Το πρακτορείο Reuters που αναμεταδίδει την είδηση σημειώνει ότι μέχρι στιγμής δεν ήταν σε θέση να επιβεβαιώσει την πληροφορία, ωστόσο το AFP αναφέρει σε σημερινό δημοσίευμά τους ότι μέλη του Ευρωκοινοβουλίου δηλώνουν ότι προτίθενται να αναστείλουν την προώθηση της συμφωνίας με τις ΗΠΑ, μετά τις πρόσφατες δικαστικές εξελίξεις.

Βουλευτές από διαφορετικές πολιτικές ομάδες στο Ευρωκοινοβούλιο δήλωσαν στο Agence France-Presse (AFP) ότι «στηρίζουν την αναστολή της διαδικασίας έως ότου υπάρξει μεγαλύτερη σαφήνεια σχετικά με το τι σημαίνει η δικαστική απόφαση για την Ευρωπαϊκή Ένωση».

Ο πρόεδρος της επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου του Ευρωκοινοβουλίου, ο γερμανός σοσιαλδημοκράτης Μπερντ Λάνγκε, ανακοίνωσε χθες Κυριακή 22/2 ότι κατά την διάρκεια της συνεδρίασης της Δευτέρας θα προτείνει την διακοπή της διαδικασίας επικύρωσης της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ. Σήμερα, οι εκπρόσωποι των βασικών ομάδων του Ευρωκοινοβουλίου επιβεβαίωσαν ότι θα υποστηρίξουν αυτήν την πρόταση.

Όπως έκανε νωρίτερα γνωστό η αρμόδια Υπηρεσία Τελωνείων και Προστασίας των Συνόρων των ΗΠΑ (CBP), μετά την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ που τους έκρινε παράνομους, από αύριο Τρίτη στις 12:01 τοπική ώρα (07:01 ⁠ώρα Ελλάδας) προχωρά σε διακοπή της είσπραξης των λεγόμενων «ανταποδοτικών» δασμών του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.

Η αναστολή της είσπραξης δασμών συμπίπτει με την επιβολή από τον Τραμπ ενός νέου, παγκόσμιου οριζόντιου δασμού, για να αντικαταστήσει αυτούς που καταργήθηκαν από το Ανώτατο Δικαστήριο την Παρασκευή. Ειδικότερα, με ψήφους 6-3, το Ανώτατο Δικαστήριο ακύρωσε την Παρασκευή το μεγαλύτερο μέρος των δασμών που είχε επιβάλει ο Αμερικανός πρόεδρος πέρυσι, κρίνοντας ότι ο νόμος περί έκτακτης ανάγκης στον οποίο βασίστηκε δεν επέτρεπε την επιβολή τους.

Επικαλούμενος διαφορετική νομοθεσία, ο Τραμπ ανακοίνωσε αρχικά παγκόσμιο δασμό 10% και στη συνέχεια 15%, με πιθανή διάρκεια πέντε μηνών, την ώρα που η κυβέρνηση του αναζητά πιο μόνιμες λύσεις

Τέλος, γνωστοποιείται ότι οι δύο πλευρές είχαν χθες επικοινωνία σε υψηλό επίπεδο, μεταξύ του Επιτρόπου Εμπορίου Μάρος Σέφτσοβιτς και του Εκπροσώπου Εμπορίου των ΗΠΑ Τζέιμισον Γκριρ και του Υπουργού Εμπορίου των ΗΠΑ Χάουρντ Λούτνικ.

Ολόκληρη η δήλωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής:

«Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητεί πλήρη διαύγεια σχετικά με τα μέτρα που προτίθεται να λάβει η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών μετά την πρόσφατη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου σχετικά με τον νόμο για τις διεθνείς έκτακτες οικονομικές εξουσίες.

Η τρέχουσα κατάσταση δεν ευνοεί την επίτευξη «δίκαιου, ισορροπημένου και αμοιβαία επωφελούς» διατλαντικού εμπορίου και επενδύσεων, όπως συμφωνήθηκε από τις δύο πλευρές και ορίζεται στην κοινή δήλωση ΕΕ-ΗΠΑ του Αυγούστου 2025.

