«Ιδού και το αφορισμένο διήγημα. Που το εξέλαβαν κάποιοι Μητροπολίτες κυριολεκτικά, σαν άρθρο γνώμης. Χωρίς να έχουν καν τη διαύγεια να αντιληφθούν πως η αλήθεια των λεγομένων του Κεντυρίωνα ελέγχεται πρώτα από τον ίδιο τον συγγραφέα.Με θλίβει πάντως η ιδιοκτησιακή, στενόκαρδη αντίληψη που έχουν οι άνθρωποι αυτοί -όχι, ελπίζω, σύσσωμη η Εκκλησία- για τους ιδρυτικούς μας μύθους. Τα θεμέλιά μας. Τον άρτο και τον οίνο, που ο Χριστός ονόμασε σώμα και αίμα Του και είπε να μοιράζεται ελεύθερα. Σε όλους» αναφέρει ο συγγραφέας και παραθέτει το διήγημα.

Αμβρόσιος: Αφόρισε τον Μόσιαλο και τον Χωμενίδη

Αναλυτικά:

Μ Α Ρ Ι Α

Η εντολή ήταν αυστηρή. Μάς την έδωσαν στην πατρίδα, όταν πήραμε τη μετάθεση. Μάς την επανέλαβε ο διοικητής των δυνάμεων μας μόλις φτάσαμε σε αυτή τη πνιγηρή από τη ζέστη και τη σκόνη χώρα. «Δεν θα γαμπρίζετε με ντόπιες! Στην καλύτερη θα σάς κολλήσουν αρρώστιες. Στη χειρότερη θα σάς υποκλέψουν στρατιωτικά μυστικά και θα σάς εκτελέσουμε για εσχάτη προδοσία, αν δεν σάς σφάξουν εκείνες γυμνούς στο κρεββάτι. Έχιδνες είναι! Μάς μισούν! Ηλίθιοι, ε ηλίθιοι!» Μαλάκωσε έπειτα ο στρατηγός, σκούπισε με ένα καρώ μαντήλι το ιδρωμένο πρόσωπό του, σχεδόν χαμογέλασε. «Για τη δουλειά σάς περιμένουν τα δικά μας κορίτσια. Πεντακάθαρα και τριπλοτσεκαρισμένα. Προοοο-σχή! Ανάπαυση!»Πράγματι.

Έχουν στήσει κανονικό μπουρδέλο για να εξυπηρετεί τις δυνάμεις κατοχής. Στο διπλανό από το στρατόπεδο χωριό. Σπίτι δίπατο, επιταγμένο. Το ισόγειο για τους φαντάρους, ο όροφος για τους αξιωματικούς. Πήγα δυό τρεις φορές – από πλήξη περισσότερο – πώς να ξοδέψεις τον καιρό σου στις άδειες; – κάλλιο να σε χαϊδεύουν για ένα τάληρο παρά να γίνεσαι κουνουπίδι στις ταβέρνες με αυτόν τον νέφτη που τον αποκαλούν ρακή.

Αφ’ης κατατάσσεσαι, οφείλεις να το πάρεις απόφαση. Όσο καιρό υπηρετείς, τουλάχιστον μακριά από την πατρίδα, με πόρνες θα ξεδίνεις. Πόρνη ωστόσο από πόρνη διαφέρει. Στο προηγούμενό μου πόστο, στο Μαυρόδασος -τον Μέλανα Δρυμό όπως τον λένε επίσημα- ήταν κάτι ξανθά ξωτικά που σε διπλάρωναν εν μέση οδώ, σε παράσερναν σε καλύβες και σε αχυρώνες, «κάνε με ό,τι θες» σού ψιθύριζαν «και δώσ’μου ό,τι σού περισσεύει».

Εδώ, στην Παλαιστίνη, οι γυναίκες είναι μαυριδερές, σγουρές… Αρχαίες. Σαν βάζα που ραγίζουν με τα χρόνια, που περιέχουν λάδι, μέλι και κρασί, το στόμιό τους όμως σού γδέρνει τα χείλια, η γεύση τους κάπως χωμάτινη, στυφή… Δεν ξέρω άλλον Ρωμαίο που να ερωτεύτηκε εδώ κάτω. Άλλον εξόν από εμένα.Μετά τον πρώτο μήνα, σπανίως ξεμύτιζα από το στρατόπεδο. Η ειδικότητά μου το επέτρεπε. Ούτε περιπολίες. Ούτε μπούκες σε γιάφκες. Ούτε να ανοίγω δρόμους, να σηκώνω γεφύρια – «το γιαπί, το πιλοφόρι, το μυστρί» έχει καταντήσει ο στρατός μας, μπας και μάς συμπαθήσουν οι ντόπιοι, μήπως και αλλάξουν γνώμη για την κατοχή μας.

Ανακριτής είμαι. Μού φέρνουν πυξ-λαξ όποιον τσακώνουν. Εξιχνιάζω έκνομες ενέργειες. Εξαρθρώνω -προσπαθώ τουλάχιστον- τρομοκρατικές ομάδες. Καθόλου εύκολη δουλειά. Οι συλληφθέντες διαιρούνται σε δύο κατηγορίες. Σε εκείνους που έχουν το στόμα τους ραμμένο και όσο κι αν τους δείρεις κι αν τους βασανίσεις, χαραμάδα δεν ανοίγει – προτιμούν να πεθάνουν στον σταυρό παρά να προδώσουν. Και στους ελαφροϊσκιωτους, τους νεραϊδοκρουσμένους, οι οποίοι παραληρούν προφητείες, ψαλμούς απ’τις γραφές τους, σού κουνάνε το δάχτυλο, σε καρφώνουν με βλέμμα τρελού. Άντε να βγάλεις άκρη, να ξεχωρίσεις την αλήθεια από το ψέμμα.

