Ο δικαστής που διετέλεσε αντιπρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας και σήμερα είναι πρόεδρος της Αρχής Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών, προχώρησε σε δήλωση με αφορμή τις κινητοποιήσεις υπέρ της Παλαιστίνης και συγκεκριμένα στη Ρόδου, όπου έγιναν δεκαπέντε προσαγωγές, εκ των οποίων οι οκτώ μετατράπηκαν σε συλλήψεις για την παραβίαση του αντιρατσιστικού νόμου.

«Όποιος κρατάει μια σημαία της Παλαιστίνης σε δημόσιο χώρο δεν υποκινεί, ούτε προκαλεί, ούτε διεγείρει ούτε προτρέπει σε πράξεις ή ενέργειες, που μπορούν να προκαλέσουν διακρίσεις εις βάρος των Ισραηλινών πολιτών ή Ελλήνων πολιτών -Εβραίων το θρήσκευμα-, όπως ακριβώς δεν υποκινεί, ούτε προκαλεί, ούτε διεγείρει ούτε προτρέπει σε πράξεις ή ενέργειες που μπορούν να προκαλέσουν διακρίσεις εις βάρος των Παλαιστινίων, όποιος κραδαίνει μια ισραηλινή σημαία» σημειώνει ο κ. Ράμμος.

Αναλυτικά η δήλωση του Χρήστου Ράμμου:

«Ο ορισμός του ρατσισμού (επομένως και του αντισημιτισμού) σύμφωνα με το άρθρο 1 του επονομαζόμενου “αντιρατσιτικού νόμου [δηλ του ν.927/1979 -όπως η συγκεκριμένη αυτή διάταξη τροποποιήθηκε με το άρθρο 1 του ν. 4285/2014] είναι ο ακόλουθος ‘’όποιος με πρόθεση, δημόσια, προφορικά ή δια του τύπου, μέσω του διαδικτύου ή με οποιοδήποτε άλλο μέσο ή τρόπο, υποκινεί, προκαλεί, διεγείρει ή προτρέπει σε πράξεις ή ενέργειες που μπορούν να προκαλέσουν διακρίσεις, μίσος ή βία κατά προσώπου ή ομάδας προσώπων, που προσδιορίζονται με βάση τη φυλή, το χρώμα, τη θρησκεία, τις γενεαλογικές καταβολές, την εθνική ή εθνοτική καταγωγή … τιμωρείται με…’’

Επειδή θεωρώ ότι υπάρχει μεγάλη σύγχυση γύρω από αυτά τα θέματα, νομίζω ότι θα βοηθούσαν κάποιες σκέψεις μου.

Από τον ορισμό περιέχεται στην πιο πάνω διάταξη προκύπτουν ευχερώς τα ακόλουθα:

Α) Όποιος κρατάει μια σημαία της Παλαιστίνης σε δημόσιο χώρο δεν υποκινεί, ούτε προκαλεί, ούτε διεγείρει ούτε προτρέπει σε πράξεις ή ενέργειες, που μπορούν να προκαλέσουν διακρίσεις εις βάρος των Ισραηλινών πολιτών ή Ελλήνων πολιτών -Εβραίων το θρήσκευμα-, όπως ακριβώς δεν υποκινεί, ούτε προκαλεί, ούτε διεγείρει ούτε προτρέπει σε πράξεις ή ενέργειες που μπορούν να προκαλέσουν διακρίσεις εις βάρος των Παλαιστινίων, όποιος κραδαίνει μια ισραηλινή σημαία. Μπορεί ενδεχομένως να μην είναι σώφρων μια τέτοια κίνηση σε δημόσιο χώρο ή να προκαλέσει οργή και αντιδράσεις. Πάντα όμως η ελευθερία έκφρασης του οποίου πολίτη μπορεί να προκαλέσει ενόχληση ή οργή σε ένα άλλο πολίτη. Αυτό είναι το τίμημα του να ζει κανείς σε δημοκρατική πολιτεία και δεν είναι επαρκής λόγος σε μια δικαιοκρατούμενη να απαγορεύεται η έκφραση απόψεων που δεν αρέσουν ή ενοχλούν πολλούς ή λίγους. Οφείλουμε να ανεχόμαστε λόγους και εκφράσεις που αντίκεινται στην ιδεολογία μας και τις αντιλήψεις μας.

Σε κάθε περίπτωση όποιος κάνει την πράξη αυτή δεν παραβιάζει πάντως την πιο πάνω διάταξη του αντιρατσιστικού νόμου. Αντίθετη ανάγνωση και ερμηνεία της πιο πάνω διάταξης, εκτός του ότι δεν προκύπτει από το γράμμα της, θα την καθιστούσε αντισυνταγματική, διότι θα την οδηγούσε σε αντίθεση με τα άρθρα 5 και 14 του Συντάγματος που κατοχυρώνουν την ελευθερία του λόγου και την ελευθερία της έκφρασης. Είναι βέβαια εντελώς διαφορετικό το να βγει κάποιος και να κραδαίνει μια ναζιστική σβάστικα, και δε νομίζω ότι γι’ αυτό χρειάζεται πολλή ανάλυση.

Β) Τα αυτά ως άνω mutatis mutandis ισχύουν και για την περίπτωση που κάποιος ειρηνικά και χωρίς να ασκεί βία (κατά προσώπων ή κτιρίων ή περιουσιών εν γένει) θα κρατούσε ένα πλακάτ στο οποίο θα αναγραφονταν πχ και ενδεικτικά “Σταματήστε την γενοκτονία” ή “Σταματήστε την εθνοκάθαρση” ή “η κυβέρνηση του Ισραήλ με αυτά που κάνει οδηγεί στην πείνα τα παιδιά των Παλαιστίνιων και μια τέτοια συμπεριφορά είναι βαρβαρότητα” και άλλα παρόμοια. Εδώ δεν παίζει κανένα ρόλο το αν τα αναγραφόμενα είναι ορθά ή εσφαλμένα ή υπερβολικά. Η ελευθερία έκφρασης κατοχυρώνεται και για όσα από κάποιους άλλους πιθανόν θεωρούνται προδήλως εσφαλμένα, αντιαισθητικά ή υπερβολικά. Σημασία έχει ότι με τις πιο πάνω φράσεις δεν υβρίζονται οι Ισραηλινοί ή οι Εβραίοι με βάση την εθνότητα τους, την θρησκεία τους ή τις γενεολογικές καταβολές τους. Υφίστανται κριτική η Ισραηλινή κυβέρνηση και ο Ισραηλινός στρατός για τις επιλογές τους και τις ενέργειες τους. Και αυτό είναι κάτι που εξ όσων γνωρίζω δεν μπορεί να απαγορευτεί σε μια δημοκρατία. Δεν συνιστούν λοιπόν παραβίαση του αντιρατσιστικού νόμου πανώ ή πλακάτ με το πιο πάνω περιεχόμενο. Όπως δεν συνιστούσαν ρατσισμό κατά των Αμερικανών ως έθνος οι διαδηλώσεις που γινόντουσαν σε όλο τον πλανήτη καθ όλες τις δεκαετίες του 1960 και 1970 εναντίον της επιλογής των αμερικανικών κυβερνήσεων να εμπλακούν στον πόλεμο του Βιετνάμ, ή να ευνοήσουν την χούντα του Πινοσέτ στην Χιλή κλπ. Κατά την διάρκεια των διαδηλώσεων εκείνων καθυβρίζονταν οι αλληλοδιάδοχοι αμερικανοί πρόεδροι ή οι αμερικάνοι Υπουργοί Άμυνας ή οι αμερικάνοι στρατηγοί. Και όπως φυσικά δεν είναι αντισημίτες και επομένως ρατσιστές ούτε οι γενναίοι Ισραηλινοί, οι οποίοι διαδηλώνουν συχνά πυκνά κατά της πολιτικής του Νετανιάχου στις διάφορες ισραηλινές πόλεις.

Γ) Διαπράττουν, αντίθετα, το ποινικό αδίκημα του αντιρατσιστικού νόμου όσοι κρατούν πλακάτ που περιέχουν (ή εκφραζόμενοι προφορικά χρησιμοποιούν σε δημόσιο χώρο) φράσεις όπως “Οι Εβραίοι (γενικώς) είναι τούτο ή εκείνο” (εννοείται κάποιος υβριστικός χαρακτηρισμός) ή “Οι Μουσουλμάνοι (γενικώς) είναι τούτο ή εκείνο” ή ‘’Οι Ρώσοι (γενικώς) είναι (γενικώς) τούτο και εκείνο” και πάει λέγοντας, ακόμη και αν δεν ασκήσουν βία. Βεβαίως εδώ χρειάζεται προσοχή: Είναι άλλο να υβρίζει κάποιος γενικώς και αδιακρίτως μια εθνότητα και τους πρεσβεύοντες μια θρησκεία και άλλο να διατυπώνει τεκμηριωμένα την άποψη του ότι, κάποιοι φανατικοί εκπρόσωποι μιας εθνότητας ή μιας θρησκείας κηρύσσουν σκοταδιστικές και μισαλλόδοξες απόψεις πχ εις βάρος των γυναικών ή των αλλοπίστων κλπ. Η τελευταία περίπτωση προστατεύεται από την συνταγματικά κατοχυρωμένη ελευθερία του λόγου και της έκφρασης, διότι με αυτή ασκείται κριτική σε συγκεκριμένες απόψεις ή πράξεις και δεν διατυπώνεται ύβρις εις βάρος γενικώς της συγκεκριμένης εθνότητας ή των ακολουθούντων την συγκεκριμένη θρησκεία. Επίσης δεν εμπίπτει, κατά την άποψη μου, στον αντιρατσιστικό νόμο η φράση “Θέλω να απαγορευτεί ο Τσαϊκόφσκι, διότι είναι Ρώσος και οι Ρώσοι εισέβαλαν στην Ουκρανία” ή η φράση“Θέλω να απαγορευτεί ο Άμος Οζ δότι είναι Ισραηλινός και οι Ισραηλινοί διαπράττουν εγκλήματα πολέμου στην Γάζα”. Οι φράσεις αυτές που εκφράζουν μια οργή για πράξεις των Ρώσων ή των Ισραηλινών κλπ μπορεί να είναι ανόητες, βλακώδεις και ανιστόρητες, αλλά δεν συνιστούν έκφραση ρατσισμού κατά μιας εθνότητας και σε κάθε περίπτωση είναι πολύ χαλαρός ο σύνδεσμος τους με την συγκεκριμένη εθνότητα.