Η Επιτροπή θα μεριμνά πάντα για την πλήρη προστασία των συμφερόντων της ΕΕ. Οι εταιρείες και οι εξαγωγείς της ΕΕ πρέπει να τυγχάνουν δίκαιης μεταχείρισης, προβλεψιμότητας και ασφάλειας δικαίου.

Η συμφωνία είναι συμφωνία. Ως ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος ΗΠΑ, η ΕΕ αναμένει από τις ΗΠΑ να τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους που ορίζονται στην κοινή δήλωση, όπως και η ΕΕ τηρεί τις δικές της δεσμεύσεις.

Ειδικότερα, τα προϊόντα της ΕΕ πρέπει να συνεχίσουν να απολαμβάνουν την πιο ανταγωνιστική μεταχείριση, χωρίς αυξήσεις των δασμών πέραν του σαφούς και συνολικού ανώτατου ορίου που είχε συμφωνηθεί προηγουμένως.

Οι δασμοί είναι φόροι που αυξάνουν το κόστος τόσο για τους καταναλωτές όσο και για τις επιχειρήσεις, όπως επιβεβαιώνουν σαφώς πρόσφατες μελέτες.

Όταν εφαρμόζονται με απρόβλεπτο τρόπο, οι δασμοί είναι εγγενώς αποσταθεροποιητικοί, υπονομεύουν την εμπιστοσύνη και τη σταθερότητα στις παγκόσμιες αγορές και δημιουργούν περαιτέρω αβεβαιότητα στις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού.

Η Επιτροπή βρίσκεται σε στενή και συνεχή επαφή με την αμερικανική κυβέρνηση. Το Σάββατο 21 Φεβρουαρίου, ο Επίτροπος Εμπορίου της ΕΕ Μάρος Σέφτσοβιτς συνομίλησε με τον εκπρόσωπο των ΗΠΑ για το εμπόριο Τζέιμισον Γκριρ και τον υπουργό Εμπορίου Χάουρντ Λούτνικ.

Θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε για τη μείωση των δασμών, όπως προβλέπεται στην κοινή δήλωση. Προτεραιότητα της ΕΕ είναι η διατήρηση ενός σταθερού και προβλέψιμου διατλαντικού εμπορικού περιβάλλοντος, ενώ παράλληλα θα συνεχίσει να λειτουργεί ως παγκόσμιος πυλώνας για το εμπόριο που βασίζεται σε κανόνες.

Η ΕΕ συνεχίζει να επεκτείνει το δίκτυο των ολοκληρωμένων και φιλόδοξων εμπορικών συμφωνιών «μηδενικών δασμών» σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς και τις προσπάθειές της για την ενίσχυση του ανοικτού, βασισμένου σε κανόνες εμπορικού συστήματος».

Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, ο Τραμπ εξήγησε ότι αποφάσισε να αυξήσει τον δασμό στο «πλήρως επιτρεπόμενο και νομικά δοκιμασμένο» 15% έπειτα από «πολλούς μήνες σκέψης».

Εκφράζοντας για μια ακόμη φορά την οργή του για τη χθεσινή δικαστική απόφαση για τους δασμούς, ο Αμερικανός πρόεδρος αναφέρει στην ανάρτησή του: 

«Με βάση μια διεξοδική, λεπτομερή και πλήρη ανασκόπηση της γελοίας, κακογραμμένης και εξαιρετικά αντιαμερικανικής απόφασης σχετικά με τους δασμούς που εκδόθηκε χθες, μετά από ΠΟΛΛΟΥΣ μήνες σκέψης, από το Ανώτατο Δικαστήριο των Ηνωμένων Πολιτειών, παρακαλώ να θεωρηθεί η παρούσα δήλωση ως δήλωση ότι εγώ, ως Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, θα αυξήσω, με άμεση ισχύ, τον παγκόσμιο δασμό 10% σε χώρες, πολλές από τις οποίες «εκμεταλλεύονταν» τις Ηνωμένες Πολιτείες για δεκαετίες, χωρίς αντίποινα (μέχρι που ήρθα εγώ!), στο πλήρως επιτρεπόμενο και νομικά ελεγμένο επίπεδο του 15%. Κατά τη διάρκεια των επόμενων λίγων μηνών, η κυβέρνηση Τραμπ θα καθορίσει και θα εκδώσει τους νέους και νομικά επιτρεπόμενους δασμούς, οι οποίοι θα συνεχίσουν την εξαιρετικά επιτυχημένη διαδικασία μας για να κάνουμε την Αμερική ξανά μεγάλη – ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΑΠΟ ΠΟΤΕ!!! Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας σε αυτό το θέμα. Πρόεδρος ΝΤΟΝΑΛΝΤ ΤΡΑΜΠ»

