Ρούλα Σκουρογιάννη

Η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (Βιολόγος) και ο Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής και τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ), αναλύουν τα δεδομένα που αλλάζουν τον χάρτη της ογκολογικής φροντίδας.

Η δεκαετία της γονιδιωματικής έκρηξης

Τα τελευταία δέκα χρόνια, η πρόοδος στις τεχνολογίες ανάλυσης του DNA υπήρξε καταιγιστική. Η κλινική πράξη εξελίχθηκε από την απλή εξέταση μεμονωμένων γονιδίων στη χρήση εκτεταμένων πάνελ εκατοντάδων γονιδίων. Πλέον, τεχνολογίες όπως η αλληλούχιση ολόκληρου του εξώματος ή του γονιδιώματος κερδίζουν έδαφος, επιτρέποντας στους επιστήμονες να χαρτογραφήσουν με ακρίβεια τις «μεταλλάξεις-οδηγούς» που πυροδοτούν τη νόσο.

Αυτή η βαθιά κατανόηση των μοριακών μηχανισμών οδήγησε στην ανάπτυξη και έγκριση  στοχευμένων φαρμάκων, τα οποία παρεμβαίνουν συγκεκριμένα στις μοριακές αλλοιώσεις του όγκου, αυξάνοντας την αποτελεσματικότητα και μειώνοντας τις επώδυνες ανεπιθύμητες ενέργειες των παραδοσιακών θεραπειών.

Το τέλος της «εντοπισμένης» θεραπείας: Basket trials και ογκολογικά ανεξάρτητα φάρμακα

Μια από τις σημαντικότερες ανατροπές στην έρευνα είναι οι λεγόμενες «basket trials». Πρόκειται για κλινικές δοκιμές όπου η θεραπεία επιλέγεται με βάση το μοριακό προφίλ του όγκου και όχι το όργανο στο οποίο εντοπίζεται (π.χ. πνεύμονας, μαστός ή έντερο).

Σήμερα, διαθέτουμε εγκεκριμένες θεραπείες με «ογκολογικά ανεξάρτητο» χαρακτήρα (tumor-agnostic therapies). Αυτά τα φάρμακα χορηγούνται σε ασθενείς με τελείως διαφορετικούς τύπους καρκίνου, υπό την προϋπόθεση ότι οι όγκοι τους φέρουν την ίδια ακριβώς γενετική αλλοίωση. Παρότι η προσέγγιση αυτή είναι ακόμη σε πρώιμο στάδιο, οι προοπτικές για το άμεσο μέλλον είναι τεράστιες.

Από τη μονοθεραπεία στους ορθολογικούς συνδυασμούς

Η κλινική εμπειρία έδειξε ότι ο καρκίνος είναι ένας «έξυπνος» εχθρός που συχνά αναπτύσσει αντοχή όταν στοχεύεται μόνο ένας μοριακός μηχανισμός. Για τον λόγο αυτό, η έρευνα στρέφεται πλέον:

·         Στην κατανόηση των μηχανισμών αντοχής των καρκινικών κυττάρων.

·         Στην ανακάλυψη βιοδεικτών που θα προβλέπουν με ακρίβεια ποιοι ασθενείς θα ωφεληθούν από κάθε φάρμακο.

·         Στη δημιουργία ορθολογικών συνδυασμών φαρμάκων που προσφέρουν πιο διαρκή και σταθερά αποτελέσματα.

Ψηφιακή υποστήριξη και Μοριακά Ογκολογικά Συμβούλια

Με τον όγκο των δεδομένων να αυξάνεται εκθετικά, ο γιατρός χρειάζεται νέα εργαλεία για τη λήψη αποφάσεων. Η σύγχρονη ογκολογία επιστρατεύει:

1.      Βάσεις δεδομένων: Διασύνδεση γενετικών αλλοιώσεων με διαθέσιμες θεραπείες και τρέχουσες κλινικές δοκιμές.

2.      Μοριακά Ογκολογικά Συμβούλια: Διεπιστημονικές ομάδες που αναλύουν τα γονιδιωματικά ευρήματα για να προτείνουν την ιδανική λύση για τον κάθε ασθενή.

3.      Συστήματα υποστήριξης αποφάσεων: Ψηφιακά πλαίσια αξιολόγησης που μετατρέπουν την πληροφορία σε κλινική πράξη.

Στοχεύοντας το «ανέφικτο»: KRAS, CAR–T και διειδικά αντισώματα

Ιδιαίτερη αισιοδοξία επικρατεί για την αντιμετώπιση καρκίνων που θεωρούνταν «δύσκολοι». Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι μεταλλάξεις στο γονίδιο KRAS, οι οποίες επί δεκαετίες θεωρούνταν «μη στοχεύσιμες» (undruggable), αλλά πλέον βρίσκονται στο στόχαστρο νέων φαρμάκων.

Παράλληλα, νέες κατηγορίες θεραπειών μεταμορφώνουν την πρόγνωση:

·         Συζεύγματα αντισώματος-φαρμάκου (ADCs): «Έξυπνες βόμβες» που μεταφέρουν τη χημειοθεραπεία απευθείας στο καρκινικό κύτταρο.

·         Διειδικά αντισώματα: Φάρμακα που συνδέουν το καρκινικό κύτταρο με το ανοσοποιητικό σύστημα.

·         CAR-T cell therapies: Τροποποιημένα κύτταρα του ίδιου του ασθενούς που επιτίθενται στον όγκο.

Προκλήσεις και το μέλλον της ιατρικής ακριβείας

Η επόμενη φάση θα περιλαμβάνει ακόμη πιο σύνθετες αναλύσεις, όπως τα RNA πάνελ και η πρωτεομική, καθώς και την εξατομίκευση της ανοσοθεραπείας. Ωστόσο, η μεγάλη πρόκληση παραμένει η εφαρμογή στην καθημερινή κλινική πράξη:

·         Ποια εξέταση είναι η καταλληλότερη;

·         Πώς ερμηνεύονται σωστά τα αποτελέσματα;

·         Πώς θα διασφαλιστεί η πρόσβαση των ασθενών σε διεθνείς κλινικές δοκιμές;

Το μέλλον της ογκολογίας είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI). Μέσα από τη συνεργασία ακαδημαϊκών ιδρυμάτων και φαρμακευτικής βιομηχανίας, το σύστημα υγείας θα μπορεί να «μαθαίνει» από κάθε ασθενή, προσφέροντας συνεχώς πιο στοχευμένες, αποτελεσματικές και ελπιδοφόρες θεραπείες.

*Μικρό λεξικό της νέας Ογκολογίας: Οι όροι που πρέπει να γνωρίζουμε

Για την καλύτερη κατανόηση των εξελίξεων στην εξατομικευμένη ιατρική, συγκεντρώσαμε και επεξηγούμε με απλά λόγια τις βασικές έννοιες που αναφέρονται στο άρθρο:

·         Γονιδιωματική (Genomics): Ο κλάδος της βιολογίας που μελετά το σύνολο του γενετικού υλικού (DNA) ενός οργανισμού. Στον καρκίνο, η γονιδιωματική ανάλυση μας επιτρέπει να εντοπίσουμε τις συγκεκριμένες «βλάβες» ή μεταλλάξεις που κάνουν έναν όγκο να αναπτύσσεται.

·         Βιοδείκτες (Biomarkers): Πρόκειται για βιολογικά «σημάδια» (μόρια, πρωτεΐνες ή γονίδια) που ανιχνεύονται στο αίμα, στα ούρα ή στους ιστούς. Οι βιοδείκτες λειτουργούν ως πυξίδα για τους γιατρούς, καθώς δείχνουν αν μια θεραπεία θα είναι αποτελεσματική ή αν η νόσος εξελίσσεται.

·         Ανοσοθεραπεία (Immunotherapy): Μια επαναστατική κατηγορία θεραπείας που δεν στοχεύει απευθείας τον καρκίνο, αλλά «εκπαιδεύει» ή ενεργοποιεί το ίδιο το ανοσοποιητικό σύστημα του ασθενούς, ώστε να αναγνωρίζει και να καταστρέφει τα καρκινικά κύτταρα.

·         Στοχευμένη θεραπεία (Targeted Therapy): Φάρμακα σχεδιασμένα να επιτίθενται μόνο σε συγκεκριμένα «ελαττωματικά» μόρια των καρκινικών κυττάρων, αφήνοντας ανέπαφα τα υγιή κύτταρα. Αυτό μειώνει τις παρενέργειες σε σχέση με την κλασική χημειοθεραπεία.

·         Μεταλλάξεις-Οδηγοί (Driver Mutations): Οι συγκεκριμένες γενετικές αλλαγές που «οδηγούν» τον καρκίνο να εξαπλωθεί. Η ταυτοποίησή τους είναι το «κλειδί» για να βρεθεί το κατάλληλο στοχευμένο φάρμακο.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται η Δράση Πρόληψης κατά της Παχυσαρκίας, με τη δυναμική συμμετοχή και τη θεσμική στήριξη των φαρμακείων της χώρας, όπως ανακοινώνει ο Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος (ΠΦΣ).

Από την Παρασκευή 2 Ιανουαρίου 2026, ημερομηνία κατά την οποία ξεκίνησε η δυνατότητα εκτέλεσης των σχετικών συνταγών από τα φαρμακεία, η ανταπόκριση του φαρμακευτικού κόσμου είναι εντυπωσιακή και διαρκώς αυξανόμενη.

Παράλληλα, ο ΠΦΣ έχει ενεργοποιήσει καμπάνια ενημέρωσης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (@pfs.greece), αναδεικνύοντας τον ρόλο των φαρμακοποιών ως κρίσιμων συμμάχων στη δημόσια υγεία και στην πρόληψη χρόνιων νοσημάτων.

Χιλιάδες φαρμακεία εντάσσονται στη δράση – Ο αριθμός αυξάνεται καθημερινά

Ήδη περισσότερα από 5.000 φαρμακεία, σε ολόκληρη τη χώρα, έχουν ολοκληρώσει τη διαδικασία υποβολής της απαραίτητης αίτησης και συμμετέχουν ενεργά στη Δράση Πρόληψης κατά της Παχυσαρκίας. Ο αριθμός αυτός αυξάνεται καθημερινά, επιβεβαιώνοντας τον καθοριστικό ρόλο του φαρμακείου ως προσβάσιμης και αξιόπιστης δομής πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας.

Μέσω της δράσης, παρέχεται δωρεάν φαρμακευτική αγωγή και υποστήριξη στους δικαιούχους του προγράμματος «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ», που στοχεύει στην πρόληψη και την αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών κινδύνων που σχετίζονται με την παχυσαρκία. Σημαντικό στοιχείο του προγράμματος είναι ότι αφορά τόσο ασφαλισμένους όσο και ανασφάλιστους πολίτες, ενισχύοντας την ισότιμη πρόσβαση στις υπηρεσίες πρόληψης.