Ακόμα περισσότερο δυσκολευόμουν όσο είχα ανάγκη διερμηνέα. Διαθέτω χάρισμα στις γλώσσες -αποτελεί το μεγάλο μου ατού-, μού πήρε εντούτοις κάμποσο καιρό να αποκρυπτογραφήσω όλα εκείνα τα «χα» και τα «χου» και τα «χε» τους, τις λέξεις τους που ηχούν σαν βελάσματα ή σαν μουγκανητά. Να μη σκαμπάζεις ό,τι ακούς; Χειρότερο κι από το να’σαι τυφλός. Μπορούν να σε κοροϊδεύουν κατάμουτρα. Και οι διερμηνείς μας, δεν πα να παριστάνουν τους αφοσιωμένους, θα παίζουν πάντα τα δικά τους παιχνιδάκια.Βγαίνω ένα απόγευμα από το γραφείο μου έξαλλος. Το γραφείο μου ήταν στο κεντρικό κτήριο, όπου και η τραπεζαρία και το αναπαυτήριο των αξιωματικών (αράζαμε και ψυχαγωγούμασταν δήθεν, χαρτοκλέβοντας ο ένας τον άλλον) και τα μαγειρεία. Έψαχνα κάποιον ντόπιο, άσχετο, να μού μεταφράσει. Μπουκάρω στα μαγειρεία. Βρίσκω τη Μαρία.

Ξυπόλητη, σκυμμένη εμπρός στη σκάφη. Ζύμωνε. «Τι σημαίνει “σακίν”;» τη ρωτάω με ύφος μάλλον απεγνωσμένο παρά απειλητικό. Δίστασε. Αγνοούσε τη λέξη στα λατινικά. Άνοιξε ένα συρτάρι και έβγαλε ένα μαχαίρι μεγάλο, για να κόβεις κρέας. «Σακίν» μού το’δειξε. Μαχαίρια άρα είχε για φορτίο το καϊκι που το’χε βούλιαξε ο ίδιος του ο καπετάνιος όταν περικυκλώθηκε από ρωμαϊκές λέμβους στη θάλασσα της Γαλιλαίας! Μαχαίρια και όχι φασολάκια, όπως διατεινόταν ο διερμηνέας μου για να τον γλυτώσει. Τούς έστειλα γραμμή στον δήμιο και τους δύο. Να τους τσακίσει εν πρώτοις τα κόκκαλα. Κι αν δεν ομολογούσαν ούτε τότε, να τούς αδειάσει τα σπλάχνα απ’το σώμα.Δεν ήταν πόρνη η Μαρία.

Το ακριβώς αντίθετο. Παρθένα ήταν. Ερχόταν κάθε χάραμα με τον αρραβωνιαστικό της, έναν κοτσονάτο γερομάστορα που έκανε τα μερεμέτια του στρατοπέδου ενώ εκείνη βοηθούσε στην κουζίνα. Προστάτη της τον είχε μάλλον, κηδεμόνα της, παρά μελλοντικό της σύζυγο. Μικρό κορίτσι, δεκατέσσερα στα δεκαπέντε. Και αλλιώτικο -τελείως αλλιώτικο- από όλες της τις συντοπίτισσες. Από όλες τις γυναίκες που είχα συναντήσει στη ζωή μου. Από κάθε άνθρωπο. «Θα μου μάθεις τη γλώσσα σας;» της ζήτησα. «Θα σε πληρώνω. Σε χρήμα, όχι σε είδος…» Γέλασε σκανταλιάρικα, λες και της είχα προτείνει καμιά ξεκαρδιστική ζαβολιά. Με ακολούθησε στο γραφείο μου.

Τα υπόλοιπα ήρθαν από μόνα τους.Τι με συνάρπαζε στη Μαρία; Το ότι αντιμετώπιζε κάθε στιγμή σαν την πρώτη στιγμή της δημιουργίας. Σαν μόλις να έφεγγε ο κόσμος γύρω της. Πώς κοιτούν μαγεμένα τα βρέφη το στήθος που αναβρύζει γάλα; Έτσι αντίκρυζε η Μαρία τον ουρανό όταν βάραινε, χαμήλωνε και έβρεχε λάσπη. Έτσι, με τρυφερότητα και δέος -λες και άγγιζε ιερά αντικείμενα- έπιανε τα σύνεργα της άχαρης δουλειάς της. Τη βούρτσα που ξεκόλλαγε τα λίπη από τις κατσαρόλες.

Τον πλάστη που άνοιγε ζυμάρι για τις πίτες. Έτσι έλυσε τα μαλλιά της και γδύθηκε το μπαλωμένο της φουστάνι. Και κόλλησε το σώμα της στο σώμα μου.Θα μεταχειριστώ τώρα το ξερό ιδίωμα τού ανακριτή. Και θα ορκιστώ όπου κι αν μού ζητήσετε. Με τη μικρή λαντζέρισσα σμίγαμε σαρκικά έναν ολόκληρο χειμώνα. Κάθε μέρα σχεδόν. Όποτε διαφεύγαμε της προσοχής των αξιωματικών, των φαντάρων, των κρατουμένων και τού βοηθητικού προσωπικού του στρατοπέδου.