Στην πρώτη του αντίδραση, ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, χαρακτήρισε «ντροπή» την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου ότι υπερέβη τις αρμοδιότητές του επιβάλλοντας εκτεταμένους παγκόσμιους δασμούς, σύμφωνα με το CNN. Οι δηλώσεις Τραμπ έγιναν κατά τη διάρκεια του πρωινού που παρέθεσε στον Λευκό Οίκο για τους κυβερνήτες.

Είπε στους παριστάμενους ότι έχει στο μυαλό του ένα εναλλακτικό σχέδιο, σύμφωνα με ένα από τα πρόσωπα που ήταν παρόντα.

Με ψήφους 6-3, οι δικαστές επικύρωσαν την απόφαση κατώτερου δικαστηρίου, σύμφωνα με την οποία η χρήση του νόμου του 1977 για την επιβολή δασμών υπερέβη την αρμοδιότητά του. Το Ανώτατο Δικαστήριο κατέληξε σε αυτό το συμπέρασμα εξετάζοντας προσφυγές επιχειρήσεων που επλήγησαν από τους δασμούς και 12 πολιτειών των ΗΠΑ, στην πλειονότητά τους υπό διοίκηση των Δημοκρατικών, κατά της πρωτοφανούς μονομερούς επιβολής εισαγωγικών φόρων.

Ο Trump έχει αξιοποιήσει τους δασμούς ως βασικό εργαλείο οικονομικής και εξωτερικής πολιτικής. Αποτέλεσαν άλλωστε τον πυρήνα του παγκόσμιου εμπορικού πολέμου που ξεκίνησε με την έναρξη της δεύτερης προεδρικής του θητείας, προκαλώντας ένταση με βασικούς εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ, αναταράξεις στις διεθνείς αγορές και εκτίναξη της διεθνούς οικονομικής αβεβαιότητας.

Το Σύνταγμα των ΗΠΑ αποδίδει στο Κογκρέσο -και όχι στον πρόεδρο– την εξουσία επιβολής φόρων και δασμών. Ωστόσο, ο Trump επικαλέστηκε νομοθετική εξουσιοδότηση μέσω του International Emergency Economic Powers Act (IEEPA), για να επιβάλει δασμούς σχεδόν σε όλους τους εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου. Παράλληλα, έχει επιβάλει και πρόσθετους δασμούς βάσει άλλων νόμων που δεν αποτελούν αντικείμενο της συγκεκριμένης υπόθεσης και αντιστοιχούν περίπου στο ένα τρίτο των σχετικών εσόδων.

Ο νόμος IEEPA επιτρέπει στον πρόεδρο να ρυθμίζει το εμπόριο σε περίπτωση εθνικής έκτακτης ανάγκης. Ο Trump ήταν ο πρώτος πρόεδρος που τον χρησιμοποίησε για την επιβολή δασμών, σε μια ευρύτερη στρατηγική διεύρυνσης των ορίων της εκτελεστικής εξουσίας, η οποία επεκτάθηκε σε πεδία όπως η μεταναστευτική πολιτική, οι απομακρύνσεις αξιωματούχων ομοσπονδιακών υπηρεσιών, η ανάπτυξη στρατιωτικών δυνάμεων στο εσωτερικό και στρατιωτικές επιχειρήσεις στο εξωτερικό.

Εναλλακτικές

Ο Τραμπ έχει χαρακτηρίσει τους δασμούς ζωτικής σημασίας για την οικονομική ασφάλεια των ΗΠΑ, υποστηρίζοντας ότι χωρίς αυτούς η χώρα θα ήταν«ανυπεράσπιστη» και «κατεστραμμένη». Τον Νοέμβριο δήλωσε σε δημοσιογράφους ότι χωρίς τους δασμούς «ο υπόλοιπος κόσμος θα γελούσε μαζί μας», κατηγορώντας χώρες όπως η Κίνα ότι εκμεταλλεύτηκαν τις ΗΠΑ.

