν είναι η λογοκρισία, αλλά η αυτολογοκρισία, ο δημοσιογράφος μαθαίνει να μην ενοχλεί τα αφεντικά του και τους φίλους των αφεντικών του.

Η απροθυμία για ενημέρωση

Αλλά και το πολιτικό σύστημα στην Ελλάδα, κυρίως από το ξέσπασμα της κρίσης και μετά, απέκτησε μια μεγάλη δυσανεξία στις δημοσιογραφικές ερωτήσεις. Οι κυβερνήσεις αλλά και τα κόμματα της εκάστοτε αντιπολίτευσης προσπάθησαν -και σε μεγάλο βαθμό το πέτυχαν- να επιβάλλουν τα περιβόητα “non paper”, να στέλνουν έτοιμη τροφή στα δημοσιογραφικά γραφεία. Τουλάχιστον μέχρι το 2020 συνέχισαν να γίνονται συνεντεύξεις Τύπου. Με την πανδημία όμως τα πράγματα έγιναν χειρότερα. Για υγειονομικούς λόγους οι συνεντεύξεις Τύπου σταμάτησαν και επί της ουσίας δεν επέστρεψαν ποτέ.

Επιπλέον, η καραντίνα έδωσε τη χαριστική βολή στις εφημερίδες, η κυκλοφορία των οποίων είναι σήμερα στα τάρταρα. Οι ημερήσιες πανελλαδικής κυκλοφορίας εφημερίδες μετά βίας πουλούν 25.000 φύλλα την ημέρα, ενώ τα έσοδα από τις διαφημίσεις έχουν συρρικνωθεί. Όσο για τις ηλεκτρονικές συνδρομές, που θα μπορούσαν να ενισχύσουν τα έσοδα όσων συνεχίζουν να παράγουν δημοσιογραφικό προϊόν, δεν έχουν περπατήσει. Το κοινό θεωρεί ότι το περιεχόμενο του Διαδικτύου είναι τζάμπα.

Η κρατική (βλέπε κυβερνητική) επιρροή

Στην πανδημία η κυβέρνηση αποφάσισε να στηρίξει τα μέσα ενημέρωσης με τα χρήματα των φορολογουμένων. Εκατομμύρια ευρώ δόθηκαν για την προώθηση της καμπάνιας “Μένουμε Σπίτι”, κατά το πρώτο κύμα της πανδημίας του κορωνοϊού στην Ελλάδα στα ΜΜΕ της λεγόμενης “λίστας Πέτσα” (από το όνομα του τότε κυβερνητικού εκπροσώπου Στέλιου Πέτσα που τη δημοσιοποίησε). Τα χρήματα κατευθύνθηκαν πρωτίστως σε ΜΜΕ που ήταν πρόθυμα να επαναλάβουν άκριτα την κυβερνητική γραμμή. Και να αγνοήσουν κάθε είδηση που μπορεί να ενοχλήσει την κυβέρνηση.

Μία είναι η ατζέντα

Η δημοσιογραφία στην Ελλάδα ήταν πάντα έντονα χρωματισμένη, κυρίως στις ημερήσιες εφημερίδες που δεν έκρυβαν ποτέ την πολιτική τους προτίμηση. Το νέο στοιχείο όμως, που εξηγεί και την κατρακύλα της χώρας στους δείκτες της ελευθεροτυπίας, είναι η εντυπωσιακή επιβολή της μίας και μοναδικής ατζέντας. Το σύνηθες είναι να εμφανίζονται οι ίδιες ιστορίες, με τον ίδιο τίτλο με την ίδια σειρά στις περισσότερες ιστοσελίδες. Η άμεση αναπαραγωγή των “non papers”, κυρίως των κυβερνητικών, είναι κοινή πρακτική. Τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης, τα τηλεοπτικά κανάλια, οι μεγάλες εφημερίδες και τα ραδιόφωνα έχουν την ίδια γραμμή, τη γραμμή της κυβέρνησης. Απέναντι υπάρχουν ελάχιστα αντιπολιτευτικά μέσα, τα περισσότερα εκ των οποίων είναι πολύ κομματικά.

