Το ουκρανικό άργησε να μπει στο τραπέζι των συζητήσεων καθώς επιλύθηκαν πρώτα άλλα ζητήματα, ωστόσο το «αγκάθι» με το πώς θα γίνει η χρηματοδότηση και η άρνηση του Βελγίου να συναινέσει στο να δοθούν τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία, κρατάει τους ηγέτες στο τραπέζι.

Αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με γνώση των συζητήσεων, ανέφεραν ότι υπάρχουν αυξημένες πιθανότητες, μέχρι αργά απόψε, Πέμπτη, ή τις πρώτες πρωινές ώρες της Παρασκευής, να διαμορφωθούν οι βασικές παράμετροι μιας συμφωνίας, δείγμα πως οι συζητήσεις δεν θα είναι καθόλου εύκολες.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε το πρωί ότι δεν πρόκειται να αποχωρήσει από το κτίριο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, αν δεν υπάρξει συμφωνία για τη χρηματοδότηση του Κιέβου, ενώ σε δραματικό ύφος, ο Ντόναλντ Τουσκ είπε πως οι «27» πρέπει να αποφασίσουν αν θα πάνε σε «χρηματοδότηση σήμερα ή σε αίμα αύριο».

Το επίμαχο σχέδιο προβλέπει τη χρήση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής Κεντρικής Τράπεζας, συνολικού ύψους περίπου 210 δισ. ευρώ, ως εγγύηση για τη χορήγηση δανείου προς την Ουκρανία. Από αυτά, τα 185 δισ. ευρώ βρίσκονται στο βελγικό εκκαθαριστικό ίδρυμα Euroclear, γεγονός που καθιστά το Βέλγιο κομβικό παράγοντα στη διαπραγμάτευση, όμως ο πρωθυπουργός έχει εκφράσει τις ανησυχίες του για τις επιπτώσεις που θα έχει μια τέτοια κίνηση. Γι αυτό και αναζητείται εναλλακτικό σχέδιο από τους ηγέτες.

Σύμφωνα προσχέδιο εγγράφου που έδωσε στη δημοσιότητα το Reuters, το οποίο ενδέχεται ακόμη να αλλάξει, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα ζητήσουν από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να υιοθετήσουν επειγόντως εργαλεία για τη δημιουργία ενός δανείου αποζημιώσεων, το οποίο θα στηρίζεται σε ταμειακά διαθέσιμα συνδεδεμένα με τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία.

Το προσχέδιο απαριθμεί αρκετές προϋποθέσεις για το δάνειο, μεταξύ των οποίων ο πλήρης σεβασμός των συμβατικών υποχρεώσεων των κατόχων περιουσιακών στοιχείων, η ίση μεταχείριση, η συμμόρφωση με τις διμερείς συμφωνίες προστασίας επενδύσεων, καθώς και η απαίτηση τα κεφάλαια να στηρίζουν τόσο τις αμυντικές βιομηχανίες της ΕΕ όσο και της Ουκρανίας.

Το προσχέδιο αναφέρει επίσης ότι οι ηγέτες της ΕΕ επιθυμούν το δάνειο αποζημιώσεων να παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στην Ουκρανία από το δεύτερο τρίμηνο του 2026, συμπεριλαμβανομένων των στρατιωτικών της αναγκών.

Οι ηγέτες συμφώνησαν να εκδώσουν νωρίτερα κοινά συμπεράσματα για τα υπόλοιπα σημεία της ημερήσιας διάταξης.

• Για τη Μέση Ανατολή: Η ΕΕ χαιρετίζει τις πρόσφατες ειρηνευτικές προσπάθειες στη Γάζα και επαναβεβαιώνει την ανάγκη για «μια συνολική, δίκαιη και διαρκή ειρήνη βασισμένη στη λύση των δύο κρατών».
• Για τις υβριδικές απειλές: Οι ηγέτες καταδικάζουν «όλες τις πρόσφατες υβριδικές επιθέσεις κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών-μελών της. Υπό το πρίσμα της εντατικοποιημένης υβριδικής εκστρατείας της Ρωσίας και της Λευκορωσίας, καλούν σε επιτάχυνση των προσπαθειών για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας, την προστασία των κρίσιμων υποδομών και την πρόληψη, αποτροπή και αντιμετώπιση υβριδικών επιθέσεων σε ολόκληρη την Ένωση».
• Για τον προϋπολογισμό της ΕΕ: Οι πρωτεύουσες ζητούν συμφωνία για το μακροπρόθεσμο πλαίσιο «πριν από το τέλος του 2026», ώστε να «καταστεί δυνατή η υιοθέτηση νομοθετικών πράξεων το 2027, κάτι που είναι απαραίτητο για να διασφαλιστεί ότι η χρηματοδότηση της ΕΕ θα φτάσει στους δικαιούχους χωρίς διακοπή τον Ιανουάριο του 2028».
• Για τη διεύρυνση: Το κείμενο αναφέρει ότι η ένταξη νέων κρατών-μελών πρέπει να προωθηθεί και ότι η ΕΕ χρειάζεται να «θέσει τις αναγκαίες εσωτερικές βάσεις και μεταρρυθμίσεις» για έναν νέο γύρο προσχωρήσεων.

Παρουσία του Ουκρανού Προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι, κεντρικό θέμα της Συνόδου Κορυφής παραμένει η χρηματοδότηση της Ουκρανίας την επόμενη διετία. Οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων καλούνται να δώσουν συνέχεια στη δέσμευση που ανέλαβαν στο προηγούμενο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για την κάλυψη των πιεστικών οικονομικών, στρατιωτικών και ανθρωπιστικών αναγκών του Κιέβου.

Κατά εκτιμήσεις του ΔΝΤ, οι συνολικές ανάγκες κατά την περίοδο 2026-2027 θα ανέλθουν σε 135,7 δισ. ευρώ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει παρουσιάσει δύο βασικές επιλογές, που καλύπτουν περίπου τα δύο τρίτα του απαιτούμενου ποσού, δηλαδή 90 δισ. ευρώ. Η πρώτη αφορά κοινό δανεισμό της ΕΕ, με εγγύηση τον κοινοτικό προϋπολογισμό, λύση που απαιτεί ομοφωνία και συναντά ισχυρές αντιστάσεις από κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων η Γερμανία, ενώ η Ουγγαρία δηλώνει ανοιχτά αντίθετη.

Η δεύτερη επιλογή, που κερδίζει έδαφος μεταξύ των κρατών-μελών, είναι το λεγόμενο «δάνειο επανορθώσεων», με αξιοποίηση δεσμευμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων στην ΕΕ. Πρόκειται για λύση που θα μπορούσε να εγκριθεί με ειδική πλειοψηφία και δεν επιβαρύνει άμεσα τους εθνικούς προϋπολογισμούς. Σε αυτή την περίπτωση, η Ουκρανία θα αποπληρώσει το δάνειο μόνο εφόσον η Ρωσία καταβάλει αποζημιώσεις, διαφορετικά, οι κυρώσεις θα παραμείνουν σε ισχύ και τα ρωσικά κεφάλαια παγωμένα. Υπενθυμίζεται ότι τα κράτη-μέλη αποφάσισαν πρόσφατα να παρατείνουν επ’ αόριστον το πάγωμα των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, χωρίς την ανάγκη εξαμηνιαίας ανανέωσης.

Περίπου 210 δισ. ευρώ από τα αποθεματικά της ρωσικής κεντρικής τράπεζας βρίσκονται δεσμευμένα σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα της ΕΕ, εκ των οποίων περίπου 185 δισεκ. ευρώ τελούν υπό τη διαχείριση της Euroclear στο Βέλγιο. Η βελγική κυβέρνηση συνεχίζει να εκφράζει έντονες ανησυχίες για τους νομικούς και χρηματοοικονομικούς κινδύνους και αξιώνει ισχυρές και άμεσες εγγυήσεις από τους ευρωπαίους εταίρους, πιο συγκεκριμένα ότι θα μοιραστούν το ενδεχόμενο κόστος.