Μετά την εκδίκαση της υπόθεσης σε χαμηλότερο βαθμό τον Νοέμβριο, ο Τραμπ δήλωσε ότι θα εξετάσειεναλλακτικές επιλογές σε περίπτωση αρνητικής απόφασης.Ο υπουργός Οικονομικών Scott Bessent και άλλα στελέχη της κυβέρνησης έχουν αναφέρει ότι οι ΗΠΑ θα επιχειρήσουν να αξιοποιήσουν άλλες νομικές βάσεις, ώστε να διατηρήσουν όσο το δυνατόν περισσότερους από τους δασμούς του Trump. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται διατάξεις που επιτρέπουν δασμούς για λόγους εθνικής ασφάλειας ή ως αντίμετρα έναντι αθέμιτων εμπορικών πρακτικών.

Άμεση αντίδραση από την ΕΕ

Άμεση ήταν η αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ να καταργήσει του δασμούς του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.

Ο εκπρόσωπος της ΕΕ τόνισε ότι «η Ένωση θα αναλύσει προσεκτικά τη συγκεκριμένη απόφαση του Δικαστηρίου και θα συνεχίσει να υποστηρίζει τους χαμηλούς δασμούς».

«Λαμβάνουμε υπόψη την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ και την αναλύουμε προσεκτικά. Παραμένουμε σε στενή επαφή με την κυβέρνηση των ΗΠΑ, καθώς επιδιώκουμε σαφήνεια σχετικά με τα βήματα που προτίθενται να λάβουν σε απάντηση σε αυτήν την απόφαση», δήλωσε ο εκπρόσωπος.

«Οι επιχειρήσεις και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού εξαρτώνται από τη σταθερότητα και την προβλεψιμότητα στις εμπορικές σχέσεις. Συνεπώς, συνεχίζουμε να υποστηρίζουμε χαμηλούς δασμούς και να εργαζόμαστε για τη μείωσή τους», πρόσθεσε ο εκπρόσωπος.

Η ανησυχία για τη σταθερότητα και η ανάγκη για διευκρινίσεις

Ο εκπρόσωπος της Κομισιόν, Όλοφ Γκιλ, υπογράμμισε ότι οι επιχειρήσεις και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού έχουν ανάγκη από προβλεψιμότητα, κάτι που η απόφαση του δικαστηρίου φαίνεται να κλονίζει προσωρινά. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένει πλέον επίσημες διευκρινίσεις από την Ουάσινγκτον για τα επόμενα βήματα της αμερικανικής κυβέρνησης, καθώς η ακύρωση του νόμου IEEPA ως βάση για τη φορολόγηση δημιουργεί ένα τεράστιο νομικό κενό. Παρότι η ΕΕ παραμένει υπέρ των χαμηλών δασμών, η αβεβαιότητα για το αν ο Τραμπ θα επιχειρήσει να επαναφέρει τα μέτρα μέσω άλλων νομοθετικών οδών προκαλεί έντονο σκεπτικισμό στις Βρυξέλλες.

Έκτακτη συνεδρίαση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Το κλίμα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι ιδιαίτερα βαρύ, με τον επικεφαλής της Επιτροπής Εμπορικών Υποθέσεων, Μπερντ Λάνγκε, να συγκαλεί έκτακτη συνεδρίαση για τη Δευτέρα. Η νομική υπηρεσία του Κοινοβουλίου θα εξετάσει αν η συμφωνία του καλοκαιριού μπορεί πλέον να σταθεί νομικά, δεδομένου ότι βασιζόταν σε ένα πλαίσιο που το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ χαρακτήρισε αντισυνταγματικό. Ο Λάνγκε ξεκαθάρισε ότι ούτε η ΕΕ ούτε οι ΗΠΑ μπορούν να προσποιούνται πως δεν συνέβη τίποτα, καθώς οι ανταποδοτικοί δασμοί που είχαν ανασταλεί ίσως χρειαστεί να επανέλθουν στο προσκήνιο εάν δεν υπάρξει νέα, έγκυρη συμφωνία.