Επιπλέον, δημοσιογραφικές αποκαλύψεις, που κάποτε θα πρωταγωνιστούσαν σε όλα τα πρωτοσέλιδα, είτε δεν εμφανίζονται καν είτε κρύβονται σε κάποιο μονόστηλο των μέσα σελίδων. Αυτό έχει συμβεί κατά κόρον με το σκάνδαλο των παρακολουθήσεων. Μάλιστα όταν κάποιο φιλοκυβερνητικό μέσο ενημέρωσης προβάλλει κάποια είδηση ενοχλητική για την κυβέρνηση, αυτό ερμηνεύεται αμέσως, ως κόντρα του ιδιοκτήτη του με το Μέγαρο Μαξίμου κι όχι ως δείγμα έγκυρης δημοσιογραφίας.

Οι παρακολουθήσεις και οι αγωγές

Σημειώνεται ότι δύο χρόνια μετά τις πρώτες αποκαλύψεις για την παρακολούθηση δημοσιογράφων (13 στο σύνολο) τόσο από την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών (ΕΥΠ) όσο και με το παράνομο λογισμικό κατασκοπείας Predator δεν έχει λογοδοτήσει κανείς. Γενικά δεν έχει προσαχθεί κανείς στη δικαιοσύνη για το σκάνδαλο των παρακολουθήσεων. Αντιθέτως, δημοσιογράφοι σέρνονται στα δικαστήρια για συκοφαντική δυσφήμιση από τους πρωταγωνιστές των σκανδάλων – και ξοδεύουν πολύ χρόνο και πολύ ενέργεια για να αποκρούσουν τα αυτονόητα. Όσο για την κυβέρνηση, αντί να προσπαθήσει να ρίξει φως στην υπόθεση, προσπαθεί να εξουδετερώσει τις ρυθμιστικές αρχές (για παράδειγμα την ΑΔΑΕ) που το προσπαθούν.

Η δολοφονία Καραϊβάζ

Πάντως ένας από τους λόγους που η Ελλάδα είναι τόσο χαμηλά στην παγκόσμια κατάταξη της ελευθεροτυπίας είναι η πλημμελής προστασία της ασφάλειας και της ζωής των δημοσιογράφων. Ακόμη δεν έχει διαλευκανθεί η δολοφονία του Γιώργου Καραϊβάζ από το 2021, ενώ αρκετοί φωτορεπόρτερ αντιμετωπίζονται με τη βία από την αστυνομία, όταν προσπαθούν να κάνουν τη δουλειά τους. Επιπλέον, κάθε επισήμανση από τον έξω κόσμο ότι κάτι δεν πάει καλά με την ελευθερία του Τύπου στην Ελλάδα αποκρούεται από την κυβέρνηση και τα φιλικά της μέσα ενημέρωσης ως αποτέλεσμα μιας εκστρατείας συκοφαντικής δυσφήμισης με πολιτικά κίνητρα.

Πηγή: DW

Σύμφωνα με τη Deutsche Welle στην αποψινή συνεδρίαση, που θα έχει τη μορφή δείπνου, οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα επιδιώξουν να συντονίσουν τις ενέργειές τους τόσο σε σχέση με τον τερματισμό της τραγικής κρίσης στη Γάζα ζητώντας την άμεση κατάπαυση του πυρός, όσο και με τη διένεξη μεταξύ του Ισραήλ και του Ιράν.

Ειδικότερα, οι ηγέτες αναμένεται να καταδικάσουν τις επιθέσεις του Ιράν με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους κατά του Ισραήλ, ενώ θα καλέσουν όλα τα μέρη να επιδείξουν τη μέγιστη αυτοσυγκράτηση, ώστε να αποφευχθεί περαιτέρω κλιμάκωση στην περιοχή.

Αναφορικά με την Τουρκία θα γίνει μια συζήτηση για την υπό προϋποθέσεις αναθέρμανση των σχέσεων με την Άγκυρα, η οποία για τους Ευρωπαίους περνάει από την επίτευξη προόδου στο Κυπριακό.

