Η ψηφοφορία πραγματοποιείται ταυτόχρονα στη Λωρίδα της Γάζας, στη Δυτική Όχθη, αλλά και μεταξύ των στελεχών που βρίσκονται εκτός των παλαιστινιακών εδαφών, επιβεβαιώνοντας τη σημασία της διαδικασίας για τη συνολική κατεύθυνση του κινήματος.

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, το αποτέλεσμα αναμένεται να αποτελέσει καθοριστικό δείκτη για τη στρατηγική πορεία της Χαμάς, ιδίως τη στιγμή που Ηνωμένες Πολιτείες και διεθνείς μεσολαβητές επεξεργάζονται σενάρια για τη διοίκηση της Γάζας μετά τον πόλεμο, την ανοικοδόμηση της περιοχής και τον ρόλο των ένοπλων οργανώσεων.

Μυστική διαδικασία υπό τη σκιά του πολέμου

Η εσωτερική εκλογική διαδικασία διεξάγεται σε ένα περιβάλλον έντονης αστάθειας, μετά την εξόντωση σημαντικού μέρους της ηγεσίας της Χαμάς από ισραηλινά πλήγματα, που ακολούθησαν τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023 στο Ισραήλ, κατά τις οποίες περίπου 1.200 άνθρωποι σκοτώθηκαν και 251 απήχθησαν.

Στη Λωρίδα της Γάζας, όπως ανέφερε η ίδια πηγή, τα μέλη της οργάνωσης έχουν ήδη συμμετάσχει σε μυστική ψηφοφορία, χωρίς ωστόσο να είναι σαφές αν η διαδικασία έχει ολοκληρωθεί σε όλες τις περιοχές όπου δρα η Χαμάς. Ο νέος ηγέτης που θα αναδειχθεί αναμένεται να έχει θητεία ενός έτους.

Η Χαμάς εξακολουθεί να ασκεί τον έλεγχο στη Γάζα, ενώ τα τελευταία χρόνια έχει ενισχύσει την επιρροή της και στη Δυτική Όχθη, παρά τους περιορισμούς που επιβάλλουν τόσο ο ισραηλινός στρατός όσο και οι δυνάμεις της Παλαιστινιακής Αρχής.

Υπενθυμίζεται ότι από τον Οκτώβριο βρίσκεται σε ισχύ εκεχειρία με τη στήριξη των ΗΠΑ, ενώ συνεχίζονται οι συνομιλίες για τα επόμενα στάδια της συμφωνίας. Με βάση το αμερικανικό σχέδιο που εξετάζεται, η Χαμάς δεν προβλέπεται να συμμετάσχει στη μελλοντική διακυβέρνηση της Γάζας, με τη διοίκηση να περνά σταδιακά στην Παλαιστινιακή Αρχή, μετά από μεταρρυθμίσεις.

Ηγετικό κενό μετά τις στοχευμένες δολοφονίες

Η ανάγκη εκλογής νέας ηγεσίας προέκυψε μετά τον θάνατο κορυφαίων στελεχών της οργάνωσης. Ο γενικός επικεφαλής Γιαχία Σινουάρ σκοτώθηκε από ισραηλινές δυνάμεις στη Γάζα τον Οκτώβριο του 2024, ενώ λίγους μήνες νωρίτερα, τον Ιούλιο, ο πολιτικός ηγέτης Ισμαήλ Χανίγια έχασε τη ζωή του σε ισραηλινή επίθεση στο Ιράν.

Την ίδια περίοδο, ισραηλινό πλήγμα εξουδετέρωσε και τον στρατιωτικό διοικητή Μοχάμεντ Ντέιφ, επιτείνοντας την ηγετική κρίση στο εσωτερικό της οργάνωσης.

Μέχρι σήμερα, η Χαμάς διοικείται από μεταβατική επιτροπή υπό τον Μοχάμεντ Νταρουίς, με έδρα το Κατάρ, ο οποίος ανέλαβε καθήκοντα μετά τη δολοφονία του προκατόχου του.