Κλεινόμασταν στο γραφείο μου. Τραβούσα τον σύρτη. Την ξάπλωνα στο πάτωμα. Ή στο σανιδένιο τραπέζι. Ή την έπαιρνα στα όρθια, στηρίζοντάς την στον τοίχο. Βιαστικά. Λαχανιαστά. Εξαίσια.Εγώ φοβόμουν περισσότερο. Εάν μάς τσάκωναν στα πράσσα, η Μαρία μονάχα την οργή του αρραβωνιαστικού της θα αντιμετώπιζε. Ενώ εμένα, και να μου τη χάριζαν ακόμα, και να μην με εκτελούσαν που σχετίστηκα με ντόπια, σίγουρα θα μού ξήλωναν τα γαλόνια και θα με έστελναν -ταλαίπωρο στρατιώτη- στο χειρότερο πόστο. Στις εσχατιές της Αυτοκρατορίας. Στους Υπερβόρειους ή στους Βακτριανούς για να με φάνε λάχανο. Είχα ρισκάρει τόσο άλλη φορά, στα έντεκα χρόνια της καρριέρας μου; Ποτέ! Είχα γευθεί τέτοια απόλαυση, τέτοιο χείμαρρο χαράς, στα εικοσιεννέα χρόνια της ζωής μου; Ούτε στον ύπνο μου.

Με τη Μαρία δεν λέγαμε κουβέντα για ό,τι μεταξύ μας συνέβαινε. Όχι πως έμενε σιωπηλή, ίσα-ίσα. Το’χε πάρει ζεστά να με διδάξει κι ας μην δεχόταν επ’ουδενί τα λεφτά μου. Ζωγράφιζε με ένα ξυλαράκι στο χώμα ζώα, αντικείμενα, ρούχα, μέχρι και φαγητά (ζωγράφιζε απροσδόκητα καλά) και μού τα ονομάτιζε στη γλώσσα της. Κι εγώ επαναλάμβανα τους μπερδεμένους φθόγγους. Ώσπου τα στόματά μας έβρισκαν το αληθινό τους νόημα στα φιλιά. Αρχές της άνοιξης, αναχώρησα εσπευμένα για τον νότο. Στην Ιουδαία, κοντά στην πόλη Χεβρώνα, είχαν ξεσπάσει ταραχές. Κανονική εξέγερση. Την έπνιξαν οι δικοί μας στο αίμα, ισοπέδωσαν πέντε χωριά, έσφαξαν πάνω από χίλιους, ένοχους και αθώους, άντρες, γυναίκες και παιδιά -έτσι περιφρουρείται η ρωμαϊκή ειρήνη- συνέλαβαν ογδονταεφτά συμμορίτες. Υποκινητές.

Έπρεπε εγώ να τους ανακρίνω έναν-έναν διεξοδικά, εξαντλητικά, μπας και ανακαλύψω από πού ακριβώς εκπορευόταν το κακό και πώς διακλαδιζόταν στη βρωμοφάρα τους. Μια τρύπα στο νερό έκανα. Όταν επέστρεψα στο στρατόπεδο, είχε ντάλα καλοκαιριάσει. Και η Μαρία κρατούσε την κοιλιά της.Σιγά το παράξενο. Τέτοιες γκαστριές κάθε μέρα τυχαίνουν. Τα μπάσταρδα δεν γίνονται, εννοείται, Ρωμαίοι πολίτες, Η μεγαλύτερη γενναιοδωρία που προσδοκά η φουκαριάρα μάνα από τον απρόσεκτο πατέρα είναι ένα πιάτο φαϊ, στη ζούλα, από το σισίτιο του στρατοπέδου του. Ως να μετατεθεί εκείνος και να τους λησμονήσει οριστικά. Ελπίδα της;

Να κουκουλώσει κάποιον ντόπιο -ζαβό, ξεκούτη, συμπονετικό έστω-, ο οποίος θα φορτωθεί το παιδί.Εγώ δεν το’βλεπα καθόλου έτσι. Δεν θα έστεργα να εγκαταλείψω τη Μαρία στο έλεος είτε στη βλακεία τού αρραβωνιαστικού της. Όχι από καλοσύνη. Την ήθελα. Την αγαπούσα… Θα παρουσιαζόμουν στον διοικητή, θα τού τα ομολογούσα όλα αντρίκια, θα δήλωνα παραίτηση εν ανάγκη από τον στρατό, με τις οικονομίες μου θα αγόραζα ένα κτήμα ή μια βάρκα – αγρότης; αγρότης! – ψαράς; ψαράς! – φτάνει να έμενα μαζί της…«Πώς νόμισες δικό σου το μωρό;» με άφησε άναυδο. «Αφού έλειπες τόσο καιρό…» «Πήγες με άλλον;» μού γύρισε το μάτι.