Σύμφωνα με κοινοτικές πηγές, στο προσχέδιο των συμπερασμάτων που θα υιοθετήσει η Σύνοδος τονίζεται ότι η πρόδος προς την κατεύθυνση της διευθέτησης του Κυπριακού θα επηρεάσει θετικά και τις ευρωτουρκικές σχέσεις. Για τον λόγο αυτόν θα καλέσουν το Συμβούλιο και την Κομισιόν να προχωρήσουν σε μια ευρωτουρκική προσέγγιση, η οποία θα γίνει υπό προϋποθέσεις και με τρόπο αναλογικό και αναστρέψιμο.

Το σχέδιο των συμπερασμάτων αναφέρει επίσης ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο παραμένει πλήρως προσηλωμένο σε μια συνολική διευθέτηση του Κυπριακού, στο πλαίσιο του ΟΗΕ, σύμφωνα με τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας και τις αρχές στις οποίες βασίζεται η ΕΕ και το κοινοτικό κεκτημένο.

Η Ρωσία έχει παραλύσει, όλος ο κόσμος εκφράζει τη συμπαράστασή του, οι φημολογίες δίνουν και παίρνουν. Έχουν συλληφθεί τέσσερις ύποπτοι από το Τατζικιστάν, που κατηγορούνται για συμμετοχή σε τρομοκρατική επίθεση και αντιμετωπίζουν ποινή ισόβια κάθειρξης.

Το μακελειό ξεκίνησε το βράδυ της Παρασκευής στο συναυλιακό κέντρο Crocus City Hall της Μόσχας, μία ώρα πριν ανέβει στη σκηνή το μεγάλο όνομα της βραδιάς, το ροκ συγκρότημα Piknik. Τελικά αυτός ο στόχος της επίθεσης;

«Πλύνε το πρόσωπό σου με το αίμα σου»

«Μην φοβάσαι τίποτα, καμιά φλόγα, καμιά σκιά. Δεν είσαι ροδαλό παιδάκι πια. Πλύνε το πρόσωπό σου κάθε πρωί με το ίδιο σου το αίμα». Κάπως έτσι αποδίδονται μερικοί στίχοι από την τελευταία επιτυχία των Piknik, που ανέβηκε στο YouTube στις 7 Μαρτίου.

Οι Piknik θεωρούνται από τους βετεράνους της ρωσικής ροκ σκηνής. Εμφανίστηκαν για πρώτη φορά το 1978 στην Αγία Πετρούπολη, που τότε ονομαζόταν ακόμη Λένινγκραντ, ως «Orion». Το 1981 μετονομάστηκαν σε «Piknik». Για τα ροκ συγκροτήματα της σοβιετικής εποχής ήταν συνηθισμένη τακτική να επιλέγουν ονόματα που θυμίζουν μεν Δύση, αλλά δεν μπορούν εύκολα να απαγορευθούν.

Τη δεκαετία του ’80 οι Piknik περιέπεσαν σε δυσμένεια και δύσκολα έβρισκαν μεγάλες αίθουσες για τις συναυλίες τους. Άρχισαν να παίζουν σε μικρότερες ροκ σκηνές, ενίοτε στο περιθώριο της καλλιτεχνικής σκηνής. Παρέμειναν πιστοί στα διαχρονικά τους είδωλα, όπως οι Rolling Stones, οι Led Zeppelin και τα μεγάλα ονόματα της progressive rock μουσικής. Ο Ηγέτης του συγκροτήματος από το 1982 είναι ο τραγουδιστής και συνθέτης Έντμουντ Σκλιάρσκι, γιος ενός επιφανούς επιστήμονα και μίας πιανίστριας. Ο ίδιος αποδίδει μεγάλη σημασία στην πολωνική του καταγωγή και την καθολική του πίστη. Οι Πηγές έμπνευσης για τον Σκλιάρσκι δεν είναι μόνο οι Rolling Stones, αλλά και η ρωσική ποίηση των αρχών του 20ού αιώνα.