Δ)Αν κάποιος ή κάποιοι που φωνάζουν συνθήματα ή κρατούν μεν πλακάτ ή πανό, στα οποία κατακρίνεται η ισραηλινή πολιτική ή καθυβρίζεται ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, όμως πέρα από τις πράξεις και ενέργειες τους αυτές ασκήσουν επιπλέον και βία σωματική (ή απειλήσουν με την χρήση της ) κατά συγκεκριμένων Ισραηλινών πολιτών ή Ελλήνων Εβραίων κατά το θρήσκευμα (ως ομάδα ή ως άτομα) ή επιτεθούν σε εβραϊκές συναγωγές ή σε άλλα κτίρια εβραϊκής ιδιοκτησίας τότε ναι διαπράττουν το αδίκημα το τιμωρούμενο από τον αντιρατσιστικό νόμο.

Ε)Τέλος, αν όποιοι ανήκοντες στην πιο πάνω κατηγορία υπό Β εκτραπούν απρόκλητα (δηλαδή όχι ευρισκόμενοι σε κατάσταση νόμιμης άμυνας) σε πράξεις βίας αδιακρίτως και γενικώς εις βάρος προσώπων ή περιουσιών τότε παραβιάζουν μεν άλλες διατάξεις του Ποινικού Κώδικα (δεν χρειάζεται στην παρούσα ανάρτηση να τις προσδιορίσω) αλλά δεν παραβιάζουν τον αντιρατσιστικό νόμο».

Χθες, στο Attica, είπε κάτι που δικαίως εκλαμβάνεται ως διαφορετικό:

«Πρέπει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας να είναι από την Αριστερά και να είναι ένα πρόσωπο με πάρα πολύ ισχυρή πολιτική πείρα και πολιτικό εκτόπισμα. Έχω απόλυτο σεβασμό για τον κύριο Ράμμο και τη θέση και τη στάση που έχει κρατήσει στο πάρα πολύ κρίσιμο ζήτημα των παρακολουθήσεων, αλλά αυτό είναι ένα άλλο θέμα. Θεωρώ ότι έχει έρθει η ώρα να υπάρχει Πρόεδρος της Δημοκρατίας από την Αριστερά ή την ευρύτερη προοδευτική παράταξη, με πάρα πολύ μεγάλο πολιτικό εκτόπισμα. Έχει δείξει η πολιτική πείρα, ότι όταν σε αυτή την πρώτη πολιτειακή θέση βρίσκονται άνθρωποι που έχουν αυτά τα εχέγγυα, είναι καλό και για τη χώρα».

Είναι, όμως, όντως, διαφορετικό; Στην ίδια κατεύθυνση κινήθηκε και ο εκπρόσωπος Τύπου του ΣΥΡΙΖΑ Γιώργος Καραμέρος (Action24), ο οποίος αφού εγκωμίασε τον Χρήστο Ράμμο για τη στάση του στην υπόθεση των υποκλοπών, τόνισε πως οιαδήποτε συζήτηση είναι πρόωρη και επισήμανε την αξία της νυν Προέδρου Κατερίνας Σακελαροπούλου. Κάτι που έκανε, εμμέσως αλλά σαφώς, και ο Αλέξης Τσίπρας, προ ημερών στο OT Forum.

Περί Ράμμου

Στην Κουμουνδούρου θεωρούν πως ο Αλέξης Χαρίτσης κατέθεσε πρόωρα την πρότασή του και ίσως την “έκαψε”. Κι αυτό διότι πολλοί θεωρούν πως η αντιπολίτευση (ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ, Νέα Αριστερά) θα μπορούσαν να συγκλίνουν στην πρόταση για την κ. Σακελαροπούλου, κάτι που θα έφερνε σε δύσκολη θέση τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Θα έπρεπε να εξηγήσει γιατί δεν προτείνει την επανεκλογή της, και εάν το κάνει θα καταγραφούν σημαντικές απώλειες από τη Ν.Δ.

Οι συζητήσεις περί κοινοβουλευτικής σύμπραξης ΣΥΡΙΖΑ- Νέας Αριστεράς προχωρούν, αν και με έντονο προβληματισμό κυρίως από τη δεύτερη, κάτι που αρκετοί διέγνωσαν και στις αναφορές του Ευκλείδη Τσακαλώτου σχετικά με τον αποκλεισμό του Στέφανου Κασσελάκη από την εσωκομματική εκλογή στον ΣΥΡΙΖΑ. Λένε, μάλιστα, ότι ο πρώην υπουργός Οικονομικών δεν επιθυμεί τη σύγκλιση των δύο κομμάτων -πάντοτε με διατήρηση της αυτονομίας τους-, παρότι η πλειονότητα των βουλευτών υπό τον κ. Χαρίτση είναι πολύ κοντά σε αυτό. Η περίπτωση επιστροφής του Ανδρέα Νεφελούδη στον ΣΥΡΙΖΑ δημιούργησε, άλλωστε, ένα “μοντέλο”. Βαρύνουσας σημασίας θα είναι, πάντως, και η άποψη των Έφης Αχτσιόγλου και Δημήτρη Τζανακόπουλου. Θεωρούνται της σκληρής άποψης περί μονήρους πορείας, όμως άλλες πληροφορίες αναφέρουν ότι αρχίζουν και πείθονται σχετικά.

Ιδιαίτερα όταν από την πλευρά του Μεγάρου Μαξίμου καθίστατο σαφές ότι η συζήτηση θα έχει θεσμικό χαρακτήρα με αυστηρά προσδιορισμένη θεματολογία, στην οποία δεν υπάρχει τέτοιο ζήτημα καθώς η πρόταση περί υποψηφιότητας για την ΠτΔ είναι προνομία του πρωθυπουργού. Στελέχη του ΠΑΣΟΚ έλεγαν, μάλιστα, ότι ο Νίκος Ανδρουλάκης έχει σκοπό να αναμένει την πρόταση του Κυριάκου Μητσοτάκη και να τοποθετηθεί επ΄ αυτής και μετά να καταθέσει, πιθανώς, δική του πρόταση.

Όπως γράφει το tovima.gr, επικαλούμενο πηγές της Χαριλάου Τρικούπη, στο περιβάλλον του κ. Ανδρουλάκη εκδηλώθηκε οργή για την “βεβιασμένη κίνηση” Μαργαρίτη.

Στο επιτελείο του προέδρου του ΠαΣοΚ θεωρούν ότι θα πρέπει να τηρηθεί η παράδοση και η πρόταση του Πρωθυπουργού, εφόσον δεν είναι η Κατερίνα Σακελλαρόπουλου, θα πρέπει να προέρχεται από τον άλλο πολιτικό χώρο και να είναι προσώπου κύρους και ευρείας αποδοχής.

Το σενάριο Ράμμου θα μπορούσε να είναι μια αστεία υπόθεση, έλεγαν, αν δεν άρχιζαν να το διακινούν συγκεκριμένα κέντρα. Ο Χρήστος Ράμμος είναι εν ενέργεια πρόεδρος ανεξάρτητης αρχής, και μάλιστα μιας από τις συνταγματικές κατοχυρωμένες, δεν έχει τυπικό κώλυμα. Ωστόσο, θα θεωρηθεί θεσμικά παράδοξο, ανέφεραν, να εγκαταλείπει την Αρχή Διασφάλισης Απορρήτου των Επικοινωνιών, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η υπόθεση των υποκλοπών.

Η “σφήνα” Χαρίτση

Αίφνης, ωστόσο, ένα εικοσιτετράωρο μετά την πρόταση Μαργαρίτη και την οργή Ανδρουλάκη, το όνομα του Χρήστου Ράμμου επανήλθε από τη “Νέα Αριστερά” και μάλιστα με τον πλέον επίσημο τρόπο. Ο ίδιος ο Αλέξης Χαρίτσης (OT Forum) ανακοίνωσε πως το κόμμα του θα προτείνει τον επικεφαλής της ΑΔΑΕ για την ΠτΔ, τόνισε, δε, ότι έχει προηγηθεί επικοινωνία -φέρονται να συναντήθηκαν- επ΄ αυτού και υπάρχει συναίνεση του κ. Ράμμου!