Οι διαβουλεύσεις συνεχίστηκαν ως την τελευταία στιγμή χθες Τετάρτη το βράδυ σε επίπεδο πρέσβεων, με την πλειοψηφία των κρατών-μελών να εμφανίζεται καταρχήν υπέρ του δανείου επανορθώσεων, υπό την προϋπόθεση ύπαρξης επαρκών εγγυήσεων και μηχανισμών αλληλεγγύης. «Πρέπει να βρεθεί συμφωνία – αλλιώς το μήνυμα για την ΕΕ θα είναι καταστροφικό», σημείωναν Ευρωπαίοι διπλωμάτες.

Οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν θα αποχωρήσουν από τη σύνοδο κορυφής αν δεν έχουν καταλήξει σε συμφωνία για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας, δήλωσε στους δημοσιογράφους η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.«Πρέπει να βρούμε μια λύση σήμερα», δήλωσε η επικεφαλής της Κομισιόν, προσθέτοντας ότι «υποστηρίζει πλήρως τα αιτήματα της Βελγίου [για] να μοιραστούμε όλοι τους κινδύνους που συνδέονται με το δάνειο επανόρθωσης.

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε την Πέμπτη το πρωί ότι η απουσία απόφασης σχετικά με τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία θα ήταν «ένα μεγάλο πρόβλημα» για το Κίεβο, του οποίου τα χρήματα φτάνουν μόλις μέχρι τον Απρίλιο.

Η επικεφαλής της διπλωματίας της ΕΕ, Κάγια Κάλας, δήλωσε ότι θα πρέπει να υπάρξει ομοφωνία για να εγκριθεί το σχέδιο, απορρίπτοντας την ιδέα να περάσει με ειδική πλειοψηφία.

«Δεν νομίζω ότι θα προχωρήσουμε χωρίς το Βέλγιο να αισθάνεται άνετα», είπε, καθώς πολλές χώρες μέλη της ΕΕ δήλωσαν ότι θα υπογράψουν το σχέδιο μόνο αν το κάνει και το Βέλγιο. Η ειδική πλειοψηφία, η οποία θα απέκλειε ουσιαστικά το Βέλγιο, θα σήμαινε ότι τουλάχιστον 15 από τις 27 χώρες θα έδιναν το πράσινο φως, αντιπροσωπεύοντας τουλάχιστον το 65% του πληθυσμού της ΕΕ.

«Συμφωνώ με τον Μερτς, είναι 50-50», πρόσθεσε η Κάλας, αναφερόμενη στις πιθανότητες που έδωσε ο Γερμανός καγκελάριος για την έγκριση του δανείου σήμερα.

Την ιδέα της ειδικής πλειοψηφίας απορρίπτει κατηγορηματικά και το Βέλγιο: Η σημερινή απόφαση απαιτεί ομόφωνη υποστήριξη, δήλωσε ο Βέλγος πρωθυπουργός Μπαρτ ντε Βεβέρ και προσέθεσε πως κάτι τέτοιο «είναι που νομικά ονομάζεται παραφθορά», προειδοποιώντας ότι μια ασταθής νομική βάση που ακυρώνεται από το ανώτατο δικαστήριο της Ευρώπης θα μπορούσε να οδηγήσει σε «ένα σύμπαν προβλημάτων».

Υπάρχουν γεωπολιτικά κίνητρα, υποστήριξε: «Όσο πιο κοντά ζεις στη Ρωσία και όσο περισσότερο θυμάσαι τι σημαίνει πραγματικά ο κομμουνισμός όταν πρέπει να τον υπομένεις, τόσο πιο κινητοποιημένος είσαι να το κάνεις αυτό… Αυτό είναι επίσης απολύτως κατανοητό, δεν είναι κριτική».

Παρ’ όλα αυτά, αυτές οι χώρες αποτελούν ένα «μεγάλο και ισχυρό μπλοκ, και η Επιτροπή τείνει προς αυτή την κατεύθυνση», είπε ο ντε Βεβέρ. «Έτσι, η πρόκληση αργότερα σήμερα θα είναι να δούμε: Τι θα πει η Ευρώπη;».

Σε πιο δραματικούς τόνους κινήθηκε πάντως ο Πολωνός πρωθυπουργός, Ντόναλντ Τουσκ, ο οποίος τόνισε ότι οι ηγέτες έχουν να κάνουν μια απλή επιλογή. «Είτε χρήματα σήμερα, είτε αίμα αύριο», προσθέτοντας ότι «δεν μιλάω μόνο για την Ουκρανία, μιλάω για την Ευρώπη».

Πιο αφοριστικός ήταν πάντως ο Ούγγρος πρωθυπουργός για το σχέδιο: «Νομίζω ότι είναι νεκρό. Είναι νεκρό. Τελείωσε. Δεν υπάρχει επαρκής υποστήριξη σε υψηλό επίπεδο», δήλωσε ο Βίκτορ Ορμπάν.

Μετά τον σάλο, ο ΕΚΚΟΜΕΔ, ανακάλεσε τη χρηματοδότηση προς τον ΣΚΑΪ και το ντοκιμαντέρ του κύριου Παπαχελά, κίνηση η οποία προκάλεσε με την μεριά της, την αντίδραση τόσο του δημοσιογράφου, όσο και του τηλεοπτικού σταθμού.

Το πρωί της Τετάρτης, μάλιστα, ο ιδιοκτήτης του ομίλου, Γιάννης Αλαφούζος, με επιστολή στον διευθύνοντα σύμβουλο του ΕΚΚΟΜΕΔ, Λεωνίδα Χριστόπουλο, εξέφρασε την έντονη δυσαρέσκειά του καταγγέλλοντας «απόπειρα προληπτικής λογοκρισίας».

Το βράδυ της Τετάρτης 17 Δεκεμβρίου, η Σία Κοσιώνη φιλοξένησε τον Αλέξη Παπαχελά σε μια συζήτηση με έντονο συναισθηματικό και πολιτικό βάρος, λίγες ώρες μετά τη δημόσια παρέμβαση του Γιάννη Αλαφούζου, ο οποίος με επιστολή του έκανε λόγο για προληπτική λογοκρισία. Ο διευθυντής της «Καθημερινής» και παρουσιαστής του ΣΚΑΪ τοποθετήθηκε ανοιχτά για την απόφαση του ΕΚΚΟΜΕΔ, εξηγώντας τη δική του οπτική για το ζήτημα.

Ο κύριος Παπαχελάς ξεκαθάρισε εξαρχής ότι αντιλαμβάνεται πλήρως την ευαισθησία και τον πόνο των συγγενών των θυμάτων, τονίζοντας ότι έχει συναντήσει ανθρώπους με αξιοθαύμαστη δύναμη, όπως η μητέρα του Θάνου Αξαρλιάν.

Δεν έκρυψε, ωστόσο, την ενόχλησή του για την εξέλιξη της υπόθεσης, λέγοντας πως κάπου εδώ ένιωσε την ανάγκη να βάλει ένα προσωπικό όριο. Υπενθύμισε ότι πριν από πολλά χρόνια ήταν από τους πρώτους δημοσιογράφους που έφεραν στο φως τις μαρτυρίες των συγγενών των θυμάτων, πληρώνοντας τότε και το αντίστοιχο τίμημα, σπάζοντας μια μακρόχρονη σιωπή γύρω από τη δράση της οργάνωσης.

