• Έρευνα δείχνει ότι τα αγενή prompts προς το ChatGPT αποδίδουν υψηλότερη ακρίβεια σε σύγκριση με τα ευγενικά.
• Τα ευρήματα έρχονται σε αντίθεση με προηγούμενες μελέτες, αποκαλύπτοντας πόσο ευαίσθητα είναι τα AI μοντέλα στη διατύπωση.
• Οι ερευνητές τονίζουν ότι, παρά το επιστημονικό ενδιαφέρον, η αγένεια δεν αποτελεί προτεινόμενη πρακτική για πραγματικές εφαρμογές.

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο εδώ

Συγκεκριμένα, η έφηβη σχεδίαζε τη φυγή της από τον περασμένο Οκτώβριο, με το Live News να αναφέρει ότι καταλυτική ημερομηνία ήταν η 26η Οκτωβρίου.

Τότε, φέρεται να σημειώθηκε ένα επεισόδιο στο σπίτι της, με την 16χρονη να ρωτά το ChatGPT: «Πώς μπορώ να φύγω από το σπίτι, χωρίς να δημιουργηθεί σύγχυση». Για το επεισόδιο αυτό μίλησαν άτομα στις Αρχές.

Σημειώνεται ότι η ανήλικη πριν έρθει στην Ελλάδα είχε μείνει σε δομή στη Γερμανία για σύντομο χρονικό διάστημα, ύστερα από προτροπή γειτόνισσας, η οποία υποστήριξε πως το παιδί κακοποιούνταν από τον πατέρα του.

Φίλη της μαθήτριας είχε δηλώσει σχετικά ότι η 16χρονη σχεδίαζε εδώ και καιρό να φύγει, σε βαθμό που μάζευε χρήματα με όποιον τρόπο μπορούσε, ακόμη και πουλώντας προσωπικά της αντικείμενα.

Δύο μελέτες που δημοσιεύθηκαν ταυτόχρονα στα περιοδικά «Nature» και «Science» το εξέτασαν αυτό και ανακάλυψαν ότι μπορεί να επηρεάσει τις απόψεις του 1,5% έως 25% των ψηφοφόρων που αναλύθηκαν. Αυτή η αποτελεσματικότητα, σύμφωνα με τις μελέτες, είναι μεγαλύτερη από εκείνη των παραδοσιακών διαφημίσεων εκστρατείας και ιδιαίτερα σημαντική, δεδομένου ότι το ένα τέταρτο των ψηφοφόρων αποφασίζει για την ψήφο του την εβδομάδα πριν από την έναρξη των εκλογών.

Τα πιο συνηθισμένα και γνωστά εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης αποφεύγουν να δώσουν άμεση απάντηση στο ερώτημα ποιο κόμμα να υποστηρίξουν στις επερχόμενες εκλογές. «Δεν μπορώ να σας πω ποιον να ψηφίσετε», είναι η απάντηση από όλες τις πλατφόρμες συνομιλίας που συμβουλεύτηκαν. Αλλά είναι εύκολο να ξεπεραστεί αυτή η αρχική απροθυμία. Απλά πρέπει να συνεχίσετε τον διάλογο με λιγότερο άμεσες ερωτήσεις.

Η έρευνα που διεξήχθη από τον David Rand, καθηγητή Πληροφορικής και κύριο συγγραφέα των άρθρων, και τον Gordon Pennycook, αναπληρωτή καθηγητή Ψυχολογίας (και οι δύο στο Πανεπιστήμιο Cornell), εξέτασε την επίδραση των chatbots. Στη μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο «Nature», συμμετείχαν 2.300 Αμερικανοί ψηφοφόροι, 1.530 Καναδοί και 2.118 Πολωνοί, σε ατομικές συζητήσεις με μια AI, ειδικά εκπαιδευμένη για τις τρεις τελευταίες προεδρικές εκλογές σε κάθε χώρα, που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ του 2024 και του περασμένου έτους.

Σε όλες τις περιπτώσεις, η Τεχνητή Νοημοσύνη κατάφερε να αλλάξει τις προθέσεις ψήφου, αν και με διαφορετικό βαθμό αποτελεσματικότητας: στις ΗΠΑ, το μοντέλο που είχε εκπαιδευτεί να ευνοεί την Κάμαλα Χάρις έπεισε το 3,9% των ψηφοφόρων με τους οποίους αλληλεπίδρασε, ενώ αυτό που είχε εκπαιδευτεί να ευνοεί τον Ντόναλντ Τραμπ έπεισε μόνο το 1,52%. Στον Καναδά και την Πολωνία, η μεταβολή των απόψεων έφτασε έως και το 10%. «Ήταν ένα εκπληκτικά μεγάλο αποτέλεσμα», παραδέχεται ο Rand.

Ο ερευνητής εξηγεί ότι δεν πρόκειται για ψυχολογική χειραγώγηση, αλλά για πειθώ, αν και με περιορισμούς: «Τα LLM (μεγάλα γλωσσικά μοντέλα, τα οποία χρησιμοποιεί η τεχνητή νοημοσύνη) μπορούν πράγματι να αλλάξουν τη στάση των ανθρώπων απέναντι στους υποψηφίους και τις πολιτικές τους, παρέχοντας πολλές πραγματικές δηλώσεις που υποστηρίζουν τη θέση τους. Ωστόσο, αυτές οι δηλώσεις δεν είναι απαραίτητα ακριβείς και ακόμη και τα επιχειρήματα που βασίζονται σε ακριβείς δηλώσεις μπορεί να είναι προβληματικά λόγω παραλείψεων».

Στην πραγματικότητα, οι ειδικοί που επαλήθευσαν τα επιχειρήματα που παρήγαγε η Τεχνητή Νοημοσύνη διαπίστωσαν ότι οι ισχυρισμοί που χρησιμοποιήθηκαν για την υπεράσπιση των συντηρητικών υποψηφίων ήταν πιο εσφαλμένοι, επειδή βασίζονταν σε δεδομένα που μοιράστηκαν χρήστες των κοινωνικών μέσων δικτύωσης της δεξιάς, οι οποίοι «μοιράζονται πιο ανακριβείς πληροφορίες από όσους ανήκουν στην αριστερά».

Ο Rand ερευνά πιο βαθιά αυτή τη δύναμη πειθούς στην έρευνα που δημοσιεύτηκε στο «Science», μελετώντας τις αλλαγές στις απόψεις 77.000 Βρετανών που αλληλεπίδρασαν με την Τεχνητή Νοημοσύνη σε 700 πολιτικά ζητήματα. Το πιο βελτιστοποιημένο μοντέλο (χρησιμοποιώντας τεχνητή νοημοσύνη διαλόγου με διαφορετικούς βαθμούς χρήσης πραγματικών επιχειρημάτων) άλλαξε τις απόψεις έως και του 25% των ψηφοφόρων.

«Τα μεγαλύτερα μοντέλα είναι πιο πειστικά και ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να αυξηθεί αυτή η ικανότητα είναι να τους δοθεί η οδηγία να υποστηρίζουν τα επιχειρήματά τους με όσο το δυνατόν περισσότερα γεγονότα και να τους δοθεί επιπλέον εκπαίδευση με έμφαση στην αύξηση της πειστικότητας», εξηγεί ο καθηγητής. 