Η κίνηση Χαρίτση αναιρεί, ως εκ τούτου, την επιχειρηματολογία της Χαριλάου Τρικούπη, τουλάχιστον ως προς το σκέλος του εάν θέλει κάτι τέτοιο ή όχι ο επικεφαλής της ΑΔΑΕ.

Αρκετοί επισημαίνουν πως η πρόταση εκ μέρους της “Νέας Αριστεράς” που διαθέτει 11 βουλευτές, φέρνει σε δύσκολη θέση το Νίκο Ανδρουλάκη, ο οποίος διατηρεί εξαιρετικές σχέσεις με τον Χρήστο Ράμμο και αναγνωρίζει το προσωπικό κόστος που κατέβαλε για να ερευνήσει την υπόθεση των υποκλοπών και την δική του παρακολούθηση. Έτσι δύσκολα θα μπορεί να αρνηθεί την υποψηφιότητα Ράμμου. Το ερώτημα είναι εάν έχουν υπάρξει κάποιοι δίαυλοι επικοινωνίας, εάν, για παράδειγμα, ο Θόδωρος Μαργαρίτης τυχαία πρότεινε τη συγκεκριμένη υποψηφιότητα ή γνώριζε την κίνηση που επρόκειτο να κάνει ο Αλέξης Χαρίτσης. Από την άλλη είναι πιθανό η πρόταση να αποσκοπεί και στην εκμαίευση της συναίνεσης και των βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ που δεν έχουν λόγο να αρνηθούν, ενώ ίσως και η Πλεύση Ελευθερίας μπορεί να συνταχθεί με μία τέτοια πρόταση.

Σε κάθε περίπτωση η πρόταση Χαρίτση προκαλεί εκνευρισμό στο ΠΑΣΟΚ.

Σε αυτό αναφέρονται οι επιθέσεις που έχει δεχθεί τόσο από τον Γιάννη Οικονόμου και τον Άδωνη Γεωργιάδη, όσο και από τα φιλοκυβερνητικά ΜΜΕ, άρθρα των οποίων τον κάλεσαν να παραιτηθεί.

«Όταν πρέπει να αντιμετωπίσεις συκοφαντίες, ψέματα και μίσος, μπορεί να συμβεί για μια στιγμή ότι θα ήθελες καλύτερα να ξεφορτωθείς από όλα αυτά. Αλλά για μένα υπερισχύει το καθήκον», είπε ο Χρήστος Ράμμος στο Politico, ενώ διέψευσε κατηγορηματικά τα περί πιθανής εμπλοκής του στο μέλλον στην πολιτική. «Τίποτα δεν θα μπορούσε να είναι πιο μακριά από την προσωπικότητα, τη νοοτροπία και τις φιλοδοξίες μου από μια πολιτική καριέρα», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Αναλυτικά τα όσα αναφέρει το Politico:

Ο Ράμμος είναι ο βασικός ερευνητής του σκανδάλου παρακολούθησης που έχει κατακλύσει την κυβέρνηση της Αθήνας και τον αρχηγό της, πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, από το καλοκαίρι και ασκεί πιέσεις στη Νέα Δημοκρατία, ενόψει των επόμενων εκλογών, που πιθανότατα θα γίνουν στις 9 Απριλίου.

Ο 72χρονος πρώην δικαστής με γυαλιά ηγείται της Ελληνικής Αρχής για την Ασφάλεια και το Απόρρητο των Επικοινωνιών (ΑΔΑΕ), μια προηγουμένως δυσδιάκριτη ρυθμιστική Αρχή που τώρα ηγείται ορισμένων της δύσκολης έρευνας στη χρήση spyware από τις κυβερνητικές υπηρεσίες για κατασκοπεία κορυφαίων πολιτικών, ανώτερων κρατικών αξιωματούχων και δημοσιογράφων, ένα σκάνδαλο που έχει ξεσπάσει στην εκδοχή της ελληνικής εκδοχής του Γουότεργκεϊτ των ΗΠΑ, το 1972.

Για τους υποστηρικτές της κυβέρνησης ο Ράμμος είναι ένας «ντελίβερι» της αντιπολίτευσης που έχει φτάσει «πολύ πέρα από τα όρια του ρόλου του» στη διερεύνηση του σκανδάλου. Αλλά για τις ομάδες της αντιπολίτευσης και της κοινωνίας των πολιτών, η κύρια ρυθμιστική Αρχή είναι ένας «ήρωας» που έσπασε τον κώδικα σιωπής της Ελλάδας σχετικά με την πολιτική κατασκοπεία. Φαντάζει ως μια αναλαμπή ελπίδας για τη διατήρηση των εξουσιών της κυβέρνησης υπό έλεγχο και την αποκατάσταση της ισορροπίας στην ελληνική δημοκρατία, όπου η ελευθερία του Τύπου έχει υποστεί οπισθοδρόμηση.

«Με παρουσιάζουν ως εργαλείο της αντιπολίτευσης στη χειρότερη περίπτωση ή ως έναν περίεργο Δον Κιχώτη, έναν εμμονικό άνθρωπο που θέλει να γίνει ο σωτήρας της δημοκρατίας», είπε ο Χρήστος Ράμμος στο POLITICO, σε συνέντευξή του στο σαλόνι του στην Αθήνα, περιτριγυρισμένος από βιβλία και τη γάτα του, Ζωή. «Απλώς κάνω το καθήκον μου. Και αυτό θεωρείται εξαιρετικό στις μέρες μας», είπε.

Στο εσωτερικό της χώρας, η κύρια ρυθμιστική Αρχή αντιμετωπίζει τους πιο ισχυρούς ανθρώπους της χώρας.

Το σκάνδαλο παρακολούθησης ξέσπασε τον Αύγουστο, όταν αποκαλύφθηκε ότι η κυβέρνηση είχε υποκλέψει το τηλέφωνο του ηγέτη του ΠΑΣΟΚ Νίκου Ανδρουλάκη — μια κίνηση που η ίδια η κυβέρνηση χαρακτήρισε νόμιμη αλλά εσφαλμένη. Έκτοτε οδήγησε στην παραίτηση κορυφαίων κυβερνητικών στελεχών, όπως ο Γρηγόρης Δημητριάδης, επιτελάρχης του πρωθυπουργού που είναι επίσης ανιψιός του Κυριάκου Μητσοτάκη και ο Παναγιώτης Κοντολέων, ο οποίος ήταν επικεφαλής της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών.

Οι αποκαλύψεις δημοσιογράφων ερευνητών, οργανώσεων πολιτικών δικαιωμάτων και της ΑΔΑΕ αφηγήθηκαν μια δαιδαλώδη ιστορία για το πώς η κρατική υπηρεσία κατασκοπείας της χώρας παρακολουθούσε ένα διαρκώς διευρυνόμενο δίκτυο πολιτικών και δημοσιογράφων, ενώ ένα αμφιλεγόμενο λογισμικό κατασκοπείας όπως το Predator φυτεύτηκε στα τηλέφωνα ορισμένων ατόμων ακριβώς την ίδια στιγμή από άγνωστους μέχρι στιγμής δράστες.

Η κυβέρνηση απορρίπτει τους ισχυρισμούς ότι το σκάνδαλο φτάνει στον ίδιο τον Μητσοτάκη και λέει ότι τυχόν αδικήματα έγιναν από «ρυπαρά δίκτυα» εντός της υπηρεσίας πληροφοριών. Λέει ότι δεν υπάρχει αποδεδειγμένη σχέση μεταξύ της «νόμιμης» και της «λανθασμένης» υποκλοπής από κρατικούς αξιωματούχους με τη χρήση spyware και ότι το κόμμα του ΣΥΡΙΖΑ είναι υποκριτικό όταν εγείρει το ζήτημα του κράτους δικαίου μετά την πρόσφατη απόφαση που έκρινε έναν πρώην υπουργό του κόμματος (σ.σ.: Νίκος Παππάς) ένοχο για παράβαση καθήκοντος σχετικά με την υπόθεση των τηλεοπτικών αδειών, το 2015.

Βήμα-βήμα ο Ράμμος αποκάλυψε τις οδυνηρές λεπτομέρειες των κυβερνητικών ενεργειών. Η Αρχή του διεξήγαγε ελέγχους που αποκάλυψαν πώς κρατικοί αξιωματούχοι ήταν υπό παρακολούθηση από την υπηρεσία κατασκοπείας. Έχει παράσχει στοιχεία στην επιτροπή του ελληνικού κοινοβουλίου για τη διερεύνηση του σκανδάλου κεκλεισμένων των θυρών και συνέχισε τους ελέγχους παρά το γεγονός ότι αντιμετώπισε δημόσιες αντιδράσεις στα φιλοκυβερνητικά μέσα ενημέρωσης.

Τα ευρήματά του έπληξαν την ελληνική πολιτική στον πυρήνα της, παρά τις προσπάθειες ενός Έλληνα εισαγγελέα του Ανώτατου Δικαστηρίου (σ.σ.: Ισίδωρος Ντογιάκος) και τις νομικές και κοινοβουλευτικές προκλήσεις του κυβερνώντος κόμματος της Νέας Δημοκρατίας να εμποδίσουν τη δημοσιοποίηση τους.