Όπως ανέφερε, εκείνη την περίοδο η δημόσια συζήτηση για τα θύματα αποτελούσε ταμπού, όμως θεώρησε καθήκον του να το αμφισβητήσει. Γι’ αυτό και, όπως είπε, του προκαλεί ιδιαίτερη πικρία το γεγονός ότι σήμερα ακούγονται κατηγορίες περί «ξεπλύματος» της τρομοκρατίας ή του Δημήτρη Κουφοντίνα. Υπενθύμισε μάλιστα ότι υπήρξε από τους πρώτους που βρέθηκαν στο κτίριο του ΣΚΑΪ τα ξημερώματα μετά την επίθεση, όταν δεν ήταν ακόμη σαφές αν υπήρχαν θύματα, τονίζοντας ότι η στάση του απέναντι στην τρομοκρατία είναι διαχρονικά ξεκάθαρη.

Στη συνέχεια στάθηκε στη φύση της δημοσιογραφικής δουλειάς, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για ένα επάγγελμα γεμάτο δύσκολα διλήμματα. Όπως εξήγησε, σε κάθε σοβαρό ιστορικό ντοκιμαντέρ διεθνώς, είτε προέρχεται από το BBC είτε από το CNN είτε από τον ΣΚΑΪ, η έρευνα προϋποθέτει να ακουστούν όλοι οι πρωταγωνιστές, ακόμη και οι πιο σκοτεινοί. «Εγκληματίες, δολοφόνοι, ναζί, δικτάτορες αποτελούν κομμάτι της ιστορικής καταγραφής και δεν μπορούν να αγνοηθούν».

Αναφορικά με τη χρηματοδότηση, ο Αλέξης Παπαχελάς τόνισε ότι από την πρώτη στιγμή είχε καταστεί σαφές πως το ντοκιμαντέρ θα περιλάμβανε συνεντεύξεις και με τρομοκράτες. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι κατέβαλε επανειλημμένες προσπάθειες, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, ώστε να συμμετάσχουν συγγενείς θυμάτων, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Ξεκαθάρισε ότι όποιος αμφισβητεί την κατανόησή του για τον πόνο τους αγνοεί πλήρως την προσωπική του εμπειρία και τη διαχρονική του στάση, σημειώνοντας ότι το ζήτημα αυτό τον αφορά και τον αγγίζει σε προσωπικό επίπεδο.

Καταλήγοντας, επισήμανε ότι η κρατική χρηματοδότηση θα επέτρεπε τη δημιουργία ενός εξάωρου ντοκιμαντέρ που θα παρουσίαζε συνολικά και σε βάθος την ιστορία της «17 Νοέμβρη». Τόνισε ότι προσπάθησε συνειδητά να συμπεριλάβει όλες τις απόψεις, επαναλαμβάνοντας ότι κατανοεί απολύτως την ευαισθησία και τον πόνο των συγγενών. Παρά ταύτα, υποστήριξε ότι η αναζήτηση της ιστορικής αλήθειας συχνά συνοδεύεται από δύσκολες αποφάσεις και ανοιχτά διλήμματα.

Όπως είπε, όλοι θα κριθούν για τη δουλειά τους, και ο ίδιος και ο ΣΚΑΪ, όμως δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό να προεξοφλείται το περιεχόμενο ενός έργου και να αναστέλλεται η χρηματοδότησή του, πριν αυτό ολοκληρωθεί, χαρακτηρίζοντας την απόφαση ανεξήγητη.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, σε συνέντευξή του στην εκπομπή «Αταίριαστοι» στον Σκάι ρωτήθηκε για το θέμα του ΕΚΚΟΜΕΔμε δήλωσή του ξεκαθαρίζει: «Δεν τίθεται θέμα λογοκρισίας. Πόσο μάλλον για έναν από τους πιο έγκριτους δημοσιογράφους. Μιλάμε για χρηματοδότηση όχι για λογοκρισία. Λογοκρισία είναι όταν απαγορεύεις.

Μιλάμε για το αν μπορεί το κράτος να χρηματοδοτήσει μια έρευνα. Τι άλλαξε; Από τη στιγμή της πρώτης απόφασης μέχρι τη δεύτερη, μεσολάβησε επιστολή θυμάτων της 17 Νοέμβρη που επισήμαναν ότι δεν δέχονται να είναι στην ίδια εκπομπή με το δολοφόνο των παιδιών τους»…

Η Κομισιόν παρουσίασε τα συνολικά ποσά στους διπλωμάτες την περασμένη εβδομάδα, μετά την ανακοίνωση ενός δανείου αποζημίωσης ύψους 165 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, μέσω της χρήσης των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων (assets).

Οι εγγυήσεις, τα λεγόμενα backstops, τα οποία θα κατανεμηθούν αναλογικά μεταξύ των χωρών της ΕΕ, είναι απαραίτητα για να εξασφαλιστεί η έγκριση του δανείου από τον Βέλγο πρωθυπουργό Μπαρτ Ντε Βέβερ. Ο Βέλγος ηγέτης έχει αντιταχθεί στη χρήση των ρωσικών assets, λόγω ανησυχιών ότι η χώρα του θα υποχρεωθεί τελικά να επιστρέψει τα χρήματα στη Μόσχα. Ρωσικά assets αξίας περίπου 185 δισ. ευρώ βρίσκονται υπό τη διαχείριση του χρηματοπιστωτικού αποθετηρίου Euroclear με έδρα τις Βρυξέλλες, ενώ άλλα 25 δισ.  ευρώ είναι διάσπαρτα σε ιδιωτικούς τραπεζικούς λογαριασμούς σε ολόκληρη την ΕΕ. 

Το Politico σημειώνει ότι οι ευρωπαϊκές χώρες θα συνεισφέρουν εγγυήσεις στο πακέτο των 210 δισ. ευρώ για την Ουκρανία ανάλογα με το μέγεθος της οικονομίας τους (υπό την προϋπόθεση ότι θα συμμετάσχουν όλα τα κράτη – μέλη της ΕΕ).

Έτσι, για το πακέτο των 210 δισ. στην Ουκρανία, βάσει του ΑΕΠ, στην Ελλάδα αντιστοιχεί μερίδιο της τάξης του 1,3%, που μεταφράζεται σε 2,8 δισ. ευρώ. Το μεγαλύτερο μερίδιο θα αναλάμβανε η Γερμανία, με ποσοστό 24,4%, δηλαδή 51,3 δισ. ευρώ.

Αναλυτικά η υπόλοιπη λίστα κρατών:

– Γαλλία: 34 δισ. ευρώ (16,2%)

– Ιταλία: 25,1 δισ. ευρώ (12%)

– Ισπανία: 18,9 δισ. ευρώ (9%)

– Ολλανδία: 13,4 δισ. ευρώ (6,4%)

– Πολωνία: 10,3 δισ. ευρώ (4,9%)

– Βέλγιο: 7,2 δισ. ευρώ (3,4%)

– Σουηδία: 7,2 δισ. ευρώ (3,4%)

– Αυστρία: 5,5 δισ. ευρώ (2,6%)

– Δανία: 4,9 δισ. δολάρια (2,3%)

– Ιρλανδία: 4,5 δισ. ευρώ (2,2%)

– Ουγγαρία: 4,4 δισ. ευρώ (1,2%)

– Ρουμανία: 4,4 δισ. ευρώ (2,1%)

– Τσεχία: 3,7 δισ. ευρώ (1,8%)

– Πορτογαλία: 3,3 δισ. ευρώ (1,6%)

– Φινλανδία: 3,2 δισ. ευρώ (1,5%)

– Σλοβακία: 1,5 δισ. ευρώ (0,7%)

– Βουλγαρία: 1,2 δισ. ευρώ (0,6%)

– Κροατία: 1,1 δισ. ευρώ (0,5%)

– Λιθουανία: 934 εκατ. ευρώ (0,4%)

– Σλοβενία: 796 εκατ. ευρώ (0,4%)

– Λετονία: 469 εκατ. ευρώ (0,2%)

– Εσθονία: 466 εκατ. ευρώ (0,2%)

– Κύπρος: 366 εκατ. ευρώ (0,2%)

Ωστόσο, σημειώνει το Politico, τα συνολικά ποσά ανά χώρα ενδέχεται να αυξηθούν, εάν χώρες φιλικές προς το Κρεμλίνο, όπως η Ουγγαρία, αρνηθούν να συμμετάσχουν στην πρωτοβουλία, αν και οι χώρες που δεν ανήκουν στην ΕΕ μπορούν να βοηθήσουν, εάν το επιθυμούν, καλύπτοντας μέρος της συνολικής εγγύησης. Η Νορβηγία είχε προταθεί ως πιθανός υποψήφιος, έως ότου ο υπουργός Οικονομικών της, Γενς Στόλτενμπεργκ, απομάκρυνε τη χώρα από την πιθανότητα συμμετοχής στο πακέτο.