Οι δύο βασικοί διεκδικητές της ηγεσίας

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που επικαλείται το BBC, η μάχη διαδοχής φαίνεται να επικεντρώνεται κυρίως ανάμεσα σε δύο ισχυρές προσωπικότητες:

• Τον Χαλίλ αλ-Χάγια, επικεφαλής της Χαμάς στη Γάζα, ο οποίος θεωρείται πολιτικά κοντά στην προηγούμενη ηγεσία των Σινουάρ και Χανίγια.
• Και τον Χάλεντ Μεσάαλ, επικεφαλής της Χαμάς στο εξωτερικό και μία από τις πλέον ιστορικές μορφές του κινήματος, ο οποίος έχει διατελέσει γενικός ηγέτης για σχεδόν δύο δεκαετίες και φέρεται να βρίσκεται σήμερα στη Ντόχα.

Παράλληλα, έχουν ακουστεί και άλλα ονόματα στις εσωτερικές διαβουλεύσεις, χωρίς να έχει δημοσιοποιηθεί επίσημος κατάλογος υποψηφίων.

Εκλογή από το Συμβούλιο Σούρα

Σύμφωνα με τον εσωτερικό κανονισμό της Χαμάς, ο νέος επικεφαλής εκλέγεται από ένα εκλεκτορικό σώμα περίπου 86 μελών, το οποίο προέρχεται από το Γενικό Συμβούλιο Σούρα, το ανώτατο όργανο λήψης αποφάσεων της οργάνωσης.

Το σώμα αυτό εκπροσωπεί τη Γάζα, τη Δυτική Όχθη, Παλαιστίνιους κρατουμένους στο Ισραήλ, αλλά και στελέχη της οργάνωσης που βρίσκονται στο εξωτερικό, καθιστώντας την εκλογή κομβικής σημασίας για το μέλλον της Χαμάς και τον ρόλο της στην επόμενη ημέρα της περιοχής.

Ο γραμματέας του υπουργικού συμβουλίου και στενός συνεργάτης του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου, Γιόσι Φουκς, δήλωσε σε συνέδριο στην Ιερουσαλήμ ότι η οργάνωση θα έχει περιθώριο 60 ημερών για να προχωρήσει σε πλήρη αφοπλισμό, σημειώνοντας πως η συγκεκριμένη χρονική περίοδος ζητήθηκε από την αμερικανική πλευρά.

Όπως ανέφερε, η κυβέρνηση των ΗΠΑ υπό τον Ντόναλντ Τραμπ πρότεινε το συγκεκριμένο πλαίσιο, τονίζοντας: «εμείς τη σεβόμαστε». Στο ίδιο διάστημα, η Χαμάς «θα πρέπει να παραδώσει όλα της τα όπλα», ακόμη και τον ατομικό εξοπλισμό.

«Τα AK-47 τους θα αφαιρεθούν πλήρως», υπογράμμισε, επισημαίνοντας ωστόσο ότι δεν έχει ακόμη καθοριστεί η ακριβής ημερομηνία έναρξης της προθεσμίας, αν και εκτίμησε ότι μπορεί να συμπέσει με τη Διάσκεψη του Συμβουλίου Ειρήνης, που είναι προγραμματισμένη για την Πέμπτη.

«Θα το αξιολογήσουμε», δήλωσε χαρακτηριστικά. «Αν λειτουργήσει, τότε όλα θα είναι εξαιρετικά. Αν όχι, τότε οι Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις θα πρέπει να ολοκληρώσουν την αποστολή τους», προειδοποίησε.