«Δεν πήγα με κανέναν. Ένα ξημέρωμα, ενώ άρμεγα την προβατίνα – εσύ για τα καλά φευγάτος – με ζύγωσε, μέσα από τα χωράφια, ένας νεαρούλης. “Γειά σου όμορφη!” μου έκανε. “Ο Θεός μαζί σου! Ευλογημένος ο καρπός σου!” Αυτά μονάχα και συνέχισε τον δρόμο του. Αίμα δεν μού ξανακατέβηκε…» Σιχαίνομαι -σάς το ξανάπα- να με κοροϊδεύουν. Πόσω δε μάλλον που η Μαρία είχε ένα ύφος απέραντης αγαλλίασης. Ανεπανάληπτου θριάμβου. Πήγα να της ρίξω ξανάστροφη, το μπράτσο μου έμεινε στον αέρα. Παρέλυσε. Ξεράθηκε. Για λίγο ευτυχώς. Άρχισα έπειτα να μετράω τους μήνες, να περιεργάζομαι την κοιλιά της – πώς να υπολογίσω ακριβώς; Μαμμή ήμουν; Την πήρα με το μαλακό, της θύμισα τον έρωτά μας, «νόστιμα όνειρα βλέπεις!» γέλασε με συγκατάβαση. «Θα με βγάλεις εσύ τρελό;» αγρίεψα ξανά. «Πρέπει να βρεις μια κοπέλα… Να παντρευτείς…» Είχε το θράσσος να μου δίνει και συμβουλές.«Πάρε το απόφαση, Μαρία. Δεν πρόκειται να σε αφήσω. Τρέχω γραμμή στον προστάτη σου, να του πω “το και το”. Κι αν δεν μού δώσει εκείνος το χέρι σου, θα σε παντρευτώ με τη βία.

Το ξέρεις ότι φέρω βαθμό Κεντυρίωνος;»Τον έψαχνα τον γερομάστορα ώσπου βράδιασε. Έκανα φύλλο και φτερό το στρατόπεδο. «Τώρα δα μόλις με βοηθούσε να κόψουμε τα πεπόνια…» μού έλεγε ο κηπουρός. «Μπάρμπα, ε μπάρμπα!» γκάριζε ο αποθηκάριος. Απάντηση καμία. Στο μεταξύ έγινε και η Μαρία άφαντη.Δεν θα το άφηνα έτσι. Ερεύνησα σπίτι προς σπίτι τα γύρω χωριά. Συνέλαβα τους συγγενείς τού γερομάστορα και τους ανέκρινα επί μια νύχτα ολόκληρη.

Έσπασα δόντια, ξερίζωσα νύχια, είχα λυσσάξει. Τζάμπα ο κόπος μου. Ιδέα δεν είχαν.Συνέταξα ύστερα επείγουσα αναφορά ότι ο γερομάστορας και η πιτσιρίκα που έσερνε μαζί του ήταν κατάσκοποι του εσωτερικού εχθρού. Μέλη της αντίστασης. Στάλθηκε σήμα σε όλα τα φυλάκια και σε όλους τους χαφιέδες μας -χαφιέδες έχουμε να φάνε κι οι κότες- όπου τους βρουν να τους συλλάβουν. Δόθηκε πλήρης περιγραφή τους. Τη Μαρία ειδικά δύσκολα θα την μπέρδευες, με το αράπικο μαλλί, τα καταπράσινα της μάτια και την κοιλιά να φουσκώνει. Κύλησε μία βδομάδα, δύο. Μηδέ φωνή, μηδέ ακρόαση.Βγήκα τότε αυτοπροσώπως στο κυνήγι. Αλώνισα με το άλογό μου Ιουδαία, Γαλιλαία, Σαμάρια… Δεκάπολη.

Από τον έναν στους πενήντα που ρωτούσα αποσπούσα κάποια πληροφορία, κάποιο θραύσμα πληροφορίας, το οποίο διαλυόταν στον αέρα όπως ο κλέφτης, το χνουδωτό ιπτάμενο λουλούδι. Στο τέλος έπαψα να ρωτάω. Aκολουθούσα το ένστικτό μου -ποιό ένστικτο;-, κύκλους έκοβα φαύλους, άσκοπα περιπλανιόμουν στη φτενή λωρίδα γης που ονομάζουν Ισραήλ. Κι ο πρώτος βασιλιάς εκείνων των αλλόκοτων ανθρώπων, κάποιος Μωυσής, το ίδιο έκανε, επί σαράντα ολόκληρα χρόνια. Αναζητούσε, λέει, την Επαγγελία – γύρευε τι σημαίνει η λέξη. Εγώ έψαχνα απλώς τη Μαρία. Οι συνοδοί μου με εγκατέλειψαν, γύρισαν στο στρατόπεδο. Το άλογό μου ψόφησε.

Πούλησα το σπαθί μου σε έναν λαθρέμπορο όπλων, αυτό κι αν ήταν έσχατη προδοσία, αντραλιζόμουν όμως απ’την πείνα. Τα γένια μου και τα μαλλιά μου μάκρυναν και γκρίζαραν. Άκουρος, κουρελής, κυκλοφορούσα πλέον μόνο νύχτα. Είχε δε χειμωνιάσει, μόλις σκοτείνιαζε το κρύο σε περόνιαζε, βάδιζα και παραμιλούσα και τουρτούριζα μα δεν την έβγαζα στιγμή από τον νου μου – «να τη βρω κι ας πεθάνω!» ικέτευα, «ας τη βρω κι αφού πεθάνω…» συμβιβαζόμουν με το άθλιο ριζικό μου. Πυρπόλησε ένα βράδυ το αστέρι το στερέωμα. Έσβησε το φεγγάρι και τον γαλαξία. Μπάλα φωτός τσούλαγε στο ουράνιο γήπεδο κι εγώ από κάτω την ακολουθούσα σαν υπνωτισμένος.