«Από άγνωστη αρχή, η ΑΔΑΕ έγινε άθελά της πρωταγωνίστρια», είπε ο Ράμμος. Είπε ότι ο αργός ρυθμός του ελληνικού δικαστικού σώματος εμποδίζει μια πιο ενδελεχή εποπτεία των εξουσιών παρακολούθησης των υπηρεσιών πληροφοριών.

Κατηγορίες για «προδοσία»

Ο τελευταίος έλεγχος της ΑΔΑΕ έγινε μετά από αίτημα του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης του ΣΥΡΙΖΑ, Αλέξη Τσίπρα και αποκάλυψε ότι έξι ακόμη ανώτερα στελέχη του κράτους, μεταξύ των οποίων οι αρχηγοί των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων και ο υπουργός Εργασίας, έχουν τεθεί υπό παρακολούθηση από την υπηρεσία κατασκοπείας (ΕΥΠ) για έως και δύο χρόνια.

Ο Ράμμος ζήτησε να ενημερώσει εμπιστευτικά την κοινοβουλευτική επιτροπή για τα τελευταία του πορίσματα, αλλά η Νέα Δημοκρατία το μπλόκαρε. Στη συνέχεια έστειλε επιστολή που περιγράφει τα ευρήματά του στους αρχηγούς των κομμάτων και ο Τσίπρας τα δημοσίευσε στη βουλή, καλώντας την κυβέρνηση σε παραίτηση.

Οι επιθέσεις εναντίον του πολλαπλασιάστηκαν μετά από αυτόν τον τελευταίο έλεγχο. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Γιάννης Οικονόμου, χαρακτήρισε τις ενέργειες του Ράμμου ως «σοβαρή γκάφα, θεσμική και πολιτική», προσθέτοντας ότι «προφανώς φιλοδοξεί να γίνει πολιτικός παράγοντας σε μια ευαίσθητη περίοδο».

«Ο Ράμμος άγγιξε τα όρια της προδοσίας και όχι μόνο την έννομη τάξη», δήλωσε από την πλευρά του ο υπουργός Ανάπτυξης, Άδωνις Γεωργιάδης.

Αλλά ο ρυθμιστής, ο οποίος ήταν δικαστής για 38 χρόνια, εμμένει στη γραμμή του ότι είναι απλώς δουλειά του, να ελέγχει τη χρήση του spyware από την κυβέρνηση. «Στην Ελλάδα υπάρχει η τάση να υποπτευόμαστε ότι όλα στη δημόσια ζωή γίνονται με κομματικό τρόπο, ότι πίσω από κάθε απόφαση κρύβεται μια πολιτική ή προσωπική ατζέντα. Η πιθανότητα να είμαι σωστός και έντιμος επαγγελματίας δεν είναι διαπιστευμένη», είπε, προσθέτοντας, «τίποτα δεν θα μπορούσε να είναι πιο μακριά από την προσωπικότητα, τη νοοτροπία και τις φιλοδοξίες μου από μια πολιτική καριέρα».

Τα φιλοκυβερνητικά ΜΜΕ τον κάλεσαν να παραιτηθεί

Αλλά «δεν σκέφτηκα ποτέ να παραιτηθώ. Ούτε για μια στιγμή. Κανείς δεν μπορεί να μου το υπαγορεύσει αυτό», είπε, προσθέτοντας ότι η θητεία του λήγει τον Μάιο του 2025. «Όταν πρέπει να αντιμετωπίσεις συκοφαντίες, ψέματα και μίσος, μπορεί να συμβεί για μια στιγμή ότι θα ήθελες καλύτερα να ξεφορτωθείς από όλα αυτά. Αλλά για μένα υπερισχύει το καθήκον».

Ωστόσο, οι απειλές νομικής δράσης κατά της εξουσίας του μπορεί να έχουν «ανατριχιαστικό αποτέλεσμα» στο προσωπικό του, προειδοποίησε. «Όπου υπάρχει φόβος δεν υπάρχει δημοκρατία. Οι δημοκρατίες χρειάζονται ένα ήρεμο περιβάλλον και σεβασμό για τις προσωπικότητες που κάνουν τη δουλειά τους, ακόμα κι αν διαφωνούμε μαζί τους», είπε.

Πάνω απ’ όλα, η ΑΔΑΕ εργάζεται για να αποκαταστήσει την εξουσία ανεξάρτητων θεσμών εποπτείας, όπως η δική του Αρχή προστασίας της ιδιωτικής ζωής και, μέσω αυτής, να αποκαταστήσει επίσης τη δημοκρατία στην Ελλάδα.

«Στην Ελλάδα δεν έχουμε πραγματικά κατανοήσει σε τι εξυπηρετούν οι ανεξάρτητες Αρχές», είπε ο Ράμμος. «Η κουλτούρα όλων των κομμάτων με την πάροδο του χρόνου δυστυχώς ήταν κυρίως ότι οι ανεξάρτητες Αρχές είναι καλές και ευπρόσδεκτες αρκεί να μην μας ενοχλούν, αλλά όποτε γίνονται δυσάρεστες, τους επιτιθέμεθα. Τους θεωρούμε εισβολείς».

«Έχουμε να κάνουμε με μια συνεχιζόμενη κρίση στον τομέα του απορρήτου των επικοινωνιών», είπε. «Είναι σύνηθες για τη δημοκρατία να έχει κρίσεις και έχει τα μέσα για να τις ξεπεράσει, αλλά αυτό χρειάζεται συνεχή επαγρύπνηση και μερικές φορές επίσης θάρρος».

Πηγή: ieidisseis.gr

Στην Επιτροπή τοποθετήθηκε ο Επικεφαλής της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα Κωνσταντίνος Μενουδάκος και ο Επικεφαλής της Αρχής Διασφάλισης Απορρήτου Επικοινωνιών, Χρήστος Ράμμος

Η πρόσκληση των δύο ελλήνων αξιωματούχων προέκυψε μετά τις αποκαλύψεις για το εκτεταμένο δίκτυο παρακολουθήσεων και την τελευταία θυελλώδη συνεδρίαση της Βουλής για την παρακολούθηση της ελληνικής στρατιωτικής ηγεσίας και του υπουργού Εργασίας, Κωστή Χατζηδάκη, από την ΕΥΠ.

Στις 15:30 ώρα Ελλάδας ο κ. Ανδρουλάκης προγραμματίστηκε άλλωστε να παραβρεθεί στη συνεδρίαση της Νομικής Επιτροπής του Ευρωκοινοβουλίου JURI, η οποία κατόπιν αιτήματος του, θα εξετάσει αν η παρακολούθηση της ΕΥΠ παραβίασε τους ευρωπαϊκούς κανόνες.

Από τη δική του πλευρά ο πρόεδρος της ΑΔΑΕ ανέφερε πως σχετικά με το Predator, η Αρχή προχώρησε σε έλεγχο αριθμού του τηλεφώνου του παρόχου “από όπου φαινόταν πως ήρθε το λινκ που είναι ο φορέας του predator, και φτάσαμε σε αριθμό τραπεζικού λογαριασμού εκείνου που είχε κάνει την αρχή, και αντιστοίχως προχωρούμε και με άλλες υποθέσεις. Εμείς εντοπίσαμε δύο τέτοιες περιπτώσεις”. Η υπόθεση αυτή αφορούσε το κινητό του Νίκου Ανδρουλάκη.

“Για τα spyware ισχύει πως αποστέλλονται από έναν ψεύτικο αριθμό”, είπε.

“Εμείς ως ΑΔΑΕ δεν έχουμε διαπιστώσει ότι ένα συγκεκριμένο πρόσωπο – καταγγέλλων έχει πληγεί και από το predator και από άρση απορρήτου. Αλλά δεν το αποκλείουμε. Ότι το κατασκοπευτικό λογισμικό είναι ένας τεράστιος κίνδυνος για τη Δημοκρατία, δεν μπορεί να το αμφισβητήσει κανείς. Για το πειρατικό λογισμικό δεν έχουμε δει κάτι ως τώρα που να οδηγεί εκτός Ευρώπης, αλλά επαναλαμβάνω πως έχουμε περιορισμένη αρμοδιότητα ως προς το πειρατικό λογισμικό. Λέω όμως πως τίποτα δεν μπορεί να αποκλειστεί”.

Ο κ. Ράμμος τόνισε πως η Αρχή από την τελευταία φορά που ενημέρωσε την PEGA στα τέλη Νοεμβρίου, προχώρησε κανονικά στην άσκηση των αρμοδιοτήτων της κάνοντας ελέγχους σε σχέση με καταγγελίες πολιτών για άρση απορρήτου των επικοινωνιών τους, για νόμιμες παρακολουθήσεις αλλά και καταγγελίες που αφορούν το Predator.

“Οι διαδικασίες προχώρησαν κανονικά παρά τις τριβές που υπήρξαν”, είπε. “Σε ο,τι αφορά το Predator η ΑΔΑΕ έχει περιορισμένες αρμοδιότητες κατά τον ελληνικό νόμο για να κάνει τον έλεγχο”, τόνισε και κατέθεσε πως η Αρχή συνεχίζει τη δουλειά της βάσει του νόμου που ψηφίστηκε στη Βουλή, “είτε κατόπιν καταγγελίας, είτε αυτεπάγγελτα”.