Η Ουκρανία βρίσκεται αντιμέτωπη με έλλειμμα προϋπολογισμού ύψους 71,7 δισ. ευρώ το επόμενο έτος και θα πρέπει να αρχίσει να μειώνει τις δαπάνες από τον Απρίλιο, εκτός εάν λάβει νέα χρηματοδότηση. Την Παρασκευή, η Ουγγαρία άσκησε βέτο στην έκδοση νέου χρέους της ΕΕ για την κάλυψη του δημοσιονομικού ελλείμματος του Κιέβου, αναθέτοντας στους Ευρωπαίους ηγέτες το καθήκον να πείσουν τον Μπαρτ Ντε Βέβερ να υποστηρίξει τη χρήση ρωσικών assets κατά τη συνάντηση των ηγετών της ΕΕ στις 18 Δεκεμβρίου, αντί να αντλήσουν πόρους από τα εθνικά ταμεία τους.

Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς βρέθηκε στις Βρυξέλλες την Παρασκευή το βράδυ για να διαβεβαιώσει τον Μπαρτ Ντε Βέβερ ότι η Γερμανία θα παρέχει το 25% του πακέτου, το μεγαλύτερο μερίδιο από οποιαδήποτε άλλη χώρα. «Είχαμε μια πολύ εποικοδομητική ανταλλαγή απόψεων σχετικά με αυτό το ζήτημα», δήλωσε ο Μερτς μετά το δείπνο με τον Βέλγο ηγέτη. «Η  ανησυχία του Βελγίου σχετικά με το ζήτημα της αξιοποίησης των δεσμευμένων ρωσικών assets είναι αναμφισβήτητη και πρέπει να αντιμετωπιστεί με οποιαδήποτε πιθανή λύση, έτσι ώστε όλα τα ευρωπαϊκά κράτη να αναλάβουν τον ίδιο κίνδυνο».

Πώς θα αξιοποιήσει τα κεφάλαια η Ουκρανία

Το προτεινόμενο δάνειο αποζημίωσης προορίζει 115 δισ. ευρώ για τη χρηματοδότηση της αμυντικής βιομηχανίας της Ουκρανίας σε διάστημα πέντε ετών, ενώ 50 δισ. ευρώ θα καλύψουν τις δημοσιονομικές ανάγκες του Κιέβου. Τα υπόλοιπα 45 δισ. ευρώ από το συνολικό πακέτο θα χρησιμοποιηθούν για την αποπληρωμή ενός δανείου που χορήγησε η G7 στην Ουκρανία πέρυσι.

Τα κεφάλαια θα καταβληθούν σε έξι δόσεις κατά τη διάρκεια του έτους, σύμφωνα με τις έγγραφα της Κομισιόν, προσθέτει το Politico.

Σημειώνεται επίσης ότι θα θεσπιστούν ορισμένοι μηχανισμοί ελέγχου για να αποτραπεί η κατάχρηση των χρημάτων. Όσον αφορά τις αμυντικές δαπάνες, για παράδειγμα, αυτό θα περιλαμβάνει τη διασφάλιση ότι οι συμβάσεις και τα σχέδια δαπανών θα είναι αποδεκτά από την Κομισιόν.

Η Κομισιόν θα αναλύσει επίσης τις χρηματοδοτικές ανάγκες της Ουκρανίας και θα περιγράψει πού λαμβάνει η κυβέρνηση στρατιωτική και οικονομική βοήθεια, επιτρέποντας στις πρωτεύουσες της ΕΕ να παρακολουθούν τη ροή των χρημάτων προς το Κίεβο.

Συγκεκριμένα, οι ευρωπαϊκές χώρες καταρτίζουν ένα «plan Β» έκτακτης ανάγκης για να αποτρέψουν την οικονομική κατάρρευση της Ουκρανίας στις αρχές του επόμενου έτους, σε περίπτωση που δεν καταφέρουν να συμφωνήσουν στη δέσμευση των ρωσικών παγωμένων περιουσιακών στοιχείων.

Στη σύνοδο κορυφής πριν από έναν μήνα, οι ηγέτες της ΕΕ ήλπιζαν να εγκρίνουν πρόταση για τη χρήση των δεσμευμένων ρωσικών αποθεμάτων ώστε να χορηγηθεί στην Ουκρανία «δάνειο αποζημιώσεων» 140 δισ. ευρώ. Όμως το σχέδιο συνάντησε σφοδρή αντίδραση του Βελγίου, στη χώρα του οποίου βρίσκονται τα περισσότερα από τα κεφάλαια.

Τώρα, με τις ειρηνευτικές συνομιλίες να εντείνονται και τα οικονομικά περιθώρια του Κιέβου να στενεύουν, το ζήτημα της αξιοποίησης των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων αποκτά νέα επείγουσα διάσταση. «Αν δεν κινηθούμε, θα κινηθούν άλλοι πριν από εμάς», δήλωσε Ευρωπαίος αξιωματούχος.

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η νέα «ειρηνευτική πρωτοβουλία» του Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε να ενισχύσει τη στήριξη στο σχέδιο αξιοποίησης των παγωμένων κεφαλαίων. Σύμφωνα με το σχέδιο, τα χρήματα θα καταστούν αποπληρωτέα προς τη Μόσχα μόνο αν η Ρωσία δεχτεί να καταβάλει στο μέλλον πολεμικές αποζημιώσεις.

Οι διπλωμάτες αναμένουν η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να δώσει εντολή για νομικό προσχέδιο τις επόμενες ημέρες. «Το επόμενο βήμα είναι η ετοιμότητα της Επιτροπής να παρουσιάσει νομικό κείμενο», είπε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Ωστόσο, ο Βέλγος πρωθυπουργός Μπαρτ Ντε Βέβερ εξακολουθεί να εκφράζει ανησυχίες για νομικές ευθύνες και για τον κίνδυνο ρωσικών αντιποίνων.

Έτσι, οι ειδικοί εξετάζουν τώρα εναλλακτικούς τρόπους στήριξης της Ουκρανίας, σε περίπτωση που το σχέδιο δεν είναι έτοιμο εγκαίρως για τη σύνοδο της 18ης Δεκεμβρίου.

Μια επιλογή που κερδίζει έδαφος είναι ένα «ενδιάμεσο» δάνειο-γέφυρα, χρηματοδοτούμενο μέσω δανεισμού της ΕΕ, ώστε να καλύψει τις ανάγκες της Ουκρανίας στις αρχές του 2026. Αυτό θα έδινε χρόνο να ρυθμιστεί η μεγάλη λύση.

Διπλωμάτες ανέφεραν ότι η Ουκρανία θα κληθεί να αποπληρώσει το δάνειο-γέφυρα, μόλις λάβει τους πόρους από το μακροπρόθεσμο δάνειο αποζημιώσεων. Μια ακόμη πιθανότητα είναι ένας συνδυασμός δανείου αποζημιώσεων και κοινού δανεισμού της ΕΕ.

«Δεν μπορώ να φανταστώ σενάριο στο οποίο οι Ευρωπαίοι φορολογούμενοι θα πληρώσουν μόνοι τους τον λογαριασμό», δήλωσε η φον ντερ Λάιεν.