«Στη θάλασσα να δεις που με οδηγεί…» σκεφτόμουν. «Να φουντάρω στον γυαλό… Να με φαν τα μαύρα ψάρια και το αλμυρό νερό…» Δεν με χαλούσε η ιδέα – τι είχα πιά να χάσω; Όμως σταμάτησε το αστέρι πάνω από τη φάτνη.Σε αρκετές από τις εικόνες της Θείας Γέννησης -κυρίως στα ψηφιδωτά στα αρχαία μοναστήρια- εμφανίζομαι κι εγώ. Στέκω συνήθως κάτω δεξιά, όπως κοιτάς το έργο. Δεν με πολυπροσέχουν, το βλέμμα τους μαγνητίζεται από τον Ιησού και τη Μαρία και το Αστέρι και τους Μάγους. Κι αν με προσέξουν, με περνάνε για βοσκό. Τι να’κανα; Δεν μου επιτρεπόταν να αγγίξω το βρέφος, να το φιλήσω, να το ταχταρίσω… Πήρα λοιπόν κι εγώ στην αγκαλιά μου ένα κάτασπρο αρνάκι.-

Ο πρωθυπουργός εκφράζει τα θερμά του συγχαρητήρια στον Χρήστο Χωμενίδη, ως πρωθυπουργός, ως πιστός αναγνώστης του και ως καλός φίλος, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, με τον οποίο μοιραζόμαστε, συχνά, σκέψεις και προβληματισμούς.

«Εύχομαι να συναντήσει στον δρόμο του και άλλες διακρίσεις. Να ακονίζει πάντα την φαντασία του στην πραγματικότητα, κρατώντας το ίδιο τολμηρή την πέννα του. Και να παραμείνει ένας δυναμικός συγγραφέας και, ταυτόχρονα, ένας ζωντανός παρατηρητής της ζωής και ενεργός πολίτης της πατρίδας μας» προσθέτει ο πρωθυπουργός.

Όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση, πρόκειται για ένα βραβείο που αναδεικνύει τη δημιουργικότητα και την ποικιλομορφία της Ευρώπης καλλιεργώντας τον διαπολιτισμικό διάλογο στον χώρο της πεζογραφίας, και προωθεί τη λογοτεχνία πέρα από εθνικά και γλωσσικά σύνορα, με μεταφράσεις των βραβευμένων έργων σε άλλες γλώσσες.

Σημειώνεται ότι η «Νίκη» έχει τιμηθεί επίσης, με:

– ΚΡΑΤΙΚΟ ΒΡΑΒΕΙΟ
– ΒΡΑΒΕΙΟ Μυθιστορήματος του λογοτεχνικού περιοδικού «Ο Αναγνώστης»
– Βραβείο Public κατηγορία «Ελληνικό Μυθιστόρημα»

Ο Χ.Α. Χωμενίδης, δήλωσε: «Η απονομή του Ευρωπαϊκού Βραβείου Μυθιστορήματος στη “Νίκη” είναι μια Νίκη για την Ελλάδα. Μέσα από την τέχνη, η πατρίδα μας μπορεί να συστηθεί ξανά στον κόσμο. Την ώρα της μεγάλης αυτής δικαίωσης και χαράς, σκέφτομαι τη μάνα μου και τον πατέρα μου που αποτέλεσαν την πρώτη έμπνευση για τη «Νίκη». Σκέφτομαι τους δασκάλους που μού έδωσαν τα φώτα. Σκέφτομαι τους αναγνώστες που με στηρίζουν σχεδόν τριάντα χρόνια τώρα».

«Ευχαριστώ την εκδότριά μου Άννα Πατάκη, που με εμψυχώνει με αδελφική αγάπη. Αγκαλιάζω τα πιό δικά μου πρόσωπα. Στέλνω ένα μεγάλο φιλί στους συνομήλικους της κόρης μου νέους αναγνώστες, μέσα από τους οποίους θα βγούν οι νέοι μας συγγραφείς. Ευχαριστώ πολύ!», τόνισε.

Εκκινώντας από την εσωτερική πολιτική κατάσταση, «έχω αφιερώσει πολλά χρόνια της ζωής μου στη Βουλή των Ελλήνων. Μου αναγνωρίζουν μια κοινοβουλευτική επίδοση» τόνισε ο κ. Βενιζέλος, αλλά παραλλήλισε με ατάκες και συνθήματα από το φοιτητικό κίνημα την επικρατούσα πολιτική φρασεολογία. «Αν κάτι είναι επικίνδυνο είναι η μίζερη Δημοκρατία, που δεν αναστοχάζεται» σημείωσε ο ίδιος. Μιλώντας σε προσωπικό τόνο, «υπηρετώ μια πολιτική που δεν είναι αιχμάλωτη της συγκυρίας, δεν είναι αιχμάλωτη των σκοπιμοτήτων» τόνισε και χαρακτήρισε ως «γενετικό ελάττωμα της Δημοκρατίας» το λαϊκισμό.