“Πλημμύρα” καταγγελιών

Τόνισε πως κάθε μέρα υπάρχουν στην ΑΔΑΕ τουλάχιστον δέκα καταγγελίες για έλεγχο των επικοινωνιών. Στη συνέχεια καταφέρθηκε εκ νέου εναντίον της γνωμοδότησης Ντογιάκου περί ποινικών παραπτωμάτων.

Σημειώνεται πως βάσει της γνωμοδότησης αυτής, η ΑΔΑΕ δεν έχει, πλέον, αρμοδιότητα να διαχειρίζεται αιτήματα πολιτών για ενημέρωση σχετικά με παρακολούθησή τους για λόγους εθνικής ασφάλειας ή να απευθύνεται για αυτό τον λόγο σε παρόχους τηλεφωνίας.

Για την γνωμοδότησή του αυτή, ο εισαγγελέας βασίζεται στον νόμο 5002/2022 της κυβέρνησης, ο οποίος “διόρθωνε’ εκείνον που είχε ψηφιστεί μετά τις καταγγελίες Κουκάκη και στερούσε από την ΑΔΑΕ το δικαίωμα ενημέρωσης των στόχων παρακολούθησης. Πλέον, όπως αναφέρεται και στην γνωμοδότηση, η αρμοδιότητα αυτή ανήκει σε τριμελές όργανο, που συγκροτείται από δύο εισαγγελικούς λειτουργούς και τον πρόεδρο της ΑΔΑΕ.

Η γνωμοδότηση του εισαγγελέως είναι σεβαστή, αλλά δεν είναι δεσμευτική

“Εμείς αντιδράσαμε αμέσως με ανακοίνωση στην οποία και επιμένουμε”, είπε. “Η προληπτική επέμβαση ενός δικαστικού λειτουργού (ως προς το πώς μπορεί να πράξει η ανεξάρτητη Αρχή) δεν είναι επιτρεπτή κατά το ελληνικό Σύνταγμα δεδομένου ότι η ανεξαρτησία των ανεξάρτητων αρχών είναι έναντι και στην πολιτική και δικαστική εξουσία. Αν η ΑΔΑΕ βγάλει μια παράνομη απόφαση, τότε θα κριθεί αυτό στα διοικητικά δικαστήρια, αυτό δεν μπορεί εκ των προτέρων να κριθεί από κάποιον εισαγγελέα. Η ΑΔΑΕ και εγώ προσωπικά κατηγορηθήκαμε πως είμαστε υπεράνω του νόμου. Ο νόμος προβλέπει ότι υπάρχει μεν η διαδικασία ενημέρωσης του θιγομένου, η οποία είναι μια διαδικασία ξεχωριστή βάσει του νόμου που εξακολουθεί να ισχύει, και λέει πως η ΑΔΑΕ μπορεί να ελέγχει τους παρόχους και την ΕΥΠ είτε κατόπιν καταγγελίας είτε αυτεπάγγελτα. Συνταγματολόγοι και δικηγορικοί σύλλογοι υποστήριξαν την άποψη της ΑΔΑΕ και δηλώνω διαρκώς πως η Αρχή θα εφαρμόσει τον νόμο. Η γνωμοδότηση του εισαγγελέως είναι σεβαστή, αλλά δεν είναι δεσμευτική. Πρακτικά μας δημιούργησαν ένα πρόβλημα, δημιούργησαν ένα κλίμα που πτόησε κάποιους ανθρώπους. Προσωπικά δεν πτοήθηκα και δεν τρόμαξα από αυτό το κείμενο. Η Αρχή συνέχισε και συνεχίζει όλους τους ελέγχους”, τόνισε αναλυτικότερα ο κ. Ράμμος.

Για κανένα σχέδιο νόμου δεν έγινε διαβούλευση μαζί μας

Στη συνέχεια, άσκησε κριτική σχετικά με τη λειτουργία του τριμελούς οργάνου που θα αποφαίνεται για τις ενημερώσεις των πολιτών, αλλά και για τα τεχνικά ζητήματα που ακόμη εκκρεμούν ως προς τη ρύθμισή τους.

“Αυτή τη στιγμή έχουμε δεκάδες καταγγελίες για παρακολουθήσεις. Οι δυνατότητες της ΑΔΑΕ όπως σας είπα είναι περιορισμένες και η αλλαγή του νομοθετικού πλαισίου δημιούργησε ασάφειες ως προς την ενημέρωση των πολιτών. Αυτό δημιούργησε την ανάγκη αλληλογραφίας της Αρχής με τους νομοθέτες και τις εισαγγελίες για να δούμε πώς θα ενημερώνουμε τους πολίτες για ζητήματα άρσης απορρήτου για λόγους εθνικής ασφάλειας. Εκκρεμεί το πού θα στέλνονται οι αιτήσεις, ποιες θα στέλνονται κλπ. Η ΑΔΑΕ εξακολουθεί να μπορεί να ενημερώσει τους πολίτες όταν υπάρχουν παρακολουθήσεις για θέματα βαρέων ζητημάτων. Για κανένα σχέδιο νόμου όμως δεν έγινε διαβούλευση μαζί μας. Εμείς εκφράσαμε τις αντιρρήσεις μας για το τριμελές όργανο που αποφαίνεται σχετικά με το ποιος πολίτης μπορεί να ενημερώνεται. Επίσης διατυπώσαμε αντιρρήσεις για την τριετία, διότι ο νόμος προβλέπει πως η ενημέρωση γίνεται τρία έτη μετά. Δεν εισακουστήκαμε”.

“Στο τριμελές όργανο δεν μετέχει ο διοικητής της ΕΥΠ. Μετέχει ο αποσπασμένος εισαγγελέας της ΕΥΠ, ο πρόεδρος της ΑΔΑΕ που μειοψηφεί, και ακόμη ένας εισαγγελέας. Αυτόν τον νόμο θα εφαρμόσουμε εμείς ενόψει της πλημμύρας καταγγελιών που έχουμε μπροστά μας και ενόψει των τεχνικών διαδικασιών που δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί”, τόνισε ο κ. Ράμμος.

Τουλάχιστον 300 sms με link επιμόλυνσης με Predator

Ο πρόεδρος της Αρχής Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων, Κωνσταντίνος Μενουδάκος απεκάλυψε από τη δική του μεριά πως έχουν εντοπιστεί 300 sms με link επιμόλυνσης με Predator που έχουν αποσταλεί σε 100 παραλήπτες. Όπως διευκρίνισε έχουν σταλεί περισσότερα του ενός σε κάθε παραλήπτη.

Ο κ. Μενουδάκος είπε πως η μία έρευνα οδηγεί στην επόμενη.

Όπως σημείωσε, “δεν μπορώ να προβλέψω τον χρόνο ολοκλήρωσης των ερευνών. Η Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων δεν είδε κάποια παρακώλυση στον τρόπο λειτουργίας της, προχωρούμε με βάση τις αρμοδιότητές μας. Αυτό συμβαίνει την εξαετία που είμαι πρόεδρος αλλά και προηγούμενα. Τώρα, οι εταιρείες που είναι εκτός ΕΕ δεν μπορούν να ελεγχθούν από εμάς, εμείς μπορούμε να ζητήσουμε πληροφορίες. Αν αυτές οι εταιρείες δεν έχουν εκπρόσωπο στην ΕΕ, τότε υπάρχει ποινή από την Αρχή μας, όπως και έγινε με την ClearView. Όταν μια εταιρεία εδρεύει εντός της ΕΕ, τότε υπάρχει διαδικασία που γίνεται μέσω της διαδικασίας συνεργασίας που προβλέπει ο γενικός κανονισμός προστασίας δεδομένων. Εμείς δεν μπορούμε να ζητήσουμε συνεργασία με τη Europol, αυτό γίνεται από τις διωκτικές αρχές”.

Για την Intellexa και τις πιθανές συνεργασίες με άλλες εταιρείες, είπε: “Έχουμε ενδείξεις για συνεργασία της Intellexa με άλλες εταιρείες, αυτό διερευνούμε τώρα. Γι’ αυτό ζητήσαμε στοιχεία από την Intellexa και αυτή είναι η έρευνά μας, να δούμε με ποιες άλλες εταιρείες εντός ή εκτός ΕΕ είχε συνεργασία. Για την ώρα έχουμε ενδείξεις, όχι αποδείξεις”.

Εξέφρασε δε τη συμπαράστασή του στον κ. Ράμμο και την ΑΔΑΕ, παρότι όπως επανέλαβε, η λειτουργία της Αρχής στην οποία προεδρεύει, δεν έχει εμποδιστεί με κάποιο τρόπο.

Τέλος, ο κ. Ανδρουλάκης ευχαρίστησε τους κ.κ. Ράμμο και Μενουδάκο, λέγοντας: “Ο κ. Ράμμος αποκάλυψε πως βρέθηκε ο λογαριασμός που πλήρωσε για την παγίδευση του κινητού μου. Πότε θα μάθουμε ποιος είναι ο κάτοχος του λογαριασμού που έστελνε τα μηνύματα για να εγκλωβίσει όσους εγκλώβισε με το Predator; Θέλω να σας ευχαριστήσω κ. Μενουδάκο και κ. Ράμμο που οι προσπάθειές σας κρατούν όρθια την αξιοπρέπεια της χώρας”.