Κράτη όπως η Γαλλία, η Γερμανία, η Ολλανδία, η Λιθουανία και το Λουξεμβούργο πίεσαν την Επιτροπή να επιταχύνει τις προτάσεις χρηματοδότησης της Ουκρανίας.

Το μοντέλο χρηματοδότησης-γέφυρα είχε τεθεί από τον Βάλντις Ντομπρόβσκις, ο οποίος προειδοποίησε ότι «όσο περισσότερο καθυστερούμε, τόσο δυσκολότερο θα γίνεται».

Η Επιτροπή αναγνωρίζει πως το Κίεβο θα βρεθεί αντιμέτωπο με εξάντληση πόρων στις αρχές του 2026.

Την Τρίτη, ο Εμανουέλ Μακρόν είπε ότι οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι θα οριστικοποιήσουν «τις επόμενες ημέρες» μια λύση που θα εξασφαλίσει τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας.

Σε βάθος χρόνου, το δάνειο αποζημιώσεων θεωρείται η μόνη ρεαλιστική λύση, καθώς δεν υπάρχει διάθεση για απευθείας επιχορηγήσεις από εθνικούς προϋπολογισμούς.

Η συναίνεση του Βελγίου παραμένει κρίσιμη: «Δεν βλέπουμε άλλη εφικτή επιλογή από το δάνειο αποζημιώσεων», είπε Ευρωπαίος διπλωμάτης.

Παραμένουν όμως ζητήματα σχετικά με ένα πιθανό δάνειο-γέφυρα μέσω κοινού δανεισμού της ΕΕ, που θα απαιτούσε ομοφωνία των 27 — κάτι που εμποδίζει η Ουγγαρία.

Ελπίζεται ότι η παρουσίαση του δανείου-γέφυρα ως εργαλείο ανοικοδόμησης και όχι χρηματοδότησης του πολέμου ίσως κάμψει αντιρρήσεις.

Ένας ακόμη παράγοντας είναι η νέα δυναμική γύρω από μια πιθανή ειρηνευτική συμφωνία μέσω της ομάδας Τραμπ, με σχέδια που προβλέπουν χρήση των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας.

Σύμφωνα με διπλωμάτες, οι Ευρωπαίοι ηγέτες ελπίζουν ότι έχουν πείσει την ομάδα Τραμπ πως η ΕΕ πρέπει να έχει τον τελικό λόγο στη χρήση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, στο χρονικό πλαίσιο άρσης κυρώσεων και στην ευρωπαϊκή πορεία της Ουκρανίας.

Ένας άγνωστος αριθμός ανθρώπων φέρεται να έχει χάσει τη ζωή του από AIDS και περίπου 2,5 εκατομμύρια ασθενείς έχουν μείνει χωρίς πρόσβαση σε προληπτική θεραπεία HIV, λόγω των περικοπών στη διεθνή χρηματοδότηση μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, σύμφωνα με νέα έκθεση της UNAIDS.

Η έκθεση προειδοποιεί ότι «οι διαρκείς ελλείψεις χρηματοδότησης και οι σοβαροί κίνδυνοι για την παγκόσμια αντιμετώπιση του HIV έχουν βαθιές, μακροχρόνιες επιπτώσεις στην υγεία και την ευημερία εκατομμυρίων ανθρώπων».

Κλειστά κέντρα θεραπείας και απώλεια ζωών

Σύμφωνα με την UNAIDS, κοινοτικές οργανώσεις έχουν αναφέρει θανάτους ασθενών που ζούσαν με HIV, μετά το κλείσιμο τοπικών κλινικών και τη διακοπή παροχής θεραπείας. Ο ακριβής αριθμός παραμένει άγνωστος, καθώς η συλλογή δεδομένων βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.

Η διεθνής στρατηγική κατά του AIDS εισήλθε σε «κατάσταση κρίσης» όταν οι ΗΠΑ —ο μεγαλύτερος δωρητής παγκοσμίως, υπεύθυνος για το 75% της διεθνούς χρηματοδότησης HIV— προχώρησαν νωρίτερα φέτος σε προσωρινή παύση όλων των σχετικών προγραμμάτων.

Ο Λευκός Οίκος, απαντώντας στο αίτημα για σχολιασμό, απέρριψε τις διαπιστώσεις της έκθεσης ως «εντελώς ψευδείς», υποστηρίζοντας ότι ο Πρόεδρος ενεργεί με «ανθρωπιστική ευαισθησία». Εκπρόσωπος της κυβέρνησης τόνισε ότι η διοίκηση «διασφαλίζει πως όλα τα προγράμματα που χρηματοδοτούνται από τους Αμερικανούς φορολογούμενους ευθυγραμμίζονται με τα αμερικανικά συμφέροντα».

Ανακατανομή κονδυλίων διεθνώς και απότομη πτώση στην υποστήριξη

Οι περικοπές δεν περιορίστηκαν στις ΗΠΑ. Πολλές ευρωπαϊκές χώρες έχουν επίσης μειώσει δραστικά τα προγράμματα διεθνούς βοήθειας, καθώς δέχθηκαν πίεση να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες.

Παρότι ορισμένα προγράμματα HIV επανεκκίνησαν μέσω του αμερικανικού προγράμματος PEPFAR, η συνολική χρηματοδότηση συνεχίζει να βαίνει μειούμενη, γεγονός που απειλεί ευθέως τον στόχο του 2030 για τον τερματισμό του AIDS ως απειλή για τη δημόσια υγεία.

Οι χώρες αναζητούν αυτάρκεια, αλλά το χάσμα παραμένει τεράστιο

Η Εκτελεστική Διευθύντρια της UNAIDS, Winnie Byanyima, δήλωσε από τη Γενεύη ότι ο οργανισμός συνεργάζεται με τουλάχιστον 30 χώρες για την ενίσχυση της εγχώριας χρηματοδότησης, με σκοπό τη μείωση της εξάρτησης από διεθνείς δωρητές. Παραδέχτηκε, ωστόσο, ότι το χρηματοδοτικό κενό δεν μπορεί να καλυφθεί βραχυπρόθεσμα και ότι οι προκλήσεις παραμένουν ιδιαίτερα σοβαρές.

Σύμφωνα με την έκθεση, 40,8 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν σήμερα με HIV, ενώ το 2024 καταγράφηκαν 1,3 εκατομμύρια νέες λοιμώξεις.

Η πρόοδος 15 ετών κινδυνεύει να ανατραπεί

Από το 2010 έως το 2024, οι ετήσιοι θάνατοι από AIDS μειώθηκαν κατά 54%, φτάνοντας τις 630.000, ενώ οι νέες λοιμώξεις υποχώρησαν κατά 40%. Όμως, οι πρόσφατες περικοπές έχουν «καταστρέψει» κρίσιμες υπηρεσίες πρόληψης, δημιουργώντας κίνδυνο οπισθοδρόμησης.

Η έκθεση εκτιμά ότι έως τον Οκτώβριο του 2025, περίπου 2,5 εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν την πρόσβαση στην προληπτική θεραπεία PrEP, εξαιτίας της μείωσης της χρηματοδότησης.
Η διανομή προληπτικών φαρμάκων μειώθηκε κατά:

• 31% στην Ουγκάντα
• 21% στο Βιετνάμ
• 64% στο Μπουρούντι

Στη Νιγηρία, η διανομή προφυλακτικών μειώθηκε κατά 55% μέσα σε μόλις τρεις μήνες.

Οι γυναίκες και τα κορίτσια πλήττονται περισσότερο

Κοινή έρευνα της UNAIDS και του δικτύου για τα δικαιώματα των γυναικών ATHENA Network αποκάλυψε ότι σχεδόν οι μισές γυναίκες και έφηβες ανέφεραν διακοπές ή σοβαρές δυσκολίες στην πρόσβαση σε υπηρεσίες πρόληψης και θεραπείας HIV στις κοινότητές τους.