Παράλληλα, σημείωσε ότι, σύμφωνα με εκτιμήσεις, πριν από πιθανές εκλογές στο Ισραήλ, οι οποίες ενδέχεται να διεξαχθούν τον Ιούνιο, είτε η Χαμάς θα έχει παραδώσει τον οπλισμό της είτε ο ισραηλινός στρατός θα βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη στρατιωτικής επιχείρησης στη Γάζα

Σύμφωνα με δύο ανώτερους Αμερικανούς αξιωματούχους, η συνεδρίαση θα επικεντρωθεί αποκλειστικά στη Γάζα και θα περιλαμβάνει αναλυτική παρουσίαση:

• Ταμείου ανοικοδόμησης πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων
• Σχεδίου ανάπτυξης διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης με εξουσιοδότηση του ΟΗΕ
• Επόμενων βημάτων για τη διακυβέρνηση και την ασφάλεια του θύλακα

Η πρωτοβουλία εντάσσεται στο πλαίσιο του σχεδίου που είχε ανακοινώσει ο Τραμπ τον Σεπτέμβριο, το οποίο εγκρίθηκε με ψήφισμα του Συμβούλιου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Στη συνεδρίαση αναμένεται να συμμετάσχουν αντιπροσωπείες από τουλάχιστον 20 χώρες, μεταξύ των οποίων:

• Τουρκία
• Αίγυπτος
• Σαουδική Αραβία
• Κατάρ
• Ινδονησία

Το Ισραήλ, μέσω του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου, έχει ήδη ανακοινώσει τη συμμετοχή του στο διοικητικό συμβούλιο.

Αντίθετα, παραδοσιακοί δυτικοί σύμμαχοι των ΗΠΑ εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί ως προς τη δομή και το εύρος της πρωτοβουλίας.

Ταμείο δισεκατομμυρίων για την ανοικοδόμηση

Κεντρικό σημείο της συνάντησης θα είναι η δημιουργία διεθνούς ταμείου ανοικοδόμησης, με συνεισφορές από τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου.

Αμερικανός αξιωματούχος έκανε λόγο για «γενναιόδωρες προσφορές», υπογραμμίζοντας ότι η Ουάσινγκτον δεν έθεσε συγκεκριμένα αιτήματα χρηματοδότησης, αλλά οι χώρες ανταποκρίθηκαν οικειοθελώς.

Το ταμείο θα καλύπτει:

• Υποδομές
• Ανθρωπιστική βοήθεια
• Ασφάλεια
• Διοικητική ανασυγκρότηση

Διεθνής Δύναμη Σταθεροποίησης

Κομβικό στοιχείο της δεύτερης φάσης του σχεδίου είναι η ανάπτυξη Διεθνούς Δύναμης Σταθεροποίησης, με χιλιάδες στρατιώτες από συμμετέχουσες χώρες.

Η δύναμη αυτή θα αναπτυχθεί στη Γάζα τους επόμενους μήνες και θα έχει αποστολή:

• Τη διατήρηση της ασφάλειας
• Τη στήριξη της μεταβατικής διοίκησης
• Την αποτροπή επανεμφάνισης ένοπλων συγκρούσεων

Η πρώτη φάση του σχεδίου είχε τεθεί σε εφαρμογή στις 10 Οκτωβρίου, με εύθραυστη κατάπαυση πυρός και ανταλλαγή ομήρων και κρατουμένων μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς.

Το αγκάθι του αφοπλισμού της Χαμάς

Κρίσιμο ζήτημα παραμένει ο αφοπλισμός της Χαμάς.

Σύμφωνα με το σχέδιο:

• Μέλη που θα δεσμευτούν σε ειρηνική συνύπαρξη και θα παραδώσουν τα όπλα θα λάβουν αμνηστία
• Όσοι επιθυμούν να εγκαταλείψουν τη Γάζα θα έχουν ασφαλή διέλευση προς τρίτες χώρες

Παράλληλα, θα παρουσιαστούν αναφορές για το έργο της Εθνικής Επιτροπής Διοίκησης της Γάζας, η οποία ιδρύθηκε για να αναλάβει τη διακυβέρνηση του θύλακα μετά την αποχώρηση της Χαμάς από την εξουσία.

Συγκεκριμένα, το σχέδιο εκεχειρίας που διαμεσολάβησαν οι ΗΠΑ και συμφωνήθηκε τον Οκτώβριο προβλέπει την αποστρατιωτικοποίηση της Γάζας, συμπεριλαμβανομένου του αφοπλισμού της Χαμάς, καθώς και σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων.