Απαντώντας στον κ. Ανδρουλάκη, ο κ. Ράμμος είπε πως η εν λόγω ταυτότητα “είναι δύσκολο να εντοπιστεί, καθώς απαιτείται άρση τραπεζικού απορρήτου και χρειάζεται χρόνος για να γίνει όλο αυτό”.

Πηγή: news247.gr

Σταχυολογώ μόνο ελάχιστους από την πρόσφατη ιστορία μας, όπως η Βασιλική Θάνου, ο Χαράλαμπος Αθανασίου, ο Παναγιώτης Πικραμμένος, ο Γιώργος Κώτσηρας κ.ά.

Άλλοι πάλι έχουν συνεισφέρει στην στελέχωση των ανεξάρτητων αρχών, είτε προέρχονται από το δικαστικό σώμα, είτε από την ιεραρχία των ίδιων αυτών των αρχών. Από τον πρώτο “όμπουτσμαν” Νικηφόρο Διαμαντούρο (που συνέχισε στους ευρωπαϊκούς θεσμούς), μέχρι τον Γιώργο Καμίνη, τον τωρινό “Συνήγορο του Πολίτη” Ανδρέα Ποττάκη, τον Κωνσταντίνο Μενουδάκο (Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων), και τον Χρήστο Ράμμο. Εξέχουσα περίπτωση σε αυτή την παράθεση, φυσικά, η Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελαροπούλου, πρώην πρόεδρος του ΣτΕ, στενή φίλη και συνεργάτης του προέδρου της ΑΔΑΕ επί δεκαετίες.

Το γεγονός ότι η επαγγελματική τους διαδρομή και η τοποθέτησή τους σε ανεξάρτητες αρχές επιβάλλει την τήρηση των θεσμικών κανόνων και την απόσταση από την πολιτική καθημερινότητα, δεν σημαίνει πως προήλθαν από κάποιο “κενό” πολιτικής ή ιδεολογικής προσέγγισης. Όλοι και όλες τους, και πολιτική, και ιδεολογική αντίληψη των πραγμάτων είχαν. Το ζητούμενο θα έπρεπε να είναι πάντοτε εάν υπηρετούν το Σύνταγμα, τους θεσμούς, και την κοινωνία, και όχι εάν είναι δεξιοί, κεντρώοι,κεντροαριστεροί, ή αριστεροί. Και η κριτική που πρέπει να τους γίνεται είναι επί του πρακτέου και όχι στη βάση κάποιας υποψίας, ή εικασίας. Αυτή η πολύ απλή προσέγγιση θα μας γλύτωνε από ακραίες απόψεις, μομφές και λιβέλλους που έχουν ακουστεί κατά καιρούς και εντάθηκαν εσχάτως με τις προσωπικές επιθέσεις που δέχθηκε ο πρόεδρος της ΑΔΑΕ.

Διότι, το “ο Ράμμος είναι ΣΥΡΙΖΑ” που προκλητικά λένε κάποιοι θα μπορούσε να διαχυθεί τοξικά σε όλο το εύρος των επιλογών που έχουν γίνει. Θα τεθούν εν αμφιβόλω, για παράδειγμα, μείζονες δικαστικές αποφάσεις του κ. Αθανασίου πριν μεταπηδήσει στη Ν.Δ, θα χαρακτηρισθεί “σημιτικός” ο κ. Μενουδάκος επειδή ήταν επικεφαλής του νομικού γραφείου του πρωθυπουργού (τότε) Κώστα Σημίτη, θα κατηγορηθεί ο κ. Καμίνης για την θητεία του στον “Συνήγορο του Πολίτη” επειδή -θα πουν- την χρησιμοποίησε ως εφαλτήριο για να προσχωρήσει στο ΠΑΣΟΚ και να γίνει δήμαρχος και πάει λέγοντας. Ή, μήπως, η “απουσία” της Προέδρου της Δημοκρατίας σε αρκετά θεσμικώς πολύ σοβαρά που συνέβησαν κατά την θητεία της την καθιστά “νεοδημοκράτισσα”; Βαρέλι χωρίς πάτο…

Ο Χρήστος Ράμμος υπήρξε πρόταση του Ευάγγελου Βενιζέλου (το αποκάλυψε ο ίδιος) στον πρώην πρόεδρο της Βουλής Νίκο Βούτση για την ανάληψη της θέσης του επικεφαλής της ΑΔΑΕ, τον Ιούνιο του 2019. Κάτι που έγινε ομόφωνα, με την πλήρη συνηγορία των βουλευτών της Ν.Δ στην διάσκεψη των προέδρων. Πόσο πιθανό είναι μία πρόταση του πρώην αντιπροέδρου της κυβέρνησης Σαμαρά και ενός εκ των πρωταγωνιστών του αντι-ΣΥΡΙΖΑ μετώπου τα προηγούμενα χρόνια να κατέληξε “συριζαίος” την περίοδο μιας πανίσχυρης διακυβέρνησης της Ν.Δ και με την αξιωματική αντιπολίτευση να ασθμαίνει -όπως λεγόταν- δημοσκοπικά; Εάν είχε άγνοια (προσωπικού) κινδύνου, ίσως θα μπορούσε να συμβεί; Μήπως, όμως, είναι πιθανότερο να έχουμε να κάνουμε με έναν επίμονο ως προς το Σύνταγμα, τους θεσμούς, και τον ρόλο του πρώην δικαστή;

Εν κατακλείδι, υπεράνω κριτικής ουδείς. Είτε είναι η Πρόεδρος της Δημοκρατίας, είτε υπουργοί που ήταν δικαστές, είτε δικαστές που έγιναν πρόεδροι ανεξαρτήτων αρχών. Προέχει, όμως, η υπεράσπιση των θεσμών και της λειτουργίας του Συντάγματος, όχι όποτε αυτό δεν συμφέρει να εξαπολύουμε επιθέσεις αποδόμησης χαρακτήρα και να απαξιώνουμε πρόσωπα και μέσω αυτού τους ίδιους τους θεσμούς με ένα υπονομευτικό “ε, αυτός είναι ΣΥΡΙΖΑ”, ή “ποιός τον/την πιστεύει, είναι της Ν.Δ”…

Ο κ. Ράμμος πιστεύει πως η στάση της κυβέρνησης έπληξε τον συνταγματικά κατοχυρωμένο θεσμό και, κατά τις πληροφορίες, προτίθεται να υποβάλει με συγκεκριμένο σκεπτικό προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και στην Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης, ενώ θα μιλήσει σχετικά και στην αρμόδια επιτροπή του Ευρωκοινοβουλίου (PEGA) από την οποία έχει κληθεί. Να σημειωθεί πως η PEGA αναμένεται να παραδώσει το πόρισμά της για τους ελέγχους σχετικά με τις υποκλοπές τον Μάρτιο, με τις πληροφορίες να θέλουν να είναι επιβαρυντικό για την Ελλάδα μετά τις πρόσφατες εξελίξεις.

Στο κάδρο φαίνεται πως θα μπει το επόμενο διάστημα και η Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων, μετά την επιβεβαίωση πως τουλάχιστον είκοσι πρόσωπα παρακολουθήθηκαν μέσω Pretador αλλά και το πρόστιμο που επιβλήθηκε στην Intellexa που το εμπορεύτηκε στη χώρα μας. Επικεφαλής της αρχής είναι ο επίτιμος πρόεδρος του ΣτΕ Κωνσταντίνος Μενουδάκος, ένας επίσης αξιοσέβαστος δικαστής που μεταξύ πολλών άλλων διετέλεσε και προϊστάμενος του νομικού γραφείου της Γενικής Γραμματείας της κυβέρνησης την περίοδο του Κώστα Σημίτη (1998-2001).

Ο κ. Μενουδάκος εμφανίζεται ανήσυχος για τις επιθέσεις κατά της ΑΔΑΕ και δηλώνει πως σκοπεύει να συνεχίσει τους ελέγχους στον βαθμό που αφορά την ΑΠΠΔ. ΌΠως πληροφορείται το libre, τον κ. Μενουδάκο θα επιδιώξει να συναντήσει το επόμενο διάστημα ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ Αλέξης Τσίπρας, κάτι που ίσως δρομολογήσει ένα νέο γύρο αποκαλύψεων που θα αφορά την χρήση του παράνομου κακόβουλου λογισμικού. Η αποκάλυψη, άλλωστε, από τον Γιάννη Ραγκούση της επιμόλυνσης κινητού τηλεφώνου μέσω της πλατφόρμα emvolio.gov θεωρείται “εισαγωγή” σε αυτές τις κινήσεις του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Οι κ. Μενουδάκος και Ράμμος βρίσκονται σε τακτική επικοινωνία καθώς έχουν συνεργαστεί επί πολλά χρόνια, ενώ οι δυό τους έχουν συγγράψει και βιβλίο μαζί με την Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελαροπούλου, το 2016, υπό τον τίτλο: Δικαστική δεοντολογία, ελευθερία του λόγου και προστασία της προσωπικότητας

Ο Χρήστος Ράμμος είναι ένας δικαστής με 38 χρόνια εξαιρετικής διαδρομής και χαίρει της απόλυτης εκτίμησης των συναδέλφων του. Ως πρόεδρος της ανεξάρτητης αρχής εξελέγη τον Ιούνιο του 2019 με πλειοψηφία 4/5 στην διάσκεψη των προέδρων της Βουλής και με τις ψήφους (και) της Ν.Δ. Είναι επίσης γνωστό πως συνδέεται με μακροχρόνια φιλία με την Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελαροπούλου–παρότι, όπως λέγεται, η σχέση τους δοκιμάστηκε τους τελευταίους μήνες εξαιτίας της θεσμικής επιμονής του κ. Ράμμου.