Πρόκειται για εύρημα που εντείνει τους φόβους για αύξηση νέων λοιμώξεων και ενίσχυση των κοινωνικών ανισοτήτων, ιδιαίτερα στις πιο ευάλωτες ομάδες.

Ο Αμερικανός Πρόεδρος απείλησε εμμέσως ότι θα κάνει περικοπές στη χρηματοδότηση της Νέας Υόρκης.

«Θα μου είναι δύσκολο, ως πρόεδρος, να δώσω πολλά χρήματα στη Νέα Υόρκη, γιατί αν έχεις έναν κομμουνιστή να διοικεί την πόλη, στην ουσία απλώς σπαταλάς τα χρήματα που στέλνεις εκεί», είπε χαρακτηριστικά.

Ο Τραμπ πρόσθεσε ότι ο Μαμντάνι θα έκανε τον πρώην δήμαρχο της Νέας Υόρκης, τον Μπιλ ντε Μπλάζιο, να φαίνεται «πολύ καλός».

«Θυμάμαι τον Ντε Μπλάζιο, πόσο κακός δήμαρχος ήταν… Αυτός ο άνθρωπος θα κάνει πολύ χειρότερη δουλειά από τον Ντε Μπλάζιο χωρίς αμφιβολία».

Ο Τραμπ έδωσε τη στήριξη του στον Κουόμο, λέγοντας πως «αν πρέπει να διαλέξω ανάμεσα σε έναν κακό Δημοκρατικό και έναν κομμουνιστή, θα επιλέγω πάντα τον κακό Δημοκρατικό, για να είμαι ειλικρινής».

Σπύρος Σιδέρης

Ο ετήσιος αμυντικός προϋπολογισμός της Ουκρανίας εκτιμάται περί τα 65 δισ. δολάρια, ενώ τα υπόλοιπα κρατικά έξοδα κινούνται γύρω στα 73 δισ. Η εσωτερική φορολογική βάση αποδίδει περίπου 90 δισ. δολάρια, αφήνοντας δημοσιονομικό κενό περί τα 50 δισ. που καλύπτεται με εξωτερική στήριξη. Στο στρατιωτικό σκέλος, σημαντικό ποσοστό του οπλισμού φτάνει ως μη επιστρεπτέα βοήθεια (φέτος περί τα 40–50 δισ.), επαρκές για να διατηρηθεί η άμυνα, αλλά με μια κρίσιμη υποσημείωση: οι αμυντικές δαπάνες αυξάνονται περίπου 20% ετησίως, έστω κι αν παραμένουν στο 2/3 των ρωσικών.

Οι ανάγκες σε οπλισμό προβλέπεται να αυξάνονται 5% ετησίως, ενώ τα μη στρατιωτικά έξοδα κρατιούνται σταθερά, με εξαίρεση ένα μόνιμο κονδύλι ~5 δισ. δολαρίων για ανοικοδόμηση/επισκευές υποδομών. Ακόμη κι αν ο πόλεμος τελείωνε, η μεταπολεμική φάση θα απαιτούσε αναπλήρωση αποθεμάτων, συντήρηση μόνιμου στρατεύματος και αποτροπή έναντι της Μόσχας — δηλαδή συνέχιση χρηματοδότησης.

Τα τρία κανάλια χρημάτων και γιατί «στεγνώνουν»

Η χρηματοδοτική φόρμουλα της Ουκρανίας στηρίζεται σε τρεις πυλώνες:

• Ίδια έσοδα: σχεδόν ολόκληρα κατευθύνονται στην άμυνα (περί τα 60 δισ. δολάρια στον φετινό/επόμενο προϋπολογισμό).
• Άμεση στρατιωτική βοήθεια (οπλισμός/πυρομαχικά): ~50 δισ. το 2025, με ανάγκη ~60 δισ. για το επόμενο έτος.
• Κάλυψη δημοσιονομικού ελλείμματος από εταίρους (για μη στρατιωτικές δαπάνες): επίσης ~60 δισ. τον χρόνο.

Και στους τρεις πυλώνες, τα σύννεφα πυκνώνουν: ο Ντόναλντ Τραμπ έχει καταστήσει σαφές ότι προκρίνει πωλήσεις όπλων έναντι μετρητών αντί για επιχορηγήσεις, ενώ η ευθεία χρηματοδότηση του ουκρανικού ελλείμματος παγώνει. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, που καλείται να σηκώσει το βάρος (εκτιμώμενη ανάγκη ~120 δισ. δολάρια τον επόμενο χρόνο), βρίσκεται αντιμέτωπη με επιβράδυνση, πολιτική αβεβαιότητα και δημοσιονομικούς περιορισμούς. Ενδεικτικά, ο ευρωπαϊκός μηχανισμός για αγορές αμερικανικού οπλισμού μένει στάσιμος σε ~2 δισ., προκαλώντας δυσαρέσκεια στο Κίεβο και αιχμές από τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Το «ακριβό» drone war και η εξάρτηση από κινεζικά εξαρτήματα

Η δομή των δαπανών έχει αλλάξει δραστικά: τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη (UAVs) είναι το κύριο όπλο του σημερινού πολέμου και οι αλυσίδες αξίας τους περνούν από κινεζικά εξαρτήματα. Η Κίνα δεν «επιχορηγεί» — πληρώνεται. Όσο το Κίεβο κλιμακώνει την παραγωγή ώστε να διατηρεί ισορροπία με τη Ρωσία, τόσο ανεβαίνει ο λογαριασμός. Η ΕΕ και οι ΗΠΑ δεν μπορούν να καλύψουν εύκολα σε είδος αυτό το κενό, καθώς δεν παράγουν επαρκείς ποσότητες κρίσιμων υποσυστημάτων. Άρα, περισσότερα drones = περισσότερα δολάρια.

Η οικονομία στο «κόκκινο»

Στο εσωτερικό, η ουκρανική οικονομία πιέζεται: η αύξηση του ΑΕΠ στο α’ εξάμηνο εκτιμάται κάτω από 1%, ενώ ο φετινός προϋπολογισμός χρειάζεται νέα αύξηση άνω των 300 δισ. γρίβνες για να πληρωθούν μισθοί στρατιωτικών. Η κυβέρνηση ποντάρει σε έσοδα από παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία· όμως για στρατιωτική χρήση απαιτούνται αποφάσεις της ΕΕ που ακόμα ωριμάζουν. Εάν δεν εγκριθούν, μένει η λύση της έκδοσης χρέους/νομισματικής χρηματοδότησης — με κίνδυνο πληθωρισμού και υποτίμησης της γρίβνας.

Πού θα βρεθούν τα χρήματα;

Δύο σενάρια κυκλοφορούν στα παρασκήνια:

• Συμψηφισμός αμερικανικού οπλισμού στο πλαίσιο μιας «resource deal», ώστε πρακτικά να θεωρείται in-kind συνδρομή.
• Ανταλλαγή τεχνογνωσίας UAV από την Ουκρανία για πρόσβαση σε προηγμένο οπλισμό.

Καμία από τις δύο διαδρομές δεν έχει «κλειδώσει». Παράλληλα, προωθείται η ιδέα «ρεπαρατιονικού δανείου» €140 δισ. με εγγύηση τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία. Όμως αρκετά κράτη-μέλη διαφωνούν, προειδοποιώντας για νομικούς/συστημικούς κινδύνους και πλήγμα στην ελκυστικότητα της ευρωζώνης ως ασφαλούς καταφυγίου κεφαλαίων. Ακόμη κι αν προχωρούσε, θα κάλυπτε τις ανάγκες μόνο για ~1 έτος. Ακόμη και μια πλήρης κατάσχεση άνω των €200 δισ. θα έφτανε δύσκολα για δύο χρόνια, με παρενέργειες στις αγορές.

Η Μέτε Φρέντερικσεν το είπε ωμά: «Πέρα από τη χρήση των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, δεν υπάρχουν εύκολοι τρόποι να χρηματοδοτηθεί η Ουκρανία όσο συνεχίζεται ο πόλεμος». Αυτό φωτίζει το πραγματικό πρόβλημα: εντέλει όλα τα άλλα — από την αντιαεροπορική άμυνα έως την ενεργειακή θωράκιση — καταλήγουν στο ταμείο.

Ο κίνδυνος της υποτίμησης

Θεωρητικά, υπάρχει πάντα η υποτίμηση για να «μετατρέψει» λιγότερη εξωτερική βοήθεια σε περισσότερες γρίβνες. Πρακτικά, λειτουργεί μόνο αν το κενό είναι μικρό. Αν απαιτηθεί «βουτιά» προς τα UAH 100/USD, τότε μιλάμε για σοκ σε μια οικονομία με βαριά εξάρτηση από εισαγωγές, και για μπλόκο σε αγορές οπλισμού (ναι, και drones) σε σκληρό νόμισμα.

Τι σημαίνει στρατηγικά

Αν μέχρι το 2026–2029 δεν βρεθεί βιώσιμη αρχιτεκτονική χρηματοδότησης, η Ουκρανία θα βρεθεί μπροστά σε στρατηγικό αδιέξοδο:
— είτε θα περιορίσει επιχειρησιακές φιλοδοξίες,
— είτε θα αναζητήσει συμβιβασμούς για να μειώσει τις ταμειακές ανάγκες.

Η χρηματοδότηση δεν είναι πια τεχνικό θέμα. Είναι ο καθοριστικός παράγοντας που θα κρίνει τόσο τη διάρκεια του πολέμου όσο και το πλαίσιο μιας μελλοντικής διαπραγμάτευσης. Μέχρι πρότινος, το ερώτημα ήταν πόσα όπλα θα φτάσουν στο μέτωπο. Πλέον, το ερώτημα είναι πόσα χρήματα — και με ποιους όρους.

Η επίμαχη διάταξη

Η αντίδραση της ΕΣΑμεΑ επικεντρώνεται στην προσθήκη των παραγράφων 2 και 3 στο άρθρο 60 του ν. 4931/2022, με τις οποίες θεσπίζεται η επιχορήγηση της ΕΝΑΕ μέσω του τακτικού προϋπολογισμού του Υπουργείου Υγείας για την κάλυψη των λειτουργικών της δαπανών. Η ΕΣΑμεΑ αντιδρά έντονα, υποστηρίζοντας ότι η ρύθμιση αυτή εισάγει άνιση μεταχείριση και παραβιάζει τις αρχές της αξιοκρατίας και της θεσμικής ισοτιμίας μεταξύ των φορέων που εκπροσωπούν άτομα με αναπηρία ή χρόνιες παθήσεις.

«Αντιδεοντολογική και άδικη ρύθμιση»

Η Συνομοσπονδία χαρακτηρίζει τη ρύθμιση «άδικη και αντιδεοντολογική», καθώς, όπως αναφέρει, δεν έχει προηγηθεί καμία διαδικασία αξιολόγησης των οργανώσεων από αρμόδια επιτροπή βάσει αντικειμενικών κριτηρίων ή αποτίμησης του έργου τους. Η απουσία μιας τέτοιας διαφανούς διαδικασίας, σύμφωνα με την ΕΣΑμεΑ, ενισχύει την αίσθηση μεροληψίας και υπονομεύει την αξιοπιστία των θεσμών εκπροσώπησης των ατόμων με αναπηρία, χρόνιες και σπάνιες παθήσεις, αλλά και των οικογενειών τους.

Ο ρόλος και το εύρος εκπροσώπησης της ΕΣΑμεΑ

Η ΕΣΑμεΑ υπενθυμίζει ότι αποτελεί τον πλέον αντιπροσωπευτικό τριτοβάθμιο φορέα της χώρας, καθώς εκπροσωπεί περισσότερες από 30 Εθνικές και Περιφερειακές Ομοσπονδίες και πάνω από 500 πρωτοβάθμιες οργανώσεις.

Στις τάξεις της περιλαμβάνονται σύλλογοι και ομοσπονδίες ατόμων με τυφλότητα, κώφωση, κινητικές αναπηρίες, νεφροπάθεια, μεταμοσχεύσεις, διαβήτη, αιμορροφιλία, καρκίνο, θαλασσαιμία, καρδιοπάθειες, σκλήρυνση κατά πλάκας και ψυχικές παθήσεις.

Όπως υπογραμμίζει, εκπροσωπεί άμεσα ή έμμεσα περισσότερους από δύο εκατομμύρια πολίτες και διαθέτει θεσμική αναγνώριση τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Ερωτήματα για την ανεξαρτησία της ΕΝΑΕ

Η Συνομοσπονδία θέτει, επίσης, ζήτημα ανεξαρτησίας και διαφάνειας, σημειώνοντας ότι η Ένωση Ασθενών Ελλάδας χρηματοδοτείται ήδη από φαρμακευτικές εταιρείες, ιδιωτικούς φορείς και κοινωφελή ιδρύματα.

Κατά την ΕΣΑμεΑ, η απευθείας επιχορήγηση της ΕΝΑΕ από τον κρατικό προϋπολογισμό, χωρίς αξιολόγηση και χωρίς αντικειμενικά κριτήρια, είναι ασυμβίβαστη με τον θεσμικό ρόλο των οργανώσεων εκπροσώπησης των ασθενών.

Αίτημα για απόσυρση ή αναλογική κατανομή της χρηματοδότησης

Η ΕΣΑμεΑ ζητά την άμεση απόσυρση της διάταξης. Εναλλακτικά, σε περίπτωση που η ρύθμιση παραμείνει, προτείνει η χρηματοδότηση να κατανεμηθεί αναλογικά μεταξύ των δύο οργανώσεων που αναφέρονται στην παράγραφο 1 του άρθρου 60 – δηλαδή της ΕΣΑμεΑ και της ΕΝΑΕ.
Η κατανομή αυτή, όπως επισημαίνει, θα πρέπει να βασιστεί σε ποιοτικά και ποσοτικά κριτήρια, ανάλογα με το εύρος και τον αριθμό των πολιτών που εκπροσωπεί κάθε φορέας.

Συνοψίζοντας, η ΕΣΑμεΑ θέτει στο επίκεντρο της παρέμβασής της την ανάγκη διαφάνειας, ισοτιμίας και αξιοκρατίας στη χρηματοδότηση των συλλογικών οργάνων ασθενών και ατόμων με αναπηρία, υπογραμμίζοντας ότι η θεσμική αξιοπιστία δεν μπορεί να διασφαλιστεί χωρίς αντικειμενικούς κανόνες και ίση μεταχείριση.

Τα έργα, η χρηματοδότηση των οποίων εντάχθηκε στο Τομεακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού (ΕΠΑ 2021-2025), αφορούν την άμεση αντιμετώπιση τεχνικών και κτηριακών αναγκών, με στόχο την αναβάθμιση του επιπέδου σπουδών αλλά και την βελτίωση της καθημερινότητας των φοιτητών και του προσωπικού των ΑΕΙ.

«Η αναβάθμιση των κτιριακών υποδομών του ελληνικού δημοσίου πανεπιστημίου, αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ποιότητα των σπουδών, την ασφαλή καθημερινότητα φοιτητών και καθηγητών, αλλά και τη συνολική αναπτυξιακή προοπτική της ανώτατης εκπαίδευσης στη χώρα μας», δήλωσε σχετικά η κ. Ζαχαράκη.

«Με τις αποφάσεις που υπογράψαμε, ως μία επένδυση στη νέα γενιά, προχωράμε στην άμεση υλοποίηση σημαντικών έργων – συνολικού προϋπολογισμού άνω των 7 εκατομμυρίων ευρώ – σε έξι εμβληματικά πανεπιστήμια. Στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και στο Πολυτεχνείο Κρήτης», πρόσθεσε.