«Η δημοκρατία ούτε αρχίζει ούτε τελειώνει με τις εκλογές» εκτίμησε ο πρώην Αντιπρόεδρος και αντιπαρέβαλε τη δημοκρατική νομιμοποίηση, ως κάτι πιο ευρύ και δυναμικό, με τη θεσμική νομιμότητα μιας βουλής και μιας κυβέρνησης που εκλέγεται. Ως προς το εγχώριο σύστημα, «αυτή η ανισορροπία του κομματικού συστήματος είναι αποτέλεσμα του νοσηρού τρόπου, με τον οποίο διαμορφώθηκε την περίοδο των μνημονίων» υποστήριξε ο κ. Βενιζέλος, αφού είχε ως αποτέλεσμα να καταρρεύσει το κομματικό σύστημα και να αναδυθεί ο ΣΥΡΙΖΑ. «Ο ΣΥΡΙΖΑ υπήρξε κι εξακολουθεί σε μεγάλο βαθμό να είναι μια μετεξέλιξη του ΠΑΣΟΚ της μεταπολίτευσης» εκτίμησε ο ίδιος και υπέδειξε ως «το μεγάλο πλεονέκτημα της ΝΔ και του κ. Μητσοτάκη προσωπικά» την αντιπαραβολή της κυβέρνησής του με τη διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ -Καμμένου, αλλά και την αδυναμία της αξιωματικής αντιπολίτευσης να διατυπώσει ένα πρόγραμμα με καινούριες προκλήσεις, ώστε τελικά να αναπαράγεται ένας «κολοβός δικομματισμός».

Αναφερόμενος στον ψηφιακό μετασχηματισμό, ο κ. Βενιζέλος τόνισε πως «δεν είναι απολίτικο αυτό που συμβαίνει, αλλά είναι πολιτικό», απαντώντας στο γιατί δεν προωθήθηκε την προηγούμενη περίοδο διακυβέρνησης από τους κ. Τσίπρα και Παππά πως «θα μπορούσε αν ήταν ευφυέστεροι». Το κίνητρο δεν είναι αν θα ψηφιοποιήσεις τη δημόσια διοίκηση, αλλά αν θα αναλάβεις το πολιτικό κόστος που αυτό συνεπάγεται περιέγραψε ο κ. Βενιζέλος, φέρνοντας ως παράδειγμα της ημέρες της Αντιπροεδρίας του στην κυβέρνηση, όταν «εμείς εμφανιζόμασταν στην τηλεόραση» και κάναμε περικοπές σε μισθούς και συντάξεις και εισάγαμε φόρους, «για να σώσουμε το έθνος» και τη Δημοκρατία.

Δημόσιος ακρωτηριασμός

«Κόβαμε το χέρι μας, το πόδι μας, κάναμε ένα δημόσιο ακρωτηριασμό» ανέφερε χαρακτηριστικά ο πρώην Αντιπρόεδρος, επισημαίνοντας πως «είναι πολύ ευχάριστο να διαχειρίζεσαι μια κρίση όπως η πανδημία μοιράζοντας λεφτά και πολύ δυσάρεστο να διαχειρίζεσαι την οικονομική κρίση και να κόβεις λεφτά». Προέβλεψε, μάλιστα, ότι τα δύσκολα είναι μπροστά, με την επιστροφή ενός ευέλικτου μεν, αλλά Συμφώνου Σταθερότητας, όπως και το τέλος των κρατικών ενισχύσεων. Ως προς τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, ο ίδιος σημείωσε πως «αυτά τα λεφτά δεν θα φτάσουν σε όλους τους Έλληνες», ενώ υπογράμμισε το ρόλο των περιφερειακών προγραμμάτων στην απορρόφηση του ΕΣΠΑ.

Το ζητούμενο, κατά τον κ. Βενιζέλο, είναι αν «θα αρκεστούμε σε μια απλή και μονοδιάστατη αφήγηση ότι όλα θα πάνε καλά» ή εάν «θα οδηγηθούμε σε μια αφήγηση πιο σύνθετη», καθώς ελλοχεύουν οι κίνδυνοι των διαδοχικών ενεργειακών κρίσεων, του πληθωρισμού, της διάσπασης της εφοδιαστικής αλυσίδας και της κλιματικής αλλαγής.

«Δεν γίνεται» το Άρθρο 16

Κληθείς να σχολιάσει την ανάγκη μιας εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης, ο κ. Βενιζέλος περιέγραψε πως «αυτή τη στιγμή πρέπει να πάμε in media res, στην μέση του πράγματος» προτείνοντας ένα τετραετές γυμνάσιο και ένα διετές κολεγιακού χαρακτήρα λύκειο, ως ελληνικό αντίστοιχο του international baccalaureate. «Να απελευθερώσουμε τα πανεπιστήμια, τα κρατικά πανεπιστήμια» ζήτησε ο πρώην Αντιπρόεδρος, δηλώνοντας ότι «και εγώ ήμουν υπέρ της αυστηρής εφαρμογής του Άρθρου 16 του Συντάγματος, αλλά αυτό τώρα δεν γίνεται». Αντίθετα, «τρώμε πάρα πολλά χρόνια στα θέματα διοίκησης, ενώ το κύριο θέμα συζήτησης θα έπρεπε να είναι η πλήρης ανανέωση του προγράμματος σπουδών», πρόσθεσε ο ίδιος.

Ως προς την κλιματική αλλαγή, είναι παρούσα και συνδέεται άμεσα με τον κύκλο της οικονομίας, εκτίμησε ο κ. Βενιζέλος, επισημαίνοντας πως πριν την απόλυτη κυριαρχία των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, πρέπει να δούμε αν μπορούμε να καλύψουμε τη ζήτηση. «Πρέπει να ξανασκεφτούμε σοβαρά σε πανευρωπαϊκό και πανδυτικό επίπεδο τι κάνουμε με το ζήτημα της ενεργειακής πολιτικής» σημείωσε, παρατηρώντας παράλληλα πως «έχουμε κηρύξει το τέλος της πανδημίας χωρίς να έχουμε βγάλει τα συμπεράσματα» για τις αλλαγές που χρειάζονται στο σύστημα υγείας δημόσιο και ιδιωτικό.