Ενεργός συμμετοχή των φαρμακοποιών σε όλα τα στάδια του προγράμματος

Οι φαρμακοποιοί δεν περιορίζονται στην απλή εκτέλεση των συνταγών. Συμμετέχουν ουσιαστικά σε όλα τα στάδια της δράσης, παρέχοντας:

• την εκτέλεση των συνταγογραφούμενων θεραπειών,
• τη διάθεση της φαρμακευτικής αγωγής στους δικαιούχους,
• και την αναλυτική ενημέρωση και υποστήριξη των πολιτών καθ’ όλη τη διάρκεια του προγράμματος.

Οι δικαιούχοι έχουν προηγουμένως λάβει παραπεμπτικό για αξιολόγηση από Δημόσιες Δομές Υγείας, διασφαλίζοντας ότι η παρέμβαση εντάσσεται σε οργανωμένο και επιστημονικά τεκμηριωμένο πλαίσιο πρόληψης.

Το οικονομικό αποτύπωμα της πρόληψης: Όφελος για το ΕΣΥ και τη βιωσιμότητα του συστήματος

Πέρα από τη σαφή υγειονομική της σημασία, η πρόληψη και η έγκαιρη αντιμετώπιση της παχυσαρκίας έχει καθοριστικό οικονομικό όφελος για το Εθνικό Σύστημα Υγείας (ΕΣΥ). Η παχυσαρκία συνδέεται άμεσα με αυξημένη νοσηρότητα και υψηλό κόστος περίθαλψης, καθώς αποτελεί βασικό παράγοντα κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα, σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, υπέρταση και άλλες χρόνιες παθήσεις που απαιτούν μακροχρόνια φαρμακευτική αγωγή, συχνές ιατρικές επισκέψεις και, συχνά, νοσηλείες. Οι παρεμβάσεις πρόληψης σε πρώιμο στάδιο, όπως αυτές που υλοποιούνται μέσω του προγράμματος «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» με τη συμμετοχή των φαρμακείων, μειώνουν την πιθανότητα εμφάνισης επιπλοκών και αποτρέπουν μελλοντικές δαπανηρές εισαγωγές στο νοσοκομείο. Παράλληλα, η αξιοποίηση του δικτύου των φαρμακείων, ως χαμηλού κόστους και υψηλής προσβασιμότητας δομών πρωτοβάθμιας φροντίδας, περιορίζει την πίεση στα νοσοκομεία και επιτρέπει την πιο αποδοτική κατανομή των πόρων του ΕΣΥ, ενισχύοντας τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά του.

Οδηγός για τους ασθενείς από τον ΠΦΣ: Επιστημονική τεκμηρίωση και πρακτικές οδηγίες

Στο πλαίσιο της δράσης, η επιστημονική ομάδα του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου έχει εκπονήσει έναν πλήρη και αναλυτικό οδηγό για τους ασθενείς, με σαφείς κατευθυντήριες οδηγίες που ενισχύουν τη σωστή εφαρμογή της θεραπείας και την ασφαλή συμμετοχή στο πρόγραμμα.

Ο οδηγός περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, ενότητες που αφορούν:

• βασικές κατευθυντήριες οδηγίες για τους ασθενείς,
• την κατανόηση της συνταγογραφημένης αγωγής και των οδηγιών χρήσης,
• την αναγνώριση και τη διαχείριση πιθανών παρενεργειών,
• τον συνδυασμό της φαρμακευτικής θεραπείας με αλλαγές στον τρόπο ζωής, όπως η υιοθέτηση υγιεινής διατροφής και η αύξηση της σωματικής δραστηριότητας,
• καθώς και τη σημασία της συνεργασίας με υπεύθυνο επαγγελματία υγείας για την αναζήτηση της κατάλληλης υποστήριξης και καθοδήγησης.

Τα φαρμακεία ως πυλώνας δημόσιας υγείας και πρόληψης

Η Δράση Πρόληψης κατά της Παχυσαρκίας αναδεικνύει, σε καθημερινή βάση, τον πολυδιάστατο ρόλο των φαρμακείων στη δημόσια υγεία. Ως το πιο άμεσα προσβάσιμο σημείο επαφής των πολιτών με το σύστημα υγείας, τα φαρμακεία συμβάλλουν ουσιαστικά:

• στην πρόληψη και έγκαιρη αντιμετώπιση της παχυσαρκίας,
• στη μείωση των καρδιαγγειακών κινδύνων,
• και στη συνολική ενίσχυση της κουλτούρας πρόληψης στον πληθυσμό.

Η ενεργός συμμετοχή των φαρμακοποιών στο πρόγραμμα «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» επιβεβαιώνει ότι η φαρμακευτική φροντίδα μπορεί να λειτουργήσει ως κρίσιμος κρίκος στην αλυσίδα της πρόληψης, με απτό όφελος τόσο για τη δημόσια υγεία όσο και για τη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας.

Σύμφωνα με τη διευθύντρια του Εργαστηρίου Πυρηνικής Ιατρικής, καθηγήτρια Σοφία Κουκουράκη, το νοσοκομείο αναζητά πλέον λύσεις για εμβόλιμα και εκτός ωραρίου ραντεβού, ώστε οι ασθενείς που έχασαν τη σημερινή εξέταση –μεταξύ των οποίων άτομα που χρειάζονται PET-SCAN για σταδιοποίηση καρκίνου και προσδιορισμό θεραπευτικής στρατηγικής– να μην επιβαρυνθούν περαιτέρω χρονικά. Όπως αναφέρει, η μονάδα ήδη προγραμματίζει εξετάσεις για τον Απρίλιο, δείγμα της τεράστιας πίεσης στο σύστημα.

Το θέμα δημοσιοποίησε με ανάρτησή του στο Facebook ο καθηγητής Πνευμονολογίας Νίκος Τζανάκης, ο οποίος περιέγραψε μια εικόνα «αποκαρδιωτική» στο ΠΑΓΝΗ και έθεσε σειρά καίριων ερωτημάτων για τη βία και τις καταστροφές που σημειώθηκαν στο αεροδρόμιο:

«Ποιος ανάθρεψε αυτά τα νέα παιδιά έτσι ώστε να μετατρέπουν την αγροτική/κτηνοτροφική κατσούνα —σύμβολο άγιου μόχθου και αξιοπρέπειας των παππούδων μας— σε όργανο βίας; Ποιος νομιμοποιεί στα μάτια τους την καταστροφή δημόσιας και ιδιωτικής περιουσίας;»

Στο εκτενές του κείμενο, ο καθηγητής αναφέρεται στους 20 ογκολογικούς ασθενείς και τις οικογένειές τους που βρίσκονται πλέον σε αγωνιώδη αναμονή, επισημαίνοντας ότι η κοινωνία πρέπει να αναλογιστεί το μερίδιο ευθύνης της:

«Πώς γίνεται να καταστρέφουμε τόσο απερίσκεπτα τη ζωή ο ένας του άλλου;»

Ο κ. Τζανάκης διευκρινίζει ότι η ευθύνη δεν βαραίνει τους έντιμους και σκληρά εργαζόμενους αγρότες, αλλά αποτελεί ζήτημα συλλογικής παθογένειας και ανοχής σε συμπεριφορές που οδηγούν σε «καταστροφική αδράνεια και κοινωνική απάθεια».

Τα συγκεκριμένα ραδιοφάρμακα, που είναι εξαιρετικά ευαίσθητα, παράγονται στην Αθήνα και μεταφέρονται καθημερινά στην Κρήτη. Η καθυστέρηση λίγων ωρών αρκεί για να καταστούν ακατάλληλα. Έτσι, η σημερινή διακοπή επηρέασε άμεσα ασθενείς που εξαρτώνται από την έγκαιρη διάγνωση για την πορεία της ασθένειάς τους.

Η διευθύντρια του εργαστηρίου περιγράφει την απόγνωση στην οποία βρέθηκαν οι ασθενείς, αλλά και το προσωπικό: «Ήμουν έτοιμη να πάω στο αεροδρόμιο, να βρω έναν αγρότη που έδειχνε επικεφαλής και να τον παρακαλέσω να επιτρέψει την πτήση με τα φάρμακα», δηλώνει χαρακτηριστικά.

Οι πράξεις αυτές εκτιμάται ότι διαπράχθηκαν την περίοδο 2017–2021 στο Royal Stoke University Hospital στο Στόουκ-ον-Τρεντ και στο Russells Hall Hospital στο Ντάντλι.

Σύμφωνα με την αστυνομία του Staffordshire, ο Spencer κατηγορείται για 15 περιπτώσεις σεξουαλικής επίθεσης, 17 επιθέσεις με διείσδυση, εννέα περιπτώσεις σεξουαλικής επίθεσης σε παιδί κάτω των 13 ετών, τρεις επιθέσεις με διείσδυση σε παιδί κάτω των 13 και μία απόπειρα επίθεσης με διείσδυση.

Οι κατηγορίες προέκυψαν μετά από μακρά και σύνθετη έρευνα της Μονάδας Δημόσιας Προστασίας, που εξέτασε μεγάλο όγκο στοιχείων και καταθέσεων, ρίχνοντας φως στην υπόθεση που έχει συγκλονίσει την κοινή γνώμη.

Ο Ben Samples, αναπληρωτής επικεφαλής εισαγγελέας της CPS West Midlands, δήλωσε ότι υπήρχε επαρκής βάση για την άσκηση δίωξης, τονίζοντας παράλληλα τη σοβαρότητα των καταγγελλόμενων αδικημάτων.

Ο Spencer αναμένεται να εμφανιστεί στο Δικαστικό Κέντρο του North Staffordshire στις 20 Ιανουαρίου 2026. Η υπόθεση παραμένει σε εξέλιξη και ο κατηγορούμενος τελεί υπό το τεκμήριο της αθωότητας έως την ολοκλήρωση της δίκης.

Η αντιπροσωπεία ζήτησε την άμεση απόσυρση της εγκυκλίου του υφυπουργού για τη μεταφορά ασθενών προς ακούσια εξέταση, καθώς αποτελεί το βασικό επιχείρημα της μηνυτήριας αναφοράς. Ωστόσο, ο υφυπουργός αρνήθηκε να την αποσύρει, αρνήθηκε επίσης να συνεργαστεί με το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη για την έκδοση ουσιαστικής συμπληρωματικής οδηγίας που θα άρει τις συγκρούσεις και θα προστατεύει το προσωπικό στα ψυχιατρικά επείγοντα.

Κενό πρωτοκόλλου και ασάφειες στις εφημερίες

Καμία δέσμευση δεν δόθηκε για τον τρόπο οργάνωσης των εφημεριών στα ψυχιατρικά τμήματα, κυρίως στην περίπτωση που δεν υπάρχουν διαθέσιμες κλίνες. Η μόνη «οδηγία» που μεταφέρθηκε ήταν ότι η αστυνομία θα αποδεσμεύεται άμεσα, αφήνοντας τη συνολική ευθύνη στη νοσηλευτική μονάδα, χωρίς, ωστόσο, να αποσαφηνίζεται σε ποιον θα απευθύνονται οι ψυχίατροι και πώς θα γίνεται η διαχείριση.