Ωστόσο, η εφαρμογή του παραμένει ασαφής, με Ισραηλινούς αξιωματούχους να εκτιμούν ολοένα και περισσότερο ότι η Χαμάς δύσκολα θα παραδώσει τα όπλα της χωρίς στρατιωτική πίεση από τις Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις (IDF).

Σε περίπτωση επανέναρξης των εχθροπραξιών, οι συγκρούσεις εκτιμάται ότι θα είναι πιο εκτεταμένες και σφοδρές από προηγούμενους γύρους, καθώς οι ισραηλινές δυνάμεις δεν θα δεσμεύονται πλέον στον ίδιο βαθμό από την παρουσία ομήρων εντός της Γάζας.

Ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου και ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ έχουν επιμείνει δημόσια ότι η Χαμάς πρέπει να αφοπλιστεί, αν και η οργάνωση δεν έχει δηλώσει ότι αποδέχεται κάτι τέτοιο.

Το Ισραήλ θεωρεί ότι, εάν δεν περιοριστεί, η Χαμάς θα επιχειρήσει να διατηρήσει τον έλεγχο της Γάζας, να ανασυγκροτήσει τη στρατιωτική της ισχύ και να εδραιώσει την παρουσία της στις περιοχές που ελέγχει. Ο ισραηλινός στρατός υποστηρίζει ότι, κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας, η οργάνωση έχει επικεντρωθεί στην αποκατάσταση των στρατιωτικών της δυνατοτήτων.

Στο νότιο στρατηγείο των IDF καταρτίζονται σενάρια επιχειρήσεων, εφόσον δοθεί πολιτική εντολή για αφοπλισμό της Χαμάς με τη βία. Ο υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατζ έχει δηλώσει ότι το Ισραήλ είναι «αποφασισμένο» να ολοκληρώσει τον αφοπλισμό της οργάνωσης, προειδοποιώντας ότι διαφορετικά θα προχωρήσει στη «διάλυσή» της.

Μια τέτοια επιχείρηση εκτιμάται ότι θα μπορούσε να ξεπεράσει σε ένταση τις στρατιωτικές δράσεις των τελευταίων ετών. Οι IDF είχαν δηλώσει επανειλημμένα ότι ο σχεδιασμός των επιχειρήσεων γινόταν λαμβάνοντας υπόψη την ασφάλεια των ομήρων.

Ωστόσο, οι ισραηλινές επιλογές ενδέχεται να επηρεάζονται και από τη στάση της Ουάσιγκτον. Η αμερικανική κυβέρνηση έχει επενδύσει πολιτικά στην εκεχειρία, και μια γενικευμένη αναζωπύρωση των συγκρούσεων θα μπορούσε να περιπλέξει τους ευρύτερους σχεδιασμούς της.

Ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, που ήταν παρών παρενέβη και σχολίασε. «Θα το κάνουν επειδή δεν έχουν άλλη επιλογή. Θα παραδώσουν τα AK-47 (σ.σ. καλάσνικοφ)».

Παράλληλα ο Τραμπ επανέλαβε την υποστήριξη που παρείχε η Χαμάς στον εντοπισμό τον σορών των τελευταίων Ισραηλινών ομήρων που κρατούνταν στη Γάζα. «Η Χαμάς συνέβαλε σημαντικά στην επιστροφή όλων των ομήρων. Βρήκαν τους νεκρούς ομήρους. Με τη συνεργασία του Ισραήλ και της Χαμάς, κατάφεραν να τους φέρουν πίσω», είπε ο Τραμπ.

Το πρόγραμμα αφοπλισμού

Λεπτομέρειες για το πρόγραμμα αφοπλισμού που σχεδιάζει να προωθήσει η Ουάσινγκτον έδωσε χθες ο πρέσβης των ΗΠΑ στον ΟΗΕ, Μάικ Γουόλτς. Η Χαμάς θα κληθεί να παραδώσει τα όπλα της μέσω ενός διεθνούς προγράμματος επαναγοράς, σύμφωνα με τον Αμερικανό πρέσβη.

