Σπύρος Σιδέρης

Σύμφωνα με ανακοίνωση της συριακής προεδρίας, ο Αχμέντ αλ-Σαράα διαβεβαίωσε τον Ντόναλντ Τραμπ για την «πλήρη προσήλωση» της Συρίας στην ενότητα της επικράτειας και την εθνική κυριαρχία της. Η συνομιλία επικεντρώθηκε στις εξελίξεις της μεταβατικής περιόδου, στην ανάγκη ενίσχυσης της ασφάλειας και της κοινωνικής συνοχής, καθώς και στη διατήρηση των κρατικών θεσμών, οι οποίοι, όπως τονίστηκε, αποτελούν βασικό πυλώνα για την αποτροπή νέων αποσταθεροποιητικών σεναρίων.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη συντονισμού των διεθνών προσπαθειών για την αποτροπή της ανασυγκρότησης τρομοκρατικών οργανώσεων, με πρώτο στη λίστα το Ισλαμικό Κράτος (ISIS). Ο Σύρος πρόεδρος επεσήμανε ότι η επιστροφή τέτοιων σχηματισμών θα μπορούσε να ακυρώσει κάθε προσπάθεια πολιτικής μετάβασης, υπογραμμίζοντας πως μόνο μέσα από διπλωματία, πολυμερή συνεργασία και ενεργό εμπλοκή των διεθνών δρώντων μπορεί να διασφαλιστεί ένα βιώσιμο μέλλον.

• Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε τη συνομιλία «εξαιρετική», εκφράζοντας τη στήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών στην οικοδόμηση μιας «ενωμένης και ισχυρής Συρίας». Παράλληλα, επανέλαβε τη δέσμευση της Ουάσιγκτον να συμβάλει στην ανοικοδόμηση της χώρας, σε μια περίοδο όπου οι ανάγκες σε υποδομές, κοινωνικές υπηρεσίες και βασικά αγαθά παραμένουν τεράστιες.

Η αμερικανική κινητικότητα δεν περιορίζεται στο επίπεδο των δηλώσεων. Οι ΗΠΑ καταβάλλουν εντατικές διπλωματικές προσπάθειες για την επίτευξη μιας μόνιμης εκεχειρίας και ενός πολιτικού διακανονισμού μεταξύ της κυβέρνησης στη Δαμασκό και των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF / κουρδικές δυνάμεις), οι οποίες υπήρξαν επί χρόνια ο βασικός στρατιωτικός εταίρος της Ουάσιγκτον στον αγώνα κατά του ISIS. Το ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι ο Αχμέντ αλ-Σαράα παρουσιάζεται πλέον ως «προνομιακός συνομιλητής» των ΗΠΑ, γεγονός που σηματοδοτεί μια σημαντική μεταβολή στις ισορροπίες.

Την ίδια στιγμή, η Ρωσία προχωρά σε κινήσεις που αποτυπώνουν μια πιο επιφυλακτική στάση απέναντι στις εξελίξεις. Το Κρεμλίνο ανακοίνωσε ότι ο πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν θα έχει επίσημη συνάντηση με τον Σύρο ομόλογό του, ο οποίος πραγματοποιεί επίσκεψη εργασίας στη Μόσχα. Σύμφωνα με τη ρωσική πλευρά, οι συνομιλίες θα επικεντρωθούν τόσο στις διμερείς σχέσεις όσο και στην ευρύτερη κατάσταση στη Μέση Ανατολή.

• Ωστόσο, σχεδόν ταυτόχρονα με αυτή τη διπλωματική πρωτοβουλία, η Μόσχα προχώρησε σε μερική αποχώρηση στρατιωτικών δυνάμεων από το αεροδρόμιο της Καμισλί στη βορειοανατολική Συρία. Ρωσικές μονάδες και βαρύς εξοπλισμός μεταφέρθηκαν αεροπορικώς προς τη βάση Χμεϊμίμ στη Λαττάκεια, που αποτελεί το βασικό στρατιωτικό προπύργιο της Ρωσίας στη χώρα. Η Καμισλί είχε μετατραπεί σε ρωσική βάση από το 2019, σε μια περιοχή με έντονο κουρδικό στοιχείο και στρατηγική σημασία.

Η αποχώρηση αυτή έρχεται μετά από εβδομάδες έντασης μεταξύ του συριακού στρατού και των κουρδικών δυνάμεων, οι οποίες αναγκάστηκαν να αποσυρθούν από εκτεταμένες περιοχές στις επαρχίες Ντέιρ εζ-Ζορ και Ράκα, επιστρέφοντας κυρίως στο προπύργιό τους στη Χασάκα. Οι εξελίξεις αυτές καταδεικνύουν ότι το πεδίο παραμένει ρευστό και ότι η στρατιωτική ισορροπία δεν έχει ακόμη σταθεροποιηθεί πλήρως.

• Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η νέα συριακή ηγεσία υιοθετεί πλέον μια σαφώς πιο συμφιλιωτική στάση απέναντι στη Μόσχα, παρά το γεγονός ότι η Ρωσία υπήρξε ο βασικός στρατιωτικός και διπλωματικός στυλοβάτης του καθεστώτος του ανατραπέντος προέδρου Μπασάρ αλ-Άσαντ. Η μετατόπιση αυτή δείχνει πως η Δαμασκός επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε διαφορετικά κέντρα ισχύος, επιδιώκοντας να αξιοποιήσει τόσο τις δυτικές όσο και τις ρωσικές διασυνδέσεις.

Συνολικά, η εικόνα που διαμορφώνεται είναι εκείνη μιας Συρίας σε φάση επαναπροσδιορισμού. Η ρητορική περί ενότητας, κυριαρχίας και διπλωματικής επίλυσης συγκρούσεων συνδυάζεται με πραγματικές κινήσεις στο πεδίο, τόσο στρατιωτικές όσο και πολιτικές. Αν αυτές οι πρωτοβουλίες θα οδηγήσουν σε μια μακροπρόθεσμη σταθεροποίηση ή απλώς σε μια προσωρινή ανακωχή συμφερόντων, παραμένει ανοιχτό ερώτημα. Το βέβαιο είναι ότι η χώρα εισέρχεται σε μια νέα, εξαιρετικά κρίσιμη φάση, όπου οι διεθνείς ισορροπίες θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό το μέλλον της.

Σπύρος Σιδέρης

Το νέο μήνυμα της Ουάσιγκτον προς τους Κούρδους

Για μεγάλο μέρος της τελευταίας δεκαετίας, οι Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις αποτέλεσαν τον πιο αξιόπιστο συνεργάτη των ΗΠΑ στο έδαφος στον πόλεμο κατά του Ισλαμικού Κράτους, ειδικά από την περίοδο της πολιορκίας του Κομπάνι το 2014 και μετά. Η αμερικανική αεροπορική ισχύς, σε συνδυασμό με τις κουρδικές και συμμαχικές δυνάμεις, συνέβαλε στην αναχαίτιση και τελικά στην ήττα του τζιχαντιστικού μορφώματος σε κρίσιμες φάσεις. Όμως, όπως υπενθυμίζουν αναλυτές, αυτός ο δεσμός ήταν πρωτίστως τακτικός και όχι στρατηγικός: ένας «συνεταιρισμός σκοπιμότητας» που εξυπηρετούσε κοινά συμφέροντα.