Η προσπάθεια αποδόμησης του προέδρου της ΑΔΑΕ ξεκίνησε πριν λίγο καιρό όταν κατέστη σαφές πως θα επιμείνει μέχρι τέλους στην ευλαβική τήρηση όσων προβλέπονται στο Σύνταγμα και στους νόμους. Ακόμα και στις διατάξεις του προσφάτως ψηφισθέντως νόμου της κυβερνητικής πλειοψηφίας καθώς και στο περιθώριο που άφησε η μάλλον “επιθετική” γνωμοδότηση του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου Ισίδωρου Ντογιάκου.

Ο Χρήστος Ράμμος είναι γνωστός στον χώρο του μάλλον ως ένας δικαστής πιστός στους θεσμούς, συντηρητικός αλλά με ευρεία αντίληψη σχετικά με τα δημοκρατικά δικαιώματα και τις ατομικές ελευθερίες. Γνωστός ως θιασώτης του κινήματος “Μένουμε Ευρώπη” το καλοκαίρι του 2015 και με εξαιρετικές σχέσεις με σημαίνοντες παράγοντες της λεγόμενης ήπιας κεντροδεξιάς όπως και του “κεντρώου ΠΑΣΟΚ”. Με την αριστερά δεν είχε ποτέ ιδιαίτερες επαφές, ούτε όμως κάποια απαρέσκεια ή αντίθεση.

Όταν ξεκίνησε η υπόθεση των παρακολουθήσεων και η ΑΔΑΕ επιβεβαίωσε τη νόμιμη επισύνδεση του τηλεφώνου του Νίκου Ανδρουλάκη, ο κ. Ράμμος φέρεται να προβληματίστηκε έντονα για το μέγεθος της ευθύνης που του αναλογούσε. Συνομιλητές του εκείνη την εποχή έλεγαν πως είχε “τρομάξει” από τον όγκο των αποκαλύψεων και κάποιες φορές αμφιταλαντεύτηκε. Έκρινε, όμως, πολύ γρήγορα πως η ανεξάρτητη αρχή οφείλει να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων.

Οι έμμεσες απειλές που δέχθηκε τον τελευταίο καιρό μάλλον χαλύβδωσε την απόφασή του να κινηθεί απολύτως θεσμικά και να φτάσει μέχρι το τέλος αυτής της διαδρομής, γνωρίζοντας τον κίνδυνο μιας απόφασης για την διάλυση της αρχής ή την αντικατάσταση μελών της, κάτι που θα του αφαιρούσε πολύτιμους συνεργάτες και θα “ακρωτηρίαζε” την δυνατότητα να συνεχίσει τους ελέγχους. Η απόρριψη, άλλωστε, διαδοχικών αιτημάτων της αρχής για την ψηφιοποίηση του αρχείου της με τις διατάξεις για τις παρακολουθήσεις (κρατούνται στην ΕΥΠ και αντίγραφά τους στην ΑΔΑΕ) ακριβώς εκεί στόχευε.

Νομικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι ο Χρ. Ράμμος έδρασε εντός του πλαισίου των καθηκόντων του, καθώς η υποχρέωση της ΑΔΑΕ να ενημερώνει τους πολιτικούς αρχηγούς, τον Πρόεδρο της Βουλής και τον υπουργό Δικαιοσύνης, προκύπτει από τον πρόσφατο νόμο 5002/22 (άρθρο 8 παρ.6). Επίσης, διευκρινίζουν ότι οι έλεγχοι της ΑΔΑΕ μπορούν να γίνουν μόνον μέσω των παρόχων, γιατί το δικό της αρχείο είναι χειρόγραφο και χαοτικό, καθώς για την ψηφιοποίησή του εκκρεμεί εδώ και καιρό η έκδοση της σχετικής κοινής υπουργικής απόφασης.

Η εμπειρία των δύο ελέγχων σε μεγάλο τηλεπικοινωνιακό πάροχο ήταν “επώδυνη” και έδειξε πως η κυβέρνηση οδηγείται σε σύγκρουση με την ΑΔΑΕ. Η παρέμβαση του κ. Ντογιάκου και η αρχική άρνηση συνεργασίας εκ μέρους του παρόχου παραλίγο να καταστήσουν αδύνατη την έρευνα της αρχής, λέγεται, δε, πως χρειάστηκε ακόμα και …έξωθεν ενδιαφέρον για την ολοκλήρωσή της το οποίο εκδηλώθηκε προς την διοίκηση της εταιρείας.

Η μεγαλύτερη ίσως “ασφάλεια” για τον πρόεδρο της ΑΔΑΕ είναι το επίσημο πλέον ενδιαφέρον των ευρωπαϊκών θεσμών. Η αρμόδια επιτροπή του Ευρωκοινοβουλίου PEGA έχει καλέσει τους προέδρους των δύο αρμοδίων αρχών κ. Ράμμο και Μενουδάκο, η “διεθνοποίηση”, δε, του θέματος και η παρέμβαση των Βρυξελλών είναι κάτι που προκαλεί ανησυχία στην κυβέρνηση.

Έως ένα βαθμό αυτές οι ενδείξεις φαίνεται να επιβεβαιώνονται από την ανακοίνωση που εξέδωσε η Χαριλάου Τρικούπη για την γνωμοδότηση του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου Ισίδωρου Ντογιάκου, η οποία ουσιαστικά απαγορεύει στην ΑΔΑΕ να προχωρήσει σε περαιτέρω ελέγχους στους τηλεπικοινωνιακούς παρόχους και να ενημερώσει τόσο τα θύματα, όσο και θεσμικούς παράγοντες (αρχηγούς κομμάτων), ή την Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής.

Η εξέλιξη καταδικάστηκε από το σύνολο των κομμάτων, πολλούς συνταγματολόγους, αλλά και από τον ίδιο τον πρόεδρο της ανεξάρτητης αρχής Χρήστο Ράμμο. Η ανακοίνωση του ΠΑΣΟΚ, ωστόσο, ήταν “ζυγισμένη”, σε βαθμό που να παραπέμπει σε τακτική …ίσων αποστάσεων.

Αναφέρει χαρακτηριστικά:

“Με τη σημερινή του γνωμοδότηση ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου παρεμποδίζει την έρευνα της ΑΔΑΕ, η οποία ως ανεξάρτητη συνταγματική αρχή οφείλει να κάνει απερίσπαστη το έργο της.

Πρωτίστως, όμως, αποκαλύπτει την αληθινή σκοπιμότητα του πρόσφατου κυβερνητικού νομοθετήματος, ως νομοθετικής παρέμβασης όχι υπέρ της αποκάλυψης της αλήθειας και της ενίσχυσης των θεσμών όπως διαφημίστηκε, αλλά υπέρ της συσκότισης του σκανδάλου των παρακολουθήσεων και της εκ των υστέρων «νομιμοποίησης» των κυβερνητικών αυθαιρεσιών.

Η Κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας φέρει βαριά την ευθύνη για το πλήγμα στους θεσμούς και το Κράτος Δικαίου, επιβεβαιώνοντας καθημερινά πόσο άριστος μιμητής της διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ υπήρξε.”

Την ώρα, δηλαδή, που άπαντες κάνουν λόγο για παραβίαση του πνεύματος και γράμματος του Συντάγματος και “θεσμική εκτροπή”, το ΠΑΣΟΚ μιλά μόνο για παρεμπόδιση του έργου της ΑΔΑΕ και …μοιράζει ευθύνες -γενικώς- μεταξύ της Ν.Δ και του ΣΥΡΙΖΑ!

Αν και το τρίτο κόμμα της Βουλής συντάσσεται με τα υπόλοιπα, η διαφοροποίηση στο ύφος και το περιεχόμενο της ανακοίνωσης δεν περνά απαρατήρητη. Θα προκαλούσε έκπληξη, καθότι ο Νίκος Ανδρουλάκης αναμένει ματαίως επί 5 μήνες να ενημερωθεί ποιός ήταν ο λόγος “εθνικής ασφαλείας” για τον οποίο παρακολουθήθηκε, αν δεν είχε αρχίσει εδώ και λίγο καιρό να διαφαίνεται η αποστασιοποίησή του από το θέμα.

Κάποιοι ισχυρίζονται πως ανακρούει πρύμναν επειδή δημοσκοπικά όχι μόνο δεν υπήρξε όφελος αλλά σημειώθηκε συρρίκνωση του ΠΑΣΟΚ, άλλοι, πάλι, θεωρούν πως ρίχνει τους τόνους για να έχει λυμένα τα χέρια του μετεκλογικά, όταν θα πρέπει να πάρει τις αποφάσεις του. Υπάρχουν, ωστόσο, ορισμένοι που πιστεύουν πως βρίσκεται υπό πίεση…

Πολλά θα κριθούν από την τελική στάση του ΠΑΣΟΚ στην διάσκεψη των προέδρων για την αντικατάσταση μελών των ανεξαρτήτων αρχών που έχει λήξει (τυπικά) η θητεία τους. Εκεί, ουσιαστικά, θα κριθεί το μέλλον της ΑΔΑΕ όπως την γνωρίσαμε, πιθανώς ακόμα και η παραμονή του ίδιου του κ. Ράμμου που επέδειξε μεγάλη ανθεκτικότητα και επιμονή στους θεσμούς. Θα στηρίξει, ερωτούν οι γνωρίζοντες, ο κ. Ανδρουλάκης τον πρόεδρο της ΑΔΑΕ, ή θα κρατήσει εφεξής αποστάσεις. Διότι, είναι δεδομένο πως η αντικατάσταση μελών της αρχής είναι πιθανό να σημάνει και την αποχώρηση του ίδιου του κ. Ράμμου, αφού θα “αφοπλιστεί” και θα περιθωριοποιηθεί.