Ο υφυπουργός δεσμεύτηκε μόνο για τη μέριμνα, ώστε οι ψυχιατρικές κλινικές ενηλίκων των γενικών νοσοκομείων να εφημερεύουν εντός της γενικής εφημερίας του νοσοκομείου.

Διάλογος-εμπαιγμός, σύμφωνα με τις Ενώσεις Γιατρών

Η ΕΙΝΑΠ και η ΟΕΝΓΕ χαρακτήρισαν τη συνάντηση «εμπαιγμό», καθώς –όπως υποστηρίζουν– το υπουργείο Υγείας δεν ανέλαβε καμία ευθύνη για την όξυνση της κατάστασης, παρά τις επαναλαμβανόμενες προειδοποιήσεις των εργαζομένων. Υπενθυμίζουν ότι είχαν ήδη σημειωθεί συλλήψεις δύο ψυχιάτρων το καλοκαίρι, ενώ συνεχίζονται προκαταρκτικές εξετάσεις εις βάρος γιατρών για παράβαση καθήκοντος.

Η έντονη κριτική κορυφώθηκε όταν οι εκπρόσωποι του υπουργείου, προβάλλοντας ως προτεραιότητα την «αποδέσμευση της αστυνομίας», υποστήριξαν ότι έτσι προστατεύονται τα δικαιώματα των ασθενών. Την ίδια στιγμή, παραδέχονταν ότι η λύση στο πρόβλημα των ελλιπών κλινών θα μπορούσε να δοθεί… με περισσότερα ράντζα.

Ασθενείς σε διαδρόμους – Η συζήτηση για τα ανθρώπινα δικαιώματα

Σύμφωνα με τις Ενώσεις Γιατρών, η στάση αυτή υπονομεύει την έννοια των ανθρωπίνων δικαιωμάτων: υποστελέχωση, ράντζα, ασθενείς στοιβαγμένοι σε διαδρόμους χωρίς ιδιωτικότητα και χωρίς πλήρεις εργαστηριακούς ελέγχους όλο το 24ωρο.

Παράλληλα, η εγκύκλιος του υφυπουργού αλλά και η νέα διάταξη για το «ψυχιατρικό ΕΚΑΒ» αντιμετωπίζουν τη μεταφορά ασθενών ως απλή διεκπεραιωτική διαδικασία, αγνοώντας τις ιδιαίτερες ανάγκες ανθρώπων με ψυχικές διαταραχές. Όπως υπενθυμίζουν οι ψυχίατροι, η ακούσια εξέταση απαιτεί χρόνο, εξειδίκευση, συνεργασία πολλών ειδικοτήτων και ένα πλήρως ανεπτυγμένο δημόσιο δίκτυο ψυχικής υγείας. «Ο ασθενής δεν είναι βαλίτσα», σημειώνουν χαρακτηριστικά, ενώ θεωρούν εντελώς ακατάλληλο να κρίνει την ασφάλεια του ασθενούς ο συνοδός αστυνομικός.

Τα αιτήματα των Ενώσεων

Οι εκπρόσωποι των γιατρών θέτουν ξεκάθαρα αιτήματα:

·         Άμεση παύση όλων των ποινικών διώξεων σε βάρος ψυχιάτρων.

·         Έκδοση συμπληρωματικής εγκυκλίου που θα ορίζει ότι, όταν δεν υπάρχει διαθέσιμη κλίνη, η ευθύνη διαχείρισης ανήκει στη νοσηλευτική μονάδα μέσω της θεσμοθετημένης ιεραρχικής δομής – και όχι στον εφημερεύοντα ψυχίατρο.

·         Ενίσχυση στελέχωσης και λειτουργίας των δημόσιων δομών ψυχικής υγείας, με επένδυση στην πρόληψη και στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα.

Στο τέλος της συνάντησης υπήρξε μόνο μια δέσμευση: εξίσωση του επιδόματος αγόνου για ψυχιάτρους και παιδοψυχιάτρους, καθώς και η συμμετοχή τους σε όλα τα επιστημονικά και διοικητικά όργανα των νοσοκομείων (διοικητικό συμβούλιο, επιστημονικό συμβούλιο).

«Κανένας ψυχίατρος μόνος» – Η συνέχεια των κινητοποιήσεων

Οι Ενώσεις Γιατρών δηλώνουν ότι θα συνεχίσουν δυναμικά, υπογραμμίζοντας πως κανένας ψυχίατρος δεν θα μείνει μόνος του απέναντι στις νέες πιέσεις. «Είμαστε όλοι μαζί», καταλήγει η ανακοίνωση, δίνοντας τον τόνο για τις επόμενες διεκδικήσεις στον ευαίσθητο χώρο της ψυχικής υγείας.

Με θέμα της ομιλίας «Ο ασθενής ως καταναλωτής ασφαλιστικών υπηρεσιών και υπηρεσιών υγείας», η κ. Αθανασίου υπογράμμισε ότι «παρά τον μη δεσμευτικό χαρακτήρα των παρεμβάσεων του Συνηγόρου του Καταναλωτή, το υψηλό ποσοστό επίλυσης των διαφορών μέσω της διαμεσολάβησης στους κλάδους της ιδιωτικής ασφάλισης και της υγείας καταδεικνύει ότι η Αρχή χαίρει της ευρείας αποδοχής του κλάδου. Η ανεξάρτητη φύση και λειτουργία της επιτρέπει την αποτελεσματική και αμερόληπτη παρέμβασή της, διασφαλίζοντας τα συμφέροντα καταναλωτών και προμηθευτών, των οποίων κερδίζει την εμπιστοσύνη, καθώς τους βοηθάει να αποκαταστήσουν τη σχέση τους με τον πελάτη και να βελτιώσουν την πελατοκεντρκή τους αντίληψη, ενώ ταυτόχρονα συμβάλλει στην αποσυμφόρηση της δικαιοσύνης».

Στη συνέχεια αναφέρθηκε, ενδεικτικά, σε κάποια από τα ζητήματα που έχει χειριστεί ο Συνήγορος του Καταναλωτή, προκειμένου να γίνει αντιληπτή η συνδρομή που παρέχεται στον ασφαλισμένο ασθενή μέσω της εξωδικαστικής επίλυσης.

Καθυστερήσεις και αδικαιολόγητες αρνήσεις αποζημιώσεων

Όπως σημείωσε η κ. Αθανασίου, ο Συνήγορος διεκπεραιώνει πολλά αιτήματα που αφορούν σε καθυστέρηση καταβολής ασφαλιστικών αποζημιώσεων, αλλά και σε άρνηση εκ μέρους των ασφαλιστικών εταιρειών για παροχή ασφαλιστικής κάλυψης κατά παράβαση των όρων των ασφαλιστηρίων συμβολαίων.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν η επαναλαμβανόμενη αξίωση εκ μέρους της ασφαλιστικής εταιρείας, προκειμένου να εξετάσει την ασφαλιστική απαίτηση, να προσκομίσει ο ασφαλισμένος έγγραφα που δεν υφίστανται (π.χ. ιατρικές εξετάσεις που δεν διαθέτει) ή εξουσιοδότηση για την πρόσβαση της εταιρείας στην ηλεκτρονική συνταγογράφησή του, έτσι ώστε να αποθαρρυνθεί από την άσκηση των συμβατικών δικαιωμάτων του. Σε άλλες περιπτώσεις, οι ασφαλιστικές εταιρείες που είναι πάροχοι ασφαλιστικών υπηρεσιών και όχι πάροχοι υπηρεσιών υγείας επικαλούνται ότι μία εξέταση, μία νοσηλεία ή μία χρησιμοποιούμενη σύγχρονη μέθοδος χειρουργικής επέμβασης, όπως για παράδειγμα, η ρομποτική, δεν είναι ιατρικώς αναγκαία και αρνούνται την κάλυψη των εξόδων της, παραβλέποντας ότι το ιατρικώς αναγκαίο κρίνεται από τον θεράποντα ιατρό που φέρει την ευθύνη για την αποκατάσταση της υγείας του ασθενή. Ο Συνήγορος του Καταναλωτή σε αυτές τις περιπτώσεις επισημαίνει ότι η συνεχής πρόοδος της ιατρικής επιστήμης επιτυγχάνει τη θεραπεία παθήσεων με καινοτόμες μεθόδους, το οποίο, μάλιστα, λαμβάνεται υπόψη από τις ασφαλιστικές εταιρείες για την τιμολόγηση του ασφαλίστρου και συνεπώς τέτοιες μέθοδοι αποδεκτές από την ιατρική κοινότητα πρέπει να τυγχάνουν ασφαλιστικής κάλυψης.

Επιπλέον, συχνά, οι ασφαλιστικές εταιρείες αρνούνται να καταβάλουν κατά την απολογιστική αποζημίωση στους ασφαλισμένους το σύνολο της ιατρικής αμοιβής που οι ασθενείς κατέβαλαν στους θεράποντες ιατρούς τους, με τον ισχυρισμό ότι πρόκειται για υπέρμετρες αμοιβές χρησιμοποιώντας, ωστόσο, ως κριτήριο τα όρια ιατρικών αμοιβών που έχουν συμφωνηθεί με συμβάσεις με συγκεκριμένα ιδιωτικά νοσοκομεία.

Η Αρχή, όπως τόνισε η κ. Αθανασίου, έχει επανειλημμένως υπογραμμίζει ότι τα εν λόγω όρια σε καμία περίπτωση δεν δεσμεύουν τους ασφαλισμένους που έχουν απεριόριστη κάλυψη βάσει των ασφαλιστηρίων συμβολαίων τους. Δεν τίθεται περιορισμός στους ασφαλισμένους σχετικά με την επιλογή θεράποντα ιατρού ή κλινικής, ενώ με την άρνηση της εταιρείας να καταβάλει το σύνολο της δαπάνης που προέκυψε δημιουργείται σύγχυση στον ασφαλισμένο – καταναλωτή ως προς το περιεχόμενο της προσφερόμενης ασφαλιστικής κάλυψης και της έκτασης των συμβατικών δεσμεύσεων της ασφαλιστικής εταιρείας.