Ως προς τις μεγάλες προκλήσεις της εποχής, «στην κλιματική αλλαγή πράγματι χρειάζεται τεράστια προσπάθεια για να πέτυχουμε τους στόχους» εκτίμησε ο κ. Βενιζέλος, θεωρώντας πιο εύκολα τα πράγματα στην τεχνητή νοημοσύνη. Ως προς τις υγειονομικές κρίσεις, «μπορεί ανά πάσα στιγμή να έχουμε νέες προκλήσεις» προειδοποίησε ο ίδιος και έθεσε τον Αμερικανό Πρόεδρο, Τζο Μπάιντεν στην πρωτοπορία, καθώς «εφαρμόζει ένα τεράστιο πρόγραμμα κεϋνσιανού χαρακτήρα». Επισημαίνοντας ακόμη τις στρατηγικές επιλογές των ΗΠΑ στην Κίνα, τη Ρωσία και το Αφγανιστάν, η Ευρώπη πρέπει να ξανακαταλάβει τι γίνεται, επισήμανε ο ίδιος, σχολιάζοντας και τις πρόσφατες εξελίξεις στο πεδίο της στρατηγικής αυτονομίας.

ΗΠΑ και ευρωπαϊκός στρατός

«Πολλοί νομίζουν ότι το να γίνει ευρωπαϊκός στρατός είναι κακό για τις ΗΠΑ. Μια χαρά το βλέπουν οι ΗΠΑ» εξήγησε ο κ. Βενιζέλος, διαχωρίζοντας την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία από τον ευρωπαϊκό στρατό. Στη γεωπολιτική διάσταση, «εμείς θέλουμε μια δυτική αντίληψη που μάχεται για τη Δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα» υπογράμμισε ο πρώην Αντιπρόεδρος και εστίασε στην Ινδία. «Η Ινδία θα κρίνει το μέγεθος της Δύσης» πληθυσμιακά προέβλεψε ο ίδιος, θέτοντας ως πρόκληση για την Ευρώπη την ταχεία ενσωμάτωση των χωρών του πρώην υπαρκτού Σοσιαλισμού.

Αναφορικά με την τρέχουσα ενεργειακή κρίση, η κλιματική αλλαγή θα πρέπει να «συνδεθεί με τον σκληρό πυρήνα της ενεργειακής πολιτικής» συνέστησε ο κ. Βενιζέλος, εστιάζοντας στην επάρκεια ή μη του φυσικού αερίου, αλλά και στη συζήτηση για την αξιοποίηση της πυρηνικής ενέργειας. «Πριν λύσεις αυτά τα θέματα πρέπει να κάνεις τα άμεσα έργα τα αντιπλημμυρικά στη Βόρεια Εύβοια» τόνισε, ωστόσο, ο πρώην Αντιπρόεδρος της κυβέρνησης.

Διαδρομή παραιτήσεων

Ερωτηθείς για την προσωπική του στάση στο εξής, «εγώ παρεμβαίνω ως άτομο πολιτικά, ως πολίτης όταν βλέπω ότι δεν υπάρχει κάποιος άλλος να πει αυτά που πρέπει να ειπωθούν» θεσμικά, υποστήριξε ο κ. Βενιζέλος και συνέχισε λέγοντας πως «αν δεν υπάρχει άλλος, είμαι και εγώ υποχρεωμένος να [τα] θέσω υπόψη της κοινής γνώμης, της κοινωνίας». «Δεν νοιώθω τέτοια πίεση αυτή τη στιγμή» δήλωσε ο ίδιος, υπενθυμίζοντας πως «έχω μια διαδρομή, η οποία έχει να εμφανίσει πάρα πολλές παραιτήσεις από εξουσία. Δεν ξέρω πολλούς που έχουν φύγει από υπουργοί» επισήμανε ο κ. Βενιζέλος, όπως και πολλούς που «παραιτήθηκαν από την αρχηγία ενός κόμματος».

«Δεν έχω εμμονή με την εξουσία και ως εκ τούτου δεν την διεκδικώ» ξεκαθάρισε ο πρώην Αντιπρόεδρος, προσθέτοντας όμως ότι έλκεται από την αλήθεια και την αποτύπωση της πραγματικότητας με ακρίβεια. «Μπορώ να δώσω μάχες στο όνομα των απόψεων μου» ξεκαθάρισε, καταλήγοντας σχετικά με το ενδεχόμενο δράσης του «τη στιγμή που πρέπει».

Η ανάρτηση του ηθοποιού στο Instagram πριν δυο μέρες:

Εμείς, στο θέατρο Παλλάς, όπως και τόσοι καλλιτέχνες σε άλλα θέατρα, φοράμε με χαρά τις μάσκες μας, δουλεύουμε σκληρά στις πρόβες μας για το Τρίτο Στεφάνι και προχωράμε.

Κι οι θεατές μας, όταν με το καλό έρθει η ώρα, θα προσέλθουν συγκροτημένα, τηρώντας όλα τα μέτρα, θα φορούν κι εκείνοι τις μάσκες τους σε όλη τη διάρκεια της παράστασης -κι όπως γινόταν πάντα στα θέατρα- δε θα τρώνε, δε θα πίνουν, δε θα μιλούν, μόνο θα βλέπουν και -ελπίζουμε- θα χαίρονται.