Το μέλλον των εμπορικών σχέσεων και οι επιπτώσεις

Η ψηφοφορία της Τρίτης στην Επιτροπή Εμπορίου θεωρείται πλέον ορόσημο, καθώς θα καθορίσει αν η ΕΕ θα συνεχίσει την εφαρμογή των μειωμένων δασμών ή αν θα παγώσει τη διαδικασία μέχρι να ξεκαθαρίσει το τοπίο στην Ουάσινγκτον. Η απόφαση του δικαστηρίου δεν επηρεάζει τους δασμούς στον χάλυβα και το αλουμίνιο (Section 232), οι οποίοι παραμένουν στο 50%, γεγονός που εντείνει την πίεση για μια συνολική επαναδιαπραγμάτευση. Η Ευρώπη, έχοντας πλέον το νομικό πλεονέκτημα της δικαστικής απόφασης, καλείται να αποφασίσει αν θα τηρήσει στάση αναμονής ή αν θα προχωρήσει σε δυναμική απάντηση για να προστατεύσει τα συμφέροντα των εξαγωγέων της.

Σε δηλώσεις του, ο Κάρνεϊ σημείωσε ότι «σύντομα θα ξεκινήσουμε διαπραγματεύσεις ή αναθεώρηση της συμφωνίας μας με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Μεξικό (USMCA)», υπογραμμίζοντας πως τα λεγόμενα του Αμερικανού προέδρου πρέπει να ιδωθούν μέσα σε αυτό το πλαίσιο.

«Ο πρόεδρος είναι ένας έμπειρος διαπραγματευτής. Νομίζω ότι ορισμένα από αυτά τα σχόλια και τις θέσεις πρέπει να τοποθετηθούν στο ευρύτερο πλαίσιο των εμπορικών διαπραγματεύσεων», ανέφερε χαρακτηριστικά, επιχειρώντας να αποφορτίσει το κλίμα.

Οι δηλώσεις Κάρνεϊ έρχονται μετά την απειλή του Ντόναλντ Τραμπ, το περασμένο Σάββατο, ότι θα επιβάλει «δασμούς 100%» στις καναδικές εισαγωγές προς τις ΗΠΑ, στην περίπτωση που προχωρήσει εμπορική συμφωνία ανάμεσα στον Καναδά και την Κίνα.

Η απειλή αυτή ακολούθησε την ανακοίνωση του Καναδού πρωθυπουργού για μια προκαταρκτική συμφωνία που επετεύχθη στο Πεκίνο στα μέσα Ιανουαρίου.

Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, ο Τραμπ εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση κατά του Καναδού πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϊ, υποστηρίζοντας ότι δεν πρόκειται να επιτρέψει στον Καναδά να λειτουργήσει ως «σημείο μεταφόρτωσης» για κινεζικά προϊόντα με προορισμό την αμερικανική αγορά.

«Αν ο κυβερνήτης Κάρνεϊ πιστεύει ότι θα μετατρέψει τον Καναδά σε “Drop Off Port” για να στέλνει η Κίνα αγαθά και προϊόντα στις Ηνωμένες Πολιτείες, κάνει μεγάλο λάθος», έγραψε ο Αμερικανός πρόεδρος.

Στην ίδια ανάρτηση, υποστήριξε ότι «η Κίνα θα καταβροχθίσει τον Καναδά», κάνοντας λόγο για πλήρη αποδόμηση των καναδικών επιχειρήσεων, του κοινωνικού ιστού και του τρόπου ζωής της χώρας.

Ο Τραμπ ξεκαθάρισε ότι, εφόσον υπάρξει συμφωνία Καναδά–Κίνας, οι ΗΠΑ θα προχωρήσουν άμεσα στην επιβολή δασμού 100% «σε όλα τα καναδικά αγαθά και προϊόντα που εισέρχονται στις Ηνωμένες Πολιτείες».

“Εάν ο κυβερνήτης Κάρνεϊ πιστεύει ότι θα μετατρέψει τον Καναδά σε ένα “λιμάνι” όπου η Κίνα θα αφήνει τα προϊόντά της ώστε να καταλήγουν στις Ηνωμένες Πολιτείες, κάνει μεγάλο λάθος”, έγραψε ο Τραμπ στο Truth Social.

“Η Κίνα θα φάει τον Καναδά ζωντανό, θα τον καταβροχθίσει εντελώς,  και θα καταστρέψει τις επιχειρήσεις του, τον κοινωνικό ιστό και τον τρόπο ζωής του. Εάν ο Καναδάς συνάψει συμφωνία με την Κίνα, θα πληγεί αμέσως με δασμούς 100% σε όλα τα καναδικά αγαθά και προϊόντα που εισέρχονται στις ΗΠΑ”, έγραψε ο Τραμπ.

Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, ο Τραμπ αναφέρει: «Έχουμε διαμορφώσει το πλαίσιο μιας μελλοντικής συμφωνίας σχετικά με τη Γροιλανδία και, στην πραγματικότητα, ολόκληρη την περιοχή της Αρκτικής».

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ προσθέτει ότι η «λύση» θα είναι εξαιρετική για τις ΗΠΑ και όλες τις χώρες του ΝΑΤΟ. «Με βάση αυτή την κατανόηση, δεν θα επιβάλω τους δασμούς που επρόκειτο να τεθούν σε ισχύ την 1η Φεβρουαρίου», δηλώνει. Ο Τραμπ αναφέρει ότι θα γίνουν περαιτέρω συζητήσεις σχετικά με το Golden Dome.

«Περισσότερες πληροφορίες θα γίνουν διαθέσιμες καθώς προχωρούν οι συζητήσεις. Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και διάφοροι άλλοι, ανάλογα με τις ανάγκες, θα είναι υπεύθυνοι για τις διαπραγματεύσεις – Θα αναφέρουν απευθείας σε εμένα. Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας σε αυτό το θέμα!»

Στην ομιλία της στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επιχείρησε να εμφανίσει την Ευρωπαϊκή Ένωση ως αυτόνομη γεωπολιτική δύναμη, ικανή να υπερασπιστεί τα συμφέροντά της απέναντι ακόμη και στους στενότερους συμμάχους της.

Κεντρικό της μήνυμα ήταν ότι ο κόσμος έχει αλλάξει «μόνιμα» και ότι η Ευρώπη οφείλει να προσαρμοστεί, χτίζοντας μια νέα μορφή «ευρωπαϊκής ανεξαρτησίας» στην οικονομία, στην άμυνα και στην ασφάλεια.

"Le changement radical que nous traversons aujourd'hui est une opportunité, je dirais même une nécessité de construire une nouvelle forme d'indépendance européenne", déclare Ursula von der Leyen #BFM2 pic.twitter.com/tsFULmzwfE

— BFM (@BFMTV) January 20, 2026

Ευρωπαϊκή «ανεξαρτησία» και η νέα γεωοικονομική στρατηγική

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής συνέδεσε την τρέχουσα συγκυρία με ιστορικούς γεωοικονομικούς κραδασμούς, υποστηρίζοντας ότι οι σημερινοί κλυδωνισμοί στο διεθνές σύστημα είναι η ευκαιρία αλλά και η αναγκαιότητα για μια πιο αυτόνομη Ευρώπη.

Παρουσίασε ως παράδειγμα την πρόσφατη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου ΕΕ–Μερκοσούρ και τις εν εξελίξει διαπραγματεύσεις με την Ινδία, περιγράφοντας μια στρατηγική «απο-επικινδυνοποίησης» μέσω διεύρυνσης των εμπορικών εταίρων και διαφοροποίησης των αλυσίδων εφοδιασμού.

Προειδοποίηση για «επικίνδυνη καθοδική σπείρα» στις σχέσεις με τις ΗΠΑ
Το πιο αιχμηρό σημείο της παρέμβασής της αφορούσε τις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, με αφορμή τις προτεινόμενες επιπρόσθετες αμερικανικές δασμολογικές επιβαρύνσεις. Η Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν χαρακτήρισε τα μέτρα αυτά «λάθος, ιδίως μεταξύ μακροχρόνιων συμμάχων», υπενθυμίζοντας ότι Βρυξέλλες και Ουάσιγκτον έχουν ήδη καταλήξει σε εμπορική συμφωνία και ότι «μια συμφωνία είναι συμφωνία» όταν οι εταίροι δίνουν τα χέρια.

Την ίδια στιγμή, επιχείρησε λεπτή ισορροπία, περιγράφοντας τον αμερικανικό λαό ως «φίλους» της Ευρώπης, αλλά προειδοποιώντας ότι μια κλιμάκωση σε εμπορικό επίπεδο θα τροφοδοτούσε μόνο τους «αντιπάλους» που και οι δύο πλευρές θέλουν να κρατήσουν εκτός του στρατηγικού τους περιβάλλοντος.