Σήμερα, η ρητορική που έρχεται από την Ουάσιγκτον δείχνει πως το κεντρικό επιχείρημα της συνεργασίας –η άμεση ανάγκη εξάρθρωσης του Ισλαμικού Κράτους– έχει αποδυναμωθεί. Αυτό δεν σημαίνει ότι η απειλή εξαφανίστηκε, αλλά ότι οι ΗΠΑ εμφανίζονται λιγότερο πρόθυμες να διατηρούν μια ανοιχτή και κοστοβόρα δέσμευση στη Συρία, ειδικά όταν διασταυρώνονται άλλα συμφέροντα, όπως οι σχέσεις με την Τουρκία, η ενεργειακή ασφάλεια και οι οικονομικές προτεραιότητες.

Ο ρόλος του Άχμαντ αλ-Σαράα και η «επιστροφή» της Δαμασκού

Η στροφή αυτή δεν προέκυψε σε κενό αέρος. Μετά την κατάρρευση του καθεστώτος του Μπασάρ αλ-Άσαντ τον Δεκέμβριο του 2024 και την άνοδο του Άχμαντ αλ-Σαράα στην εξουσία, η Δαμασκός επιχείρησε να παρουσιαστεί ως ο κεντρικός θεσμικός πυλώνας σταθερότητας: ως η «μόνη» αρχή που μπορεί να εγγυηθεί ενιαία κρατική δομή, έλεγχο της ασφάλειας και ένα πλαίσιο δικαιωμάτων για όλες τις κοινότητες – συμπεριλαμβανομένων των Κούρδων.

Οι επαφές του Τραμπ με τον αλ-Σαράα –που κορυφώθηκαν με την ιστορική επίσκεψη του Σύρου προέδρου στον Λευκό Οίκο– εντάσσονται σε αυτή την προσπάθεια. Το κρίσιμο σημείο είναι ότι η νέα συριακή ηγεσία «διάβασε» τη μετατόπιση των αμερικανικών προτεραιοτήτων και κινήθηκε ώστε να ευθυγραμμίσει την εικόνα της με αυτό που η Ουάσιγκτον θέλει να ακούσει: κεντρικό κράτος, σταθερότητα, έλεγχος όπλων, συνεργασία κατά της τρομοκρατίας.

Ιστορικό βάθος: γιατί οι ΗΠΑ δεν “επένδυσαν” ποτέ σε κουρδική ανεξαρτησία

Η σχέση των ΗΠΑ με τους Κούρδους δεν είναι «αιώνια συμμαχία», αλλά μια ακολουθία περιόδων προσέγγισης και αποστασιοποίησης, ανάλογα με τον γεωπολιτικό στόχο. Μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, παρότι υπήρξε διεθνώς συζήτηση για αυτοδιάθεση, η Ουάσιγκτον δεν στήριξε ποτέ συγκροτημένα ένα ανεξάρτητο Κουρδιστάν. Στον Ψυχρό Πόλεμο, οι κουρδικές υποθέσεις συχνά «κουμπώνονταν» πάνω στον ανταγωνισμό με τη σοβιετική επιρροή, ιδιαίτερα στο Ιράκ.

Η πιο καθοριστική στιγμή ήρθε μετά τον Πόλεμο του Κόλπου το 1991, όταν η ζώνη απαγόρευσης πτήσεων στο βόρειο Ιράκ λειτούργησε ως ασπίδα που επέτρεψε τη συγκρότηση κουρδικών θεσμών και, τελικά, της Περιφερειακής Κυβέρνησης του Κουρδιστάν.

Αργότερα, το 2003, οι Πεσμεργκά είχαν σημαντικό ρόλο στη νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας, ενώ οι Κούρδοι απέκτησαν ισχυρό θεσμικό αποτύπωμα στο ιρακινό κράτος. Αλλά ακόμη κι εκεί, το αμερικανικό «ταβάνι» παρέμεινε: υποστήριξη σε δικαιώματα και αυτονομία, όχι σε πλήρη απόσχιση.

Η νέα αμερικανική στρατηγική: οικονομία, ενέργεια, «λιγότερες δεσμεύσεις»

Αναλυτές συνδέουν άμεσα την τρέχουσα στάση των ΗΠΑ με μια νέα στρατηγική εθνικής ασφάλειας της κυβέρνησης Τραμπ που δίνει προτεραιότητα στα «χειροπιαστά» συμφέροντα: οικονομία, ενεργειακή ασφάλεια, επιχειρηματικές ευκαιρίες και σταθερότητα, αντί για ιδεολογικές ατζέντες δημοκρατίας ή ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, η ενίσχυση των κεντρικών κρατών –Τουρκία, Συρία, Ιράκ– ως συνομιλητών θεωρείται πιο «αποτελεσματική» από τη μακροχρόνια στήριξη μη κρατικών εταίρων.

Αυτό, μοιραία, μειώνει το περιθώριο στήριξης προς τις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις. Και δημιουργεί ένα δίλημμα: οι Κούρδοι καλούνται είτε να ενταχθούν σε ένα νέο εθνικό συμβόλαιο με τη Δαμασκό, είτε να αναζητήσουν άλλους προστάτες – κάτι που, όπως προειδοποιούν αναλυτές, μπορεί να αυξήσει την αστάθεια.

Το “κενό ασφαλείας” και ο κίνδυνος επανεμφάνισης απειλών

Μια βεβιασμένη αποδυνάμωση της αμερικανικής παρουσίας μπορεί να έχει κόστος: αποδυναμώνει έναν αποδεδειγμένο τοπικό εταίρο κατά του Ισλαμικού Κράτους, σπρώχνει τους Κούρδους σε αναζήτηση εναλλακτικών στηριγμάτων και αφήνει άλυτες πολιτικές ρυθμίσεις στη βορειοανατολική Συρία. Με απλά λόγια, το «ποιος κρατά την τάξη» σε μια περιοχή με φυλετικές, εθνοτικές και πολιτικές εντάσεις δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια – είναι ο πυρήνας της σταθερότητας.

Το “σχέδιο Δαμασκού”: δικαιώματα Κούρδων, αλλά ενιαίο κράτος

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται σε μια κίνηση της νέας συριακής ηγεσίας: σε διάταγμα του 2026, αναγνωρίζει τους Κούρδους ως «αναπόσπαστο μέρος» του συριακού λαού και κατοχυρώνει την πολιτισμική και γλωσσική τους ταυτότητα ως στοιχείο της πολυδιάστατης συριακής εθνικής ταυτότητας.

Η Δαμασκός επιχειρεί έτσι να διαχωρίσει πολιτικά τους Κούρδους πολίτες από τις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις ως ένοπλο σχηματισμό με πολιτικούς στόχους, αποδυναμώνοντας την κατηγορία ότι «στοχεύει τους Κούρδους ως κοινότητα».

Τι μέλλει γενέσθαι

Το πρακτικό συμπέρασμα είναι ότι βρισκόμαστε σε μια περίοδο όπου η αμερικανική προστασία προς τις κουρδικές δομές στη Συρία δεν μπορεί πλέον να θεωρείται δεδομένη. Το μέλλον των Κούρδων της βορειοανατολικής Συρίας θα εξαρτηθεί από τρεις παράγοντες: πόσο γρήγορα και με ποιους όρους θα επιδιωχθεί ενσωμάτωση στο συριακό κράτος, αν θα υπάρξουν αξιόπιστες εγγυήσεις ασφάλειας και δικαιωμάτων, και αν το κενό που δημιουργεί η αμερικανική αναδίπλωση θα οδηγήσει σε νέα αναταραχή ή σε μια δύσκολη αλλά λειτουργική πολιτική λύση. Σε κάθε περίπτωση, η εποχή που οι Κούρδοι μπορούσαν να υπολογίζουν σε μια σταθερή αμερικανική ομπρέλα φαίνεται να περνά σε μια πιο αβέβαιη, ρεαλιστική φάση – με τη Δαμασκό, την Άγκυρα και την Ουάσιγκτον να επαναχαράσσουν τα όρια του παιχνιδιού.