Ιδιαίτερα, η κ. Αθανασίου σημείωσε ότι ο Συνήγορος του Καταναλωτή έχει εκθέσει τον προβληματισμό του σχετικά με τη διαφορετική τιμολογιακή πολιτική που ακολουθούν οι πάροχοι υγείας στους ασθενείς οι οποίοι διατηρούν ασφαλιστήρια συμβόλαια υγείας, εφαρμόζοντας τιμολόγια που έχουν συμφωνήσει με τις ασφαλιστικές εταιρείες που είναι κατά πολύ ακριβότερα από αυτά που πληρώνει ιδιωτικά ο ασθενής που στερείται ιδιωτικής ασφάλισης για τις ίδιες υπηρεσίες υγείας και τα οποία δεν τελούν σε γνώση του ασθενή, παρά μόνο μετά την ολοκλήρωση της νοσηλείας του. Η ίδια πρόσθεσε πως οι εταιρείες, καταβάλλοντας αποζημιώσεις σύμφωνα με τα εν λόγω υψηλά τιμολόγια, εφαρμόζουν εν συνεχεία μεγάλες αυξήσεις στα ασφάλιστρα επικαλούμενες τον δείκτη ζημιάς τους.

Τονίστηκε ότι ο Συνήγορος του Καταναλωτή συνεργάζεται με άλλες Ανεξάρτητες Αρχές, καθώς και με οργανισμούς και άλλους φορείς του Δημοσίου, ενώ τηρεί και μνημόνιο συνεργασίας με τον Ιατρικό Σύλλογο Αθήνας, από τον οποίο συχνά ζητάει τη συνδρομή για θέματα που άπτονται ιατρικών γνώσεων. Αυτή η συνεργασία, λοιπόν, ενισχύει την αποτελεσματικότητα των δράσεών της Αρχής και διασφαλίζει την ολοκληρωμένη προστασία των δικαιωμάτων των καταναλωτών.

Ενδεικτικά αναφέρεται ότι κατά τη διερεύνηση αναφοράς ο Συνήγορος του Καταναλωτή προέβη σε διαβίβασή της στην Αυτοτελή Διεύθυνση Ελέγχου Συμβάσεων και Παρόχων ΕΟΠΥΥ, καθώς ο καταναλωτής παραπονείτο ότι ιδιωτικό διαγνωστικό κέντρο τον χρέωσε με μεγαλύτερο ποσό της προβλεπόμενης συμμετοχής του ΕΟΠΥΥ λόγω της πραγματοποίησης της εξέτασης με ειδική ψηφιακή επεξεργασία, ενώ είχε καταργηθεί η δυνατότητα ο συμβεβλημένος πάροχος υγείας να εισπράττει μεγαλύτερη συμμετοχή από τους ασφαλισμένους για περιπτώσεις εξετάσεων υψηλής καινοτομίας.

Σε άλλες περιπτώσεις αναφορών κατά ιδιωτικών κλινικών που προκύπτει ζήτημα ελλιπούς προσυμβατικής ενημέρωσης ως προς τις χρεώσεις τους, εάν διαπιστωθεί ότι υφίσταται αρκετά μεγάλη απόκλιση ανάμεσα στη χρέωση που πραγματοποιήθηκε και στη χρέωση για την οποία ο ασθενής – καταναλωτής είχε ενημερωθεί προσυμβατικά, ο Συνήγορος του Καταναλωτή παρεμβαίνει για τη μερική διαγραφή οφειλομένων νοσηλίων, επιτυγχάνοντας σε πολλές περιπτώσεις τη συμβιβαστική επίλυση της ανακύψασας διαφοράς. Σε περιπτώσεις που διαπιστώνεται ότι δεν υπάρχει δημοσιευμένος τιμοκατάλογος των υπηρεσιών υγείας, ο Συνήγορος του Καταναλωτή παραπέμπει για έλεγχο στη Διυπηρεσιακή Μονάδα Ελέγχου Αγοράς (ΔΙ.Μ.Ε.Α), η οποία σε περίπτωση που από τον έλεγχό της στην έδρα της κλινικής διαπιστώσει παράβαση της κείμενης νομοθεσίας προβαίνει σε επιβολή προστίμου.

Επίσης, έχει διαπιστωθεί πολλές φορές ότι στις αποδείξεις παροχής υπηρεσιών των ιδιωτικών κλινικών δεν αναγράφονται αναλυτικά οι χρεώσεις, αλλά μόνο ένα συνολικό ποσό χρέωσης, χωρίς να λαμβάνει συγχρόνως ενημέρωση ο ασφαλισμένος καταναλωτής για το ποσό με το οποίο συμμετείχε η ασφαλιστική εταιρεία του, παρά μόνο για το ποσό που τιμολογήθηκε στον ίδιο, προκειμένου να μπορεί να ελέγξει τόσο τις χρεώσεις του νοσοκομείου όσο και το αν τηρήθηκαν οι όροι της ασφαλιστικής σύμβασής του.

«Ο Συνήγορος του Καταναλωτή διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στην προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών στους τομείς της υγείας και της ιδιωτικής ασφάλισης. Με τις παρεμβάσεις του, την ενημέρωση του κοινού, τη συνεργασία με άλλους φορείς, την ευαισθητοποίηση των προμηθευτών ασφαλιστικών υπηρεσιών και υπηρεσιών υγείας στο να σταθούν δίπλα στον ασθενή πελάτη τους στη δύσκολη διαδρομή που διανύει, συμβάλλει στη διασφάλιση ενός δίκαιου και διαφανούς περιβάλλοντος για τους καταναλωτές», κατέληξε η κ. Αθανασίου.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Έντονη αντίδραση των ασθενών στις προτάσεις του ΣΦΕΕ

Την έντονη αντίθεσή τους στις θέσεις του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδας (ΣΦΕΕ) εκφράζουν οι Σύλλογοι Ασθενών, με αιχμή το πρόσφατο Position Paper για το πλάσμα.
Η Ελληνική Ομοσπονδία Θαλασσαιμίας (ΕΟΘΑ) χαρακτηρίζει το κείμενο “επικίνδυνο” για τη δημόσια ασφάλεια του αίματος και επισημαίνει ότι «υπονομεύει το εθνικό μοντέλο εθελοντικής αιμοδοσίας» που διασφαλίζει εδώ και δεκαετίες την επάρκεια των παραγώγων αίματος στη χώρα.

Επίσης, οι Σύλλογοι Ασθενών αντιδρούν έντονα και με αφορμή την εκφρασμένη πρόθεση του υπουργείου Υγείας να επιτρέψει ιδιωτικά κέντρα συλλογής πλάσματος, τονίζοντας ότι κάτι τέτοιο θα οδηγήσει σε εμπορευματοποίηση του αίματος και θα απειλήσει την επάρκεια και ασφάλεια των παραγώγων του. Η συζήτηση αναζωπυρώθηκε μετά τις δηλώσεις του υπουργού Υγείας προς την Ένωση Φαρμακοβιομηχανιών Πρωτεϊνών Πλάσματος (PTTA) και με αφορμή πρόσφατο συνέδριο ασθενών, όπου τέθηκε ξανά στο προσκήνιο το ενδεχόμενο συλλογής πλάσματος με όρους εμπορικών συναλλαγών.

Οι προτάσεις του ΣΦΕΕ και οι φόβοι για εμπορευματοποίηση

Στο Position Paper, ο ΣΦΕΕ –μεταξύ άλλων– προτείνει:

·         Ενθάρρυνση των δωρεών πλάσματος μέσω πλασμαφαίρεσης,

·         Σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα για την παραγωγή παραγώγων αίματος,

·         και κίνητρα για επενδύσεις στη δημιουργία Κέντρων Συλλογής Πλάσματος.

Ο Σύνδεσμος υποστηρίζει ότι στόχος είναι η δημιουργία ενός σύγχρονου, ευρωπαϊκά εναρμονισμένου πλαισίου πολιτικής για το πλάσμα, που θα αυξήσει την αυτάρκεια και θα μειώσει την εξάρτηση από εισαγωγές φαρμάκων.

Ωστόσο, οι Σύλλογοι Ασθενών προειδοποιούν ότι τέτοιες ρυθμίσεις οδηγούν στην ιδιωτικοποίηση και εμπορευματοποίηση του αίματος, υπονομεύοντας τον εθελοντικό χαρακτήρα των δωρεών και θέτοντας σε κίνδυνο την ασφάλεια των ασθενών.

«Αποκρύπτονται τα πραγματικά στοιχεία για τη συλλογή πλάσματος»

Η ΕΟΘΑ εκφράζει προβληματισμό για την αξιοπιστία των δεδομένων που παρουσιάζει το Position Paper, καθώς –όπως αναφέρει– «αποκρύπτονται τα πραγματικά στοιχεία για τη συλλογή πλάσματος στην Ελλάδα».
Σύμφωνα με την Ομοσπονδία, η χώρα μας συλλέγει πάνω από 120.000 λίτρα πλάσματος ετησίως από εθελοντές αιμοδότες, ενώ μόλις τον Οκτώβριο του 2025 το Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας (ΕΚΕΑ) διέθεσε 65.000 λίτρα πλάσματος έναντι 3,5 εκατομμυρίων ευρώ.

«Δεν μπορεί να γίνεται λόγος για μηδενική συλλογή πλάσματος», σημειώνει η ΕΟΘΑ, «αλλά για την ανάγκη αξιοποίησης αυτών των ποσοτήτων για την παραγωγή φαρμάκων πλάσματος εντός του δημόσιου συστήματος».

Απειλή για το εθνικό μοντέλο εθελοντικής αιμοδοσίας

Η Ομοσπονδία προειδοποιεί ότι η δημιουργία ιδιωτικών Κέντρων Συλλογής Πλάσματος, που θα “ενθαρρύνουν” με οποιονδήποτε τρόπο τους δότες, απειλεί να μειώσει δραματικά τη συμμετοχή των εθελοντών αιμοδοτών.

Σε μια χώρα όπου το 65% του αίματος προέρχεται από εθελοντές και το υπόλοιπο 35% από συγγενείς ασθενών, η πιθανή εισαγωγή ανταποδοτικών κινήτρων ισοδυναμεί –όπως επισημαίνουν– με «το τέλος της εθελοντικής, μη αμειβόμενης και μη ανταποδοτικής αιμοδοσίας».

Η θέση των ασθενών: Στήριξη του ΕΚΕΑ και του δημόσιου συστήματος

Η ΕΟΘΑ υπογραμμίζει ότι το Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας (ΕΚΕΑ) διαθέτει την τεχνογνωσία και την υποδομή να διαχειριστεί αποτελεσματικά τις ανάγκες αίματος και παραγώγων για όλους τους ασθενείς.
«Χάρη στον εκσυγχρονισμό του, το ΕΚΕΑ μπορεί να εξασφαλίσει την επάρκεια και την ασφάλεια των παραγώγων αίματος χωρίς την ανάγκη ιδιωτικών συμπράξεων», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Αίτημα για διαφάνεια και ουσιαστικό διάλογο

Η Ομοσπονδία επισημαίνει ότι δεν νομιμοποιεί Position Papers ή αποφάσεις που προκύπτουν από μερική συμμετοχή συλλόγων ή μεμονωμένων ασθενών, χωρίς ουσιαστικό διάλογο και τη συνολική εκπροσώπηση όλων των φορέων.