Αρκτική και Γροιλανδία στο επίκεντρο της ασφάλειας

Στο κλείσιμο της ομιλίας της, η πρόεδρος της Επιτροπής ανέδειξε την Αρκτική ως νέο κομβικό πεδίο ισχύος και ανταγωνισμού. Εστίασε στη Γροιλανδία και στο Βασίλειο της Δανίας, διακηρύσσοντας ότι η κυριαρχία και η εδαφική τους ακεραιότητα είναι «αδιαπραγμάτευτες» και ανακοινώνοντας μια «μαζική ευρωπαϊκή επενδυτική ώθηση» στη Γροιλανδία, τόσο σε υποδομές όσο και στην τοπική οικονομία.

Ατλαντική συμμαχία με αιχμή την Αρκτική

Παρά τη σκληρή κριτική στις αμερικανικές δασμολογικές κινήσεις, η Φον ντερ Λάιεν επιδίωξε να δείξει ότι στις στρατηγικές προτεραιότητες της Αρκτικής Βρυξέλλες και Ουάσιγκτον «μοιράζονται τους ίδιους στόχους».

Ανέδειξε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα την πώληση παγοθραυστικών από τη Φινλανδία στις ΗΠΑ, για να δείξει ότι η τεχνογνωσία και οι δυνατότητες για την ασφάλεια στην Αρκτική «βρίσκονται ήδη εδώ, στον πάγο», ενώ υπογράμμισε ότι τα βόρεια κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ διαθέτουν ήδη έτοιμες δυνάμεις για την Αρκτική.

Οι αναφορές της στην Αρκτική συνδέθηκαν με την ευρύτερη προσπάθεια «αναβάθμισης» της ευρωπαϊκής αμυντικής και στρατηγικής αρχιτεκτονικής, από την αύξηση των δαπανών άμυνας μέχρι τη διαμόρφωση νέας στρατηγικής για την ασφάλεια.

Μάλιστα ανακοίνωσε ότι η Ευρώπη ετοιμάζει τη δική της συνολική στρατηγική ασφάλειας, που θα δημοσιευθεί εντός του έτους, με αναβαθμισμένη ειδική στρατηγική για την Αρκτική και με κεντρική αρχή ότι «μόνο οι κυρίαρχοι λαοί αποφασίζουν για το μέλλον τους».

Ουκρανία, άμυνα και σύνδεση οικονομίας–ασφάλειας

Στο μέτωπο της Ουκρανίας, η πρόεδρος της Επιτροπής επανέλαβε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα συνεχίσει να στηρίζει το Κίεβο «μέχρι να υπάρξει δίκαιη και διαρκής ειρήνη», ανακοινώνοντας και πάλι το δάνειο ύψους 90 δισεκατομμυρίων ευρώ για την περίοδο 2026–2027. Σύνδεσε την ενίσχυση της Ουκρανίας με τη συνολικότερη στροφή της Ευρώπης προς μια πιο ισχυρή αμυντική βιομηχανική βάση, επικαλούμενη την εκτίναξη της αξίας των ευρωπαϊκών αμυντικών εταιρειών και το άλμα στην καινοτομία σε τομείς όπως τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης και οι προηγμένοι μη επανδρωμένοι μηχανισμοί.

Το μήνυμα από το Νταβός

Το νήμα που συνδέει τις επιμέρους ανακοινώσεις – από τις εμπορικές συμφωνίες και την ενεργειακή αγορά μέχρι την Ουκρανία και την Αρκτική – είναι η προσπάθεια της Φον ντερ Λάιεν να παρουσιάσει μια Ευρώπη που δεν είναι απλώς αγορά ή ρυθμιστής, αλλά γεωπολιτικός παίκτης με δική του στρατηγική βαρύτητα.

Από το βήμα του Νταβός, το μήνυμα προς εταίρους και αντιπάλους είναι ότι η «ευρωπαϊκή ανεξαρτησία» δεν σημαίνει απομάκρυνση από τις ΗΠΑ, αλλά προετοιμασία για έναν κόσμο όπου οι συμμαχίες δοκιμάζονται, τα συμφέροντα συγκρούονται και η ασφάλεια, από την Ουκρανία μέχρι την Αρκτική, αντιμετωπίζεται ως αδιαίρετη.