Σπύρος Σιδέρης

Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες της συμφωνίας, προβλέπεται η ένταξη των πολιτικών δομών των SDF στο κυβερνητικό σύστημα, καθώς και η απορρόφηση των ένοπλων μονάδων στα υπουργεία Άμυνας και Εσωτερικών της Συρίας. Παράλληλα, ο συριακός στρατός δεσμεύεται να μην εισέλθει, κατά τη διάρκεια της προθεσμίας, στα αστικά κέντρα της Χασάκα και της Καμισλί, ούτε στα κουρδικά χωριά της περιοχής. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στην ενεργοποίηση του Προεδρικού Διατάγματος 13, το οποίο αναγνωρίζει –σύμφωνα με τη Δαμασκό– για πρώτη φορά στη σύγχρονη περίοδο πολιτιστικά και γλωσσικά δικαιώματα στους Κούρδους πολίτες.

• Την ίδια στιγμή, ο Αμερικανός απεσταλμένος Τομ Μπάρακ δήλωσε ότι ο «ιστορικός ρόλος» των SDF στην καταπολέμηση του Ισλαμικού Κράτους έχει ουσιαστικά ολοκληρωθεί, υπογραμμίζοντας ότι πλέον η συριακή κυβέρνηση θεωρείται βασικός συνομιλητής στο ζήτημα της ασφάλειας. Η τοποθέτηση αυτή ερμηνεύεται ως ένδειξη αλλαγής στάσης της Ουάσιγκτον, η οποία μέχρι πρότινος στήριζε στρατιωτικά και πολιτικά τις κουρδικές δυνάμεις.

Από την πλευρά του συριακού στρατού, ανώτατος αξιωματικός διαβεβαίωσε ότι η εκεχειρία θα τηρηθεί πλήρως, εφόσον οι SDF δεν προχωρήσουν σε επιθέσεις. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι «η οργάνωση δεν διαθέτει πλέον την ικανότητα να ανασυνταχθεί μέσα σε τέσσερις ημέρες» και ότι, σε περίπτωση αθέτησης, «η στρατιωτική λύση παραμένει στο τραπέζι».

Οι SDF, από την πλευρά της, εμφανίζεται βαθιά καχύποπτη. Στρατιωτική πηγή της οργάνωσης δήλωσε ότι η κυβέρνηση έχει παραβιάσει στο παρελθόν αντίστοιχες συμφωνίες, από τη μάχη του Σέιχ Μακσούντ και μετά, και ότι οι κουρδικές δυνάμεις έχουν αναδιπλωθεί σε «κουρδικές ζώνες» για αυτοάμυνα. Τόνισε μάλιστα ότι οι SDF θα σεβαστούν τη συμφωνία μόνο εφόσον το πράξει και ο συριακός στρατός.

• Στον πυρήνα της πολιτικής συζήτησης, ειδικοί και αναλυτές επισημαίνουν ότι το νέο πλαίσιο μπορεί, θεωρητικά, να αποτελέσει μια τελευταία ευκαιρία για τη θεσμική ενσωμάτωση των SDF στις κρατικές δομές. Ωστόσο, εκφράζεται έντονος σκεπτικισμός για το κατά πόσο η οργάνωση μπορεί να δεσμευτεί στην πράξη, με δεδομένες τις εσωτερικές ισορροπίες και τους εξωτερικούς δεσμούς της. Σε αυτό το πλαίσιο, αναφέρεται συχνά ο ρόλος του Εργατικού Κόμματος του Κουρδιστάν (PKK), το οποίο –όπως υποστηρίζεται από ορισμένους κύκλους– επηρεάζει τον στρατηγικό προσανατολισμό της κουρδικής διοίκησης και δυσχεραίνει μια πλήρη προσαρμογή στη λογική ενός ενιαίου κράτους.

Παράλληλα, διπλωματικές πηγές και παρατηρητές εκτιμούν ότι η τετραήμερη προθεσμία αξιοποιείται και ως εργαλείο πίεσης: είτε για να επιταχυνθεί μια συμφωνία «επί του πεδίου» είτε για να αποσαφηνιστεί ότι δεν θα υπάρξει απεριόριστος χρόνος για ελιγμούς. Στο ίδιο πλαίσιο, γίνεται λόγος για αναζήτηση διεθνούς στήριξης από την πλευρά των SDF, ακόμη και σε επίπεδο πολιτικών επαφών, αν και από αμερικανικής πλευράς διαμηνύεται ότι οι επιλογές αυτές είναι περιορισμένες και ότι η Δαμασκός αντιμετωπίζεται πλέον ως κεντρικός εταίρος στο σκέλος της ασφάλειας.

Ταυτόχρονα, η συριακή κυβέρνηση επιχειρεί να αποδομήσει το βασικό αφήγημα των SDF περί «κουρδικής καταπίεσης», επικαλούμενη τόσο το Προεδρικό Διάταγμα 13 όσο και την απουσία καταγεγραμμένων παραβιάσεων από τον στρατό στην τρέχουσα φάση. Η επιστροφή εκτοπισμένων Κούρδων και η ένταξη Κούρδων στελεχών σε κρατικές δομές παρουσιάζονται ως απόδειξη ότι η Δαμασκός προωθεί μια ελεγχόμενη πολιτική ενσωμάτωσης και όχι μια πολιτική καταστολής.

• Στο παρασκήνιο, πηγές αναφέρουν ότι ο Σύρος πρόεδρος Άχμεντ αλ-Σάραα πρότεινε την είσοδο των συριακών δυνάμεων ασφαλείας στη Χασάκα, πρόταση που απορρίφθηκε. Την ίδια ώρα, ο ηγέτης των SDF, Μαζλούμ Άμπντι, φέρεται να κάλεσε τους «νέους της Συρίας και της διασποράς» να ενταχθούν σε αυτό που χαρακτήρισε «αντίσταση», κίνηση που ορισμένοι παρατηρητές ερμηνεύουν ως προσπάθεια στρατιωτικής αναβάθμισης και ενίσχυσης της εσωτερικής συσπείρωσης.

Κρίσιμο σημείο, όπως τονίζουν ειδικοί στην ασφάλεια, είναι ο κίνδυνος αποσταθεροποίησης γύρω από τις δομές κράτησης μελών του Ισλαμικού Κράτους. Σε αυτό το σενάριο, η κατάρρευση της εκεχειρίας θα μπορούσε να οδηγήσει σε ταχεία κλιμάκωση, με τη Δαμασκό να επικαλείται την ανάγκη «ασφάλισης των περιοχών και προστασίας των συνόρων» ως βασικό επιχείρημα για ευρύτερη επέμβαση.

Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι μόνο αν η εκεχειρία των τεσσάρων ημερών θα αντέξει. Το πραγματικό διακύβευμα είναι αν οι SDF θα αποδεχθούν έναν ρόλο σε ένα ενιαίο συριακό κράτος ή αν θα οδηγηθούν σε νέα σύγκρουση, με μειωμένα περιθώρια διεθνούς στήριξης και ολοένα περιορισμένες πιθανότητες επιβίωσης. Για πρώτη φορά μετά από χρόνια, η μπάλα βρίσκεται ξεκάθαρα στο γήπεδο της κουρδικής οργάνωσης – και ο χρόνος δεν λειτουργεί πλέον υπέρ της.