Οι επόμενες ημέρες θα έχουν μεγάλο ενδιαφέρον…

Επί του πιεστηρίου: Η αλήθεια είναι πως η δήλωση που έκανε νωρίτερα σήμερα ο Νίκος Ανδρουλάκης απέχει παρασάγγας από την αμφίσημη ανακοίνωση του Γραφείου Τύπου του ΠΑΣΟΚ. Ενδεικτική, μάλλον, της αμηχανίας και των αλληλοσυγκρουόμενων τάσεων; Ο καιρός θα δείξει.

Δύο κεντρικά πρόσωπα, ο Α/ΓΕΕΘΑ Κωνσταντίνος Φλώρος και ο υπουργός Εργασίας Κωστής Χατζηδάκης, φαίνεται πως όντως είχαν “επισυνδεθεί” από την ΕΥΠ, ενώ αποκαλύφθηκε και το φυσικό πρόσωπο που έστελνε -μέσω διαδικτυακής πλατφόρμας- τα “μολυσμένα” sms στον Νίκο Ανδρουλάκη με στόχο να τον παρακολουθήσουν μέσω Pretador.

Όλα αυτά προκαλούν πονοκέφαλο στην κυβέρνηση που επιδιώκει να ελέγξει την ανεξάρτητη αρχή στην πορεία προς τις εκλογές για να αποφευχθούν περαιτέρω “δυσάρεστες” αποκαλύψεις. Για το Μέγαρο Μαξίμου μικρή αξία έχουν τα σχετικά δημοσιεύματα, ενώ η επιβεβαίωση παρακολουθήσεων από την ΑΔΑΕ αποτελεί θεσμική “βόμβα” και ενισχύει το εξαιρετικά δυσμενές για την κυβέρνηση κλίμα στους ευρωπαϊκούς θεσμούς και τον διεθνή Τύπο.

Οι αλλαγές που προωθούνται στις ανεξάρτητες αρχές, υπό την αιτιολόγηση πως πρέπει να αντικατασταθούν μέλη τους των οποίων έχει λήξει η θητεία, αποτελεί τον κεντρικό στόχο τις επόμενες μέρες, και τις σχετικές κινήσεις έχει αναλάβει ο υπουργός Επικρατείας Γιώργος Γεραπετρίτης. Εκείνο στο οποίο στοχεύει είναι να αντικατασταθούν -αν και συνταγματικά επιτρέπεται η ανανέωση της θητείας τους- τρία τουλάχιστον πρόσωπα στην ΑΔΑΕ και να προωθηθεί σε κεντρικό ρόλο (αντιπροέδρου) γνωστός νομικός που συνεργάζεται με το Μαξίμου και έχει “παρελθόν” δίπλα σε κορυφαίο υπουργό της κυβέρνησης Καραμανλή που είναι σήμερα βουλευτής της Ν.Δ.

Οι αντικαταστάσεις που προωθούνται αποσκοπούν, κατά πληροφορίες, στην αποδυνάμωση του ρόλου του κ. Ράμμου (τον οποίο δεν μπορούν να αντικαταστήσουν), καθώς πρόκειται για πολύ στενούς συνεργάτες του και θεωρείται πως με αυτό τον τρόπο ίσως τον παρασύρουν σε παραίτηση.

Κλειδί για τις αλλαγές είναι η διάσκεψη των προέδρων της Βουλής και δη ο ρόλος του εκπροσώπου της Ελληνικής Λύσης που μπορεί να γείρει την πλειοψηφία υπέρ των επιδιώξεων της κυβέρνησης.

Έχει μεγάλο ενδιαφέρον το σχετικό ρεπορτάζ της “Καθημερινής”.

H “Καθημερινή”, σε παρασκηνιακό ρεπορτάζ του Σταύρου Παπαντωνίου περιγράφει την κατάσταση:

Διάσκεψη των Προέδρων αναμένεται να συγκαλέσει στα μέσα της επόμενης εβδομάδας ο πρόεδρος της Βουλής Κώστας Τασούλας, με θέμα την αντικατάσταση των μελών των Ανεξάρτητων Αρχών η θητεία των οποίων έχει λήξει, κάτι που, όπως επισημαίνουν κυβερνητικές πηγές, δημιουργεί νομικό πρόβλημα. Η λήξη της θητείας αφορά μέλη της Αρχής Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών, του ΕΣΡ, του Συνηγόρου του Πολίτη και της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα.

Οι αλλαγές στην ΑΔΑΕ πάντως έχουν ξεχωριστή βαρύτητα, καθώς η Ανεξάρτητη Αρχή βρίσκεται στο επίκεντρο λόγω της υπόθεσης των υποκλοπών. Σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ», τα σενάρια που έχουν δει το φως της δημοσιότητας περί πιθανής αντικατάστασης του προέδρου της ΑΔΑΕ Χρήστου Ράμμου δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, καθώς η θητεία του προέδρου δεν λήγει και δεν τίθεται κανένα θέμα αλλαγής του.

Με δεδομένο μάλιστα ότι ο κ. Ράμμος ασκεί κριτική στην κυβέρνηση, μια πιθανή αλλαγή θα μπορούσε να γυρίσει μπούμερανγκ στην κυβέρνηση και να φανεί πως γίνεται για λόγους «συγκάλυψης». Αντιθέτως, η θητεία άλλων μελών της ΑΔΑΕ –πρόκειται για τρία τακτικά μέλη και τρία αναπληρωματικά– λήγει και ως εκ τούτου επιβάλλεται η αλλαγή τους.
Για να εγκρίνει η Διάσκεψη των Προέδρων αλλαγές στα μέλη των Ανεξάρτητων Αρχών χρειάζεται ομοφωνία ή πλειοψηφία των 3/5 των μελών της, που είναι σύνολο 22. Η Ν.Δ. διαθέτει 11 μέλη, άρα χρειάζεται τουλάχιστον δύο ακόμη για να φτάσει τα 13 και τα επιθυμητά 3/5. Το μόνο κόμμα που υπάρχει περίπτωση να υπερψηφίσει τις αλλαγές είναι η Ελληνική Λύση του Κυριάκου Βελόπουλου, καθώς ΣΥΡΙΖΑ και ΠΑΣΟΚ δεν υπάρχει καμία περίπτωση να συνταχθούν με την κυβέρνηση στο συγκεκριμένο θέμα.

Η κυβέρνηση τονίζει πως θα προτείνει πρόσωπα «εγνωσμένου κύρους» – Δεδομένο το «όχι» από ΣΥΡΙΖΑ και ΠΑΣΟΚ – «Κλειδί» η Ελληνική Λύση.

Από πλευράς Μαξίμου σημειώνουν πως δεν έχει γίνει καμία επαφή με τον κ. Βελόπουλο και ούτε πρόκειται, αλλά αυτό στο οποίο ποντάρουν ώστε να υπάρχει η σχετική πλειοψηφία είναι πως τα πρόσωπα που θα προταθούν «θα είναι εγνωσμένου κύρους» και, όπως σημειώνουν κυβερνητικές πηγές, «εφόσον αρνηθούν όλα τα κόμματα» θα αποτελεί απόδειξη μιας στείρας και άγονης αντιπολίτευσης. Εφόσον πάντως δεν υπάρξει η πλειοψηφία των 3/5 και άρα δεν έχουμε αλλαγές, το Σύνταγμα προβλέπει παράταση της θητείας των νυν μελών.

Οσον αφορά τον τρόπο λήψης των αποφάσεων της ΑΔΑΕ και κατά πόσον η λήξη της θητείας των μελών μπορεί να την επηρεάσει, τα δεδομένα έχουν ως εξής: Η ΑΔΑΕ για να λάβει μία απόφαση ψηφίζουν ο πρόεδρος, ο αντιπρόεδρος και ο αναπληρωματικός του και πέντε μέλη.

Η θητεία που λήγει αφορά τρία τακτικά μέλη και τρία αναπληρωματικά και είναι σαφές πως η αλλαγή τους αλλάζει τη σύσταση του Σώματος, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει πως «επηρεάζεται» το Σώμα όπως λέει η αντιπολίτευση. «Πρόκειται για πάγια διαδικασία αλλαγής των μελών όταν λήγει η θητεία τους, η οποία μάλιστα δεν μπορεί να ανανεωθεί», σημειώνει στην «Κ» κυβερνητική πηγή. Αλλαγές αναμένεται να έχουμε και στις άλλες Ανεξάρτητες Αρχές όπου υπάρχει λήξη θητειών: στο ΕΣΡ, στον Συνήγορο του Πολίτη και στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα.