Το σχέδιο, το οποίο φέρεται να περιλαμβάνει διαβουλεύσεις με Κούρδους ηγέτες στο Ιράκ και ιρανικές αντιπολιτευτικές οργανώσεις, εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο γεωπολιτικών εξελίξεων στη Μέση Ανατολή και προκαλεί ήδη ανησυχίες για πιθανή κλιμάκωση στην περιοχή.

Οι ιρανικές κουρδικές ένοπλες ομάδες διαθέτουν χιλιάδες στρατιώτες που επιχειρούν κατά μήκος των συνόρων Ιράκ-Ιράν, κυρίως στην περιοχή του Κουρδιστάν του Ιράκ. Ορισμένες από τις ομάδες έχουν μιλήσει δημόσια μετά την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή, προαναγγέλλοντας επικείμενη δράση και καλώντας τις ιρανικές στρατιωτικές δυνάμεις να αποστατήσουν.

Επίσης την Τρίτη, ο Τραμπ συνομίλησε με τον πρόεδρο του Δημοκρατικού Κόμματος Κουρδιστάν του Ιράν (KDPI), Μουσταφά Χιτζίρι, οι δυνάμεις του οποίου αναμένεται να συμμετάσχουν σε χερσαία επιχείρηση στο δυτικό Ιράν τις επόμενες μέρες, δήλωσε ο ανώτατος αξιωματούχος της Ιρανικής Κουρδικής Εθνοτικής Ομάδας στο CNN.

«Πιστεύουμε ότι έχουμε μεγάλη ευκαιρία τώρα», είπε η πηγή, εξηγώντας το χρονικό σημείο της επιχείρησης. Η πηγή πρόσθεσε ότι οι πολιτοφύλακες αναμένουν υποστήριξη από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.

Ο Τραμπ τηλεφώνησε επίσης στους Κούρδους ηγέτες του Ιράκ την Κυριακή για να συζητήσουν την αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση στο Ιράν και πώς οι ΗΠΑ και οι Κούρδοι θα μπορούσαν να συνεργαστούν καθώς προχωρά η αποστολή, δήλωσαν δύο αμερικανοί αξιωματούχοι και μια τρίτη πηγή που γνωρίζει τις συνομιλίες, όπως αναφέρθηκε πρώτα από το Axios.

Οποιαδήποτε προσπάθεια να εξοπλιστούν οι ιρανικές κουρδικές ομάδες θα απαιτούσε υποστήριξη από τις κουρδικές αρχές στο Ιράκ για να επιτρέψουν τη διέλευση των όπλων και να χρησιμοποιήσουν το Κουρδιστάν του Ιράκ ως εφαλτήριο.

Ατομο που γνωρίζει καλά τις συζητήσεις ανέφερε ότι το πλάνο είναι οι ένοπλες κουρδικές δυνάμεις να αναλάβουν τις ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας και να τις ακινητοποιήσουν, έτσι ώστε να διευκολύνουν την “εξοδο” των άοπλων Ιρανών στις μεγάλες πόλεις χωρίς να διατρέξουν τον κίνδυνο νέας αιματηρής καταστολής, όπως συνέβη στις αναταραχές του Ιανουαρίου.

Ένας άλλος αμερικανός αξιωματούχος είπε ότι οι Κούρδοι θα μπορούσαν να συμβάλουν στην αποσταθεροποίηση στην περιοχή και να εξαντλήσουν τις στρατιωτικές δυνάμεις του ιρανικού καθεστώτος. Άλλοι προτείνουν οι Κούρδοι να καταλάβουν και να κρατήσουν εδάφη στο βόρειο Ιράν που θα δημιουργούσαν μια ζώνη ασφαλείας για το Ισραήλ.

Η CIA αρνήθηκε να σχολιάσει.

“Προφανώς προσπαθούν να ξεκινήσουν” μια εξέγερση

Ο Άλεξ Πλιτσάς, αναλυτής εθνικής ασφάλειας του CNN και πρώην ανώτερος αξιωματούχος του Πενταγώνου υπό την προεδρία του Ομπάμα, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ “προφανώς προσπαθούν να ξεκινήσουν” τη διαδικασία ανατροπής του καθεστώτος στο Ιράν εξοπλίζοντας τους Κούρδους, έναν ιστορικό σύμμαχο των ΗΠΑ στην περιοχή.

«Ο ιρανικός λαός είναι γενικά άοπλος στο σύνολό του και θα είναι δύσκολο να ανατρέψουν το καθεστώς, εκτός αν τους εξοπλίσουν», δήλωσε ο Πλιτσάς. «Πιστεύω ότι οι ΗΠΑ ελπίζουν ότι αυτό θα εμπνεύσει άλλους στο έδαφος στο Ιράν να κάνουν το ίδιο».

Η Τζεν Γκάβιτο, πρώην ανώτερη αξιωματούχος του Υπουργείου Εξωτερικών με ειδίκευση στη Μέση Ανατολή υπό την προεδρία του Μπάιντεν, δήλωσε ότι ανησυχεί για το αν έχουν ληφθεί πλήρως υπόψη οι συνέπειες από τον εξοπλισμό των Κούρδων.

Η Γκάβιτο δήλωσε στο CNN ότι η κατάσταση ασφαλείας είναι ήδη ασταθής και στις δύο πλευρές των συνόρων. Αυτό μπορεί να έχει αρνητικές συνέπειες, καθώς μπορεί να υπονομεύσει την κυριαρχία του Ιράκ και να ενισχύσει τις ένοπλες πολιτοφυλακές, οι οποίες λειτουργούν χωρίς έλεγχο και με περιορισμένη κατανόηση για το τι μπορεί να προκαλέσει περαιτέρω ένταση ή συγκρούσεις.

Τις τελευταίες μέρες, ο ισραηλινός στρατός έχει χτυπήσει ιρανικές στρατιωτικές θέσεις κοντά στα σύνορά του με το Ιράκ, εν μέρει για να προετοιμάσει το έδαφος για τη ροή ένοπλων κουρδικών δυνάμεων στο βόρειο Ιράν, δήλωσε μία από τις πηγές. Ισραηλινή πηγή δήλωσε ότι αυτές οι επιθέσεις πιθανόν να ενταθούν τις επόμενες μέρες.

Ωστόσο, οποιαδήποτε υποστήριξη από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ για μια κουρδική χερσαία δύναμη που θα αναλάμβανε να βοηθήσει στην εκδίωξη του ιρανικού καθεστώτος θα χρειαζόταν να είναι εκτεταμένη, ανέφεραν οι πηγές που είναι εξοικειωμένες με το θέμα. Μία από τις πηγές δήλωσε ότι οι Ιρακινοί Κούρδοι δεν διαθέτουν αυτή τη στιγμή την επιρροή ή τους πόρους που χρειάζονται για να υποστηρίξουν μια επιτυχημένη εξέγερση κατά της κυβέρνησης. Επιπλέον, οι ιρανικές κουρδικές παρατάξεις ζητούν πολιτικές εγγυήσεις από την κυβέρνηση Τραμπ πριν αποφασίσουν να συμμετάσχουν σε οποιαδήποτε εξέγερση, σύμφωνα με πηγή που είναι εξοικειωμένη με το ζήτημα.

Οι κουρδικές αντιπολιτευτικές ομάδες είναι επίσης κατακερματισμένες και ορισμένοι αξιωματούχοι του Τραμπ που έχουν εμπλακεί στις συζητήσεις για την υποστήριξή τους ανησυχούν για τα κίνητρά τους να βοηθήσουν τις ΗΠΑ.

“Έχεις μια ομάδα ανθρώπων που σκέφτονται τα δικά τους συμφέροντα, και το ερώτημα είναι αν η συμμετοχή τους ευθυγραμμίζεται με τα συμφέροντά τους” δήλωσε αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ.

Η μακρά ιστορία συνεργασίας των ΗΠΑ με τους Κούρδους

Οι Κούρδοι είναι μια εθνοτική μειονότητα χωρίς επίσημο κράτος. Σήμερα, εκτιμάται ότι υπάρχουν 25-30 εκατομμύρια Κούρδοι, οι περισσότεροι εκ των οποίων ζουν σε μια περιοχή που εκτείνεται σε μέρη της Τουρκίας, του Ιράκ, του Ιράν, της Συρίας και της Αρμενίας. Οι περισσότεροι Κούρδοι είναι Σουνίτες Μουσουλμάνοι, αλλά ο κουρδικός πληθυσμός έχει ποικιλία πολιτιστικών, κοινωνικών, θρησκευτικών και πολιτικών παραδόσεων, καθώς και διαφόρων διαλέκτων.

Πολλοί αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ έχουν ιδιωτικά προειδοποιήσει για την απογοήτευση των κουρδικών δυνάμεων από τη συνεργασία με τις ΗΠΑ στο παρελθόν, και τις συχνές καταγγελίες τους ότι έχουν εγκαταλειφθεί από τους Αμερικανούς.

«Υπάρχει ανησυχία ότι αν η εξέγερση αποτύχει και οι ΗΠΑ αποσυρθούν, αυτό θα ενισχύσει το αφήγημα της εγκατάλειψης των Κούρδων», δήλωσε ο Πλιτσάς. Ο πρώην υπουργός Άμυνας του Τραμπ, Τζιμ Μάτις, παραιτήθηκε εν μέρει επειδή ο Τραμπ κινήθηκε για να αποσύρει τις αμερικανικές δυνάμεις από τη Συρία κατά τη διάρκεια της πρώτης του θητείας, κάτι που ο Μάτις θεωρούσε εγκατάλειψη των Κούρδων συμμάχων των ΗΠΑ εκεί.

Η CIA έχει μια μακρά και περίπλοκη ιστορία συνεργασίας με ιρακινές κουρδικές φατρίες που χρονολογείται από τις δεκαετίες που συμμετείχαν στον πόλεμο στο Ιράκ. Ο οργανισμός διαθέτει επί του παρόντος ένα παρατηρητήριο στο Ιρακινό Κουρδιστάν κοντά στα σύνορα με το Ιράν, σύμφωνα με δύο άτομα που γνωρίζουν το θέμα. Οι ΗΠΑ διαθέτουν επίσης προξενείο στην Ερμπίλ, την πρωτεύουσα του Ιρακινού Κουρδιστάν, και Αμερικανοί και συμμαχικοί στρατιώτες σταθμεύουν εκεί στο πλαίσιο της εκστρατείας κατά του ISIS.

Ορισμένοι Κούρδοι ήλπιζαν ότι σε αντάλλαγμα για τη συνεργασία τους με τις αμερικανικές δυνάμεις, η ημι-αυτόνομη περιοχή του Κουρδιστάν του Ιράκ θα κέρδιζε την ανεξαρτησία της, αν και αυτό δεν έγινε ποτέ πραγματικότητα.

Οι ΗΠΑ επίσης βασίστηκαν στις κουρδικές δυνάμεις στο πλαίσιο της εκστρατείας τους κατά των δυνάμεων του Ισλαμικού Κράτους στο Ιράκ και στη Συρία. Αυτό περιλάμβανε την ανάληψη της ευθύνης για την φύλαξη χιλιάδων κρατουμένων του ISIS σε αυτοσχέδιες φυλακές στο βόρειο τμήμα της χώρας.

Ωστόσο, νωρίτερα φέτος, η νέα κυβέρνηση της Συρίας, ξεκίνησε μια ταχεία στρατιωτική εκστρατεία για να ελέγξει τη βόρεια περιοχή της χώρας, η οποία περιλάμβανε επιθέσεις κατά του ISIS και την έξωση των κουρδικών δυνάμεων της Συριακής Δημοκρατικής Δύναμης (SDF). Αντιμετωπίζοντας αυτή την εκστρατεία, οι κουρδικές δυνάμεις εκκένωσαν και σταμάτησαν να φρουρούν τις φυλακές του ISIS όταν οι αμερικανικές δυνάμεις αποσύρθηκαν από τη χώρα. Τον Ιανουάριο, ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για τη Συρία, Τόμ Μπάρακ, δήλωσε ότι ο σκοπός της συμμαχίας των ΗΠΑ με την SDF είχε «στην ουσία λήξει».

Πριν από τις κοινές αμερικανοϊσραηλινές στρατιωτικές επιθέσεις το Σάββατο που εξολόθρευσαν τον ανώτατο θρησκευτικό ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο Τραμπ και οι κορυφαίοι αξιωματούχοι του υπερεκτιμούσαν τις ιρανικές δυνατότητες να επιτεθεί στις ΗΠΑ και το πόσο κοντά ήταν η Τεχεράνη στην ανάπτυξη πυρηνικών όπλων, εκμυστηρεύτηκαν πηγές στο CNN, οι οποίες μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας.

Στη συνέχεια, μετά το αρχικό κύμα επιθέσεων, ο Τραμπ επικαλέστηκε μια «άμεση απειλή» για τις ΗΠΑ και αξιωματούχοι της κυβέρνησης δήλωσαν ότι οι ΗΠΑ ενήργησαν ως απάντηση σε πιθανές προληπτικές επιθέσεις του Ιράν εναντίον δυνάμεων στην περιοχή.

Οι ισχυρισμοί αυτοί αντικρούστηκαν σε ενημερώσεις του Πενταγώνου, οι οποίες διαβεβαίωναν ότι το Ιράν δεν σχεδίαζε να επιτεθεί, εκτός αν χτυπηθεί.

Οι ισχυρισμοί του Τραμπ για να δικαιολογήσουν την επίθεση στο ιρανικό καθεστώς μετατοπίστηκαν από την προστασία των διαδηλωτών που διαμαρτύρονταν στους δρόμους του Ιράν τον Ιανουάριο στην υπεράσπιση των ΗΠΑ από τον κίνδυνο κατασκευής πυρηνικών όπλων και όπλων μεγάλου βεληνεκούς, καθώς και την εξάλειψη ενός καθεστώτος που υποστηρίζει τρομοκράτες οι οποίοι σκοτώνουν Αμερικανούς εδώ και δεκαετίες. Παράλληλα, έχει καλέσει τον ιρανικό λαό να αναλάβει τον έλεγχο της χώρας του, ακόμη και όταν κορυφαίοι αξιωματούχοι της κυβέρνησής του λένε ότι ο πόλεμος δεν αφορά την αλλαγή καθεστώτος.

«Έχουμε δει τον στόχο αυτής της επιχείρησης να έχει αλλάξει τέσσερις ή πέντε φορές μέχρι τώρα», σχολίασε ο Δημοκρατικός γερουσιαστής της Βιρτζίνια Μαρκ Γουόρνερ, μέλος της Επιτροπής Πληροφοριών της Γερουσίας.

Οι μεταβαλλόμενες δικαιολογίες του Τραμπ για την ανάληψη των μεγάλων πολεμικών επιχειρήσεων στο Ιράν θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικές από αναλυτές, που επισημαίνουν πόσο λίγο χρόνο αφιέρωσε ο πρόεδρος και η κυβέρνησή του για να υποστηρίξουν δημόσια τον πόλεμο πριν αυτός ξεκινήσει και πριν αρχίσει να κοστίζει αμερικανικές ζωές.

Ήδη, έξι Αμερικανοί στρατιωτικοί έχουν σκοτωθεί από τα ιρανικά αντίποινα και ο Τραμπ έχει προειδοποιήσει ότι ο αριθμός αυτός είναι πιθανό να αυξηθεί.

Ο πόλεμος ξεκίνησε με μια κοινή γνώμη επιφυλακτική απέναντι στη στρατιωτική επέμβαση και ένα Κογκρέσο που δεν ψήφισε υπέρ της έγκρισης της στρατιωτικής δράσης. Μια δημοσκόπηση του CNN που διεξήχθη μετά την έναρξη των επιθέσεων διαπίστωσε ότι σχεδόν 6 στους 10 Αμερικανούς αποδοκιμάζουν την απόφαση των ΗΠΑ να αναλάβουν στρατιωτική δράση στο Ιράν, καθώς οι περισσότεροι λένε ότι είναι πιθανή μια μακροχρόνια στρατιωτική σύγκρουση μεταξύ των δύο χωρών.

Πριν από χρόνια, το κοινό αρχικά είχε υποστηρίξει την εισβολή του Τζορτζ Μπους στο Ιράκ, η οποία είχε εγκριθεί από το Κογκρέσο. Όμως στην πορεία οι Αμερικανοί δυσανασχετούσαν όλο και περισσότερο με αυτόν τον πόλεμο εν μέσω των αυξανόμενων απωλειών ανθρώπινων ζωών και των ψευδών ισχυρισμών των υπηρεσιών πληροφοριών ότι το Ιράκ διέθετε όπλα μαζικής καταστροφής.

Υπερβολική η αντιμετώπιση της απειλής

Ο Τραμπ και οι κορυφαίοι αξιωματούχοι του διαστρέβλωσαν και υπερεκτίμησαν την απειλή που αποτελούσε η Τεχεράνη για τις ΗΠΑ σε αρκετές περιπτώσεις, σύμφωνα με πηγές και μη διαβαθμισμένες εκτιμήσεις των μυστικών υπηρεσιών.

Στην ομιλία του για την Κατάσταση της Έθνους την περασμένη εβδομάδα, ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι το Ιράν «εργαζόταν για την κατασκευή πυραύλων που σύντομα θα μπορούν να  φτάσουν στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής» και επανέλαβε μια παρόμοια προειδοποίηση στο πρώτο του βίντεο μετά τις επιθέσεις το Σάββατο.

Ωστόσο, όπως επιβεβαιώνουν πηγές του CNN, αυτός ο ισχυρισμός δεν υποστηρίζεται από τις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες.

Οι αξιωματούχοι του Τραμπ έχουν επίσης υπερβάλει ως προς την πιθανή πρόοδο του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, για το οποίο ο Τραμπ είχε πει ότι είχε «εξαλειφθεί» μετά τις αμερικανικές επιθέσεις σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις τον περασμένο Ιούνιο.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το Ιράν δεν αποτελούσε απειλή για τις ΗΠΑ και τα στρατεύματά τους που σταθμεύουν στη Μέση Ανατολή. Το Ιράν διαθέτει ένα οπλοστάσιο βαλλιστικών πυραύλων μικρής εμβέλειας, οι οποίοι χρησιμοποιήθηκαν για να στοχεύσουν αμερικανικές βάσεις και προσωπικό στη Μέση Ανατολή μετά το αρχικό κύμα επιθέσεων του Σαββάτου.

Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ δήλωσε χθες σε συνέντευξη Τύπου ότι ένας λόγος για την στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ ήταν ότι το Ιράν κατασκεύαζε «ισχυρούς πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη για να δημιουργήσει μια συμβατική ασπίδα για τις πυρηνικές του φιλοδοξίες», αν και το Ιράν διαθέτει οπλοστάσιο πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών εδώ και αρκετά χρόνια.

Ασάφεια για τη διάρκεια του πολέμου

Σε σειρά σύντομων τηλεφωνικών συνεντεύξεων με δημοσιογράφους τις ημέρες που ακολούθησαν την επίθεση, ο Τραμπ ήταν διστακτικός να απαντήσει ξεκάθαρα σε ερωτήσεις σχετικές με τη διάρκεια της στρατιωτικής εκστρατείας των ΗΠΑ στο Ιράν και για το ποιος θα μπορούσε να αναλάβει τον έλεγχο της χώρας.

Ο πρόεδρος είχε πει ότι υπάρχουν αρκετές καλές επιλογές για να ηγηθούν του Ιράν στη συνέχεια, αν και δεν τις έχει κατονομάσει. Πάντως, σε συνέντευξή του στο ABC, είπε ότι πολλές από αυτές οι επιλογές μάλλον έχουν ακυρωθεί από τις επιθέσεις του περασμένου Σαββάτου: «Η επίθεση ήταν τόσο επιτυχημένη που απέκλεισε πολλούς υποψηφίους. Κάποιους που σκεφτόμασταν, είναι όλοι νεκροί».

Η Μέση Ανατολή εισέρχεται, σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, που περιγράφει το CNN, σε μια νέα και αχαρτογράφητη φάση. Το ενδεχόμενο περιφερειακής ανάφλεξης παραμένει υψηλό, ενώ η εσωτερική δυναμική της ιρανικής πολιτικής σκηνής θα καθορίσει αν η χώρα θα κινηθεί προς μεταρρυθμίσεις, προς μια νέα μορφή δικτατορίας ή προς το χάος.

Παράλληλα, η συνδυασμένη επίθεση Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ παρουσιάζεται ως η πιο δραματική ανατροπή στη σύγκρουση με το ιρανικό καθεστώς τα τελευταία 47 χρόνια. Ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτηρίζει τον θάνατο του Χαμενεΐ «τη μεγαλύτερη ευκαιρία για τον ιρανικό λαό να πάρει πίσω τη χώρα του», με αναλυτές να εκτιμούν ότι ο Αμερικανός πρόεδρος «είναι μαγεμένος από την αδίστακτη εφαρμογή της αμερικανικής στρατιωτικής ισχύος».

Την ίδια στιγμή, παρατηρητές επισημαίνουν αντίφαση στα επιχειρήματά του, καθώς υποστήριξε ότι είχε ήδη «εξαλείψει» τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, ενώ ταυτόχρονα παραδέχθηκε ότι η απειλή δεν ήταν άμεση.

Στο εσωτερικό του Ιράν, η πολιτική αδυναμία του καθεστώτος, η αδιαφάνεια γύρω από τη διαδικασία διαδοχής και η έντονη κοινωνική δυσαρέσκεια διαμορφώνουν, σύμφωνα με τον αναλυτή Άλεξ Βατάνκα στο CNN, ένα «παράθυρο ευκαιρίας» για αλλαγή. Όπως σημειώνει, «το επίπεδο μίσους που τρέφει ο λαός του Ιράν για το καθεστώς» αποτυπώνει το βάθος της κρίσης.

• Ωστόσο, προειδοποιεί ότι η κατάρρευση της κεντρικής εξουσίας ενδέχεται να οδηγήσει σε χάος, εμφύλιο πόλεμο και ευρύτερη περιφερειακή αποσταθεροποίηση. Το δυσμενέστερο σενάριο περιγράφεται ως «αποσύνθεση του κεντρικού ελέγχου… και ένοπλες παρατάξεις που θα δημιουργήσουν αντίπαλα φέουδα».

Σε διεθνές επίπεδο, ο Τραμπ έχει δεσμεύσει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε μια σύγκρουση χωρίς σαφώς προσδιορισμένο τελικό στόχο. Ο γερουσιαστής Τζακ Ριντ προειδοποιεί για «συνέπειες που θα διαρκέσουν περισσότερο από αυτήν την προεδρία», ενώ αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν ότι το υφιστάμενο καθεστώς θα μπορούσε να αντικατασταθεί από «εξίσου σκληροπυρηνικά απομεινάρια» του IRGC.

Παράλληλα, επισημαίνεται ότι το Ιράν «έχει προετοιμαστεί για έναν μακροχρόνιο πόλεμο», με την επιχείρηση Τραμπ να ενδέχεται να οδηγήσει σε «υποστήριξη προς πληρεξούσιους» και ενίσχυση της κρατικά χρηματοδοτούμενης τρομοκρατίας.

Ο Αμερικανός πρόεδρος Τραμπ δήλωσε ότι βασικός στόχος είναι η εξουδετέρωση των ιρανικών στρατιωτικών προγραμμάτων, αφήνοντας ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο ανατροπής του ισλαμικού καθεστώτος.

Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, ο Τραμπ κατηγόρησε την Τεχεράνη ότι απέρριψε κάθε δυνατότητα εγκατάλειψης των πυρηνικών της φιλοδοξιών, τονίζοντας ότι οι ΗΠΑ «δεν μπορούν να ανεχθούν άλλο την κατάσταση».

Σε αντίθεση με τα πλήγματα του περασμένου Ιουνίου, η νέα επιχείρηση ξεκίνησε τις πρώτες πρωινές ώρες του Σαββάτου — ημέρα εργάσιμη στο Ιράν — τη στιγμή που εκατομμύρια πολίτες κατευθύνονταν στις δουλειές και τα σχολεία τους. Επιπλέον, ενώ η προηγούμενη αμερικανική παρέμβαση είχε ολοκληρωθεί σε σύντομο χρονικό διάστημα, αυτή τη φορά, σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσε το CNN, ο στρατιωτικός σχεδιασμός προβλέπει επιχειρήσεις πολλών ημερών, ένδειξη πιο διευρυμένων και στρατηγικά στοχευμένων ενεργειών.

Η απάντηση της Τεχεράνης ήταν άμεση. Το ιρανικό καθεστώς εξαπέλυσε μαζικές επιθέσεις σε διάφορα σημεία της Μέσης Ανατολής, στοχεύοντας χώρες που φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις. Εκρήξεις αναφέρθηκαν από τις ακτές του Ντουμπάι έως τους δρόμους της Ντόχα, σε ένα σκηνικό που παραπέμπει στις πρώτες φάσεις μιας ευρύτερης σύγκρουσης με απρόβλεπτες διαστάσεις.

Μέχρι στιγμής, η πλήρης έκταση των ζημιών τόσο στο Ιράν όσο και στην ευρύτερη περιοχή παραμένει ασαφής, ενώ η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με έντονη ανησυχία τις εξελίξεις.

Πώς φτάσαμε στην επίθεση

Η ιρανική κυβέρνηση βρίσκεται υπό σοβαρή πίεση από την αρχή του έτους. Ήδη αποδυναμωμένο από τον πόλεμο του περασμένου καλοκαιριού με το Ισραήλ, στον οποίο συμμετείχαν και οι ΗΠΑ, το καθεστώς αντιμετωπίζει μια σοβαρή οικονομική κρίση που πυροδότησε διαμαρτυρίες σε εθνικό επίπεδο τον Ιανουάριο.

Μετά από μια καταστολή που άφησε πίσω της χιλιάδες νεκρούς διαδηλωτές, ο Τραμπ υποσχέθηκε να τους βοηθήσει. Προειδοποίησε ότι οι ΗΠΑ ήταν «έτοιμες και εξοπλισμένες» για να επιτεθούν και άρχισαν να αναπτύσσουν μια τεράστια στρατιωτική δύναμη στην περιοχή.

Παρά την στρατιωτική ανάπτυξη, οι ΗΠΑ επανέλαβαν επίσης τις προσπάθειες για την επίτευξη μιας νέας πυρηνικής συμφωνίας με το Ιράν. Ο τελευταίος γύρος συνομιλιών ολοκληρώθηκε στην Ελβετία την Πέμπτη, με το Ιράν να συμφωνεί να μην αποθηκεύσει εμπλουτισμένο ουράνιο. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, ο οποίος έχει ενεργήσει ως μεσολαβητής στις συνομιλίες, δήλωσε ότι έχει σημειωθεί «σημαντική» πρόοδος.

Γιατί χτύπησαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ;

Αυτή η πρόοδος, ωστόσο, δεν ήταν αρκετή για να αποτρέψει τις ΗΠΑ από το να αναλάβουν στρατιωτική δράση. Ο Τραμπ δήλωσε ότι κύριος στόχος της επιχείρησης είναι «η υπεράσπιση του αμερικανικού λαού εξαλείφοντας τις επικείμενες απειλές από το ιρανικό καθεστώς».

Αυτές οι απειλές, είπε, περιλάμβαναν το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν – το οποίο όμως ο Λευκός Οίκος ισχυριζόταν ότι είχε «εξαλείψει πλήρως» με τις επιθέσεις του τον Ιούνιο.

Ο Αμερικανός πρόεδρος επανέλαβε επίσης τους πρόσφατους ισχυρισμούς του ότι το Ιράν κατασκευάζει βαλλιστικούς πυραύλους που θα μπορούσαν να φτάσουν στην ηπειρωτική χώρα των ΗΠΑ.

Ωστόσο, αυτοί οι ισχυρισμοί δεν υποστηρίζονται από τις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες, όπως έχει διαπιστώσει το CNN. Μια μη διαβαθμισμένη αξιολόγηση της Υπηρεσίας Πληροφοριών Άμυνας από το 2025 ανέφερε ότι το Ιράν θα μπορούσε να αναπτύξει έναν «στρατιωτικά βιώσιμο» διηπειρωτικό βαλλιστικό πύραυλο (ICBM) έως το 2035.

Από την άλλη, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου θεωρεί εδώ και καιρό το Ιράν ως τον πιο επικίνδυνο αντίπαλο του Ισραήλ. Αφού κατέστρεψε τους πληρεξούσιους του Ιράν στην περιοχή – τη Χαμάς στη Γάζα και τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο – το Ισραήλ το περασμένο καλοκαίρι ξεκίνησε πόλεμο εναντίον του ίδιου του Ιράν.

Παρόλο που το Ισραήλ σταμάτησε τη σύγκρουση μετά την επίθεση των ΗΠΑ στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, οι αναλυτές υποψιάζονταν εδώ και καιρό ότι ο Νετανιάχου θα εκμεταλλευόταν την ευκαιρία να επαναλάβει τις επιθέσεις κατά του Ιράν. Με τις εκλογές να είναι προγραμματισμένες για τον Οκτώβριο, ο Νετανιάχου μπορεί επίσης να δει την επιστροφή στον πόλεμο ως ευκαιρία για να ενισχύσει τη θέση του στο εσωτερικό.

Και στο βάθος, αλλαγή καθεστώτος;

Αυτό που ήταν ασυνήθιστο στις δηλώσεις του Τραμπ και του Νετανιάχου είναι ότι και οι δύο ήταν σαφείς σχετικά με τις ελπίδες τους για αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν.

Ο Αμερικανός ηγέτης απευθύνθηκε απευθείας στον ιρανικό λαό, λέγοντάς του ότι «η ώρα της ελευθερίας σας είναι κοντά».

Ο Νετανιάχου κάλεσε επίσης «όλα τα μέρη του ιρανικού λαού» να «αποτινάξουν τον ζυγό της τυραννίας και να δημιουργήσουν ένα ελεύθερο και ειρηνικό Ιράν».

Ωστόσο, Ισραηλινός στρατιωτικός αξιωματούχος διαβεβαίωσε υπό καθεστώς ανωνυμίας  το CNN ότι η στρατιωτική επιχείρηση εστιάζει κυρίως σε στρατιωτικούς στόχους.

Η αντίδραση του Ιράν

Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, αντιδρώντας άμεσα καταδίκασε τις αμερικανο-ισραηλινές επιδρομές ως απρόκλητες και παράνομες.

Στη συνέχεια, το Ιράν ανταπέδωσε με ένα πρωτοφανές κύμα επιθέσεων σε όλη τη Μέση Ανατολή, στοχεύοντας αρκετές κοντινές χώρες που φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις, καθώς και το Ισραήλ.

Εκρήξεις έχουν αναφερθεί στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ και το Μπαχρέιν, καθώς και στη Σαουδική Αραβία, τον βασικό περιφερειακό αντίπαλο του Ιράν, η οποία δεσμεύτηκε να λάβει «όλα τα απαραίτητα μέτρα» για να αμυνθεί.

Όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ χτύπησαν για τελευταία φορά το Ιράν τον Ιούνιο, στόχευσαν το απόθεμα βαλλιστικών πυραύλων του, εμποδίζοντας την ικανότητά του να αντιδράσει. Το Ιράν μπορεί να προσπαθεί να χρησιμοποιήσει το οπλοστάσιό του όσο το έχει ακόμα.

Είναι, λοιπόν, ειρωνικό το γεγονός ότι πλέον μιμείται ορισμένες από τις ρητορικές θέσεις και τους στρατηγικούς λανθασμένους υπολογισμούς που οδήγησαν το 2003 τον τότε πρόεδρο Τζορτζ Μπους στην καταστροφή στη Μέση Ανατολή.

Ο Τραμπ δεν έχει λάβει ακόμη απόφαση για το αν θα χτυπήσει το Ιράν. Ωστόσο, η τεράστια ναυτική και αεροπορική ισχύ που έχει συγκεντρωθεί στην περιοχή είναι η μεγαλύτερη από την εισβολή στο Ιράκ που ανέτρεψε τον πρόεδρο Σαντάμ Χουσεΐν.

Η τεράστια αυτή στρατιωτική δύναμη θα μπορούσε να δώσει ώθηση για να αναγκαστεί το Ιράν να υποχωρήσει στις διμερείς συνομιλίες με τις ΗΠΑ για την κρίση στη Γενεύη που επαναλαμβάνονται από σήμερα Πέμπτη (26/2). Αλλά ελλείψει μιας τεράστιας διπλωματικής εξέλιξης, η εντολή για την επιστροφή μιας τέτοιας δύναμης στις βάσεις της χωρίς να ρίξει ούτε μια τουφεκιά θα έθιγε το κύρος του Τραμπ.

Ανακολουθία με το MAGA

Ο αμερικανικός στρατός μπορεί να είναι παρουσιάζεται προετοιμασμένος για πόλεμο, όμως η κοινή γνώμη στις ΗΠΑ δεν είναι.

Ο Τραμπ θριάμβευσε στις εκλογές εκμεταλλευόμενος την απέχθεια του κινήματος MAGA για τις εξελίξεις στο εξωτερικό. Αυτό μπορεί να εξηγήσει γιατί έχει παρουσιάσει λίγα συνεκτικά επιχειρήματα για τον πόλεμο που απειλεί να διεξαγάγει.

Πριν από την εισβολή στο Ιράκ, ο Μπους αφιέρωσε μήνες στην υποστήριξη του πολέμου — αν και βασιζόμενος σε εσφαλμένες πληροφορίες και ψευδείς υποθέσεις. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει προσφέρει μόνο αδιαφανείς και συγκεχυμένες δικαιολογίες.

Σην ομιλία του για την Κατάσταση του Έθνους την Τρίτη το βράδυ, ο Τραμπ επανέλαβε τις προειδοποιήσεις ότι το Ιράν δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσει πυρηνική βόμβα, όμως αυτό έθεσε αμφιβολίες για τα κίνητρα και την ειλικρίνειά του, καθώς πέρυσι είχε ισχυριστεί ότι είχε εξαλείψει το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.

Το ιρανικό πυραυλικό πρόγραμμα

 «Έχουν ήδη αναπτύξει πυραύλους που μπορούν να απειλήσουν την Ευρώπη και τις βάσεις μας στο εξωτερικό και εργάζονται για την κατασκευή πυραύλων που σύντομα θα φτάσουν στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής», δήλωσε ο Τραμπ.

Μπορεί να υπερεκτιμά εσκεμμένα τις δυνατότητες του Ιράν. Αλλά επικαλούμενος αυτές τις απειλές, θύμισε την αμφιλεγόμενη πορεία που ακολούθησε η κυβέρνηση Μπους και η κυβέρνηση του Βρετανού πρωθυπουργού Τόνι Μπλερ για να δικαιολογήσουν τον πόλεμο στο Ιράκ.

Το 2002, ο Μπους δήλωνε ότι οι Αμερικανοί πολίτες στη Σαουδική Αραβία, το Ισραήλ, την Τουρκία και άλλα έθνη κινδύνευαν από τους ιρακινούς πυραύλους. Ισχυρίστηκε μάλιστα ότι το Ιράκ διερευνούσε τρόπους χρήσης μη επανδρωμένων αεροσκαφών που θα μπορούσαν να διασπείρουν χημικούς και βιολογικούς παράγοντες σε «αποστολές που στοχεύουν τις Ηνωμένες Πολιτείες».

Η τρόμος με τους πυραύλους δεν είναι ο μόνος λόγος για τη νοσταλγία του πολέμου στο Ιράκ. Μία από τις χειρότερες αποτυχίες της κυβέρνησης Μπους ήταν η αμέλεια στον σχεδιασμό για τις συνέπειες ενός πολέμου που οδήγησε σε θρησκευτική διάσπαση και σε εξέγερση.

Το Ιράν είναι αναμφισβήτητα ένα πιο ισχυρό κράτος από το Ιράκ. Αλλά ο Τραμπ δεν έχει ακόμη συμφωνήσει με τους Αμερικανούς σχετικά με το τι μπορεί να συμβεί εάν οποιαδήποτε στρατιωτική δράση των ΗΠΑ ανατρέψει το ιρανικό κληρικό καθεστώς.

Σύμφωνα με πολλούς αναλυτές, αν ανατραπεί το καθεστώς της Τεχεράνης  ο πιο πιθανός υποψήφιος για να καλύψει το κενό ηγεσίας θα ήταν το σκληροπυρηνικό Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης. Έτσι, η εκδίωξη των θεοκρατών στην Τεχεράνη θα μπορούσε απλώς να οδηγήσει σε μια εξίσου ριζοσπαστική αντιαμερικανική αντικατάσταση που δεν θα βελτίωνε αισθητά την ασφάλεια των ΗΠΑ.

Η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ συχνά έχει καταρρεύσει λόγω αποτυχημένων υπολογισμών σχετικά με το πώς θα συμπεριφερθούν οι αντίπαλοι. Η λογική της Ουάσιγκτον συχνά διαλύεται όταν έρχεται σε επαφή με τον ζεστό και σκονισμένο αέρα της Μέσης Ανατολής.

Η σημερινή κυβέρνηση φαίνεται να μαστίζεται από παρόμοιες παρεξηγήσεις. Αυτόν τον μήνα, ο απεσταλμένος των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ δήλωσε ότι ο πρόεδρος δεν μπορούσε να καταλάβει γιατί το Ιράν δεν υπέκυψε απλώς στις πιέσεις του. «Γιατί, υπό αυτή την πίεση, με την ποσότητα θαλάσσιας και ναυτικής ισχύος εκεί, γιατί δεν ήρθαν να μας πούνε ότι δεν θέλουν όπλα και να ρωτήσουν για το τι θα έπρεπε να κάνουν;», αναρωτήθηκε ο Γουίτκοφ.

Τα αμερικανικά στρατεύματα ανέμεναν μια γρήγορη νίκη, αλλά και να χαιρετιστούν ως απελευθερωτές στον πόλεμο στο Ιράκ. Πάνω από 20 χρόνια αργότερα, ο Τραμπ έδειξε ότι αναμένει επίσης μια εύκολη υπόθεση στο Ιράν, αφού διέψευσε αναφορές ότι το στρατιωτικό επιτελείο τονίζει την πολυπλοκότητα οποιουδήποτε πολέμου.

Τι συμφωνία θα μπορούσε να αποδεχτεί ο Τραμπ

Η διπλωματία, ωστόσο, δεν έχει πεθάνει ακόμα. Ο Γουίτκοφ και ο γαμπρός του Τραμπ και ανεξάρτητος συνεργάτης του, Τζάρεντ Κούσνερ, αναμένεται να ηγηθούν των συνομιλιών με τους Ιρανούς αξιωματούχους στη Γενεύη.

Το αποτέλεσμα της διπλωματίας μπορεί να εξαρτηθεί από το αν το Ιράν είναι έτοιμο να προσφέρει παραχωρήσεις στον Τραμπ, τις οποίες μπορεί να παρουσιάσει ως σημαντική συνθηκολόγηση.

Η Τεχεράνη έχει δείξει κάποια σημάδια ότι θα κάνει συμβιβασμούς στον εμπλουτισμό ουρανίου ή στα αποθέματα υλικού οπλικής ποιότητας. Ωστόσο, οι πύραυλοι θα μπορούσαν να αποτελέσουν παράγοντα που θα φέρει ρήξη στη συμφωνία.

Όμως ο Τραμπ έχει και εσωτερικούς πολιτικούς περιορισμούς. Δύσκολα μπορεί να ασπαστεί μια συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν που να μοιάζει με την εποχή Ομπάμα. Απ’ την άλλη, είναι ειδικός στο να μετατρέπει μια ήττα σε νίκη, όπως όταν η Ευρώπη απέρριψε τα αιτήματά του να παραδώσει τη Γροιλανδία τον Ιανουάριο. Αλλά το Ιράν δεν τρέφει ψευδαισθήσεις. Άλλωστε, οποιοδήποτε αποτέλεσμα της τρέχουσας αντιπαράθεσης που θα αφήσει το καθεστώς στη θέση του θα είναι μια νίκη για την Τεχεράνη.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η στρατιωτική δράση είναι τόσο δελεαστική για τον Τραμπ, παρά την πιθανή απώλεια Αμερικανών στρατιωτών σε μάχες και την πιθανότητα υψηλών θυμάτων μεταξύ των αμάχων.

Αν η Ουάσινγκτον σκοπεύει να χτυπήσει τον ορκισμένο εχθρό της, τώρα ίσως είναι η κατάλληλη στιγμή, με τα περιφερειακά τρομοκρατικά δίκτυα του καθεστώτος να έχουν διαλυθεί σε πολέμους με το Ισραήλ και με την οικονομική και πολιτική αναταραχή να μαίνεται στο εσωτερικό του Ιράν.

Η εξάλειψη των πυραυλικών και πυρηνικών προγραμμάτων του Ιράν δεν θα γλίτωνε απλώς το Ισραήλ από τις απειλές της Τεχεράνης. Θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει τη Μέση Ανατολή και να απελευθερώσει την οικονομική ανάπτυξη στο Ιράν, στον Κόλπο και αλλού.

Και ενώ το Κίεβο πληρώνει κάθε μέρα τις πράξεις της Ρωσίας, και η Δύση υπερασπίζεται την Οκυρανία και τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, συμβαίνει το εξής παράδοξο: «Οι Δυτικοί εύχονται να σταματήσει ο πόλεμος, λόγω του κόστους που θα έχει για τους αμυντικούς προϋπολογισμούς και τους λογαριασμούς θέρμανσης. Ωστόσο, η έλλειψη δαπανών της Δύσης – υλικής υποστήριξης για το Κίεβο – έχει καταδικάσει την Ουκρανία να συνεχίσει να πολεμά.

Οι πιέσεις λοιπόν, «φωνάζουν» για ταχεία λήξη του πολέμου. Όμως η μείωση της στρατιωτικής βοήθειας δεν οδηγεί στην ειρήνη. Αντίθετα, παρατείνει τη σύγκρουση, καθώς η Ουκρανία δεν μπορεί να επιτύχει αποφασιστικό αποτέλεσμα ούτε όμως και να καταρρεύσει εύκολα. Έτσι, η επιθυμία για τερματισμό του πολέμου συγκρούεται με τη στρατηγική ανάγκη να μην επιτραπεί μια ρωσική επικράτηση.

Την ίδια στιγμή η επιμονή του Βλαντίμιρ Πούτιν και η αντοχή της ρωσικής πολεμικής μηχανής έχουν αλλάξει τις παγκόσμιες ισορροπίες. Η Δύση φαίνεται να επενδύει σε μια στρατηγική «φθοράς», ελπίζοντας ότι η οικονομική και ανθρώπινη εξάντληση της Ρωσίας θα οδηγήσει τελικά σε αδιέξοδο ή διαπραγμάτευση. 

Ωστόσο, η σύγκρουση δεν φαίνεται να τελειώνει και ίσως προμηνύει και άλλες μαύρες επετείους. 

Το CNN, απαρίθμησε τις αλλαγές που έχει φέρει ο πόλεμος στην Ουκρανία σε ευρωπαϊκό, και όχι μόνο, επίπεδο. 

Διπλωματικό χάος, αταξία

Ο πόλεμος στην Ουκρανία, έχει δώσει το «πράσινο φως» για να εκτυλιχθεί ένα διπλωματικό χάος, μια διπλωματική αταξία. 

Η επιστροφή του Τραμπ στην προεδρία, συνέβαλε σε μεγάλο βαθμό. Παρά τις επαφές του με τη Ρωσία και τις βαρύγδουπες δηλώσεις για τερματισμό του πολέμου, δεν έχει επιτευχθεί ουσιαστική πρόοδος προς μια συνολική ειρηνευτική συμφωνία.

Ως αποτέλεσμα, τα όσα γνωρίζαμε τόσο καιρό για τις διαπραγματεύσεις έχουν αλλάξει τα τέσσερα χρόνια της ένοπλης σύγκρουσης. 

Η δύναμη και ο πόλεμος των Drones 

Από το 2022, και μετά τα drones μπήκαν για τα καλά «στο παιχνίδι». 

Τα επιθετικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη κάλυψαν επείγοντα κενά στις άμυνες του πεζικού και στα αποθέματα πυροβολικού της Ουκρανίας στα τέλη του 2023.

Η χώρα ξεκίνησε έναν εξαιρετικά επιτυχημένο αγώνα δρόμου για την επινοητικότητα και την υψηλή τεχνολογία για να επιβιώσει. Ο ρυθμός αλλαγής και εφαρμογής είναι απαράμιλλος σε έναν κύκλο καινοτομίας έξι εβδομάδων στην πρώτη γραμμή – η εποχή κατά την οποία εμφανίζεται μια νέα ιδέα για τη δολοφονία.

Η επιρροή στην Ευρώπη 

Ο πόλεμος έχει επίσης επαναπροσδιορίσει το τι σημαίνει να είναι κανείς Ευρωπαίος.

Η συμμαχία του ΝΑΤΟ και η ασφάλεια στην ήπειρο θεμελιώθηκαν πάνω στην υπόσχεση ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα υπερασπίζονταν τελικά ξανά την Ευρώπη. Όσο κι αν ο Λευκός Οίκος επί Ντόναλντ Τραμπ επιδιώκει να διαγράψει αυτή τη διαβεβαίωση, η Ευρώπη παραμένει αργή στο να καλύψει το κενό. Κεντρώοι ηγέτες στο Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία και τη Γερμανία αντιστέκονται στην αύξηση του ποσοστού των ήδη πιεσμένων προϋπολογισμών τους για την άμυνα απέναντι σε μια ρωσική απειλή, την οποία οι ακροδεξιοί λαϊκιστές αντίπαλοί τους θεωρούν ότι μπορεί εύκολα να αντιμετωπιστεί μέσω διαπραγμάτευσης.

Η βοήθεια προς την Ουκρανία προχωρά αργά και οι αυξήσεις των αμυντικών δαπανών του ΝΑΤΟ στο 5% του εθνικού εισοδήματος έχουν προγραμματιστεί για τα επόμενα εννέα χρόνια — όταν λίγοι από τους σημερινούς ηγέτες θα βρίσκονται ακόμη στην εξουσία.

Ανακατανομή ισχύος 

Εν τω μεταξύ, η παγκόσμια ισορροπία δυνάμεων έχει διαταραχθεί, με τις ΗΠΑ να υποχωρούν από τις υποχρεώσεις της υπεροχής.

Οι παγκόσμιες δυνάμεις ακολουθούν τη δική τους ατζέντα στην Ουκρανία. Η Κίνα έχει διστάσει να παράσχει αρκετή στρατιωτική υποστήριξη για να εγγυηθεί τη νίκη της Ρωσίας. Αλλά αγοράζει αρκετό πετρέλαιο και πουλάει αρκετό εξοπλισμό διπλής χρήσης για μη επανδρωμένα αεροσκάφη για να κρατήσει τη Ρωσία στην επιφάνεια, καθώς η Μόσχα γίνεται σιγά σιγά ο μικρότερος εταίρος στη σχέση. Η Ινδία, για δεκαετίες ο ασιατικός σύμμαχος επιλογής των Αμερικανών, χρηματοδοτεί τη Μόσχα εδώ και χρόνια, αγοράζοντας φθηνό πετρέλαιο, και μπορεί να επιβραδύνει μόνο λόγω μιας μεγαλύτερης εμπορικής συμφωνίας με τις ΗΠΑ.

Ουκρανία: Το μεγάλο θύμα

Τις αλλαγές αυτές τις βιώνουν από πρώτο χέρι οι Ουκρανοί, οι οποίοι, ζουν με κρύο, άγχος, πόνο, θλίψη, απώλεια ή ακόμα και θάνατο.
Ακόμα και μετά από τέσσερα χρόνια τραύματος που θα έπρεπε να μουδιάζουν, το σοκ είναι ακόμα αισθητό.

Πλέον, δεν μιλάμε μόνο για τη  στρατιωτική αντοχή της Ουκρανία αλλά και για το πώς θα προσαρμοστεί η  Δύση στα νέα δεδομένα και τι θα κάνουν από εδώ και στο εξής οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι. 

Ωστόσο, η Ρωσία διατήρησε τη βαρύτητά της σε έναν καθοριστικό τομέα. Η συνέχιση της ιδιότητάς της ως πυρηνικής υπερδύναμης, σε περίπου ισότιμη βάση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, εγγυήθηκε ότι ακόμη και μια αποδυναμωμένη Μόσχα θα είχε θέση στο ανώτατο τραπέζι της διεθνούς διπλωματίας.

Στις συνόδους για τα πυρηνικά, ο ηγέτης του Κρεμλίνου μπορούσε να κάθεται απέναντι από τον ένοικο του Λευκού Οίκου, όπως ακριβώς στις ένδοξες ημέρες του Ψυχρού Πολέμου, και να αποφασίζει για ζητήματα διεθνούς ασφάλειας.

Το 2010, ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα και ο Ρώσος ομόλογός του, ο προσωρινά ενισχυμένος πολιτικά Ντμίτρι Μεντβέντεφ, έκαναν ακριβώς αυτό, συμφωνώντας στη συνθήκη New START (Συνθήκη για τη Μείωση των Στρατηγικών Όπλων), η οποία χαρακτηρίστηκε τότε από τον Λευκό Οίκο ως «ιστορική». Η συνθήκη New START περιορίζει και τις δύο χώρες σε ανώτατο όριο 1.550 αναπτυγμένων πυρηνικών κεφαλών μεγάλου βεληνεκούς σε φορείς όπως διηπειρωτικοί βαλλιστικοί πύραυλοι, βαλλιστικοί πύραυλοι εκτοξευόμενοι από υποβρύχια και βομβαρδιστικά.

Όμως εκείνες οι ημέρες – όπως και η ίδια η συνθήκη New START, που λήγει στις 5 Φεβρουαρίου – φαίνεται πλέον να ανήκουν στο παρελθόν.

Η κατάρρευση της τελευταίας συμφωνίας ελέγχου εξοπλισμών μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας, την οποία η Ουάσινγκτον κατηγορούσε επανειλημμένα ότι παραβίαζε, αρνούμενη επιθεωρήσεις σε ρωσικές πυρηνικές εγκαταστάσεις, αντιμετωπίστηκε με αδιαφορία από την κυβέρνηση Τραμπ, με τον ίδιο τον Αμερικανό πρόεδρο να υποβαθμίζει την τρομακτική προοπτική ενός κόσμου χωρίς πυρηνικούς περιορισμούς.

«Αν λήξει, ας λήξει», είπε σκωπτικά ο Τραμπ τον Ιανουάριο, αφήνοντας να εννοηθεί ότι ίσως επιτευχθεί κάποια στιγμή μια «καλύτερη» συμφωνία.

Αυτή η εμφανής έλλειψη επείγοντος από την Ουάσινγκτον έρχεται σε έντονη αντίθεση με την ανησυχία στη Μόσχα, όπου επικρατεί έντονη αγωνία και δραματική ρητορική γύρω από το ζήτημα της μείωσης των εξοπλισμών.

Μιλώντας σε δημοσιογράφους στη Μόσχα, καθώς πλησίαζε η λήξη της συνθήκης New START, ο Μεντβέντεφ (πλέον όχι πρόεδρος, αλλά ένας ηχηρός αξιωματούχος ασφάλειας στο περιθώριο της εξουσίας) προειδοποίησε για τον κίνδυνο να αφεθεί η συμφωνία να εκπνεύσει. Υποστήριξε ότι κάτι τέτοιο θα επιτάχυνε το «Ρολόι της Αποκάλυψης», τη συμβολική απεικόνιση του πόσο κοντά βρίσκεται η ανθρωπότητα στην αυτοκαταστροφή.

«Δεν θέλω να πω ότι αυτό σημαίνει άμεσα καταστροφή και ότι θα ξεκινήσει πυρηνικός πόλεμος, αλλά θα πρέπει παρ’ όλα αυτά να ανησυχήσει τους πάντες», πρόσθεσε ο Μεντβέντεφ.

Το Κρεμλίνο σίγουρα δείχνει ανήσυχο.

Η πρότασή του να παραταθούν οι όροι της New START έχει, σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ, μέχρι στιγμής αντιμετωπιστεί με σιωπή από την αμερικανική πλευρά, γεγονός που απειλεί να πυροδοτήσει μια νέα εποχή ανασφάλειας.

«Για πρώτη φορά, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ρωσία, οι δύο χώρες που διαθέτουν τα μεγαλύτερα πυρηνικά οπλοστάσια στον κόσμο, θα μείνουν χωρίς ένα θεμελιώδες έγγραφο που να περιορίζει και να καθορίζει ελέγχους πάνω σε αυτά τα οπλοστάσια», δήλωσε ο Πεσκόφ σε πρόσφατη τηλεδιάσκεψη με δημοσιογράφους αφιερωμένη στο πυρηνικό ζήτημα.

«Πιστεύουμε ότι αυτό είναι εξαιρετικά κακό για την παγκόσμια και στρατηγική ασφάλεια», πρόσθεσε, εκφράζοντας φόβους που πιθανότατα συμμερίζονται πολλοί ανά τον κόσμο.

Ωστόσο, οι εκφράσεις ανησυχίας του Κρεμλίνου ενδέχεται να είναι περισσότερο ιδιοτελείς και στρατηγικές απ’ ό,τι είναι διατεθειμένο να παραδεχτεί. Πέρα από την απώλεια μιας πλατφόρμας ελέγχου εξοπλισμών που αναδείκνυε ένα από τα τελευταία εναπομείναντα σύμβολα σοβιετικής ισχύος, η Μόσχα αντιμετωπίζει πλέον το ενδεχόμενο μιας ανεξέλεγκτης αμερικανικής πυρηνικής επέκτασης.

Η κυβέρνηση Τραμπ, για παράδειγμα, έχει ήδη επαναφέρει την ιδέα θωρηκτών εξοπλισμένων με πυρηνικά όπλα, των λεγόμενων «κλάσης Τραμπ», μια πολιτική της εποχής του Ψυχρού Πολέμου που είχε εγκαταλειφθεί εδώ και δεκαετίες.

Η παλιά Σοβιετική Ένωση θα μπορούσε να ανταποκριθεί σε μια τέτοια κίνηση. Όμως με μια οικονομία και έναν αμυντικό προϋπολογισμό που αποτελούν κλάσμα εκείνων της Ουάσινγκτον, η Μόσχα δεν έχει ουσιαστικά καμία ελπίδα να συμβαδίσει, γεγονός που διευρύνει ακόμη περισσότερο το ήδη τεράστιο χάσμα ισχύος και επιρροής μεταξύ των δύο πρώην αντιπάλων.

Φυσικά, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν και τους δικούς τους λόγους να αφήνουν τον έλεγχο των πυρηνικών όπλων με τη Ρωσία να εκπνεύσει, κυρίως την επιθυμία τους να συμπεριλάβουν την Κίνα, μια ανερχόμενη πυρηνική δύναμη, σε μελλοντικές συμφωνίες.

Όμως, η λήξη της New START σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής, όχι μόνο των συνθηκών ελέγχου εξοπλισμών μεταξύ «υπερδυνάμεων» που επικεντρώνονταν αποκλειστικά στη Μόσχα και την Ουάσινγκτον, αλλά και μιας περιόδου κατά την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν διατεθειμένες να αποδεχθούν περιορισμούς στα πυρηνικά τους όπλα.

Όπως προκύπτει από μαρτυρίες και οπτικό υλικό που επικαλείται το αμερικανικό δίκτυο, σε ορισμένες περιπτώσεις οι νεοσύλλεκτοι φέρονται να χρησιμοποιήθηκαν ακόμη και ως «αναλώσιμοι» μαχητές, με καταγγελίες ότι τους εξανάγκαζαν να προσεγγίζουν ουκρανικούς στόχους υπό εξαιρετικά επικίνδυνες συνθήκες.

Σύμφωνα με τις μαρτυρίες:

• Οι άνδρες στρατολογήθηκαν με υποσχέσεις για εργασία ως οδηγοί, φύλακες ή τεχνικοί.
• Τους προτάθηκαν υψηλοί μισθοί και προοπτική απόκτησης ρωσικής υπηκοότητας.
• Με την άφιξή τους στη Ρωσία, φέρονται να υποχρεώθηκαν να υπογράψουν στρατιωτικά συμβόλαια, συχνά χωρίς μετάφραση ή νομική υποστήριξη.
• Αρκετοί καταγγέλλουν ότι τους κατασχέθηκαν τα διαβατήρια, καθιστώντας αδύνατη την αποχώρησή τους.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη CNN (@cnn)

Οι ίδιες πηγές κάνουν λόγο για ελάχιστη ή μηδενική στρατιωτική εκπαίδευση πριν σταλούν στο μέτωπο.

«Ή δραπετεύεις ή πεθαίνεις»

Συγκλονιστική είναι η περίπτωση του 35χρονου Κενυάτη Φράνσις Ντουνγκού Ννταρούα, ο οποίος ταξίδεψε στη Ρωσία με την προσδοκία να εργαστεί ως ηλεκτρολόγος μηχανικός. Σε βίντεο που δημοσιοποιήθηκε, εμφανίζεται με στρατιωτική στολή να προειδοποιεί άλλους Αφρικανούς να μην δεχτούν αντίστοιχες προτάσεις. Από τον Οκτώβριο αγνοείται.

«Μας πήραν στον στρατό ακόμη κι αν δεν είχαμε υπηρετήσει ποτέ και μας έστειλαν στο μέτωπο. Πολλοί φίλοι μου πέθαναν για τα χρήματα», φέρεται να δηλώνει.

Άλλος άνδρας καταγγέλλει ότι Ρώσος στρατιώτης τον απείλησε με όπλο και του αφαίρεσε την τραπεζική του κάρτα, προσθέτοντας: «Είμαι εδώ επτά μήνες και δεν έχω πληρωθεί ούτε ένα σεντ».

Ο Κενυάτης Πάτρικ Κουόμπα, που δηλώνει ότι κατάφερε να διαφύγει, περιγράφει την κατάσταση ως αδιέξοδη: «Μόλις μπεις στον ρωσικό στρατό, ή δραπετεύεις ή πεθαίνεις».

Αντιδράσεις κυβερνήσεων

Κυβερνήσεις αφρικανικών χωρών, μεταξύ αυτών της Κένυας, της Νότιας Αφρικής και της Ουγκάντας, έχουν αναγνωρίσει την ύπαρξη του φαινομένου και προειδοποιούν τους πολίτες τους να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί απέναντι σε τέτοιες αγγελίες.

Η Ρωσία δεν έχει σχολιάσει επισήμως τις καταγγελίες, ενώ η ουκρανική πλευρά καλεί τις αφρικανικές κυβερνήσεις να παρέμβουν ώστε να περιοριστεί η ροή μαχητών προς τα ρωσικά στρατεύματα.

«Είσαι η χειρότερη» και «δεν σε έχω δει ποτέ να χαμογελάς», είπε απευθυνόμενος στην Κόλινς όταν η δημοσιογράφος παρατήρησε ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ προσπαθεί να παρουσιάσει τις τελευταίες αποκαλύψεις ως καταδικαστικές μόνο για τους Δημοκρατικούς ενώ στα αρχεία της υπόθεσης που δημοσιεύτηκαν ο Επστάιν εμφανίζεται να έχει στενούς δεσμούς με δύο από τους συμμάχους του, τον Έλον Μασκ και τον υπουργό Εμπορίου, Χάουαρντ Λούτνικ.

«Είμαι σίγουρος ότι είναι εντάξει, αλλιώς θα υπήρχαν μεγάλα πρωτοσέλιδα» αρκέστηκε να σχολιάσει ο Αμερικανός πρόεδρος με τη δημοσιογράφο να επανέρχεται λέγοντας «πολλές γυναίκες που είναι θύματα του Επστάιν είναι δυσαρεστημένες με τον τρόπο που το υπουργείο Δικαιοσύνης επεξεργάστηκε τα έγγραφα».

.@kaitlancollins is a female version of @Acosta . Amazing that the President of the United States turned on her and CNN right after she brought up The Epstein Files , Musk, Lutnick and survivor concerns (90 seconds) pic.twitter.com/kduktf9k2c

— Jeff Storobinsky (@JeffStorobinsky) February 3, 2026

«Νομίζω ότι είναι πραγματικά καιρός για τη χώρα να ασχοληθεί με κάτι άλλο, τώρα που δεν βγήκε τίποτα για μένα» προσπάθησε να κλείσει τον διάλογο ο Τραμπ με την Κόλινς να επιχειρεί να συνεχίσει ρωτώντας «αλλά τι θα λέγατε σε όσους αισθάνονται ότι δεν έχουν δικαιωθεί, κύριε Πρόεδρε;»

«Τι είπατε; Ξέρετε, είστε η χειρότερη δημοσιογράφος. Ξέρεις, είναι μια νεαρή γυναίκα. Δεν νομίζω ότι σε έχω δει ποτέ να χαμογελάς. Σε ξέρω δέκα χρόνια. Δεν νομίζω ότι έχω δει ποτέ χαμόγελο στο πρόσωπό σου» είπε ενοχλημένος ο Τραμπ στους Ρεπουμπλικάνους βουλευτές που ήταν συγκεντρωμένοι γύρω του στο Οβάλ Γραφείο

«Λοιπόν», παρενέβη η Κόλινς, «σας ρωτάω για τους επιζώντες της κακοποίησης του Τζέφρι Έπσταϊν, κύριε Πρόεδρε» με τον Τραμπ να συνεχίζει στον ίδιο οργισμένο τόνο «Ξέρεις γιατί δεν χαμογελάς; Επειδή ξέρεις ότι δεν λες την αλήθεια. Και είστε μια πολύ ανέντιμη οργάνωση, και θα έπρεπε να ντρέπεστε για εσάς».

Ο πρώην παρουσιαστής του CNN, Ντον Λέμον έχει δηλώσει ότι απλώς κάλυπτε το γεγονός ως δημοσιογράφος, όταν μπήκε στην εκκλησία Cities Church στις 18 Ιανουαρίου για να παρακολουθήσει μια διαμαρτυρία ενάντια στην αυστηρή μεταναστευτική πολιτική στην περιοχή, από την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ.

Οι διαδηλωτές διέκοψαν τη λειτουργία που γινόταν στην εκκλησία, όπου ένας αξιωματούχος της Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Τελωνείων (ICE) είναι πάστορας, και φώναζαν συνθήματα «έξω ο ICE». Στη συνέχεια, η κυβέρνηση Τραμπ επιδίωξε να απαγγείλει κατηγορίες σε οκτώ άτομα για το περιστατικό, μεταξύ των οποίων και ο κ. Λέμον, επικαλούμενη έναν νόμο που προστατεύει όσους θέλουν να συμμετέχουν σε θρησκευτική τελετή σε χώρο λατρείας.

Ωστόσο, ο δικαστής που εξέτασε τα στοιχεία ενέκρινε κατηγορίες μόνο για τρία άτομα, απορρίπτοντας τα στοιχεία εναντίον του κ. Λέμον και των υπολοίπων ως ανεπαρκή. Στη συνέχεια, το Υπουργείο Δικαιοσύνης προσέφυγε σε ομοσπονδιακό εφετείο για να υποχρεώσει τον δικαστή να εκδώσει και τα υπόλοιπα εντάλματα, αλλά το αίτημα απορρίφθηκε.

Ο Άμπε Λόουελ, δικηγόρος του κ. Λέμον, δήλωσε ότι θα δώσει μάχη ενάντια στις κατηγορίες.

«Ο Ντον Λέμον συνελήφθη χθες το βράδυ από ομοσπονδιακούς πράκτορες στο Λος Άντζελες, όπου κάλυπτε τα βραβεία Grammy», ανέφερε ο κ. Λόουελ σε ανακοίνωσή του. «Ο Ντον είναι δημοσιογράφος εδώ και 30 χρόνια και η συνταγματικά κατοχυρωμένη δουλειά του στη Μινεάπολη δεν διέφερε σε τίποτα από ό,τι έκανε πάντα».

«Αυτή η πρωτοφανής επίθεση στην Πρώτη Τροπολογία του Συντάγματος και η ξεκάθαρη προσπάθεια να αποσπαστεί η προσοχή από τις πολλές κρίσεις που αντιμετωπίζει αυτή η κυβέρνηση δεν θα περάσει. Ο Ντον θα πολεμήσει αυτές τις κατηγορίες με σθένος και μέχρι τέλους στο δικαστήριο» πρόσθεσε ακόμη σύμφωνα με τους New York Times.

Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ έχει ασκήσει δύο ποινικές διώξεις εναντίον των διαδηλωτών στην εκκλησία αλλά και του κ. Λέμον, για συνωμοσία και στέρηση δικαιωμάτων και παρεμπόδιση της θρησκευτικής ελευθερίας σε χώρο λατρείας. Στο ευρύτερο πλαίσιο της σύγκρουσης γύρω από την επιθετική μεταναστευτική πολιτική του Λευκού Οίκου στην πόλη, το Υπουργείο Δικαιοσύνης έχει πιέσει έντονα για την άσκηση διώξεων σε όσους συμμετείχαν ή παρευρέθηκαν στη διαμαρτυρία στην εκκλησία.

Η κυβέρνηση ανάρτησε άμεσα από τις πρώτες κιολας συλλήψεις φωτογραφίες, ενώ ο λογαριασμός του Λευκού Οίκου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δημοσίευσε επεξεργασμένη φωτογραφία μιας από τις συλληφθείσες, ώστε να φαίνεται ότι κλαίει.

«Μόλις ξεκίνησε η διαμαρτυρία μέσα στην εκκλησία, κάναμε αυτό που κάνουμε ως δημοσιογράφοι: καταγράψαμε τι συνέβαινε και μιλήσαμε με τους εμπλεκόμενους, συμπεριλαμβανομένου του πάστορα, των μελών της εκκλησίας και των μελών της οργάνωσης», είπε ο κ. Λέμον σε πρόσφατο βίντεο. «Αυτό είναι. Αυτό λέγεται δημοσιογραφία».

Ο κ. Λέμον εργάζεται πλέον ως ανεξάρτητος δημοσιογράφος και έχει τη δική του εκπομπή στο YouTube. Αποχώρησε από το CNN το 2023, μετά από 17 χρόνια στο δίκτυο, εν μέσω επικρίσεων ότι είχε κάνει σεξιστικά σχόλια για τις γυναίκες και την ηλικία. Είναι εδώ και χρόνια επικριτής του προέδρου Τραμπ και συχνά τον αποκαλεί ψεύτη.

Αξιωματούχοι του Υπουργείου Δικαιοσύνης έχουν δηλώσει ότι θα διώξουν ποινικά διαδηλωτές που, όπως λένε, ξεπέρασαν τα όρια της προστατευόμενης από την Πρώτη Τροπολογία δράσης και εμπόδισαν την επιβολή του νόμου ή, στην περίπτωση της εκκλησίας, παραβίασαν τα δικαιώματα άλλων.

Από την πλευρά τους, οι διαδηλωτές στη Μινεάπολη υποστηρίζουν ότι παραβιάζονται τα δικά τους δικαιώματα, καθώς προσπαθούν να διαμαρτυρηθούν ενάντια στην καταστολή.