Σπύρος Σιδέρης

Σύμφωνα με συγκλίνουσες πληροφορίες από αραβικές και διεθνείς πηγές, η συνάντηση στη Δαμασκό κατέρρευσε όταν ο Μαζλούμ Άμπντι υπαναχώρησε από δεσμεύσεις που αφορούσαν την ενότητα της συριακής επικράτειας και τη θεσμική ενσωμάτωση των κουρδικών δυνάμεων στο κρατικό πλαίσιο. Η συριακή ηγεσία απέρριψε κατηγορηματικά αιτήματα για διατήρηση ειδικού καθεστώτος στη Χασάκα, θέτοντας σαφές τελεσίγραφο: είτε πολιτική λύση με όρους κρατικής κυριαρχίας είτε επίλυση διά της ισχύος. Η άρνηση χορήγησης περαιτέρω χρόνου διαβούλευσης σηματοδότησε το τέλος της διαπραγμάτευσης και την είσοδο σε μια νέα, σαφώς πιο σκληρή φάση.

• Η αντίδραση των SDF υπήρξε άμεση και δραματική. Με επίσημη ανακοίνωση, η ηγεσία τους κήρυξε «γενικό συναγερμό» και γενική επιστράτευση, καλώντας άνδρες και γυναίκες από τις κουρδικές περιοχές της βόρειας και ανατολικής Συρίας, αλλά και από την ευρωπαϊκή διασπορά, να συσπειρωθούν απέναντι σε αυτό που χαρακτήρισαν ως υπαρξιακή απειλή. Στον λόγο τους κυριαρχεί η ρητορική της αντίστασης, με σαφείς αναφορές στην εμπειρία του Κομπάνι το 2014 και στην ανάγκη αποτροπής μιας νέας ήττας αντίστοιχης με εκείνη που επεδίωξε το Ισλαμικό Κράτος.

Την ίδια στιγμή, το στρατιωτικό σκηνικό στη Ράκα μεταβάλλεται ραγδαία. Ο συριακός στρατός πέρασε από τη διαπραγμάτευση σε ανοιχτή στρατιωτική προετοιμασία, με πυρά πυροβολικού να πλήττουν περιοχές γύρω από τη φυλακή Αλ-Άκταν και τη βάση της 17ης Μεραρχίας. Τα σημεία αυτά θεωρούνται στρατηγικής σημασίας, καθώς αποτελούν τα τελευταία προπύργια εκτός πλήρους ελέγχου του κράτους στον άξονα Ράκα–Χασάκα. Η φυλακή Αλ-Άκταν, πρώην βιομηχανική εγκατάσταση του συριακού οργανισμού βάμβακος, έχει μετατραπεί σε κομβικό στρατιωτικό στόχο, ενώ η περιοχή γύρω από τη 17η Μεραρχία φέρει βαρύ συμβολισμό για την εδραίωση της κρατικής εξουσίας.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και το μέτωπο των φυλακών στη βορειοανατολική Συρία, με επίκεντρο τη φυλακή Αλ-Σαντάντι νότια της Χασάκα. Οι πληροφορίες για διαφυγές κρατουμένων που συνδέονται με το Ισλαμικό Κράτος οδήγησαν σε άμεση κινητοποίηση του συριακού στρατού και του υπουργείου Εσωτερικών. Η Δαμασκός κατηγορεί ανοιχτά τις SDF για έλλειψη συνεργασίας και «εργαλειοποίηση της ασφάλειας», προειδοποιώντας ότι οποιαδήποτε αμέλεια στο συγκεκριμένο ζήτημα συνιστά σοβαρό έγκλημα με διεθνείς προεκτάσεις.

• Μέσα σε αυτό το τεταμένο περιβάλλον, ιδιαίτερη βαρύτητα απέκτησε η τηλεφωνική επικοινωνία του Άχμαντ αλ Σαράα με τον Ντόναλντ Τραμπ. Οι δύο ηγέτες συμφώνησαν στην ανάγκη διατήρησης της ενότητας και της εδαφικής ακεραιότητας της Συρίας, καθώς και στη συνέχιση της συνεργασίας κατά του Ισλαμικού Κράτους. Παράλληλα, υπογραμμίστηκε η σημασία της προστασίας των δικαιωμάτων του κουρδικού πληθυσμού εντός του συριακού κράτους, σε μια προσπάθεια εξισορρόπησης μεταξύ κρατικής κυριαρχίας και πολιτικής ενσωμάτωσης.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Ευρωπαϊκή Ένωση, διά της επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής Κάγια Κάλας, κάλεσε σε πλήρη αποκλιμάκωση και σεβασμό της εκεχειρίας, επισημαίνοντας ότι μόνο μια συμπεριληπτική πολιτική μετάβαση μπορεί να αποτρέψει την επιστροφή της χώρας σε νέο κύκλο αποσταθεροποίησης. Ωστόσο, οι ευρωπαϊκές εκκλήσεις μοιάζουν να υποχωρούν μπροστά στη δυναμική του πεδίου.

Η χρονική σύμπτωση της αποτυχίας της συνάντησης Άμπντι–αλ Σαράα, της γενικής επιστράτευσης των SDF και της στρατιωτικής κινητοποίησης στη Ράκα αναδεικνύει το εύθραυστο τρίγωνο πολιτικής, ασφάλειας και διεθνών παρεμβάσεων που διαμορφώνει τη νέα πραγματικότητα στη Συρία.

Το ερώτημα που πλέον κυριαρχεί δεν είναι αν η κρίση κλιμακώνεται, αλλά αν υπάρχει ακόμη χώρος για αναγκαστικό συμβιβασμό ή αν η χώρα οδηγείται σε μια νέα, παρατεταμένη φάση σύγκρουσης με απρόβλεπτες συνέπειες για ολόκληρη την περιοχή.

Παράλληλα, όλες οι δυνάμεις των SDF θα αποσυρθούν ανατολικά από τον Ευφράτη.

Η συμφωνία προβλέπει τη συγχώνευση όλων των δυνάμεων των SDF στα υπουργεία Άμυνας και Εσωτερικών, μετά τη διενέργεια των απαιτούμενων ελέγχων ασφαλείας. Όλα τα συνοριακά περάσματα και τα πεδία φυσικού αερίου και πετρελαίου στην περιοχή θα παραδοθούν στη συριακή κυβέρνηση.

Επιπλέον, η κυβέρνηση θα αναλάβει άμεσα και πλήρως τον στρατιωτικό και διοικητικό έλεγχο των κουρδικών επαρχιών Ντέιρ αλ-Ζορ και Ράκα.

Βάσει της συμφωνίας, οι SDF δεσμεύονται να απομακρύνουν όλους τους μη Σύρους ηγέτες και τις δυνάμεις που συνδέονται με το Κουρδικό Εργατικό Κόμμα (PKK) εκτός της χώρας.

Εν τω μεταξύ, ο Σύρος πρόεδρος Αχμάντ αλ Σαράα συναντήθηκε σήμερα Κυριακή με τον Αμερικανό πρεσβευτή στην Τουρκία Τομ Μπαράκ και επέμεινε στην κυριαρχία της Συρίας σε όλη την επικράτειά της.

Ο Αλ-Σαράα «επιβεβαίωσε την ενότητα της Συρίας και την κυριαρχία της σε όλη την επικράτειά της, όπως και τη σημασία του διαλόγου σε αυτό το στάδιο και της ανοικοδόμησης της Συρίας με τη συμμετοχή όλων των Σύρων», διευκρινίζεται σχετική ανακοίνωση.