Το καλοκαίρι τα ανοικτά θέατρα δεν έδωσαν ούτε ένα κρούσμα. Οι άνθρωποι του θεάτρου θέλουν και ξέρουν να προστατεύσουν και να προστατευτούν – το ίδιο και το κοινό τους.

Στην ισορροπία ανάμεσα στην υγεία και την ομαλή λειτουργία, όταν τηρούνται όλα τα μέτρα και οι κανόνες, το θέατρο μπορεί να είναι ασφαλέστερο από τα περισσότερα άλλα είδη συγχρωτισμού.

Αφού η χώρα πρέπει να λειτουργήσει, αφού πρέπει να μάθουμε να ζούμε με τον ιό, ας μην στοχοποιούμε το θέατρο ως μεταδοτικό.

Αν κάτι κινδυνεύει να μεταδοθεί, είναι η χαρά.

Η παρέμβαση Χωμενίδη και η “ομολογία” Μαρκουλάκη

Η αντίδραση του ΣΥΡΙΖΑ

Η Υπουργός Πολιτισμού κ. Μενδώνη, και η ίδια, ή μόνο η ίδια (όχι ο πρωθυπουργός) συνομίλησε και ενημερώθηκε από τον γνωστό ηθοποιό, του οποίου η συμβολή ήταν, όπως φαίνεται, μεγάλη για την τύχη του Πολιτισμού. Το πρόβλημα δεν είναι αν ένας ή πολλοί καλλιτέχνες συνομιλούν ή ενημερώνουν θεσμικά πρόσωπα της εκτελεστικής εξουσίας. Το πρόβλημα είναι ότι τα θεσμικά πρόσωπα αναπαράγουν χωρίς αιδώ τη λογική του Μαυρογιαλούρου –«κατόπιν ενεργειών μου». H κυβέρνηση των «αρίστων» ξεχνά διαρκώς το θεμελιώδες της Δημοκρατίας: ανεξαρτήτως με ποιους «άριστους» συνομιλεί εξωθεσμικά, οφείλει θεσμικά να ανταποκρίνεται, να λογοδοτεί, να διαβουλεύεται και να αποφασίζει σε σχέση με τις ανάγκες και τις αγωνίες ενός ολόκληρου κόσμου, όπως αυτές έχουν εκφραστεί συλλογικά στον δημόσιο χώρο.

Η κυβέρνηση λοιπόν αγνόησε τη μεγάλη κινητοποίηση των ανθρώπων του Πολιτισμού (10 Σεπτεμβρίου 2020) και αδιαφόρησε για την επιστολή με τα αιτήματα των ανθρώπων του Πολιτισμού που επέδωσε το σύνολο των συνδικαλιστικών οργανώσεων σε εκπρόσωπο του γραφείου του πρωθυπουργού. Αυτά δεν τα άκουσε η κ. Υπουργός, δεν τα άκουσε ο Πρωθυπουργός. Άκουσαν όμως κάποιους φίλους.

Το Υπουργείο όφειλε χθες να έχει μεριμνήσει για την εκπόνηση μιας στρατηγικής στήριξης της δημιουργίας και της επιβίωσης των ανθρώπων του Πολιτισμού. Δεν είχε παρά να ακούσει τις διεκδικήσεις της κοινωνίας του Πολιτισμού, τις προτάσεις της Αντιπολίτευσης, να «μιμηθεί» τις στρατηγικές που ανέπτυξαν άλλες χώρες της ΕΕ (Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, κλπ).

Οι άνθρωποι του Πολιτισμού αλλά και ο Πολιτισμός, βρίσκονται στην πιο κρίσιμη περίοδο της μεταπολιτευτικής Ιστορίας του τόπου. Οι επικοινωνιακές πιρουέτες και οι λογικές «κατόπιν ενεργειών μου», είναι ξεπερασμένες από την πραγματικότητα. Διαβουλευτείτε ανοικτά και δημοκρατικά. Αποφασίστε με γνώμονα το συμφέρον των πολλών, όχι των λίγων. Στον Πολιτισμό δοκιμάζεται συνολικά το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον της χώρας μας.

Σχόλιο Γραφείου Τύπου του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία

Για ακόμη μια φορά η κυβέρνηση αποδεικνύει πως δεν την ενδιαφέρει να βρεθεί σχέδιο στήριξης για τον κλάδο του πολιτισμού. Αντιθέτως περιορίζεται σε συνομιλίες με υμετέρους καλλιτέχνες, βάζοντας στο περιθώριο τα σωματεία και τους φορείς των εργαζομένων του κλάδου. Η κυβέρνηση αξιολόγησε ως πιο σημαντική τη παρέμβαση ενός καλλιτέχνη φίλα προσκείμενου και πρώην υποψηφίου σε αυτή, από τις εκκλήσεις μηνών των ανθρώπων του χώρου.

Θα ζητούσαμε από τον κ. Μητσοτάκη να ασχοληθεί ειλικρινά με το δράμα των καλλιτεχνών, δυστυχώς όμως μας προσγειώνει στη πραγματικότητα ο πρόσφατος απαξιωτικός μορφασμός της Υπουργού Πολιτισμού προς την εμβληματική προσωπικότητα του Σταύρου Ξαρχάκου.