Η ΕΟΘΑ και οι υπόλοιποι Σύλλογοι ζητούν από το υπουργείο Υγείας να διασφαλίσει τον δημόσιο, μη κερδοσκοπικό χαρακτήρα της αιμοδοσίας, ενισχύοντας το ΕΚΕΑ και την εθελοντική συμμετοχή των πολιτών, χωρίς εμπορικές ή ανταποδοτικές παρεμβάσεις.

«Το αίμα δεν είναι εμπόρευμα!»

Το μήνυμα των ασθενών είναι ξεκάθαρο: Η υγεία και η ασφάλεια των πολιτών δεν μπορεί να εξαρτώνται από ιδιωτικές επενδύσεις ή εμπορικά συμφέροντα.
Η αιμοδοσία πρέπει να παραμείνει εθελοντική, ανιδιοτελής και δημόσια οργανωμένη, ώστε να διασφαλίζεται η ισότιμη πρόσβαση όλων στα παράγωγα αίματος και η αυτάρκεια της χώρας.

Αναλυτικά τις θέσεις της ΕΟΘΑ απέναντι στο Position Paper του ΣΦΕΕ

Αθήνα,10/11/2025

                                                                        Αρ. Πρωτ.: 110

Προς:

• Υπουργό Υγείας κ. Άδωνι Γεωργιάδη
• Αναπληρώτρια Υπουργό Υγείας κα Ειρήνη Αγαπηδάκη
• Υφυπουργό Υγείας, κ. Μάριο Θεμιστοκλέους
• Πρόεδρο Εθνικού Κέντρο Αιμοδοσίας κα. Ελένη Τσάγκαρη

Κοινοποίηση:

• Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος
• Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία
• Σύλλογοι – Μέλη Ε.Ο.ΘΑ
• Σύλλογο Ασθενών Αρμονία
• Πανελλήνιο Σύλλογο Ασθενών με Ανοσοανεπάρκειες «Γαληνός»

Θέσεις της Ελληνικής Ομοσπονδίας Θαλασσαιμίας επί του PositionPaper του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος για τα φάρμακα από πλάσμα καιτης ανάγκης νέου πλαισίου συλλογής στην Ελλάδα

Η Ελληνική Ομοσπονδία Θαλασσαιμίας (ΕΟΘΑ) εκφράζει την απόλυτη αντίθεσή της στις θέσεις του ΣΦΕΕ σχετικά με την εμπλοκή του ιδιωτικού τομέα στη συλλογή και αξιοποίηση ανθρώπινου πλάσματος.

Οι «Προτάσεις πολιτικών υγείας για τη διασφάλιση της επάρκειας των παραγώγων αίματος και της προάσπισης της Δημόσιας Υγείας» του ΣΦΕΕ, αποτελούν προσπάθεια διείσδυσης σε ένα νέο επιχειρηματικό πεδίο στη χώρα μας,προβάλλοντας τις ανάγκες ασθενών που χρειάζονται φάρμακα από πλάσμα, χωρίς καμία εγγύηση ότι η ιδιωτική συλλογή θα διασφαλίσει την πρόσβασή τους σε θεραπείες στο μέλλον. Η συλλογή πλάσματος από τον ιδιωτικό τομέα, δεν συνεπάγεται επάρκεια φαρμάκων από πλάσμα, καθώς αυτά μπορούν να διοχετευθούν σε αγορές που συμφέρουνεμπορικά τη φαρμακοβιομηχανία, με αποτέλεσμα οι ανάγκες των ασθενών στην Ελλάδα να παραμένουν ακάλυπτες.

Η ΕΟΘΑ υπογραμμίζει ότι το αίμα και τα παράγωγά του αποτελούν δημόσιο αγαθό και η συλλογή και διάθεσή τους δεν μπορεί να υπόκειται σε ιδιωτικά  επιχειρηματικά συμφέροντα.Πρέπει να γίνεται από το Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας (ΕΚΕΑ) και τις υπηρεσίες του. Οποιαδήποτε εμπλοκή ιδιωτικών κέντρων συλλογής πλάσματος, θέτει σε σοβαρό κίνδυνο την ασφάλεια των ασθενών, υπονομεύει την εθελοντική μη αμειβόμενη αιμοδοσία και απειλεί την ισότητα πρόσβασης σε προϊόντα αίματος και πλάσματος.

Η ΕΟΘΑ επισημαίνει ότι το Position Paper του ΣΦΕΕ συνυπογράφεται μόνο από έναν σύλλογο ασθενών, έναν επιστήμονα και 4 φαρμακευτικές εταιρείες.Η χρησιμοποίηση μεμονωμένων συλλόγων ως «όχημα» για την προώθηση εμπορικών συμφερόντων,δεν αντικατοπτρίζει τη συλλογική γνώμη ή τις πραγματικές ανάγκες των χιλιάδων ασθενών που έχουν ανάγκη σε αίμα και παράγωγά του και ούτε μπορεί να νομιμοποιηθεί η αντιπροσωπευτικότητά τους στο διάλογο.

Τέλος, η εισαγωγή ιδιωτικών κέντρων συλλογής πλάσματος και η«ενθάρρυνση» για τους πλασμαδότες, απειλεί άμεσα την επάρκεια αίματος και αιμοπεταλίων, καθώς στρέφει τους αιμοδότες προς τη δωρεά πλάσματος για άλλους σκοπούς. Παράλληλα, τίθεται σε αμφισβήτηση τόσο η ασφάλεια του συλλεγόμενου πλάσματος όσο και η διασφάλιση της πρόσβασης των ασθενών σε φάρμακα που παράγονται από αυτό.

ΜΕΡΟΣ Α΄: ΟΙ ΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΟΘΑ:

α) Εθελοντική και μη αμειβόμενη αιμοδοσία

Ο νέος Ευρωπαϊκός Κανονισμός για τις ουσίες ανθρώπινης προέλευσης (SoHO)βασιζόμενος στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και στη Σύμβαση του Οβιέδο, ορίζει στο άρθρο 52 ότι οι οντότητες SoHO πρέπει να διασφαλίζουν τον σεβασμό της αξιοπρέπειας και της ακεραιότητας των δοτών SoHO, αναγνωρίζοντας την εθελοντική και μη αμειβόμενη δωρεά ως βασικό στοιχείο στο πλαίσιο αυτό.

Η πρόταση του ΣΦΕΕ, για “ενθάρρυνση” στους δότες πλάσματος μπορεί να οδηγήσει σε έμμεση αμοιβή, κάτι που αντίκειται στις αρχές της εθελοντικής, μη αμειβόμενης αιμοδοσίας και στις οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.

Η ΕΟΘΑ υπογραμμίζει ότι η ηθική διάσταση της δωρεάς πρέπει να παραμείνει ακέραιη και να προστατεύεται θεσμικά.

β) Κεντρικός δημόσιος έλεγχος

Η πρόταση του ΣΦΕΕ για «σύμπραξη» με ιδιωτικούς φορείς ενέχει σοβαρούς κινδύνους διάσπασης της ιχνηλασιμότητας και απώλειας ελέγχου της ποιότητας.

Η ΕΟΘΑ ζητά τη διατήρηση ενός ενιαίου, δημόσιου συστήματος συλλογής και διαχείρισης αίματος και πλάσματος, υπό τον πλήρη έλεγχο του Εθνικού Κέντρου Αιμοδοσίας (ΕΚΕΑ).

γ) Επάρκεια και Αυτάρκεια αίματος και παραγώγων

Η ΕΟΘΑ υποστηρίζει την αναδιοργάνωση του Εθνικού Δημόσιου Συστήματος Αιμοδοσίας, ώστε μέσω συγκεντροποίησης λειτουργιών και διαδικασιών να επιτευχθεί η επάρκεια και η ασφάλεια σε αίμα και τα παράγωγά του στη χώρα μας.

Η επίσπευση της ολοκλήρωσης της Κεντρικής Διαχείρισης Αίματος που ξεκίνησε πιλοτικά τον Μάιο του 2024, θα συμβάλει όχι μόνο στην αυτάρκεια αίματος, αλλά και στη δημιουργία αποθεμάτων πλάσματος — δηλαδή στον διαχωρισμό του πλάσματος από το ολικό αίμα που προσφέρεται εθελοντικά, χωρίς αμοιβή— για κλασματοποίηση και παραγωγή φαρμάκων.

Μέχρι σήμερα, το πλάσμα που συλλέγονταν από τους αιμοδότες στη χώρα μας χρησιμοποιούνταν εν μέρει για μεταγγίσεις, ενώ το υπόλοιπο αποθηκεύονταν χωρίς επεξεργασία ή απορρίπτονταν. Στο παρελθόν, είχαν συναφθεί συμβάσεις για την αξιοποίησή του με τον Ελβετικό Ερυθρό Σταυρό και την Ολλανδική Sanquin, για τη διοχέτευση και κλασματοποίηση ελληνικού πλάσματος, ενώ τώρα έγινε και η πρώτη σύμβαση αξιοποίησής του. 

Η ΕΟΘΑ καλεί τον Υπουργό Υγείαςνα βάλει οριστικό τέλος στα σχέδια εμπορευματοποίησης του αίματος και των παραγώγων του και να προσέλθει σε δημόσιο, θεσμικό και διαφανή διάλογο με τον καθ’ ύλην αρμόδιο επιστημονικό φορέα που είναι το Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας (ΕΚΕΑ), καθώς και μεπλήρη και ισότιμη εκπροσώπηση όλων των ασθενών.

Οι αποφάσεις που αφορούν τη συλλογή και αξιοποίηση αίματος και παραγώγων του, πρέπει να λαμβάνονται με αποκλειστικό γνώμονα την ασφάλεια, την ισότητα και τις πραγματικές ανάγκες των ασθενών, και όχι τα κερδοσκοπικά συμφέροντα ιδιωτικών εταιρειών.

ΜΕΡΟΣ Β΄: ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΟΘΑ ΣΤΙΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΦΕΕ

Κεντρικό μήνυμα

ΣΦΕΕ: Η Ελλάδα χρειάζεται ένα μοντέρνο, αποτελεσματικό και ευρωπαϊκά εναρμονισμένο πλαίσιο πλάσματος — ώστε οι περισσότεροι από 21.000 Έλληνες ασθενείς  με χρόνιες και σπάνιες παθήσεις να έχουν σταθερή, ασφαλή και ισότιμη πρόσβαση σε κρίσιμες θεραπείες.

ΕΟΘΑ: Η επίκληση του αριθμού «21.000 ασθενών» εγείρει ερωτήματα για τηβάση και την αξιοπιστία αυτής της εκτίμησης. Από πού προκύπτει, ποιοι ασθενείς περιλαμβάνονται, καιμε ποια μεθοδολογίαέγινε η αποτύπωση των αναγκών τους;

Η υιοθέτηση ενός τέτοιου επιχειρήματος, χωρίς επίσημα εθνικά δεδομένα, αποδυναμώνει την τεκμηρίωση της πρότασης.