Χθες Σάββατο, ο Μπαράκ είχε συναντήσει στο Ερμπίλ τον επικεφαλής των SDF.

The United States commends the Syrian government and the Syrian Democratic Forces (SDF) for their constructive efforts in reaching today’s ceasefire agreement, paving the way for renewed dialogue and cooperation toward a unified Syria.

Two great Syrian leaders, driven by the…

— Ambassador Tom Barrack (@USAMBTurkiye) January 18, 2026

Σε ανάρτησή του σχετικά με τη σημασία της συμφωνίας με τις SDF, ο Μπάρακ γράφει ότι «ανοίγει το δρόμο για ανανεωμένο διάλογο και συνεργασία προς μια ενωμένη Συρία».

«Δύο μεγάλοι Σύροι ηγέτες, καθοδηγούμενοι από το κοινό όραμα της απελευθέρωσης της χώρας και του λαού τους από την τυραννία, έχουν τώρα ενωθεί για να δημιουργήσουν ένα λαμπρότερο μέλλον για όλους τους Σύρους. Αυτή η συμφωνία και η κατάπαυση του πυρός αντιπροσωπεύουν ένα κρίσιμο σημείο καμπής, όπου πρώην αντίπαλοι αγκαλιάζουν τη συνεργασία αντί της διαίρεσης», σημείωσε.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής πραγματοποιεί περιοδεία στην περιοχή μαζί με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα.

Η συνάντηση με τον Σύρο πρόεδρο πραγματοποιείται καθώς τις τελευταίες ημέρες σημειώνονται συγκρούσεις με τις δυνάμεις των Κούρδων μαχητών στο Χαλέπι, τη μεγάλη πόλη στον βορρά της χώρας.

Χθες, Πέμπτη, σε κοινή ανακοίνωση έπειτα από τις συναντήσεις τους στο Αμάν, η ΕΕ και η Ιορδανία υποσχέθηκαν ότι θα συνεχίσουν να εργάζονται «προκειμένου να υποστηρίξουν την ειρηνική και συμπεριληπτική μετάβαση» στη Συρία.

Η χώρα έχει εμπλακεί σε μια ευαίσθητη μετάβαση αφότου ένας συνασπισμός ισλαμιστών ανέτρεψε πριν από έναν χρόνο τον Μπασάρ αλ Άσαντ, έπειτα από εμφύλιο πόλεμο 14, σχεδόν, ετών.

Ο Σαράα, που θέλει να επεκτείνει την εξουσία του στο σύνολο της εθνικής επικράτειας, πιέζεται από τη διεθνή κοινότητα προκειμένου να προστατεύσει τις μειονότητες, μεταξύ των οποίων και οι Κούρδοι.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση ήρε στις 20 Μαΐου όλες τις οικονομικές κυρώσεις που είχε επιβάλει υπό το καθεστώς Άσαντ.

Αρκετοί Ευρωπαίοι Επίτροποι έχουν ήδη μεταβεί στη Δαμασκό μετά την πτώση του Άσαντ, ανακοινώνοντας κάθε φορά διαφορετικά προγράμματα βοήθειας για τη χώρα που έχει καταστραφεί έπειτα από χρόνια πολέμου.

Τον Μάρτιο του 2025 η ΕΕ δεσμεύθηκε να παράσχει 2,5 δισ. ευρώ στη Συρία σε διάστημα δύο ετών.

Οι δύο άνδρες, που ανήκουν στη μειονότητα των Αλαουιτών και προέρχονται από τον στενό κύκλο της οικογένειας Άσαντ, ανταγωνίζονται επίσης για τον έλεγχο ενός επικίνδυνου δικτύου από 14 υπόγεια «κέντρα διοίκησης», γεμάτα όπλα και εξοπλισμό, τα οποία κατασκευάστηκαν λίγο πριν την πτώση του καθεστώτος του Άσαντ το 2024.

Η έρευνα του Reuters δείχνει ότι οι άλλοτε πιστοί συνεργάτες του Μπασάρ, που κατέφυγαν στο εξωτερικό μετά την κατάρρευση της δικτατορίας, χρηματοδοτούν δεκάδες χιλιάδες υποψήφιους μαχητές με στόχο να προκαλέσουν αναταραχή και να ανακτήσουν την επιρροή που έχασαν. Παρότι ο Μπασάρ αλ-Άσαντ φαίνεται να έχει αποδεχτεί την εξορία στη Μόσχα, σύμφωνα με τέσσερις πηγές κοντά στην οικογένεια, άλλες ισχυρές φιγούρες – συμπεριλαμβανομένου του αδελφού του, Μαχέρ – αρνούνται να συμβιβαστούν με την απώλεια της εξουσίας.

Ο Χασάν και ο Μάκλουφ επιχειρούν να συγκροτήσουν παραστρατιωτικές ομάδες στη Συρία και στον Λίβανο, αποτελούμενες κυρίως από Αλαουίτες. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, οι δύο άνδρες και άλλοι παίκτες που ανταγωνίζονται για επιρροή χρηματοδοτούν συνολικά πάνω από 50.000 μαχητές, προσπαθώντας να εξασφαλίσουν την πίστη τους. Η πραγματική ισχύς τους παραμένει ασαφής, καθώς πολλοί μαχητές φέρονται να λαμβάνουν χρήματα και από τους δύο.

Το μεγάλο διακύβευμα των υπόγειων καταφυγίων 

Ένα από τα μεγαλύτερα διακυβεύματα στη μεταξύ τους σύγκρουση είναι το δίκτυο των 14 υπόγειων καταφυγίων και αποθηκών στις παραλιακές περιοχές, το οποίο φέρεται να περιέχει όπλα, πυρομαχικά, συστήματα επικοινωνιών και εξοπλισμό επιβίωσης. Τρεις ανώτεροι αξιωματούχοι – δύο στρατιωτικοί και ένας περιφερειάρχης – επιβεβαίωσαν την ύπαρξή τους, λέγοντας ότι παραμένουν λειτουργικά, αν και έχουν αποδυναμωθεί.

Ο Χασάν, πρώην επικεφαλής στρατιωτικών πληροφοριών, περνά τον χρόνο του στέλνοντας ηχητικά μηνύματα και τηλεφωνώντας σε πρώην διοικητές, εκφράζοντας οργή για την απώλεια εξουσίας και περιγράφοντας σχέδια για ένα νέο αλαουιτικό προτεκτοράτο στις παράκτιες περιοχές. Από την πλευρά του, ο Μάκλουφ – ο άλλοτε ισχυρότερος επιχειρηματίας της Συρίας, που χρηματοδότησε τον πόλεμο του Άσαντ αλλά στη συνέχεια τέθηκε σε κατ’ οίκον περιορισμό από την ίδια την οικογένεια – τώρα εμφανίζεται ως «μεσσιανική» φιγούρα που πιστεύει πως έχει θείο ρόλο στη διαμόρφωση της μελλοντικής Συρίας.

Για να αντιμετωπίσει τις συνωμοσίες, η νέα συριακή κυβέρνηση του προέδρου Άχμεντ αλ-Σαράα (πρώην διοικητή τζιχαντιστών που ανέτρεψε τον Άσαντ τον Δεκέμβριο του 2024) έχει αναθέσει την αποστολή σε έναν παλιό στενό οικογενειακό φίλο της δυναστείας Άσαντ: τον Χάλεντ αλ-Άχμαντ. Ο αλ-Άχμαντ, κάποτε κορυφαίος παραστρατιωτικός διοικητής του Άσαντ, που αργότερα στράφηκε εναντίον του, προσπαθεί να πείσει τους Αλαουίτες ότι η ασφάλειά τους βρίσκεται πλέον με τη νέα κυβέρνηση και όχι με τα παλιά καθεστωτικά στελέχη στο εξωτερικό.