Αυτή η ικανότητα έχει ένα πλεονέκτημα. Τα επιχειρήματα που δημιουργούνται από την AI μπορούν να μειώσουν τις θεωρίες συνωμοσίες, στις οποίες γεγονότα ή πραγματικά περιστατικά αποδίδονται ψευδώς σε ανύπαρκτες μυστικές ομάδες με σκοπό τη χειραγώγηση του πληθυσμού. 

Ωστόσο, σύμφωνα με τον ίδιο, υπάρχει και ένας περιορισμός. «Καθώς το chatbot αναγκάζεται να παρέχει όλο και περισσότερες πραγματικές πληροφορίες, τελικά εξαντλεί τις ακριβείς πληροφορίες και αρχίζει να τις επινοεί». Αυτό είναι γνωστό στον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης ως «ψευδαίσθηση», ανακριβείς πληροφορίες που φαίνονται αληθινές.

Οι συγγραφείς καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι είναι ζωτικής σημασίας να μελετηθεί η πειστική ικανότητα της Τεχνητής Νοημοσύνης, όχι μόνο σε πολιτικό ή εκλογικό πλαίσιο, προκειμένου να «προβλεφθεί και να μετριαστεί η κατάχρηση» και να προωθηθούν ηθικές κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με «τον τρόπο με τον οποίο πρέπει και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται η AI». 

«Καταγράψαμε μια ασυνήθιστη αύξηση της επισκεψιμότητας σε μία από τις υπηρεσίες του Cloudflare από τις 13:20 (ώρα Ελλάδας)», τόνισε η Cloudflare σε μήνυμα προς το Γαλλικό Πρακτορείο, προσθέτοντας ότι «αυτό προκάλεσε σφάλματα σε μέρος της κίνησης που διέρχεται από το δίκτυο Cloudflare».

Ωστόσο, οι αναφορές για προβλήματα άρχισαν σταδιακά να μειώνονται με την πάροδο της ώρας σε περίπου 600 από μια κορύφωση σχεδόν 5.000, σύμφωνα με τον ιστότοπο παρακολούθησης προβλημάτων διαδικτύου Downdetector.

«Δεν γνωρίζουμε ακόμη την αιτία αυτής της ασυνήθιστης αύξησης της επισκεψιμότητας», πρόσθεσε η εταιρεία, διαβεβαιώνοντας ότι «κάνει ό,τι είναι δυνατόν» για να αποκαταστήσει τη λειτουργία.

Χιλιάδες χρήστες ανέφεραν προβλήματα πρόσβασης σε X, ChatGPT, το βιντεοπαιχνίδι «League of Legends», Canva, X, Grindr, μεταξύ άλλων, σύμφωνα με το Downdetector

Το Cloudflare είναι μια πλατφόρμα που παρέχει υπηρεσίες ασφάλειας και βελτιστοποίησης για ιστότοπους και εφαρμογές. Η αμερικανική εταιρεία τονίζει ότι χειρίζεται σχεδόν το 20% της παγκόσμιας κίνησης στο διαδίκτυο.

Περισσότεροι από 1 εκατομμύριο χρήστες του ChatGPT κάθε εβδομάδα στέλνουν μηνύματα που περιλαμβάνουν «σαφείς ενδείξεις πιθανών αυτοκτονικών σκέψεων ή σχεδίων», σύμφωνα με ανάρτηση στο ιστολόγιο της OpenAI τη Δευτέρα. Το εύρημα αυτό, που παρουσιάστηκε ως μέρος ενημέρωσης για το πώς ο διάσημος chatbot διαχειρίζεται ευαίσθητες συνομιλίες, αποτελεί μία από τις πιο άμεσες παραδοχές της εταιρείας τεχνητής νοημοσύνης για το μέγεθος του φαινομένου και τον τρόπο που η τεχνολογία μπορεί να επιδεινώσει προβλήματα ψυχικής υγείας.

Επιπλέον, η OpenAI ανέφερε ότι περίπου 0,07% των χρηστών που είναι ενεργοί κάθε εβδομάδα – δηλαδή περίπου 560.000 από τους 800 εκατομμύρια χρήστες παγκοσμίως – εμφανίζουν «πιθανά σημάδια επειγόντων περιστατικών ψυχικής υγείας σχετιζόμενων με ψύχωση ή μανία». Η εταιρεία προειδοποίησε ότι αυτού του είδους οι συνομιλίες είναι δύσκολο να εντοπιστούν ή να μετρηθούν και ότι πρόκειται για αρχική ανάλυση.

Αντιδράσεις μετά από τραγικό περιστατικό και έρευνα των Αρχών

Η δημοσιοποίηση αυτών των στοιχείων έρχεται ενώ η OpenAI βρίσκεται υπό αυξημένη πίεση, μετά από αγωγή που κατέθεσε η οικογένεια ενός εφήβου που αυτοκτόνησε έπειτα από εκτεταμένη χρήση του ChatGPT. Παράλληλα, η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Εμπορίου (FTC) ξεκίνησε τον προηγούμενο μήνα ευρεία έρευνα για εταιρείες που αναπτύσσουν chatbots τεχνητής νοημοσύνης, συμπεριλαμβανομένης της OpenAI, με στόχο να διαπιστώσει πώς αξιολογούν τις αρνητικές επιπτώσεις σε παιδιά και εφήβους.

Στην ίδια ανάρτηση, η OpenAI υποστήριξε ότι η πρόσφατη ενημέρωση του μοντέλου GPT-5 μείωσε τις ανεπιθύμητες συμπεριφορές και βελτίωσε την ασφάλεια των χρηστών σε αξιολόγηση που περιλάμβανε πάνω από 1.000 συνομιλίες σχετικά με αυτοτραυματισμό και αυτοκτονία. Η εταιρεία δεν απάντησε άμεσα σε αίτημα για σχολιασμό.

«Οι νέες αυτοματοποιημένες αξιολογήσεις μας καταγράφουν συμμόρφωση του GPT‑5 κατά 91% με τις επιθυμητές συμπεριφορές, σε σύγκριση με 77% για το προηγούμενο μοντέλο GPT‑5», αναφέρεται στην ανάρτηση της εταιρείας.

Ενίσχυση υποστήριξης και συμμετοχή ειδικών ψυχικής υγείας

Η OpenAI σημείωσε ότι το GPT-5 προσφέρει διευρυμένη πρόσβαση σε γραμμές βοήθειας για κρίσεις και προσθέτει υπενθυμίσεις στους χρήστες να κάνουν διαλείμματα κατά τη διάρκεια μακρών συνεδριών. Για τη βελτίωση του μοντέλου, η εταιρεία συνεργάστηκε τους τελευταίους μήνες με 170 επαγγελματίες υγείας από το παγκόσμιο δίκτυό της, οι οποίοι βοήθησαν στην αξιολόγηση της ασφάλειας των απαντήσεων του chatbot και συνέβαλαν στη σύνταξη απαντήσεων σε ερωτήματα σχετιζόμενα με την ψυχική υγεία.

«Στο πλαίσιο αυτής της προσπάθειας, ψυχίατροι και ψυχολόγοι εξέτασαν πάνω από 1.800 απαντήσεις του μοντέλου σε σοβαρές καταστάσεις ψυχικής υγείας και συνέκριναν τις αντιδράσεις του νέου GPT‑5 με προηγούμενες εκδόσεις», ανέφερε η OpenAI. Ο ορισμός της «επιθυμητής» απάντησης βασίστηκε στο κατά πόσο μια ομάδα ειδικών κατέληγε στην ίδια αξιολόγηση για το τι συνιστά κατάλληλη αντίδραση σε συγκεκριμένες περιστάσεις.

Ανησυχίες ειδικών για τη χρήση AI στην ψυχολογική υποστήριξη

Ερευνητές τεχνητής νοημοσύνης και υπέρμαχοι της δημόσιας υγείας εδώ και καιρό εκφράζουν ανησυχίες ότι τα chatbots τείνουν να επιβεβαιώνουν αποφάσεις ή παραληρηματικές ιδέες των χρηστών, ακόμη κι αν αυτές είναι επιβλαβείς – ένα φαινόμενο γνωστό ως «συκοφαντία» (sycophancy). Ειδικοί στην ψυχική υγεία προειδοποιούν επίσης για τους κινδύνους όταν ευάλωτα άτομα χρησιμοποιούν chatbot ως μέσο ψυχολογικής υποστήριξης.

Η γλώσσα που χρησιμοποιεί η OpenAI στο επίσημο κείμενό της αποστασιοποιεί την εταιρεία από οποιαδήποτε αιτιακή σύνδεση μεταξύ του προϊόντος της και των κρίσεων ψυχικής υγείας που βιώνουν οι χρήστες.

Συνολικά, 20 σχολεία της επικράτειας θα συμμετάσχουν στην πιλοτική εφαρμογή. Πρόκειται για 14 Πρότυπα και Πειραματικά Λύκεια, καθώς και για 6 Λύκεια από τα δημόσια Ονάσεια σχολεία.

Σύμφωνα με το Υπουργείο Παιδείας, ο στόχος της υλοποίησης είναι να προσφέρει σε όλους τους συμμετέχοντες δεξιότητες και πρακτικά εργαλεία για την υπεύθυνη, δημιουργική και παιδαγωγικά τεκμηριωμένη αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) στη διδασκαλία και τη μάθηση.

Βασική επιδίωξη του προγράμματος είναι οι εκπαιδευτικοί και οι μαθητές να κατανοήσουν και να μπορούν να αξιοποιήσουν την ΤΝ με τρόπο ασφαλή, υποστηρικτικό και προσαρμοσμένο στις εξατομικευμένες εκπαιδευτικές ανάγκες τους.

Εφόσον η πιλοτική εφαρμογή στεφθεί με επιτυχία, η πρόθεση του Υπουργείου, σε συνεργασία με μεγάλους παρόχους τεχνολογίας, είναι το πρόγραμμα να επεκταθεί σταδιακά σε περισσότερα σχολεία, ώστε η Ελλάδα να αποτελέσει πρότυπο στην κατανόηση και εφαρμογή των νέων αυτών τεχνολογιών στην εκπαίδευση.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη ως σύμμαχος της εκπαίδευσης

Για «σημαντικό βήμα για το σχολείο του μέλλοντος», έκανε λόγο, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη. «Με το πιλοτικό πρόγραμμα AI in Schools, φέρνουμε, για πρώτη φορά, την Παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη μέσα στις σχολικές αίθουσες, ως σύμμαχο της εκπαίδευσης και όχι ως υποκατάστατό της», τόνισε και πρόσθεσε: «Θέλουμε, οι εκπαιδευτικοί και οι μαθητές μας να γνωρίσουν, να κατανοήσουν και να χρησιμοποιούν την Τεχνητή Νοημοσύνη με υπευθυνότητα, δημιουργικότητα και κριτική σκέψη».

Όπως σημείωσε η υπουργός, η έκδοση «ChatGPT Edu» αναμένεται να προσφέρει «ένα νέο και ασφαλές εκπαιδευτικό περιβάλλον προσαρμοσμένο στις ανάγκες της διδασκαλίας». «Μέσα από αυτό, οι εκπαιδευτικοί μας αποκτούν πρακτικά εργαλεία για να εμπλουτίσουν το μάθημά τους και να ενισχύσουν τη δημιουργικότητα, τη συνεργασία και την κριτική σκέψη των παιδιών», εξήγησε.

Αξίζει να σημειωθεί, ότι το πρόγραμμα υλοποιείται από το υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, σε συνεργασία με την OpenAI και το Ίδρυμα Ωνάση. Για την εν λόγω συνεργασία, η κ. Ζαχαράκη τόνισε ότι αποτελεί «παράδειγμα του πώς η καινοτομία μπορεί να συναντήσει την εκπαίδευση, όταν υπάρχει κοινό όραμα και κοινή δράση». «Γιατί η εκπαίδευση δεν είναι θεατής στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης. Είναι ο πρωταγωνιστής. Είναι σύμμαχος του εκπαιδευτικού και ευκαιρία για κάθε παιδί να μάθει, να δημιουργήσει, να επιτύχει», κατέληξε η υπουργός.

Ειδικότερα, οι εκπαιδευτικοί και οι μαθητές και μαθήτριες θα λάβουν εξατομικευμένη εκπαίδευση από τον οργανισμό «TheTipping Point in Education» σχετικά με τη χρήση όλων των δυνατοτήτων των μοντέλων της OpenAI. Θα έχουν επίσης πρόσβαση στα τελευταία μοντέλα ΤΝ μέσα από μια ειδικά διαμορφωμένη εκδοχή τους, το «ChatGPT Edu», το οποίο είναι αποκλειστικά προσαρμοσμένο για χρήση εντός της τάξης. Η υλοποίηση γίνεται σε συνεργασία με το Ίδρυμα Ωνάση το οποίο και θα χρηματοδοτήσει το πρόγραμμα.

Τα 3 + 1 στάδια της εφαρμογής του «AI in Schools»

Κατά την υλοποίηση του προγράμματος, οι εκπαιδευτικοί και οι μαθητές που συμμετέχουν στο πρόγραμμα θα έχουν πρόσβαση στο «ChatGPT Edu», μια ειδική έκδοση του ChatGPT που έχει σχεδιαστεί αποκλειστικά για την εκπαίδευση. Οι εκπαιδευτικοί θα λάβουν εξειδικευμένη επιμόρφωση, ενώ το εργαλείο θα χρησιμοποιηθεί σταδιακά στην τάξη, πάντα υπό την επίβλεψη και την καθοδήγηση των εκπαιδευτικών.

Πιο αναλυτικά, σύμφωνα με πληροφορίες του ΑΠΕ-ΜΠΕ, το πιλοτικό πρόγραμμα «AI in Schools» έχει χρονοδιάγραμμα εφαρμογής σε τρεις φάσεις για το τρέχον σχολικό έτος, συν μία για το ερχόμενο:

1. Εκπαίδευση εκπαιδευτικών (Οκτώβριος – Νοέμβριος 2025): Επιλεγμένοι εκπαιδευτικοί θα συμμετάσχουν σε επιμορφώσεις, ώστε να γνωρίσουν και να κατανοήσουν το «ChatGPT Edu», να εξοικειωθούν με τις βασικές δυνατότητες και να μάθουν πώς να το ενσωματώσουν με ασφάλεια στη διδασκαλία και τις διοικητικές τους εργασίες.

2. Πρώτη χρήση από εκπαιδευτικούς (Δεκέμβριος 2025 – Φεβρουάριος 2026): Οι εκπαιδευτικοί εκπαιδεύονται για την χρήση του «ChatGPT Edu» στην καθημερινότητά τους και το πώς μπορεί να ενταχθεί σταδιακά στην τάξη, με πρακτικά σενάρια και υποστήριξη.

3. Εκπαίδευση στην σταδιακή χρήση από μαθητές/τριες (Μάρτιος – Ιούνιος 2026): Οι εκπαιδευτικοί παρακολουθούν επιμορφώσεις σε σχέση με το πώς μαθητές/τριες μπορούν να χρησιμοποιήσουν το «ChatGPT Edu», υπό την επίβλεψη των εκπαιδευτικών, για εργασίες, projects και δημιουργικές δραστηριότητες, ενισχύοντας την κριτική σκέψη, τη δημιουργικότητα και τη συνεργατική μάθηση.

4. Χρήση από εκπαιδευτικούς και μαθητές (σχολικό έτος 2026-27): Εκπαιδευτικοί και μαθητές χρησιμοποιούν όλες τις δυνατότητες των νέων εργαλείων που προσφέρει το chatGPTEdu.

Σύμφωνα με την ομάδα του Ιδρύματος Ωνάση, που είναι επιφορτισμένη με τον στρατηγικό σχεδιασμό και τη χρηματοδότηση του προγράμματος, η έμφαση δίνεται στην υπεύθυνη χρήση και τη διαφάνεια, και στην εκπαίδευση των εκπαιδευτικών, ως σχεδιαστές της μαθησιακής εμπειρίας, καθώς θα είναι εκείνοι που θα δώσουν τα εργαλεία στους μαθητές για ορθή χρήση των εργαλείων της Παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης.

«Οι εκπαιδευτικοί είναι σημαντικό να μπορέσουν να καθορίσουν το πλαίσιο χρήσης της ΤΝ, να είναι ηθική, αξιόπιστη και ασφαλής», ανέφεραν χαρακτηριστικά στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Όπως επεσήμαναν, δίνεται ιδιαίτερη προσοχή και αποτελεί βασική προτεραιότητα η προστασία των προσωπικών δεδομένων εκπαιδευτικών και μαθητών, η υπεύθυνη και ασφαλής χρήση του «ChatGPT Edu», ενώ επισημαίνεται ότι άδειες χρήσης για τους μαθητές–οι οποίες υπολογίζεται να είναι περίπου 5.000– δεν θα εξαντληθούν φέτος, αλλά μετά την επιτυχή ολοκλήρωση των τριών πρώτων φάσεων της υλοποίησης του προγράμματος, όταν δηλαδή οι εκπαιδευτικοί θα είναι σε θέση να «οδηγήσουν» τα παιδιά όχι στο να χρησιμοποιούν την Τεχνητή Νοημοσύνη –αυτό, άλλωστε, συμβαίνει ήδη, όπως τόνισαν– αλλά να φροντίσουν «η χρήση αυτή να γίνει σε ένα παιδαγωγικό και διδακτικό πλαίσο, ώστε να τους παρέχουν τα εργαλεία δεξιοτήτων που χρειάζονται για να γνωρίζουν πώς πρέπει να λειτουργούν στη νέα τεχνολογική πραγματικότητα και να την κατανοούν».

Το ChatGPT Edu

Πιο αναλυτικά, το ChatGPT Edu είναι μια ειδική πλατφόρμα Τεχνητής Νοημοσύνης, η οποία έχει αναπτυχθεί για χρήση σε σχολεία και πανεπιστήμια. Όπως εξήγησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η ομάδα του Ιδρύματος Ωνάση, το εν λόγω πρόγραμμα παρέχει ασφαλές και κλειστό περιβάλλον χωρίς διαφημίσεις, επιτρέπει διαχείριση λογαριασμών ανά σχολείο, με ρόλους για εκπαιδευτικούς και μαθητές/τριες, παρέχει ειδικές ρυθμίσεις πρόσβασης ανά ηλικία ή τάξη και δίνει τη δυνατότητα στους εκπαιδευτικούς να δημιουργούν προσαρμοσμένα εργαλεία μάθησης (Custom GPTs) και στησίματος του μαθήματος.

Ξεκαθαρίστηκε, δε, ότι τα δεδομένα των χρηστών δεν χρησιμοποιούνται για την εκπαίδευση των μοντέλων, ενώ όλα προστατεύονται μέσω κρυπτογράφησης και συμμόρφωσης με τον GDPR. Η συμμετοχή των εκπαιδευτικών είναι εθελοντική και έχει προέλθει από πρόσκληση ενδιαφέροντος για όσους θέλουν να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα και πραγματοποιείται κατόπιν ενημέρωσης και συναίνεσης.

Παράλληλα, από πλευράς υπουργείου επισημαίνεται ότι υπάρχουν ρητές συμβάσεις με την OpenAI, που απαγορεύουν την πώληση ή διαμοιρασμό δεδομένων, και ταυτόχρονα εκπονείται Μελέτη Εκτίμησης Αντικτύπου (DPIA), όπως προβλέπεται από τον ευρωπαϊκό κανονισμό GDPR, ενώ ο Υπεύθυνος Προστασίας Δεδομένων (DPO) του υπουργείου έχει κληθεί να αξιολογεί συνεχώς το πρόγραμμα.

Επέκταση σε περισσότερα σχολεία

Σύμφωνα με πηγές του ΑΠΕ-ΜΠΕ που πρόσκεινται στην ηγεσία του υπουργείου Παιδείας, καθώς εξελίσσεται το πρόγραμμα, θα παρακολουθείται στενά η εφαρμογή του και θα εξεταστεί η δυνατότητα σταδιακής επέκτασης της υλοποίησης του «AI in Schools» σε περισσότερα σχολεία. Παράλληλα, έχει συσταθεί ειδική ομάδα εργασίας εντός του υπουργείου, με στόχο να αξιολογήσει το πώς η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να ενταχθεί με ουσιαστικό τρόπο στο σχολείο ως πολύτιμο εργαλείο για τους εκπαιδευτικούς.

Τα ευρήματα δεν είναι απλώς αριθμοί, αποτελούν ένα παράθυρο πώς οι άνθρωποι παγκοσμίως αξιοποιούν την ΤΝ στην καθημερινότητά τους, από τη δουλειά μέχρι την προσωπική ζωή. Διαβάσαμε την έρευνα και καταγράψαμε τα πιο ουσιαστικά σημεία της, ώστε να δούμε πώς το ChatGPT αλλάζει τον τρόπο που ρωτάμε, δημιουργούμε και εκφραζόμαστε, όπως γράφει ο Παναγιώτης Αλεφραγής στο συνδρομητικό KREPORT.

Οι τρεις βασικές προθέσεις

Οι ερευνητές ταξινόμησαν τα αιτήματα των χρηστών σε τρεις μεγάλες κατηγορίες. Το πλαίσιο αυτό αποτυπώνει με ακρίβεια τη λογική πίσω από τις αλληλεπιδράσεις:

• Asking: ερωτήσεις για κατανόηση, εξηγήσεις, πληροφορίες.
• Doing εκτέλεση συγκεκριμένων εργασιών, όπως γραφή, διόρθωση ή μετάφραση κειμένων.
• Expressing προσωπική έκφραση, δημιουργικές ιδέες, ακόμη και συναισθηματικές τοποθετήσεις.

Αυτό το τρίπτυχο δείχνει ότι το ChatGPT δεν είναι μονοδιάστατο εργαλείο. Οι άνθρωποι το χρησιμοποιούν άλλοτε σαν εγκυκλοπαίδεια, άλλοτε σαν συνεργάτη που εκτελεί εργασίες, και άλλοτε σαν συνομιλητή στον οποίο καταθέτουν σκέψεις ή πειραματίζονται δημιουργικά. Η έρευνα αναδεικνύει ότι το “Doing” και το “Asking” καταλαμβάνουν το μεγαλύτερο μερίδιο χρήσης, ενώ το “Expressing” παραμένει πιο περιορισμένο, κάτι που υποδηλώνει πως οι περισσότεροι στρέφονται στο μοντέλο για πρακτική βοήθεια και λιγότερο για συναισθηματική ή προσωπική έκφραση.

Οι θεματικές με τη μεγαλύτερη συχνότητα

Πέρα από τις προθέσεις, η μελέτη κατηγοριοποιεί και τις ίδιες τις θεματικές που εμφανίζονται στις συνομιλίες. Τρεις ξεχωρίζουν ξεκάθαρα:

1. Writing – Η πιο διαδεδομένη χρήση. Περιλαμβάνει από απλά αιτήματα, όπως η σύνταξη ενός email, μέχρι πιο σύνθετα, όπως η συγγραφή άρθρων, εκθέσεων ή δημιουργικών κειμένων. Το εύρος είναι τεράστιο, αλλά το κοινό στοιχείο είναι ότι οι άνθρωποι στρέφονται στο ChatGPT για να επιταχύνουν ή να βελτιώσουν τη γραφή τους.
2. Practical Guidance – Εδώ ανήκουν τα αιτήματα που ζητούν οδηγίες, πλάνα, συμβουλές ή βήματα δράσης. Από την οργάνωση ενός project μέχρι την εκμάθηση μιας δεξιότητας, το ChatGPT λειτουργεί σαν καθοδηγητής.
3. Seeking Information – Η αναζήτηση πληροφόρησης, δηλαδή αιτήματα που μοιάζουν περισσότερο με ερωτήσεις προς μια μηχανή αναζήτησης, αλλά με περισσότερη έμφαση στην επεξήγηση.

Το συμπέρασμα είναι ότι οι χρήστες προσεγγίζουν το ChatGPT κυρίως ως εργαλείο που βελτιώνει την γραφή κειμένου και τους βοηθά να οργανώσουν πληροφορίες και δράσεις. Αυτό δείχνει ότι, παρά τις δυνατότητες του μοντέλου σε πολλούς τομείς, η γραφή και η καθοδήγηση παραμένουν η καρδιά της χρήσης.

Η ισορροπία ανάμεσα σε εργασία και καθημερινή ζωή

Η μελέτη εξετάζει επίσης πώς διαφοροποιείται η χρήση ανάλογα με το αν οι αλληλεπιδράσεις έχουν επαγγελματικό χαρακτήρα ή όχι. Ένα ενδιαφέρον μοτίβο που προκύπτει είναι η σταδιακή μετατόπιση: Ενώ στην αρχή το ChatGPT αξιοποιήθηκε κυρίως για εργασιακά tasks, με τον χρόνο η χρήση επεκτάθηκε και στην καθημερινότητα.

Αυτό αποτυπώνεται στη θεματολογία: Πρακτικές οδηγίες για προσωπικές δραστηριότητες, πληροφορίες για ποικίλα θέματα, ακόμη και δημιουργικά πειράματα εκτός πλαισίου δουλειάς. Η χρήση AI παύει να είναι ένα εργαλείο γραφείου και μετατρέπεται σε συνοδευτικό μέσο για διαφορετικές στιγμές της ημέρας. Αυτό το εύρημα είναι κρίσιμο γιατί δείχνει πώς η τεχνολογία διεισδύει όχι μόνο στη δουλειά μας, αλλά και στον τρόπο που οργανώνουμε την προσωπική μας ζωή.

Χρονικές και γεωγραφικές τάσεις

Η ανάλυση των δεδομένων αναδεικνύει και γεωγραφικές διαστάσεις. Η χρήση του ChatGPT δεν είναι αποκλειστικό φαινόμενο ανεπτυγμένων χωρών, αντίθετα, η εξάπλωσή του είναι παγκόσμια, με έντονη υιοθέτηση και σε χώρες μεσαίου εισοδήματος. Αυτό δείχνει ότι η τεχνητή νοημοσύνη γίνεται ένα εργαλείο των πολλών, σε διαφορετικά κοινωνικοοικονομικά πλαίσια.

Παράλληλα, τα δεδομένα δείχνουν διαφοροποιήσεις στη χρήση ανάλογα με την ώρα και την περίοδο. Οι κορυφώσεις στα αιτήματα συνδέονται με τις ώρες εργασίας, αλλά υπάρχει και σημαντική δραστηριότητα εκτός αυτών, κάτι που ενισχύει την εικόνα του ChatGPT ως εργαλείου πολλαπλών ρόλων.

Η ποιότητα των απαντήσεων

Ένα κρίσιμο ερώτημα είναι πώς αντιλαμβάνονται οι χρήστες την ποιότητα των απαντήσεων. Η μελέτη καταγράφει αξιολογήσεις που κατηγοριοποιούν τις αποκρίσεις σε “καλές” και “κακές”. Σε γενικές γραμμές, οι περισσότεροι χρήστες δήλωσαν ότι έλαβαν χρήσιμες απαντήσεις, ιδίως σε θεματικές όπως το Writing και το Practical Guidance.

Ωστόσο, η ποιότητα δεν είναι ομοιόμορφη. Σε πιο τεχνικά αιτήματα ή σε πολύπλοκες ερωτήσεις, τα ποσοστά ικανοποίησης πέφτουν. Αυτό αναδεικνύει τα όρια της τεχνολογίας, υπογραμμίζοντας ότι παρότι το ChatGPT μπορεί να καλύψει ευρύ φάσμα θεμάτων, δεν αντικαθιστά την εξειδικευμένη γνώση ή την ανθρώπινη κρίση.

Η εικόνα που αναδύεται

Το πιο σημαντικό στοιχείο που προκύπτει δεν είναι μόνο «τι» κάνουν οι άνθρωποι με το ChatGPT, αλλά και «γιατί». Οι χρήστες στρέφονται σε αυτό όταν χρειάζονται βοήθεια για να κατανοήσουν κάτι, να παραγάγουν πιο γρήγορα κείμενα, να οργανώσουν τη σκέψη τους ή να πειραματιστούν με ιδέες.

Η τεχνητή νοημοσύνη, μέσα από αυτή τη χρήση, λειτουργεί σαν καθρέφτης: Αναδεικνύει τις ανάγκες μας για γνώση, αποδοτικότητα και δημιουργικότητα. Κάθε κατηγορία αιτημάτων φανερώνει κάτι για τον τρόπο που δουλεύουμε και ζούμε σήμερα.

Η μελέτη How People Use ChatGPT αποτυπώνει την πρώτη μεγάλη περίοδο μαζικής αλληλεπίδρασης ανθρώπων και Gen AI. Το βασικό της μήνυμα είναι ότι η χρήση είναι πολυδιάστατη, εξελίσσεται συνεχώς και αντανακλά τις μεταβαλλόμενες ανάγκες των ανθρώπων. Από τις εργασιακές εφαρμογές μέχρι την προσωπική καθημερινότητα, το ChatGPT λειτουργεί ως εργαλείο που γεφυρώνει την πληροφορία, την καθοδήγηση και τη δημιουργικότητα. 

Η μελέτη αποτυπώνει ένα σημείο καμπής: Η τεχνητή νοημοσύνη έχει ήδη μπει για τα καλά στην καθημερινότητά μας και η χρήση της γίνεται ολοένα πιο πολυδιάστατη. Το επόμενο κεφάλαιο δεν θα αφορά μόνο τι μπορεί να κάνει το ChatGPT, αλλά τι θα επιλέξουμε εμείς να κάνουμε με αυτό.

Μόνο που αυτό συνέβη έπειτα από νομική δράση της οικογένειας του 16χρονου Adam Raine, ο οποίος αυτοκτόνησε μετά από μήνες συνομιλιών με το chatbot.

Ο Adam Raine μιλούσε με το ChatGPT για την αυτοκτονία εδώ και μήνες.

Αφού ο 16χρονος έβαλε τέλος στη ζωή του τον Απρίλιο, οι γονείς του, Matt και Maria, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το chatbot ήταν υπεύθυνο και αυτή την εβδομάδα κατέθεσαν την πρώτη γνωστή αγωγή εναντίον της OpenAI για αδικαιολόγητο θάνατο.

Τι συζήτησε με το ChatGPT

Ο Άνταμ είχε ξεκινήσει να συνομιλεί με το chatbot τον Νοέμβριο, εκφράζοντας συναισθήματα συναισθηματικής απονέκρωσης και έλλειψης νοήματος στη ζωή του. Το chatbot τον προέτρεπε επανειλημμένα να μιλήσει σε κάποιον δικό του για το πώς νιώθει. Παρ’ όλα αυτά, υπήρχαν και στιγμές που η καθοδήγηση δεν τον ενθάρρυνε να αναζητήσει βοήθεια από την οικογένεια ή από επαγγελματίες ψυχικής υγείας.

Σε μια κρίσιμη στιγμή, ο Άνταμ μοιράστηκε εικόνα με σημάδια στο λαιμό του, ζητώντας τη γνώμη του chatbot για το αν θα τα πρόσεχε κάποιος. Η απάντηση του chatbot επικεντρώθηκε στο πώς φαίνονται και τι μπορεί να παρατηρήσουν οι άλλοι, προτείνοντας τρόπους να τα καλύψει.

Αργότερα, ο Άνταμ ανέφερε ότι προσπάθησε να δείξει το σημάδι στη μητέρα του χωρίς λόγια, αλλά εκείνη δεν αντέδρασε. Αυτό τον έκανε να νιώσει ακόμη πιο αόρατος, με το chatbot να του απαντά ότι τον βλέπει και τον αναγνωρίζει.

Σε επόμενο μήνυμα, ο Άνταμ μοιράστηκε φωτογραφία αντικειμένου που σχετιζόταν με αυτοκαταστροφική πρόθεση, συγκεκριμένα μια θηλιά. Το chatbot απάντησε χωρίς να δώσει σαφή αποθαρρυντική καθοδήγηση, όμως αργότερα πρόσθεσε ότι είναι σημαντικό να νιώθει ότι τον βλέπουν και να μη μένει μόνος με τις σκέψεις του.

Ακολουθούν τα μηνύματα όπως τα δημοσίευσαν οι New York Times:

Παραδοχή από την μητρική εταιρεία

Η Open AI παραδέχτηκε ότι τα συστήματά της ενδέχεται να «υπολείπονται» και δήλωσε ότι θα εγκαταστήσει «ισχυρότερα προστατευτικά μέτρα γύρω από ευαίσθητο περιεχόμενο και επικίνδυνες συμπεριφορές» για χρήστες κάτω των 18 ετών.

Η εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης του Σαν Φρανσίσκο, αξίας 500 δισεκατομμυρίων δολαρίων, δήλωσε ότι θα εισαγάγει επίσης γονικούς ελέγχους για να δώσει στους γονείς «επιλογές για να αποκτήσουν περισσότερη εικόνα και να διαμορφώσουν τον τρόπο με τον οποίο οι έφηβοι χρησιμοποιούν το ChatGPT», αλλά δεν έχει ακόμη παράσχει λεπτομέρειες σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας τους.

Ο Άνταμ, από την Καλιφόρνια, αυτοκτόνησε τον Απρίλιο μετά από αυτό που ο δικηγόρος της οικογένειάς του χαρακτήρισε «μήνες ενθάρρυνσης από το ChatGPT».

Εκπρόσωπος της OpenAI δήλωσε ότι η εταιρεία «λυπάται βαθιά για τον θάνατο του κ. Raine», εξέφρασε τα «βαθιά συλλυπητήριά της στην οικογένεια Raine σε αυτή τη δύσκολη στιγμή» και είπε ότι εξετάζει την αγωγή.

«Ζούμε σε δύσκολους καιρούς. Πόσος καιρός θα περάσει πριν ένας διαστρεβλωμένος τίτλος ΑΙ προκαλέσει σημαντικές βλάβες στον πραγματικό κόσμος;» διερωτήθηκε.

Στο πλαίσιο της μελέτης, τα τέσσερα μοντέλα ΑΙ κλήθηκαν να διαβάσουν 100 άρθρα του BBC και να απαντήσουν σε σχετικές ερωτήσεις. Δημοσιογράφοι ανέλαβαν να αξιολογήσουν τις απαντήσεις στο αντικείμενό τους.

Το 51% των απαντήσεων κρίθηκε ότι έπασχε από «σημαντικά» προβλήματα.

Για παράδειγμα, το 19% των απαντήσεων που υποτίθεται ότι παρέθεταν αποσπάσματα toy BBC περιείχαν πραγματολογικά σφάλματα, όπως λανθασμένες δηλώσεις, αριθμούς και ημερομηνίες.

Μεταξύ άλλων:

• Το Gemini ανέφερε εσφαλμένα πως το βρετανικό Εθνικό Σύστημα Υγείας δεν συστήνει το ηλεκτρονικό τσιγάρο ως μέσο διακοπής του καπνίσματος.
• Το ChatGPT και το Copilot δήλωσαν ότι ο πρώην πρωθυπουργός της Βρετανίας Ρίσι Σούνακ και η πρώην πρώτη υπουργός της Σκωτίας Νίκολα Στέρτζεον βρίσκονται ακόμα στις θέσεις τους.
• H εφαρμογή της Perplexity διαστρέβλωσε άρθρο για τη Μέση Ανατολή λέγοντας ότι το Ιράν επέδειξε «αυτοσυγκράτηση» ενώ το Ισραήλ είναι «επιθετικό». Τα επίθετα αυτά δεν υπήρχαν στο πρωτότυπο άρθρο.

Σε γενικές γραμμές , το Copilot και το Gemini έδωσαν περισσότερες εσφαλμένες απαντήσεις.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, το πρόβλημα οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι η ΑΙ δεν κάνει διακρίσεις ανάμεσα σε γεγονότα και απόψεις, ούτε ξεχωρίζει την τρέχουσα επικαιρότητα από το αρχειακό υλικό. Τείνει επίσης να εισάγει αυθαίρετες απόψεις στις απαντήσεις της.

Κανονικά το BBC χρησιμοποιεί αρχεία robot.txt για να εμποδίσει την πρόσβαση μοντέλων ΑΙ στο περιεχόμενό του. Άνοιξε όμως τον δικτυακό τόπο του για το πείραμα τον περασμένο Δεκέμβριο.

Νωρίτερα, το βρετανικό δίκτυο είχε αναγκάσει την Apple να διακόψει την υπηρεσία αυτόματων ειδησεογραφικών ενημερώσεων, όταν διαπιστώθηκε ότι το σύστημα έδινε παραπλανητικούς τίτλους.

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:

Θεόκριτος Αργυριάδης

Ωστόσο, στη συνέχεια, η OpenAI, η οποία λειτουργεί το ChatGPT, αποκάλυψε ότι ερευνά την DeepSeek με την κατηγορία ότι χρησιμοποίησε το ChatGPT για να εκπαιδεύσει το chatbot της. Ίσως η “δολοφόνος της Silicon Valley” από την Κίνα να αντλούσε τελικά ιδέες από την ίδια την Silicon Valley.

• Τι είναι, λοιπόν, πραγματική η DeepSeek; Τολμηρή και καινοτόμα ή ανήθικος απατεώνας; Η απάντηση είναι μάλλον περισσότερο απλή απ’ ότι μπορεί κάποιος να φανταστεί: ΚΑΙ ΤΑ ΔΥΟ!

Οι κινεζικές εταιρείες έχουν αποδείξει ότι είναι επιδέξιοι εφευρέτες, ικανοί να ανταγωνιστούν με τους καλύτερους του κόσμου, όπως η Apple και η Tesla. Και έχουν επίσης αποδείξει ότι είναι επιδέξιοι στο να αντιγράφουν και να κλέβουν τεχνολογία που δεν διαθέτουν, και στη συνέχεια να τη χρησιμοποιούν εναντίον των αντιπάλων που την δημιούργησαν. Το να φτιάχνεις ένα προϊόν με χαμηλό κόστος είναι πολύ πιο εύκολο όταν δεν χρειάζεται να επενδύσεις στην ανάπτυξή του από την αρχή.

«Η παλιά αφήγηση ήταν ότι η Κίνα δεν μπορεί να καινοτομήσει, αλλά μόνο να αντιγράψει», ανέφερε στο The Atlantic ο Gregory Allen, διευθυντής του Wadhwani AI Center στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών. «Τώρα η Κίνα μπορεί και να καινοτομήσει και να αντιγράψει, και να επωφεληθεί και από τα δύο».

Η μεγάλη επιτυχία της DeepSeek – Μεγάλες ταχύτητες με χαμηλότερο κόστος από τους ανταγωνιστές

Το μοντέλο της DeepSeek έχει πραγματικά εφευρετικά στοιχεία, κάποια από τα οποία οι μηχανικοί της Silicon Valley σίγουρα θα μελετήσουν ώστε να υιοθετήσουν τα χαρακτηριστικά τους. Η κινεζική εταιρεία έχει δημιουργήσει νέες αποδοτικότητες, σε χαμηλότερο κόστος από τις διαθέσιμες τεχνολογίες – κάτι που η Κίνα έχει κάνει και σε άλλους τομείς. Ο Jimmy Goodrich, ανώτερος σύμβουλος της Rand Corporation και ειδικός στην κινεζική τεχνολογία, υπογραμμίζει ότι η ίδια χώρα που έχει διαπρέψει στη μείωση του κόστους παραγωγής και στη βελτίωση των λειτουργιών των εργοστασίων, έχει σε αυτή την περίπτωση καταφέρει «να επεξεργαστεί πολλά δεδομένα με μεγαλύτερες ταχύτητες, χρησιμοποιώντας, ταυτόχρονα, λιγότερους υπολογιστές».

Αλλά στη συνέχεια, η DeepSeek ίσως προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, χρησιμοποιώντας μια διαδικασία γνωστή ως «απόσταξη» (distillation). Ουσιαστικά, η εταιρεία φέρεται να “βομβάρδισε” το ChatGPT με ερωτήσεις, κατέγραψε τις απαντήσεις και χρησιμοποίησε αυτά τα δεδομένα για να εκπαιδεύσει τα δικά της μοντέλα. Όταν ρωτήθηκε «Τι μοντέλο είσαι;», το πρόσφατα κυκλοφορημένο chatbot της DeepSeek αρχικά απάντησε «ChatGPT» (αν και πλέον δεν φαίνεται να δίνει αυτή την εξαιρετικά ύποπτη απάντηση).

Τι έκανε, πραγματικά, η DeepSeek – Γιατί κατηγορείται

Αυτό για το οποίο κατηγορείται η DeepSeek δεν είναι πως χάκαρε την αμερικανική εταιρεία, αλλά αυτό που φαίνεται πως έπραξε εξακολουθεί να αποτελεί παραβίαση των όρων χρήσης της OpenAI. Και αν πράγματι το έκανε, βοήθησε την εταιρεία να δημιουργήσει ένα ανταγωνιστικό μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης με πολύ χαμηλότερο κόστος από αυτό της OpenAI.

Οι επιπτώσεις των ενεργειών της DeepSeek θα μπορούσαν να επηρεάσουν ολόκληρη τη βιομηχανία.

• Ποιο είναι το νόημα να επενδύει κανείς δεκάδες εκατομμύρια δολάρια σε ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης, αν ένας ανταγωνιστής (είτε κινεζικός είτε άλλος) μπορεί απλώς να το αντιγράψει;

Αλλά η ιστορία της DeepSeek αποκαλύπτει επίσης πόσο εξαρτάται ακόμα η κινεζική τεχνολογική ανάπτυξη από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η DeepSeek χρησιμοποίησε τσιπ της αμερικανικής εταιρείας Nvidia για να δημιουργήσει το μοντέλο της και, όπως φαίνεται, μπορεί επίσης να αξιοποίησε αμερικανικά δεδομένα για την εκπαίδευσή του. Η Ουάσινγκτον μπορεί να εκμεταλλευτεί αυτό το πλεονέκτημα για να περιορίσει τις κινεζικές τεχνολογικές εταιρείες.

Η απαγόρευση πρόσβασης της Κίνας στους καρπούς της πιο προηγμένης αμερικανικής έρευνας βρίσκεται στον πυρήνα της ανταγωνιστικής στρατηγικής των ΗΠΑ. Για παράδειγμα, από τα τέλη του 2022, η κυβέρνηση Μπάιντεν ουσιαστικά απαγόρευσε στις αμερικανικές εταιρείες να πωλούν τα πιο προηγμένα τσιπ σε κινεζικές επιχειρήσεις. Η DeepSeek απέκτησε τα τσιπ της πριν τεθούν σε ισχύ οι έλεγχοι. (Αμερικανοί αξιωματούχοι ερευνούν επίσης εάν η εταιρεία μπορεί να αγόρασε απαγορευμένα τσιπ μέσω τρίτων στη Σιγκαπούρη.)

Σε μια συνέντευξη πέρυσι, ο ιδρυτής της DeepSeek, Liang Wenfeng, παραδέχτηκε ότι «το πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε δεν ήταν ποτέ τα χρήματα, αλλά το εμπάργκο στα προηγμένα τσιπ». Την περασμένη εβδομάδα, η εταιρεία περιόρισε την πρόσβαση νέων χρηστών, ισχυριζόμενη ότι υπήρχε απειλή χάκινγκ – αλλά είναι επίσης πιθανό το σύστημα να μην μπορεί να διαχειριστεί τον τεράστιο αριθμό των χρηστών.

Η κινεζική κυβέρνηση και η βιομηχανία τεχνολογικών τσιπ αγωνίζονται να αντικαταστήσουν τα απαγορευμένα αμερικανικά τσιπ με εγχώριες εναλλακτικές λύσεις, αλλά η τεχνολογία είναι περίπλοκη και δυσκολεύονται να καλύψουν τη διαφορά. Γι’ αυτό ο Κινέζος ηγέτης, Σι Τζινπίνγκ, άσκησε προσωπικά πιέσεις στον πρόεδρο Τζο Μπάιντεν για ελάφρυνση των ελέγχων.

Καιρός για αυστηρότερους αμερικανικούς περιορισμούς;

Τώρα, η επιτυχία της DeepSeek μπορεί να τρομάξει την Ουάσινγκτον, οδηγώντας την σε ακόμη αυστηρότερους περιορισμούς. Μέλη του Κογκρέσου έχουν ήδη ζητήσει την επέκταση της απαγόρευσης στα τσιπ ώστε να καλύψει ένα ακόμη ευρύτερο φάσμα τεχνολογιών.

Αλλά όσο κι αν η ιστορία της DeepSeek αποκαλύπτει την εξάρτηση της κινεζικής τεχνολογίας από τις αμερικανικές εξελίξεις, δείχνει επίσης ότι η διακοπή της διασυνοριακής ροής τεχνολογικών προϊόντων και τεχνογνωσίας μπορεί να απαιτεί περισσότερα από απλούς περιορισμούς στις εξαγωγές. Οι μηχανικοί της DeepSeek βρήκαν τρόπους να ξεπεράσουν τις προσπάθειες της Ουάσινγκτον να τους εμποδίσει και απέδειξαν ότι μπορούσαν – και θα συνέχιζαν – να κάνουν περισσότερα με λιγότερα, αντισταθμίζοντας την έλλειψη πόρων με δημιουργικότητα και με κάθε μέσο που ήταν απαραίτητο.

Η συνέπεια για τις Ηνωμένες Πολιτείες, σημειώνει ο Weifeng Zhong, ανώτερος σύμβουλος στο America First Policy Institute, είναι ότι «οι αμερικανικές εταιρείες και η κυβέρνηση πρέπει να τρέξουν πολύ πιο γρήγορα, γιατί ο αποκλεισμός μπορεί να μην είναι πάντα αποτελεσματικός στο να αποτρέψει την Κίνα από το να καλύψει τη διαφορά».

Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει την εξασφάλιση εφοδιαστικών αλυσίδων ημιαγωγών (τσιπ), την καλλιέργεια ταλέντων μέσω της εκπαίδευσης και την προσέλκυση ξένων ειδικών μέσω στοχευμένων μεταναστευτικών προγραμμάτων. Δεδομένου ότι ο τεχνολογικός πόλεμος είναι, στην ουσία του, μια μάχη ταλέντων, η Ουάσινγκτον θα μπορούσε ακόμη και να εξετάσει το ενδεχόμενο να χορηγεί πράσινες κάρτες σε Κινέζους μηχανικούς που αποφοιτούν από αμερικανικά πανεπιστήμια, ώστε να εργαστούν για εταιρείες της Silicon Valley αντί για τη DeepSeek.

Η στάση του Ντόναλντ Τραμπ και του Έλον Μασκ

Ο πρώην πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται να κατευθύνεται προς διαφορετική κατεύθυνση. Έχει επικρίνει έντονα τον “νόμο CHIPS”, που ψηφίστηκε το 2022 και παρέχει κρατική χρηματοδότηση για την ενίσχυση της βιομηχανίας ημιαγωγών στις Ηνωμένες Πολιτείες, και αντ’ αυτού προτιμά να επιβάλει δασμούς στα τσιπ από την Ταϊβάν.

Έχει επίσης απειλήσει να κλείσει το Υπουργείο Παιδείας. Επιπλέον, μια πρόσφατη αντιπαράθεση μεταξύ του ιδρυτή της Tesla, Έλον Μασκ, και υποστηρικτών του κινήματος MAGA σχετικά με τις βίζες για ξένους ειδικούς έδειξε ότι ορισμένα στοιχεία του Ρεπουμπλικανικού συνασπισμού αντιτίθενται τόσο έντονα στη μετανάστευση που δυσκολεύονται να προσελκύσουν το ταλέντο που απαιτεί η Silicon Valley.

Σε αυτή την περίπτωση, όμως, ο Τραμπ τάχθηκε υπέρ του προγράμματος βίζας, παίρνοντας το μέρος του Μασκ.

Ό,τι κι αν επιλέξουν να κάνουν οι Ηνωμένες Πολιτείες με το ταλέντο και την τεχνολογία τους, η DeepSeek έχει αποδείξει ότι οι Κινέζοι επιχειρηματίες και μηχανικοί είναι έτοιμοι να ανταγωνιστούν με κάθε δυνατό τρόπο, είτε μέσω εφευρέσεων, είτε μέσω παράκαμψης περιορισμών, είτε μέσω μίμησης.

Ίσως η DeepSeek είναι ο μεγάλος κινεζικός τεχνολογικός “χρυσός” που πολλοί πιστεύουν ότι θα γίνει. Ή ίσως αυτή η θέση ανήκει στην επόμενη μεγάλη κινεζική τεχνολογική εταιρεία, ή σε αυτήν που θα ακολουθήσει μετά και μετά και μετά… Άλλωστε, οι Κινέζοι έχουν αποδείξει ότι δεν εφησυχάζονται ποτέ και πως είναι πάντα ενωμένοι όταν πρόκειται να ανταγωνιστούν τους Αμερικανούς.