Υπέρμαχοι του πολέμου οι Piknik;

Τον Μάιο του 2023 το συγκρότημα δέχθηκε επαίνου από τον Ρώσο εθνικιστή συγγραφέα Ζαχάρ Πριλέπιν για τη στάση που τήρησε στο ζήτημα της Ουκρανίας. Συγκεκριμένα, ο Πριλέπιν ανέφερε ότι ο Σκλιάρσκι στήριξε ενεργά την «ειδική επιχείρηση» στην Ουκρανία, μεταξύ άλλων και με δωρεές, κάτι που κατά την απόφασή του αποτελεί «μία φυσιολογική σύνταξη για κάθε άνδρα, για κάθε μουσικό στη Ρωσία». Το συγκρότημα δεν διέψευσε τους ισχυρισμούς αυτούς.

Μία εμφάνιση στο μεγαλοπρεπές Crocus City Hall μπορεί να ερμηνευθεί ως ένδειξη νομιμοφροσύνης απέναντι στην πολιτική ηγεσία. Στην ίδια περίοδο άλλα μεγάλα ονόματα της ρωσικής ροκ σκηνής- όπως ο Μπόρις Γκρεμπέσνικοφ του συγκροτήματος Aquarium, ο Γιούρι Σέβτσουκ των DDT και η Ζεμφίρα- αναγκάζονται να διαφύγουν στο εξωτερικό, διακόπτοντας την επαγγελματική τους καριέρα. Κριτική στο καθεστώς του Βλαντιμίρ Πούτιν ασκεί και η αυτοεξόριστη «βασίλισσα της ρωσικής ποπ» Άλα Πουγκάτσοβα.

Πριν καν ξεκινήσει η ρωσική εισβολή, οι Piknik συμπεριλήφθηκαν στη λίστα των «ωνών καλλιτεχνών» στην Ουκρανία, καθώς είχαν ήδη πραγματοποιήσει πολλές συναυλίες στην κατεχόμενη από τους Ρώσους χερσόνησο της Κριμαίας. Μία ημέρα μετά την τρομοκρατική επίθεση το συγκρότημα αντιδρούσε σε πολλά αιτήματα για συνέντευξη (μεταξύ άλλων και από την DW) εκφράζοντας λύπη και οδύνη. Στις 24 Μαρτίου ο Έντμουντ Σκλιάρσκι εμφανίστηκε σε βιντεοσκοπημένο μήνυμα στο Telegram, για να εκφράσει τα συλλυπητήρια του προς τους συγγενείς των θυμάτων «αυτή της τρομακτικής και άνευ νοήματος τραγωδίας».

Crocus City Hall, επιβλητικός χώρος συναυλιών

Οποιαδήποτε εικασία για το αν οι δράστες είχαν στοχοποιήσει τους Piknik, παραμένει μετέωρη, αναφέρει η Deutsche Welle. Πάντως το Crocus City Hall έχει ήδη καθιερωθεί ως ένας από τους πιο σημαντικούς χώρους συναυλιών στη Ρωσία. Απέχει μόλις 20 χλμ. από το Κρεμλίνο και βρίσκεται κοντά στα προνομιούχα δυτικά προάστια της Μόσχας, όπου τα μέτρα ασφαλείας είναι κάπως πιο χαλαρά από το κέντρο της ρωσικής πρωτεύουσας. Ίσως όλα αυτά να έπαιξαν κάποιον ρόλο για τους τρομοκράτες.

Το κτήριο ανήκει στον επιχειρηματικό όμιλο του ολιγάρχη Αράζ Αγκαλάρωφ, που κατάγεται εν μέρει από το Αζερμπαϊτζάν και πρωταγωνιστεί στη ρωσική αγορά ιδιοκτησίας. Στη σκηνή του έχουν εμφανιστεί μεγάλα ονόματα της ξένης ποπ και ροκ μουσικής, όπως οι Σκόρπιονς, οι Ναζαρέτ, ο Στινγκ, ο Έλτον Τζον, οι Πετ Σοπ Μπόις και άλλοι. Το 2013 βρέθηκε στο Crocus City Hall και ο Ντόναλντ Τραμπ ως «ειδικός προσκεκλημένος» για τον διαγωνισμό ομορφιάς Miss Universe. Ωστόσο, αυτές οι εποχές της εξωστρέφειας έχουν παρέλθει…