Η κατάσταση στο εσωτερικό της Συρίας είναι εύθραυστη. Παρά τις μαζικές απώλειες κατά τη διάρκεια του 14ετούς εμφυλίου, η νέα Σουνιτική κυβέρνηση παλεύει να εδραιώσει την ήδη μεγάλη κυριαρχία της. Τον Μάρτιο του 2025, μια ανεξάρτητη αλαουιτική ένοπλη ομάδα επιτέθηκε σε κυβερνητικές δυνάμεις στη Λαττάκεια, προκαλώντας σφοδρές συγκρούσεις που οδήγησαν σε αντίποινα και τον θάνατο σχεδόν 1.500 αμάχων Αλαουιτών. Το συμβάν αυτό φέρεται να αποτέλεσε καταλύτη για την ενεργή οργάνωση των εξόριστων.

Παράλληλα, σύμφωνα με έγγραφα του Ιανουαρίου 2025, υπήρξαν σχέδια για τη δημιουργία παραστρατιωτικής δύναμης σχεδόν 6.000 ανδρών, εξοπλισμένης από τα υπόγεια κέντρα. Αν και τα σχέδια δεν υλοποιήθηκαν, οι αποθήκες παραμένουν σε ετοιμότητα, όπως δείχνουν φωτογραφίες και μαρτυρίες.

Μεροκάματα σε μισθοφόρους και χάκερ

Ο Μάκλουφ, ο οποίος πλέον ζει μόνιμα σε ιδιωτικό όροφο ενός πολυτελούς ξενοδοχείου της Μόσχας, εξακολουθεί να διοχετεύει χρήματα μέσω δικτύων στον Λίβανο, στη Ρωσία και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Τα οικονομικά του ωστόσο φαίνεται να εξασθενούν λόγω των διεθνών κυρώσεων, με καθυστερήσεις μισθών και περιορισμένα κεφάλαια για μαχητές. Τα ποσά που φέρεται να δίνει – 20 έως 30 δολάρια τον μήνα ανά μαχητή – θεωρούνται ελάχιστα και προκαλούν δυσαρέσκεια.

Αντίστοιχα, ο Χασάν έχει ξοδέψει περίπου 1,5 εκατομμύριο δολάρια για τις προσπάθειές του, χρηματοδοτώντας 12.000 άνδρες. Έχει ακόμη προσλάβει ομάδα περίπου 30 χάκερ, με στόχο να πραγματοποιήσουν κυβερνοεπιθέσεις στη νέα κυβέρνηση και να διαρρεύσουν κλεμμένα δεδομένα. Πράγματι, πολλοί κυβερνητικοί φάκελοι εμφανίστηκαν προς πώληση στο dark web το καλοκαίρι του 2025.

Μέσα σε αυτή την εσωτερική σύγκρουση, σημαντικό ρόλο θα μπορούσε να παίξει ο Μαχέρ αλ-Άσαντ, αδελφός του Μπασάρ και πρώην διοικητής της περιβόητης 4ης Τεθωρακισμένης Μεραρχίας. Σύμφωνα με πρώην αξιωματικούς, εξακολουθεί να έχει επιρροή σε μεγάλο μέρος των 25.000 ανδρών που διοικούσε και θα μπορούσε να κινητοποιήσει δυνάμεις αν το θελήσει. Ωστόσο παραμένει διστακτικός, χωρίς να παρέχει επίσημη στήριξη σε καμία πλευρά.

Στο διπλωματικό επίπεδο, η Ρωσία φαίνεται απρόθυμη να στηρίξει τους εξόριστους, παρότι τους φιλοξενεί. Η Μόσχα, που επιδιώκει να διατηρήσει τα στρατιωτικά της προνόμια στη Συρία, έχει μεταφέρει, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, ότι προτεραιότητά της είναι η σταθερότητα και η συνεργασία με την κυβέρνηση Σαράα. Μετά την επίσκεψη του νέου προέδρου στη ρωσική πρωτεύουσα τον Οκτώβριο, οι επαφές των εξορίστων με Ρώσους αξιωματούχους μειώθηκαν αισθητά.

Στο μεταξύ, ο αλ-Άχμαντ συνεχίζει να αποτελεί τον κύριο μοχλό της κυβέρνησης για τον κατευνασμό των παραλιακών περιοχών, χρηματοδοτώντας προγράμματα εργασίας και οικονομικής ανάκαμψης ώστε να περιοριστεί η επιρροή των εξόριστων. Αρκετές δεκάδες υποστηρικτές του Χασάν και του Μάκλουφ έχουν συλληφθεί για συνωμοσία.

Παρά την ένταση, πολλοί διοικητές επισημαίνουν πως οι παραστρατιωτικές ομάδες των εξορίστων δεν έχουν ακόμη κινηθεί ουσιαστικά. Όπως παρατηρεί ένας από τους υπεύθυνους των υπόγειων αποθηκών, ο εξοπλισμός «μένει εκεί, έτοιμος… αλλά προς το παρόν δεν υπάρχει πλευρά που να αξίζει να στηρίξει κανείς».

Αυτή τη φορά ο Αμερικανός πρόεδρος συναντήθηκε με τον πρόεδρο της Συρίας, Αχμέντ αλ Σάρα και θέλησε να του κάνει ένα προσωπικό δώρο. Του έδωσε το προσωπικό του άρωμα με την ονομασία «Victory 45-47», το οποίο παρουσίασε το περασμένο καλοκαίρι, ως αναφορά στις δύο προεδρικές του θητείες.

Σε βίντεο που κυκλοφορεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Αμερικανός πρόεδρος φαίνεται να ψεκάζει πρώτα τον εαυτό του με το άρωμα και μετά τον Αχμέντ αλ Σάρα αλλά και μέλη της συριακής αποστολής.

Μάλιστα ο Ντόναλντ Τραμπ συνέχισε την ευγενική του χειρονομία και χάρισε το γυναικείο άρωμα της δικής του σειράς στον Αλ Σάρα προκειμένου να το προσφέρει στη σύζυγό του.

Σπύρος Σιδέρης

Παράλληλα, η συζήτηση για πιθανό συνοριακό και ενεργειακό modus vivendi με το Ισραήλ, καθώς και η άρση των βασικών κυρώσεων από τις ΗΠΑ, συνθέτουν μια νέα γεωπολιτική εξίσωση με πολλούς αγνώστους.

Σύμφωνα με το συριακό Υπουργείο Εξωτερικών, ο Τραμπ εξήρε την «αποτελεσματικότητα και σταθερότητα» της νέας συριακής ηγεσίας και διαβεβαίωσε ότι η Ουάσινγκτον είναι έτοιμη να προσφέρει «όλη την τεχνική και πολιτική στήριξη» για την επιτυχία της μεταβατικής περιόδου. Το μήνυμα ενισχύθηκε από την άμεση σύγκληση τριμερούς ομάδας εργασίας με τον Σύρο ΥΠΕΞ Άσαντ αλ-Σιμπάνι, τον Αμερικανό ομόλογό του Μάρκο Ρούμπιο και τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, με στόχο την επιχειρησιακή προώθηση όσων συμφωνήθηκαν σε προεδρικό επίπεδο.