Όπως ανακοίνωσε το υπουργείο Παιδείας, οι εργασίες που θα υλοποιηθούν, αποσκοπούν στην αναβάθμιση της λειτουργικότητας και ασφάλειας των κτηριακών εγκαταστάσεων και στην ενίσχυση της αναπτυξιακής προοπτικής των ΑΕΙ στο πλαίσιο της Εθνικής Στρατηγικής για την Ανώτατη Εκπαίδευση.

Η κ. Ζαχαράκη ανέφερε ότι οι παρεμβάσεις που θα γίνουν, «αντιμετωπίζουν χρονίζουσες τεχνικές και κτιριακές ανάγκες, ενισχύουν τη λειτουργικότητα των υποδομών και στηρίζουν την εκπαιδευτική και ερευνητική αποστολή των ιδρυμάτων μας, ενώ εντάσσονται στο Τομεακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού για την περίοδο 2021-2025, αποτυπώνοντας τη σταθερή δέσμευσή μας να στηρίξουμε τα πανεπιστήμια και να σχεδιάσουμε ένα βιώσιμο ακαδημαϊκό περιβάλλον για το μέλλον».

Αναλυτικότερα, ακολουθούν οι χρηματοδοτήσεις και οι παρεμβάσεις για στις οποίες θα αναφερθούν, ανά πανεπιστήμιο:

1. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης – 2.580.727 ευρώ

Η πράξη καλύπτει ένα ιδιαίτερα εκτεταμένο φάσμα τεχνικών και κτηριακών παρεμβάσεων, μεταξύ των οποίων:

– Συντηρήσεις και πιστοποιήσεις Η/Μ εγκαταστάσεων (πίνακες χαμηλής τάσης, λέβητες, ανελκυστήρες),

– Επεμβάσεις σε αποχετευτικά και αποστραγγιστικά συστήματα,

– Τεχνική υποστήριξη εξοπλισμού επιστημονικών εργαστηρίων (π.χ. TEM Jeol, STEM, NMR),

– Καθαρισμοί φρεατίων, επεμβάσεις πρασίνου και υποδομές ΑμεΑ,

– Τοπικές επισκευές σε κτήρια της Φιλοσοφικής Σχολής, της Πολυτεχνικής, της Γεωπονίας και του Κτηρίου Γ (MOMA).

– Το έργο ενισχύει τη συνολική επιχειρησιακή δυνατότητα του ΑΠΘ, υποστηρίζοντας την εκπαιδευτική, ερευνητική και τεχνική λειτουργία του.

2. Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης – 1.500.000 ευρώ

Το έργο περιλαμβάνει παρεμβάσεις συντήρησης, επισκευών και μικρής κλίμακας μελετών σε τέσσερις πόλεις:

– Ξάνθη: εργασίες στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών (επισκευές, Η/Μ εγκαταστάσεις, βαφές, αντικαταστάσεις),

– Κομοτηνή: επεμβάσεις στη Νομική Σχολή (εσωτερικά/εξωτερικά οικοδομικά και Η/Μ),

– Διδυμότειχο: τεχνική αποκατάσταση κτηρίων για τη στέγαση των Τμημάτων Νοσηλευτικής και Ψυχολογίας,

– Καβάλα: ηλεκτρολογικές και κτηριακές εργασίες στις φοιτητικές εστίες.

Περιλαμβάνονται επίσης ειδικές μελέτες (τοπογραφικά, στατικά, πυρασφάλεια) και γεωτεχνική μελέτη για την αποκατάσταση πρανούς στην Αλεξανδρούπολη. Το έργο ενισχύει την επιχειρησιακή ετοιμότητα του ΔΠΘ, με ιδιαίτερη έμφαση σε περιφερειακές και απομακρυσμένες δομές.

3. Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων – 1.000.000 ευρώ

Η πράξη καλύπτει επεμβάσεις σε πέντε βασικά κτήρια της Πανεπιστημιούπολης Α, και περιλαμβάνει:

– Εργασίες αποκατάστασης φθορών σε επιχρίσματα και χρωματισμούς,

– Στατικές ενισχύσεις σε σημεία με ρηγματώσεις και φθορές σκυροδέματος,

– Αντικατάσταση φθαρμένων υδρορροών και επισκευές στεγανότητας,

– Καθαίρεση επικίνδυνων ή ασταθών δομικών στοιχείων,

– Διαμορφώσεις εξωτερικών επιφανειών και αποστραγγιστικά έργα για την αντιμετώπιση πλημμυρικών φαινομένων.

– Περιλαμβάνονται επίσης ηλεκτρομηχανολογικές επεμβάσεις:

Τοποθέτηση ηλεκτρικού πίνακα 30ΚHz,

Τοποθέτηση ηλιακών θερμοσιφώνων 300Lt.

Η πράξη διασφαλίζει την ασφάλεια και τη συνέχεια της λειτουργίας του Ιδρύματος σε πολλαπλά επίπεδα.

4. Πανεπιστήμιο Κρήτης – 998.700 ευρώ

Το έργο περιλαμβάνει εκτεταμένες παρεμβάσεις τεχνικής φύσεως στους χώρους του Πανεπιστημίου, και καλύπτει:

– Ηλεκτρολογικές και θερμικές εγκαταστάσεις,

– Συντηρήσεις και πιστοποιήσεις ανελκυστήρων,

– Τεχνική υποστήριξη κρίσιμων εγκαταστάσεων,

– Μικρής κλίμακας διαμορφώσεις και επισκευές σε κοινόχρηστους και διδακτικούς χώρους,

– Αντικαταστάσεις ή επισκευές στοιχείων υποδομής που σχετίζονται με την ασφάλεια, τη λειτουργικότητα και τη συνέχιση της διδασκαλίας.

– Το έργο αποσκοπεί στην ενίσχυση της καθημερινής λειτουργίας του Ιδρύματος και στην πρόληψη μελλοντικών τεχνικών βλαβών.

5. Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών – 500.000 ευρώ

Η πράξη αφορά τη συντήρηση του κτηρίου Αντωνιάδου, ενός εκ των βασικών κτηριακών συγκροτημάτων του ΟΠΑ, και καλύπτει ένα ευρύ φάσμα τεχνικών και λειτουργικών παρεμβάσεων. Περιλαμβάνονται:

– Εργασίες επισκευής και συντήρησης υδραυλικών και ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων,

– Επεμβάσεις στο δίκτυο πυρασφάλειας, στον εσωτερικό φωτισμό και τις εγκαταστάσεις προσβασιμότητας,

– Συντήρηση του δικτύου δεδομένων και τηλεπικοινωνιών,

– Τεχνική υποστήριξη και επισκευές επιστημονικού εξοπλισμού.

– Το έργο εξυπηρετεί τις ανάγκες φοιτητών και προσωπικού, διασφαλίζοντας τη λειτουργικότητα και την ασφάλεια της ακαδημαϊκής δραστηριότητας.

6. Πολυτεχνείο Κρήτης – 500.000 ευρώ

Η πράξη αφορά κρίσιμες παρεμβάσεις σε συστήματα τεχνικής υποστήριξης και κτηριακών υποδομών, με σκοπό τη διατήρηση της καθημερινής λειτουργίας των εγκαταστάσεων του Ιδρύματος. Συγκεκριμένα περιλαμβάνονται:

– Συντήρηση και αναβάθμιση του DATA CENTER,

– Εργασίες στο τηλεφωνικό κέντρο και στις υποδομές UPS,

– Τεχνική υποστήριξη για δίκτυα, μηχανολογικές εγκαταστάσεις και ενεργειακά συστήματα,

– Μικροεπισκευές και περιοδικές πιστοποιήσεις εγκαταστάσεων.

Το έργο ενισχύει τον ψηφιακό και τεχνικό εξοπλισμό, απαραίτητο για τις ερευνητικές και εκπαιδευτικές λειτουργίες του Πολυτεχνείου.

ΑθΚ