Η Ελλάδα όντως χρειάζεται ένα σύγχρονο πλαίσιο, αλλά αυτό πρέπει να στηρίζεται με τη δημόσια, κεντρική και μη κερδοσκοπική συλλογή πλάσματοςαπό το Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας και τα νοσοκομεία της χώρας, με στόχο τη διασφάλιση της αυτάρκειας, επάρκειας και ασφάλειας του αίματος και όλων των παραγώγων για όλους τους ασθενείς που έχουν ανάγκη.

Τι συμβαίνει σήμερα στην Ελλάδα

ΣΦΕΕ:

• Η χώρα εμφανίζει χαμηλότερη κατά κεφαλήν κατανάλωση γ-σφαιρινών σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
• Η συλλογή πλάσματος στην Ελλάδα για παραγωγή φαρμάκων είναι μηδενική.
• Δεν υπάρχει ολοκληρωμένο νομικό πλαίσιο για συστηματική συλλογή πλάσματος, δημόσια ή ιδιωτική.
• Αυτό οδηγεί σε εξάρτηση από εισαγωγές, με πιθανά προβλήματα διαθεσιμότητας και κόστους στο μέλλον.

ΕΟΘΑ:

Οι διαπιστώσεις αυτές δεν δικαιολογούν την ιδιωτικοποίηση της διαδικασίας.

Η απουσία ολοκληρωμένου νομικού πλαισίου δεν πρέπει να αποτελέσει αφορμή για εμπορευματοποίηση του ανθρώπινου πλάσματος, αλλά κίνητρο για ενίσχυση της δημόσιας αιμοδοσίας και δημιουργία Εθνικής Στρατηγικής Πλάσματος, υπό τον συντονισμό τουΕθνικού Κέντρου Αιμοδοσίας (ΕΚΕΑ).

Η εξάρτηση από εισαγωγές πράγματι ενέχει κινδύνους, όμως η λύση δεν βρίσκεται στην εμπλοκή του ιδιωτικού τομέα, αλλά στη συστηματική επένδυση στο δημόσιο σύστημα αιμοδοσίας, στην εκπαίδευση εθελοντών αιμοδοτών και στη βελτίωση της υποδομής των υπηρεσιών αιμοδοσίας, ώστε να καταστεί η Ελλάδα αυτάρκης σε αίμα και των παραγώγων τουμε ασφάλεια, διαφάνεια και κοινωνική ευθύνη.

Ποια είναι η οπτική των εμπλεκόμενων φορέων, ιατρών και ασθενών για την περιορισμένη διαθεσιμότητα θεραπειών πλάσματος στην Ελλάδα

        ΣΦΕΕ:

1. Καταγράφονται σημαντικές ελλείψεις στις ενδοφλέβιες θεραπείεςπου αφορούν οξεία περιστατικά, ενώ η κατάσταση στις υποδόριες θεραπείες, που αφορούν χρόνια περιστατικά, είναι σαφώς καλύτερη,
2. Επιπλέον, η ευρεία χρήση των παραγώγων αίματος στην αντιμετώπιση πλήθους νοσημάτων ειδικά στα δημόσια νοσοκομεία θεωρείται υψίστης σημασίας, σε αντίθεση με τα ιδιωτικά νοσοκομεία, όπου η πρακτική αυτή δεν εφαρμόζεται και οι ασθενείς αποστέλλονται στα δημόσια νοσοκομεία.
3. Η έλλειψη ανοσοσφαιρίνηςπροκαλεί διαχρονικά έντονη ανησυχία στην ιατρική κοινότητα και στους ασθενείς, λόγω της σημαντικότητας της στη θεραπευτική αντιμετώπιση σοβαρών περιστατικών (έγινε αναφορά ως «ανοσοσφαιρίνη του τρόμου»)

ΕΟΘΑ:

1. Η ΕΟΘΑ αναγνωρίζει ότι υπάρχουν κατά καιρούς ελλείψεις σε θεραπείες που οφείλονται σε παγκόσμιες διακυμάνσεις της παραγωγής και της εμπορικής διάθεσης των φαρμάκων από πλάσμα. Η λύση δεν βρίσκεται στην ιδιωτική συλλογή πλάσματος, αλλά στην ενίσχυση του ΕΚΕΑ και στη σύναψη διακρατικών συνεργασιών που θα εξασφαλίζουν σταθερή προμήθεια προϊόντων με διαφάνεια και έλεγχο.
2. Η παρατήρηση ότι τα δημόσια νοσοκομεία επωμίζονται το βάρος της διάθεσης των παραγώγων αίματος υπογραμμίζει τη σημασία της δημόσιας αιμοδοσίας ως βασικού πυλώνα ισότητας και πρόσβασης. Η εμπλοκή του ιδιωτικού τομέα δε θα λύσει το πρόβλημα, αλλά θαδημιουργήσει δύο ταχύτητες ασθενών. Σε όσους έχουν πρόσβαση μέσω ιδιωτικών καναλιών και όσους εξαρτώνται από το δημόσιο σύστημα. Αντίθετα, η ενίσχυση του δημόσιου συστήματος διασφαλίζει δίκαιη και καθολική πρόσβαση.
3. Η ανησυχία για την έλλειψη ανοσοσφαιρίνης είναι απολύτως κατανοητή, αλλά η παρουσίαση της ως «ανοσοσφαιρίνη του τρόμου» συνιστά παραφιλολογία που καλλιεργεί φόβο χωρίς να προσφέρει λύση. Η πραγματική λύση είναι η δημιουργία ενός εθνικού προγράμματος συλλογής και επεξεργασίας πλάσματος υπό δημόσιο έλεγχο (ΕΚΕΑ), ώστε η Ελλάδα να παράγει σταδιακά το δικό της πλάσμα –μεασφάλεια, επάρκεια και διαφάνεια— και όχι η ανάθεση αυτής της κρίσιμης λειτουργίας σε εμπορικά συμφέροντα.

Κίνδυνος για ασθενείς

ΣΦΕΕ:

Η ανεπαρκής εγχώρια διαθέσιμη ποσότητα πλάσματος θέτει σε κίνδυνο:

• την αδιάλειπτη πρόσβαση ασθενών σε θεραπείες
• την εθνική επάρκεια
• τη σταθερότητα του συστήματος υγείας

Ο ΣΦΕΕ υπογραμμίζει ότι η ελλιπής επάρκεια πλάσματος είναι ζήτημα δημόσιας υγείας και εθνικής ασφάλειας υγείας.

ΕΟΘΑ:

Η ΕΟΘΑ συμφωνεί ότι η επάρκεια πλάσματος αποτελεί ζήτημα δημόσιας υγείας και εθνικής ασφάλειας. Εντούτοις όμως, στο Position Paper του ΣΦΕΕ δεν διευκρινίζεται πώς καλύπτονταν οι ανάγκες των ασθενών που χρειάζονται φάρμακα από πλάσμα μέχρι σήμερα.

Η ανεπαρκής αξιοποίηση του συλλεγόμενου πλάσματος στη χώρα μας, οφείλεται στην υποχρηματοδότηση και την έλλειψη οργανωμένης εθνικής στρατηγικής,κι όχι στην απουσία ιδιωτικών κέντρων συλλογής. Η λύση βρίσκεται στη δημόσια, συντονισμένη και κεντρικά ελεγχόμενη ενίσχυση των υπηρεσιών αιμοδοσίας, με επενδύσεις σε τεχνολογικό εξοπλισμό, ανθρώπινο δυναμικό και ενημέρωση των πολιτών.

Η μετατροπή της δωρεάς πλάσματος σε εμπορική δραστηριότητα αλλοιώνει τον εθελοντικό χαρακτήρα της αιμοδοσίας, μειώνει τη διαθεσιμότητα αίματος και αιμοπεταλίωνκαιενισχύει τον κίνδυνο εξαγωγής του πλάσματος και των παραγόμενων προϊόντων προς αγορές που προσφέρουν υψηλότερο κέρδος, αντί να διασφαλίζεται η κάλυψη των αναγκών των Ελλήνων ασθενών.

Αυτό επιβεβαιώνεται και από τη  συνέντευξη του ΤσεχοσλοβάκουΥφυπουργού Υγείας JakubDvořáček, στο πρόσφατο συνέδριο της PPTA, ο οποίος αναγνώρισε την ανεπαρκή κάλυψη των ασθενών της χώρας του με προϊόντα πλάσματος παρά το γεγονός «του επιτυχημένου μοντέλου της Ιδιωτικής Συλλογής πλάσματος» μοντέλο το οποίο και ο ΣΦΕΕ παρουσιάζει στις θέσεις του (πίνακας Α).

Τι προτείνεται

ΣΦΕΕ:

Το PositionPaper του ΣΦΕΕ εισηγείται ένα σύγχρονο, ευρωπαϊκά εναρμονισμένο πλαίσιο που θα περιλαμβάνει:

Α.Αναθεώρηση των εφαρμοζόμενων Πολιτικών Αποζημίωσης των Παραγώγων Αίματος

α) Εφαρμογή εξορθολογισμένων πολιτικών σχετικά με τα Παράγωγα Αίματος για τις περιπτώσεις όπου υπάρχει καταγεγραμμένη αδυναμία προμήθειας της χώρας με επαρκείς ποσότητες

β) Δημιουργία με νομοθετική διάταξη παγίου ξεχωριστού πρόσθετου προϋπολογισμού (Ηπαρίνες, 2020) για κατηγορίες Παραγώγων Αίματος όπως για παράδειγμα: γ-σφαιρίνη και Αλβουμίνη.

ΕΟΘΑ:

• Αν δεν υπάρχει σαφές κρατικό πλαίσιο εποπτείας, η πρόταση μπορεί να λειτουργήσει ως “παράθυρο” για υπερκοστολόγηση ή ανεξέλεγκτες δαπάνες.
• Δημιουργεί περιθώριο σε φαρμακευτικές εταιρείες να πιέσουν για ξεχωριστές, πιο ευνοϊκές ρυθμίσεις εις βάρος του δημόσιου συμφέροντος.
• Ενισχύει τη λογική ότι τα Παράγωγα Αίματος είναι “εμπορεύσιμα φάρμακα” και όχι δημόσιο αγαθό, υπονομεύοντας την έννοια της εθελοντικής, μη αμειβόμενης αιμοδοσίας.

ΣΦΕΕ:

Β.Αξιολόγηση πραγματικών αναγκών ασθενών στην Ελλάδα και ποσοτικοποίηση της υπάρχουσας απόκλισης μεταξύ ζήτησης και υφιστάμενης προσφοράς γ-σφαιρινών και άλλων Παραγώγων Αίματος.

α) Αξιοποίηση και χρήση των διαθέσιμων RWD μέσω διενέργειας κατάλληλα σχεδιασμένων Εθνικών Μελετών

β) Ενεργοποίηση Μητρώου Ασθενών που λαμβάνουν γ-σφαιρίνες και απλοποίηση της γραφειοκρατίας στην προμήθειά τους.

γ) Δημιουργία μητρώων ασθενών και για άλλα νοσήματα όπου οι ασθενείς λαμβάνουν Παράγωγα Αίματος (όπου απαιτείται)

ΕΟΘΑ:

Η ΕΟΘΑ συμφωνεί ότι η ακριβής καταγραφή των αναγκών των ασθενών και η ποσοτικοποίηση των αποκλίσεων μεταξύ ζήτησης και προσφοράς παραγώγων αίματος είναι απαραίτητη για τη σωστή εθνική πολιτική. Ωστόσο, η εφαρμογή των προτάσεων του ΣΦΕΕ εγείρει σοβαρά ζητήματα:

α) Χρήση RWD και Εθνικών Μελετών:

Η αξιοποίηση των διαθέσιμων πραγματικών δεδομένων (RWD) πρέπει να γίνεται υπό αυστηρό δημόσιο έλεγχο, ώστε να εξασφαλίζεται η αντικειμενικότητα και η αξιοπιστία των στοιχείων. Η εμπλοκή ιδιωτικών φορέων στην ανάλυση ή συλλογή δεδομένων δημιουργεί σύγκρουση συμφερόντων και ενδέχεται να χρησιμοποιηθεί για εμπορικούς σκοπούς αντί για την εξυπηρέτηση των αναγκών των ασθενών.

β) Ενεργοποίηση Μητρώου Ασθενών για γ-σφαιρίνες:

Η δημιουργία μητρώων είναι χρήσιμη για την απλοποίηση της πρόσβασης και τη μείωση της γραφειοκρατίας, αλλάη διαχείριση τους πρέπει να παραμένει δημόσια, υπό τον έλεγχο του Υπουργείου Υγείας και του Εθνικού Κέντρου Αιμοδοσίας, ώστε να αποτραπεί η εμπορευματοποίηση των δεδομένων.

γ) Δημιουργία μητρώων για άλλα νοσήματα:

Η επέκταση μητρώων σε άλλα νοσήματα είναι αναγκαία. Ωστόσο, όλα τα μητρώα ασθενών πρέπει να υπηρετούν αποκλειστικά το δημόσιο συμφέρον και να υποστηρίζουν τη σταθερή, ασφαλή πρόσβαση σε παράγωγα αίματος για όλους τους ασθενείς.

ΣΦΕΕ:

Γ.Καθιέρωση διαδικασίας για την έγκαιρη, προληπτική αξιολόγηση της επάρκειας των Παραγώγων Αίματος που δύναται να προμηθευτεί η χώρα μας για το(α) επόμενο(α) έτος(η)

ΕΟΘΑ:

Η ΕΟΘΑ συμφωνεί ότι η προληπτική αξιολόγηση της επάρκειας παραγώγων αίματος είναι σημαντική για τη διασφάλιση της σταθερής πρόσβασης σε θεραπείες.Όμως, η  εφαρμογή αυτής της διαδικασίας σε συνδυασμό με την ιδιωτική συλλογή πλάσματος και παραγωγή προϊόντων δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους:

• Η εκτίμηση της επάρκειας δεν μπορεί να εξασφαλιστεί αν η συλλογή πλάσματος γίνεται από ιδιωτικά κέντρα με εμπορικά κίνητρα, καθώς το πλάσμα μπορεί να διοχετεύεται σε πιο συμφέρουσες αγορές, αφήνοντας κενά για τους ασθενείς στην Ελλάδα.
• Η πρόταση υποβαθμίζει τη σημασία τηςδημόσιας κεντρικής διαχείρισηςκαι της εμπειρίας του Εθνικού Κέντρου Αιμοδοσίας, που είναι οι μόνοι φορείς με την τεχνογνωσία και την υποδομή να προγραμματίζουν ασφαλή και επαρκή συλλογή.

ΣΦΕΕ:

Δ. Θέσπιση σύγχρονων πολιτικών που θα:

α) ενθαρρύνουν τις δωρεές πλάσματος μέσω πλασμαφαίρεσης

β) επιτρέπουν την σύμπραξη δημόσιου-ιδιωτικού τομέα για την παραγωγή Παραγώγων Αίματος
γ) προσελκύουν επενδύσειςσχετιζόμενες με την δημιουργία Κέντρων Συλλογής Πλάσματος

ΕΟΘΑ:

Δ. Σύγχρονες πολιτικές για πλάσμα

Η ΕΟΘΑ τονίζει ότι οποιαδήποτε πολιτική που σχετίζεται με τη συλλογή πλάσματος πρέπει να προστατεύει την επάρκεια αίματος και αιμοπεταλίων και να διασφαλίζει την ισότιμη πρόσβαση των ασθενών σε θεραπείες.

α) Ενθάρρυνση δωρεών μέσω πλασμαφαίρεσης:

Η εισαγωγή κινήτρων ή αμοιβών για τους δότες πλάσματος απειλεί τα αποθέματα αίματος και αιμοπεταλίων, καθώς οι αιμοδότες ενδέχεται να στραφούν σε πλασματοδότες για οικονομικό όφελος, υπονομεύοντας τη δημόσια, εθελοντική αιμοδοσία. Υπάρχουν σήμερα παραδείγματα “αιμοδοτικού τουρισμού” προς χώρες που προσφέρουν οικονομικά κίνητρα σε δότες πλάσματος,μειώνοντας σημαντικά την τοπική προσφορά αίματος (Ουγγαρία, Σλοβενία κ.α) που αναγκάστηκαν να εισάγουν νομοθετικά μέτρα υποχρεωτικής προσφοράς ολικού αίματος προκειμένου κάποιος να μπορεί να γίνει δότης πλάσματος.

Εξάλλου η συλλογή πλάσματος μέσω πλασμαφαίρεσης αποτελεί μία διαδικασία (παρόμοια με αυτή της αιμοπεταλιαφαίρεσης), η οποία μπορεί να υποστηριχθεί άμεσα από τις υπηρεσίες αιμοδοσίας της χώρας που διαθέτουν την τεχνογνωσία και τον εξοπλισμό, και να λειτουργήσει συμπληρωματικά με το ήδη παραγόμενο πλάσμα από τις αιμοληψίες ολικού αίματος. Κάτι που μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει, αφού η χώρα μας δεν διέθετε πρόγραμμα για την αξιοποίηση του πλάσματος

.

β) Σύμπραξη δημόσιου-ιδιωτικού τομέα:

Η συμμετοχή ιδιωτικών κέντρων συλλογής πλάσματος δεν εγγυάται την επάρκεια φαρμάκων για τους ασθενείς, ενώ αυξάνει τον κίνδυνο εμπορευματοποίησης και εξαγωγής πλάσματος προς πιο κερδοφόρες αγορές.

γ) Προσέλκυση επενδύσεων για Κέντρα Συλλογής:

Η δημιουργία ιδιωτικών υποδομών μπορεί να ενισχύσει την κερδοσκοπία στον χώρο της υγείας και να απειλήσει τη διαθεσιμότητα κρίσιμων πόρων για εθνική χρήση.

ΣΦΕΕ.

Ε.Eνίσχυση συνεργασίας και εγκαθίδρυση μηχανισμού διαλόγου με διεθνείς Οργανισμούς (πχ PPTA), του ΣΦΕΕ αλλά και με Φαρμακευτικές Εταιρείες που έχουν εμπειρία στην παραγωγή και διανομή Παράγωγων Αίματος.

ΕΟΘΑ: Η διεθνής συνεργασία είναι ευπρόσδεκτη μόνο σε θεσμικό επίπεδο μεταξύ κρατών και δημόσιων οργανισμών. Συνεργασία με οργανισμούς που εκπροσωπούν βιομηχανίες πλάσματος αποτελεί σύγκρουση συμφερόντων και δεν μπορεί να αποτελέσει βάση για εθνική πολιτική υγείας.

Τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα

ΣΦΕΕ:

Η υιοθέτηση τέτοιου πλαισίου θα μπορούσε να:

• ενισχύσει την αυτονομία και ασφάλεια του συστήματος υγείας
• προστατεύσει τους ασθενείς από ελλείψεις και καθυστερήσεις
• υποστηρίξει επενδύσεις και υποδομές για συλλογή πλάσματος 
• ευθυγραμμίσει τη χώρα με ευρωπαϊκές πρακτικές

ΕΟΘΑ:

Η ΕΟΘΑ θεωρεί ότι η υιοθέτηση των προτάσεων του ΣΦΕΕ δεν εγγυάται τα αναφερόμενα οφέλη. Αντίθετα:

• Η εμπλοκή ιδιωτικών φορέων δεν ενισχύει την αυτονομία ή την ασφάλεια του συστήματος υγείας, καθώς το πλάσμα μπορεί να διοχετευθεί σε αγορές που εξυπηρετούν εμπορικά συμφέροντα και όχι τις ανάγκες των ασθενών στην Ελλάδα.
• Οι ασθενείς δεν προστατεύονται από ελλείψεις ή καθυστερήσεις, διότι η ιδιωτική συλλογή και η εμπορευματοποίηση δημιουργούν αβεβαιότητα στην επάρκεια παραγώγων αίματος.
• Οι επενδύσεις και οι υποδομές που θα προσελκύσουν ιδιωτικοί φορείς δεν διασφαλίζουν ισότιμη πρόσβασηκαι μπορεί να στρέψουν τους αιμοδότες προς την αμοιβόμενηπλασμαφαίρεση, μειώνοντας τα αποθέματα αίματος και αιμοπεταλίων.
• Η «ευθυγράμμιση με ευρωπαϊκές πρακτικές» δεν αποτελεί επιχείρημα από μόνη της, εάν η εφαρμογή τους υπονομεύει την εθελοντική, δημόσια και ασφαλή συλλογή πλάσματος που υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον.

Η ΕΟΘΑ επιμένει ότι η δημόσια, εθελοντική και κεντρικά οργανωμένη συλλογή πλάσματοςμέσω του Εθνικού κέντρου Αιμοδοσίας,παραμένει η μόνη στρατηγική που εξασφαλίζει επάρκεια, ασφάλεια και ισότιμη πρόσβαση για όλους τους ασθενείς.

Με εκτίμηση,

για το Διοικητικό Συμβούλιο της

Ελληνικής Ομοσπονδίας Θαλασσαιμίας

         Η Πρόεδρος                                          Ο  Γεν. Γραμματέας

  Μαρία  Αγγελοπούλου                            Βασίλειος  Δήμος

Η επίμαχη διάταξη

Η αντίδραση της ΕΣΑμεΑ επικεντρώνεται στην προσθήκη των παραγράφων 2 και 3 στο άρθρο 60 του ν. 4931/2022, με τις οποίες θεσπίζεται η επιχορήγηση της ΕΝΑΕ μέσω του τακτικού προϋπολογισμού του Υπουργείου Υγείας για την κάλυψη των λειτουργικών της δαπανών. Η ΕΣΑμεΑ αντιδρά έντονα, υποστηρίζοντας ότι η ρύθμιση αυτή εισάγει άνιση μεταχείριση και παραβιάζει τις αρχές της αξιοκρατίας και της θεσμικής ισοτιμίας μεταξύ των φορέων που εκπροσωπούν άτομα με αναπηρία ή χρόνιες παθήσεις.

«Αντιδεοντολογική και άδικη ρύθμιση»

Η Συνομοσπονδία χαρακτηρίζει τη ρύθμιση «άδικη και αντιδεοντολογική», καθώς, όπως αναφέρει, δεν έχει προηγηθεί καμία διαδικασία αξιολόγησης των οργανώσεων από αρμόδια επιτροπή βάσει αντικειμενικών κριτηρίων ή αποτίμησης του έργου τους. Η απουσία μιας τέτοιας διαφανούς διαδικασίας, σύμφωνα με την ΕΣΑμεΑ, ενισχύει την αίσθηση μεροληψίας και υπονομεύει την αξιοπιστία των θεσμών εκπροσώπησης των ατόμων με αναπηρία, χρόνιες και σπάνιες παθήσεις, αλλά και των οικογενειών τους.

Ο ρόλος και το εύρος εκπροσώπησης της ΕΣΑμεΑ

Η ΕΣΑμεΑ υπενθυμίζει ότι αποτελεί τον πλέον αντιπροσωπευτικό τριτοβάθμιο φορέα της χώρας, καθώς εκπροσωπεί περισσότερες από 30 Εθνικές και Περιφερειακές Ομοσπονδίες και πάνω από 500 πρωτοβάθμιες οργανώσεις.

Στις τάξεις της περιλαμβάνονται σύλλογοι και ομοσπονδίες ατόμων με τυφλότητα, κώφωση, κινητικές αναπηρίες, νεφροπάθεια, μεταμοσχεύσεις, διαβήτη, αιμορροφιλία, καρκίνο, θαλασσαιμία, καρδιοπάθειες, σκλήρυνση κατά πλάκας και ψυχικές παθήσεις.

Όπως υπογραμμίζει, εκπροσωπεί άμεσα ή έμμεσα περισσότερους από δύο εκατομμύρια πολίτες και διαθέτει θεσμική αναγνώριση τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Ερωτήματα για την ανεξαρτησία της ΕΝΑΕ

Η Συνομοσπονδία θέτει, επίσης, ζήτημα ανεξαρτησίας και διαφάνειας, σημειώνοντας ότι η Ένωση Ασθενών Ελλάδας χρηματοδοτείται ήδη από φαρμακευτικές εταιρείες, ιδιωτικούς φορείς και κοινωφελή ιδρύματα.

Κατά την ΕΣΑμεΑ, η απευθείας επιχορήγηση της ΕΝΑΕ από τον κρατικό προϋπολογισμό, χωρίς αξιολόγηση και χωρίς αντικειμενικά κριτήρια, είναι ασυμβίβαστη με τον θεσμικό ρόλο των οργανώσεων εκπροσώπησης των ασθενών.

Αίτημα για απόσυρση ή αναλογική κατανομή της χρηματοδότησης

Η ΕΣΑμεΑ ζητά την άμεση απόσυρση της διάταξης. Εναλλακτικά, σε περίπτωση που η ρύθμιση παραμείνει, προτείνει η χρηματοδότηση να κατανεμηθεί αναλογικά μεταξύ των δύο οργανώσεων που αναφέρονται στην παράγραφο 1 του άρθρου 60 – δηλαδή της ΕΣΑμεΑ και της ΕΝΑΕ.
Η κατανομή αυτή, όπως επισημαίνει, θα πρέπει να βασιστεί σε ποιοτικά και ποσοτικά κριτήρια, ανάλογα με το εύρος και τον αριθμό των πολιτών που εκπροσωπεί κάθε φορέας.

Συνοψίζοντας, η ΕΣΑμεΑ θέτει στο επίκεντρο της παρέμβασής της την ανάγκη διαφάνειας, ισοτιμίας και αξιοκρατίας στη χρηματοδότηση των συλλογικών οργάνων ασθενών και ατόμων με αναπηρία, υπογραμμίζοντας ότι η θεσμική αξιοπιστία δεν μπορεί να διασφαλιστεί χωρίς αντικειμενικούς κανόνες και ίση μεταχείριση.

Τα πρώτα στοιχεία δείχνουν υψηλή ικανοποίηση των πολιτών, κυρίως ως προς την επάρκεια του ιατρικού προσωπικού, με το 92% να δηλώνει ότι έλαβε την απαραίτητη φροντίδα από τις κατάλληλες ειδικότητες, ενώ σε εξαιρετικά θετικά επίπεδα κινούνται και οι αξιολογήσεις για την ευγένεια και τον σεβασμό του προσωπικού, καθώς και την παροχή σαφών οδηγιών πριν το εξιτήριο.

Ωστόσο, χαμηλότερες βαθμολογίες καταγράφονται στην αριθμητική επάρκεια του νοσηλευτικού προσωπικού, την καθαριότητα των χώρων, την ποιότητα της σίτισης και την ψυχολογική υποστήριξη των ασθενών, τομείς που αναδεικνύονται ως βασικές προτεραιότητες βελτίωσης.

«Η μέχρι τώρα ανταπόκριση αποτιμάται ως εξαιρετικά ενθαρρυντική και αναμένουμε αύξηση των συμπληρωμένων ερωτηματολογίων το επόμενο διάστημα», δηλώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η γενική γραμματέας Υπηρεσιών Υγείας Λίλιαν Βιλδιρίδη.

Καλεί μάλιστα τους νοσηλευόμενους να αφιερώσουν λίγα λεπτά από τον χρόνο τους και να συμπληρώσουν το ερωτηματολόγιο που θα λάβουν με sms πέντε ημέρες μετά το εξιτήριό τους.

Η διαδικασία ξεκίνησε στις 14 Ιουλίου 2025 και μέχρι τις 20 Αυγούστου έχουν αποσταλεί 32.457 μηνύματα SMS με σύνδεσμο προς ερωτηματολόγιο, από τα οποία περίπου ένα στα τέσσερα έχει συμπληρωθεί. Η ανταπόκριση θεωρείται ενθαρρυντική και εκτιμάται ότι θα αυξηθεί όσο περισσότεροι ασθενείς εξοικειώνονται με το εργαλείο και διαπιστώνουν ότι οι απαντήσεις τους λαμβάνονται υπόψη.

Το ερωτηματολόγιο, που βασίζεται σε διεθνή πρότυπα (δείκτες PREMs), περιλαμβάνει 35 κλειστές ερωτήσεις που καλύπτουν όλα τα στάδια της νοσηλείας, από την εισαγωγή έως το εξιτήριο. Σύμφωνα με τα πρώτα διαθέσιμα στοιχεία, η συνολική εικόνα είναι ιδιαίτερα θετική.

Οι ασθενείς εκφράζουν υψηλά επίπεδα ικανοποίησης, κυρίως ως προς την επάρκεια του ιατρικού προσωπικού, την παρουσία των απαραίτητων ειδικοτήτων, την ευγένεια και τον σεβασμό από το σύνολο του προσωπικού, καθώς και τον γενικό συντονισμό της φροντίδας. Θετικά αξιολογήθηκαν επίσης η πληροφόρηση για κινδύνους και επιπλοκές, η ενημέρωση των συγγενών και οι οδηγίες εξόδου, με το 90% να δηλώνει ότι έλαβε κατανοητές οδηγίες.

Οι δύο ασθενείς που κατέληξαν, σύμφωνα με το d.news, ήταν ηλικίας άνω των 78 ετών και παρουσίασαν σοβαρές εκδηλώσεις από το κεντρικό νευρικό σύστημα (ΚΝΣ), όπως εγκεφαλίτιδα, άσηπτη μηνιγγίτιδα ή μηνιγγοεγκεφαλίτιδα. Όλοι όσοι νόσησαν, χρειάστηκαν νοσηλεία, με δύο εξ αυτών να παραμένουν σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας. Από τους 47 συνολικά ασθενείς, οι 34 έχουν πάρει εξιτήριο, ενώ οι υπόλοιποι 11 εξακολουθούν να νοσηλεύονται.

Οι αρχές καλούν τους πολίτες να λαμβάνουν μέτρα προστασίας από τα κουνούπια, ειδικά οι ηλικιωμένοι και όσοι ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες, καθώς η ασθένεια μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη ζωή τους.

Η μέση ηλικία των ασθενών είναι τα 74 χρόνια, με εύρος από 28 έως 92 ετών. Σύμφωνα με ειδικούς, κάθε περιστατικό με εκδηλώσεις από το ΚΝΣ αντιστοιχεί σε περίπου 140 ασυμπτωματικά ή ήπια κρούσματα που δεν απευθύνθηκαν σε γιατρούς.

Ο ιός μεταδίδεται με το τσίμπημα μολυσμένων κουνουπιών και ο πρώτος φετινός ασθενής ανέφερε συμπτώματα στις 22 Ιουνίου 2025. Τα φετινά κρούσματα έχουν καταγραφεί σε 22 δήμους της χώρας, με τα περισσότερα στη Θεσσαλία (23) και την Αττική (17).

Στην Αττική:

Ασπρόπυργος: 2 κρούσματα

Ελευσίνα: 1 κρούσμα

Φυλή: 1 κρούσμα

Αιγάλεω: 1 κρούσμα

Περιστέρι: 1 κρούσμα

Άγιοι Ανάργυροι-Καματερό: 1 ήπιο κρούσμα

Ίλιον: 2 κρούσματα

Κορυδαλλός: 1 κρούσμα

Σαλαμίνα: 1 κρούσμα

Μαραθώνας: 4 κρούσματα

Παπάγου-Χολαργός: 1 κρούσμα

Ηλιούπολη: 1 κρούσμα

Στη Θεσσαλία:

Τύρναβος: 2 κρούσματα (1 ήπιο)

Αγιά: 3 κρούσματα

Λάρισα: 9 κρούσματα (1 ήπιο)

Τέμπη: 5 κρούσματα (2 ήπια)

Κιλελέρ: 3 κρούσματα

Καρδίτσα: 1 κρούσμα

Στην υπόλοιπη Ελλάδα:

Πύργος: 2 κρούσματα

Αλεξανδρούπολη: 2 κρούσματα (1 ήπιο)

Διδυμότειχο: 2 κρούσματα

Πέλλα: 1 κρούσμα

Ο ΕΟΔΥ επισημαίνει επίσης τη δραστηριότητα του ιού σε Καβάλα, Αρκαδία και Αιτωλοακαρνανία, όπως επιβεβαιώνεται από κρούσματα σε ιπποειδή.

Καβάλα: 1 κρούσμα σε οικισμό

Αιτωλοακαρνανία: 1 κρούσμα σε οικισμό

Αρκαδία: 3 κρούσματα σε οικισμούς