Στην ανακοίνωσή της η Δαμασκός επιβεβαίωσε ότι οι τρεις πλευρές συμφώνησαν να ενεργοποιήσουν πλήρως τη συμφωνία της 10ης Μαρτίου 2025, που προβλέπει την ενσωμάτωση των SDF στον Στρατό της Αραβικής Δημοκρατίας της Συρίας, την ενοποίηση των θεσμών ασφάλειας και τη διαμόρφωση κοινής αρχιτεκτονικής στα σύνορα. Η αμερικανική πλευρά —όπως έγινε γνωστό— υποσχέθηκε ότι θα διευκολύνει παράλληλο «πλαίσιο κατανόησης» με το Ισραήλ, προκειμένου να ενισχυθεί η περιφερειακή σταθερότητα και να παγιωθεί το μεταπολεμικό μοντέλο ασφάλειας.

Ο Τραμπ, απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων, χαρακτήρισε τον αλ-Σαράα «ισχυρό ηγέτη με καθαρό σχέδιο» και εξέφρασε τη βεβαιότητά του ότι η Συρία θα μετατραπεί «σε βασικό πυλώνα ισορροπίας στη νέα Μέση Ανατολή». Η δήλωση αυτή, σύμφωνα με τον αναλυτή Μοχάμεντ Μασάλχι από τον Συρο-Αμερικανικό Συνασπισμό, σηματοδοτεί μια στρατηγική στροφή της Ουάσινγκτον από τη λογική της «απομόνωσης και κυρώσεων» σε μια πολιτική ελεγχόμενης εμπλοκής, με στόχο την εκ νέου διαμόρφωση των συμμαχιών στην περιοχή.

Ο Μασάλχι εκτιμά ότι η συνάντηση συνιστά «σημείο καμπής» στην αμερικανική πολιτική έναντι της Δαμασκού. Όπως επισημαίνει, η αμερικανική ηγεσία έχει αρχίσει να αντιλαμβάνεται πως η μακρόχρονη πολιτική πίεσης δεν απέφερε τα επιθυμητά αποτελέσματα και ότι η μετάβαση σε ένα μοντέλο «δεύτερης ευκαιρίας» για τη Συρία εξυπηρετεί τόσο τα συμφέροντα της Ουάσινγκτον όσο και την περιφερειακή ασφάλεια. Σε αυτό το πλαίσιο, θεωρεί πιθανό ο Λευκός Οίκος να προχωρήσει σε πλήρη άρση κυρώσεων, σε ενεργή εμπλοκή σε έργα ανοικοδόμησης, καθώς και σε εγκαθίδρυση μόνιμων μηχανισμών συντονισμού με τη συριακή κυβέρνηση.

Ενδεικτικό του νέου κλίματος ήταν και το πολύωρο τετ-α-τετ του αλ-Σαράα με τον πρόεδρο της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων Μπράιαν Μαστ, ο οποίος μίλησε ανοικτά για την ανάγκη «επανεξέτασης του νόμου Σίζαρ» και για «στοχευμένη χαλάρωση των κυρώσεων» που πλήττουν τους Σύρους πολίτες. Η συζήτηση κορυφώθηκε λίγες ώρες αργότερα με την παράδοση επίσημης ειδοποίησης ότι αίρονται οι περιορισμοί στη λειτουργία της συριακής πρεσβείας στην Ουάσινγκτον — μια κίνηση με βαθιά πολιτική και συμβολική αξία.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο Σύρος αναλυτής Αμπντούλ Καρίμ Ομάρ, ο οποίος υπογράμμισε ότι οι ΗΠΑ ασκούν συστηματική πίεση στο Ισραήλ για την υπογραφή ενός νέου συμφώνου ασφαλείας, το οποίο θα μπορούσε να θυμίζει την αποστρατιωτικοποιημένη συμφωνία του 1974. Σύμφωνα με τον ίδιο, αν και το Ισραήλ εμφανίζεται απρόθυμο να δεσμευτεί, η Ουάσινγκτον θεωρεί ότι μια τέτοια συμφωνία είναι προϋπόθεση για τη μετάβαση της νέας Συρίας σε καθεστώς περιφερειακής σταθερότητας.

Η δημόσια τοποθέτηση του επικεφαλής των SDF, Μαζλούμ Άμπντι, έδωσε νέα διάσταση στην εικόνα που διαμορφώνεται. Σε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Αμερικανό απεσταλμένο Τομ Μπαράκ, ο Άμπντι δήλωσε ότι οι SDF δεσμεύονται να επιταχύνουν το χρονοδιάγραμμα ενσωμάτωσης στη συριακή κρατική δομή και χαιρέτισε την ανακοίνωση ένταξης της Συρίας στον διεθνή συνασπισμό κατά του ISIS ως «στρατηγικό βήμα που αναβαθμίζει τη συλλογική ασφάλεια».

Η Δαμασκός επιβεβαίωσε ότι παρέλαβε λίστα 70 στελεχών των SDF — άνδρες και γυναίκες, συμπεριλαμβανομένων διοικητών από τις Μονάδες Προστασίας των Γυναικών (YPJ) — οι οποίοι προορίζονται για θέσεις στο Υπουργείο Άμυνας και στο Γενικό Επιτελείο. Παράλληλα, η συμφωνία της 10ης Μαρτίου προχωρά και στο σκέλος των οικονομικών πόρων, με συζητήσεις για τη συνεκμετάλλευση πετρελαϊκών κοιτασμάτων και τη συνδιαχείριση συνόρων και αεροδρομίων, μεταξύ των οποίων το στρατηγικής σημασίας αεροδρόμιο Καμισλί.

Ο Σύρος ερευνητής Μάαν Τάλα σημειώνει ότι η επαναλειτουργία της συριακής πρεσβείας και η προοπτική θεσμικής ενσωμάτωσης των SDF αποτελούν δύο παράλληλες αλλά αλληλοσυμπληρούμενες εξελίξεις: η πρώτη αποκαθιστά το διπλωματικό κανάλι, η δεύτερη αποκαθιστά την εθνική συνοχή. Κατά την άποψή του, εάν οι διαδικασίες προχωρήσουν χωρίς παρεκκλίσεις, η Συρία μπορεί να βρεθεί μπροστά σε μια «νέα κανονικότητα», με ισχυρά θεσμικά εργαλεία, ισορροπημένες διεθνείς σχέσεις και σημαντική μείωση των εσωτερικών διαιρέσεων.

Το πραγματικό τεστ, ωστόσο, θα είναι η εφαρμογή. Η ενσωμάτωση των SDF στο συριακό στρατιωτικό δόγμα, η διαχείριση των κουρδικών διεκδικήσεων και ο ρόλος της Τουρκίας στις βόρειες ζώνες μπορεί να αναδείξουν νέα εμπόδια. Παρ’ όλα αυτά, η εικόνα που σχηματοποιείται μετά τη συνάντηση Σαράα – Τραμπ δείχνει ότι η Δαμασκός επιστρέφει σταδιακά στο κέντρο των περιφερειακών διεργασιών, αυτή τη φορά με την ενεργό συμμετοχή των ΗΠΑ, και με έναν κοινό παρονομαστή: τη σταδιακή επανένταξη της Συρίας στον γεωπολιτικό κύκλο της Μέσης Ανατολής, σε συνθήκες που απομακρύνουν το φάσμα ενός νέου κύκλου αποσταθεροποίησης.

Σπύρος Σιδέρης

Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε κεκλεισμένων των θυρών, με τη συμμετοχή του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο και του Σύρου ομολόγου του Ασάντ αλ-Σιμπάνι, και συνοδεύτηκε από ανακοινώσεις που αλλάζουν το τοπίο: μερική αναστολή του Νόμου «Κέσαρ» (Caesar Act) για 180 ημέρες, έναρξη διαδικασιών οικονομικής αποδέσμευσης, επαναλειτουργία της συριακής πρεσβείας στην Ουάσιγκτον και επίσημη πρόθεση ένταξης της Συρίας στον διεθνή συνασπισμό κατά του «Ισλαμικού Κράτους».

Πέρα από τα τεχνικά μέτρα, η εικόνα του αλ-Σαράα στον Λευκό Οίκο εκπέμπει μήνυμα προς αγορές, περιφερειακούς παίκτες και δυτικούς θεσμούς: η Συρία επιχειρεί επανεκκίνηση με ασφάλεια, οικονομική ανάκαμψη και θεσμική κανονικότητα στην κορυφή της ατζέντας.

Η νέα αρχιτεκτονική των σχέσεων

Κατά τις ανακοινώσεις, ο Λευκός Οίκος προανήγγειλε πάγωμα βασικών πτυχών του Νόμου «Κέσαρ» για έξι μήνες, με εξαίρεση συναλλαγές που αφορούν Ρωσία και Ιράν, και άνοιγμα διαύλων για επενδύσεις, εμπόριο και οδηγίες συμμόρφωσης προς τις επιχειρήσεις.

Η κίνηση πλαισιώνει την πολιτική βούληση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να προχωρήσει σε σταδιακή άρση κυρώσεων, υπό όρους που συνδέονται με την αντιτρομοκρατική συνεργασία, τη σταθεροποίηση και την επαναφορά της οικονομίας.

Από συριακής πλευράς, ο Αχμάντ αλ-Σαράα έθεσε ως προτεραιότητες την ενότητα της χώρας, την ανοικοδόμηση και την απομάκρυνση εμποδίων που κρατούν στάσιμη την ανάκαμψη μετά από 14 χρόνια πολέμου.

Η ατζέντα ασφάλειας και η ένταξη στον συνασπισμό

Κεντρικό στοιχείο της ημερήσιας διάταξης ήταν ο φάκελος ασφάλειας. Η Δαμασκός προτίθεται να συμμετάσχει επίσημα στον συνασπισμό υπό τις ΗΠΑ για την καταπολέμηση του «Ισλαμικού Κράτους», με έμφαση στο κυνήγι υπολειμμάτων του δικτύου και στη θωράκιση συνόρων έναντι ροών ξένων μαχητών.

Η πιθανή αμερικανική παρουσία σε επιλεγμένες υποδομές ασφαλείας και η έναρξη μηχανισμών συντονισμού με τις συριακές αρχές αποτελούν μέρος της νέας αρχιτεκτονικής.

Για την Ουάσιγκτον, η συνεργασία αυτή συνδέεται με το ευρύτερο πλέγμα αντιτρομοκρατίας, ενεργειακής ασφάλειας και περιφερειακής σταθερότητας σε Ανατολική Μεσόγειο και Μέση Ανατολή.

Οικονομία: από το «πάγωμα» στην προϋπόθεση ανάταξης

Η μερική αναστολή του Νόμου «Κέσαρ» λειτουργεί ως σήμα προς αγορές και θεσμικούς ότι η Συρία μπορεί να εισέλθει σε τροχιά επενδύσεων. Το πλαίσιο συμμόρφωσης που θα δώσουν τα υπουργεία Οικονομικών, Εξωτερικών και Εμπορίου των ΗΠΑ αναμένεται να καθορίσει ασφαλείς διαδρόμους για τραπεζικές, εμπορικές αλλά και για τις υποδομές, συναλλαγές.

Στο περιθώριο, ο αλ-Σαράα συναντήθηκε με την ηγεσία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου για τον σχεδιασμό μακροοικονομικής προσαρμογής και τεχνικής βοήθειας. Με εκτιμήσεις κόστους άνω των 200 δισ. δολαρίων για την ανοικοδόμηση, η Δαμασκός επιχειρεί να προσελκύσει κεφάλαια διασφαλίζοντας κανόνες διαφάνειας, κράτος δικαίου και προβλεψιμότητα.

Οι περιφερειακές γέφυρες και ο ρόλος των μεσολαβητών

Η πορεία προς την Ουάσιγκτον διευκολύνθηκε από επαφές στο Ριάντ, όπου —με μεσολάβηση του πρίγκιπα διαδόχου— τέθηκαν οι βάσεις για το σημερινό άνοιγμα. Η Σαουδική Αραβία προβάλλει ως επιταχυντής περιφερειακής αποκλιμάκωσης, ενώ ταυτόχρονα παρακολουθεί την εξέλιξη επαφών που, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, περιλαμβάνουν και κανάλια ασφαλείας με το Ισραήλ.

Για τη Δαμασκό, η διαφοροποίηση από τους παραδοσιακούς πυλώνες Μόσχα και Τεχεράνη συνιστά στρατηγικό εξισορροπητικό στοίχημα, με υψηλό ρίσκο αλλά και δυνητικά οφέλη σε αναγνώριση, επενδύσεις και ασφάλεια.

Εσωτερικές προκλήσεις: κοινωνική συνοχή και θεσμική αντοχή

Παρά την εξομάλυνση στο διεθνές επίπεδο, το εσωτερικό παραμένει εύθραυστο. Τα πρόσφατα επεισόδια βίας, με χιλιάδες θύματα μετά την αλλαγή εξουσίας, υπενθυμίζουν ότι η κοινωνική συνοχή είναι ακόμη υπό δοκιμασία.

Η κυβέρνηση αλ-Σαράα οφείλει να αποδείξει ότι μπορεί να κυβερνήσει για όλους, να προχωρήσει σε ένταξη κοινοτήτων, να διαχειριστεί επιστροφές εκτοπισμένων και να εγκαθιδρύσει μηχανισμούς λογοδοσίας που θα πείσουν τόσο τους πολίτες όσο και τους διεθνείς εταίρους.

• Ο Ντόναλντ Τραμπ μίλησε για «μεγάλη πρόοδο» στο συριακό και χαρακτήρισε τον αλ-Σαράα «σθεναρό ηγέτη». Το μήνυμα της Ουάσιγκτον είναι διττό: ενθάρρυνση μεταρρυθμίσεων με χειροπιαστά κίνητρα (χαλάρωση κυρώσεων, πρόσβαση σε κεφάλαια) και ταυτόχρονα σαφές πλαίσιο όρων για ασφάλεια, αντιτρομοκρατία και περιφερειακή σταθερότητα.
• Για τον αλ-Σαράα, η επιτυχία θα κριθεί στην ικανότητα να μετατρέψει τη διπλωματική δυναμική σε βελτίωση του βιοτικού επιπέδου, ανασυγκρότηση θεσμών και προσέλκυση επενδύσεων χωρίς να αναζωπυρώσει αντιπαλότητες.

Ο διπλός πήχης αξιοπιστίας

Η μερική αναστολή του Νόμου «Κέσαρ» είναι αναστρέψιμη και τελεί υπό αξιολόγηση. Η Δαμασκός πρέπει να επιδείξει συνέπεια στην ασφάλεια, πρόοδο σε μεταρρυθμίσεις και διαφάνεια στη διαχείριση πόρων.

Παράλληλα, η Ουάσιγκτον οφείλει να εξειδικεύσει κανόνες συμμόρφωσης ώστε να μην παγιδευτούν οι επενδυτές στη «γκρίζα ζώνη» των κυρώσεων. Η επαναλειτουργία της συριακής πρεσβείας στην Ουάσιγκτον και η δημιουργία γραφείου συντονισμού για την οικονομική συνεργασία θα λειτουργήσουν ως βαρόμετρα της προόδου.