Η ισραηλινή ιστοσελίδα Times Of Israel είχε αναφέρει πληροφορίες για ένα σχέδιο επαναγοράς κατά το οποίο οι συμμετέχοντες θα λαμβάνουν χρήματα ή εργασία και αμνηστία εάν συμφωνήσουν να παραδώσουν τα όπλα τους.

Άραβες διπλωμάτες ανέφεραν στην ιστοσελίδα ότι αυτό το σχέδιο είναι μέρος μίας ευρύτερης πρωτοβουλίας που προωθούν οι μεσολαβητές της εκεχειρίας και θα ξεκινήσει από τα βαρέα όπλα.

Η Χαμάς για να διατηρήσει τον έλεγχο της στην Λωρίδα της Γάζας χρησιμοποιεί ελαφρύ εξοπλισμό γι’ αυτό και θεωρείται απίθανο το Ισραήλ να συμφωνήσει σε μία σταδιακή διαδικασία που θα δίνει προτεραιότητα στην κατάθεση των βαρέων όπλων.

Σε δηλώσεις του, ο Χάζεμ Κάσεμ, εκπρόσωπος της Χαμάς στη Γάζα, ανέφερε ότι «τα πρωτόκολλα έχουν ολοκληρωθεί, οι φάκελοι είναι έτοιμοι και έχουν ανατεθεί σε ειδικές επιτροπές όλες οι απαραίτητες διαδικασίες», προκειμένου να προχωρήσει η παράδοση της διακυβέρνησης σε όλους τους τομείς στην Εθνική Επιτροπή που έχει συγκροτηθεί στο πλαίσιο του αμερικανικού σχεδίου για τον τερματισμό του πολέμου.

Ο ίδιος υπογράμμισε, ωστόσο, ότι για να καταστεί εφικτή αυτή η μετάβαση, θα πρέπει τα μέλη της Επιτροπής να μπορούν να μετακινηθούν ελεύθερα προς και από τη Λωρίδα της Γάζας. Στο πλαίσιο αυτό, ζήτησε να επαναλειτουργήσει πλήρως και προς τις δύο κατευθύνσεις η διάβαση της Ράφα, χωρίς περιορισμούς ή παρεμβάσεις από την ισραηλινή πλευρά.

Σε ανάρτησή του στο Χ, ο Θάνος Πλεύρης τονίζει πως «από τον Ιούλιο υπάρχει πάγια εντολή μου επανεξέτασης όλων των περιπτώσεων ασύλου με βάση νέα στοιχεία που συλλέγουμε και ειδικά όπου υπάρχουν τεκμήρια που δικαιολογούν την άρση όπως πχ συλλήψεις, παράνομες συμπεριφορές.

Το καθεστώς προστασίας δεν είναι μόνιμο και η επανεξέτασή του ανά τακτά χρονικά διαστήματα είναι αναγκαία».

«Δεν θα δεχθούμε κανέναν οπαδό της Χαμάς ή άτομο που παρανομεί να προστατεύεται», ξεκαθαρίζει ο υπουργός.

Σπύρος Σιδέρης

Σε εκτενή ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, ο Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε τα εξής:

«Όπως ανακοίνωσε ο Στιβ Γουίτκοφ, έχουμε ΕΠΙΣΗΜΑ εισέλθει στην επόμενη φάση του 20-σημειακού Σχεδίου Ειρήνης για τη Γάζα.

Από την κατάπαυση του πυρός, η ομάδα μου βοήθησε στην παράδοση ΕΠΙΠΕΔΩΝ-ΡΕΚΟΡ ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα, φτάνοντας στους αμάχους με ΙΣΤΟΡΙΚΗ ταχύτητα και κλίμακα. Ακόμη και τα Ηνωμένα Έθνη έχουν αναγνωρίσει αυτό το επίτευγμα ως ΠΡΩΤΟΦΑΝΕΣ. Αυτά τα αποτελέσματα έθεσαν τις βάσεις για την επόμενη φάση.

Ως Πρόεδρος του Συμβουλίου Ειρήνης, στηρίζω μια νεοδιορισμένη Παλαιστινιακή Τεχνοκρατική Κυβέρνηση, την Εθνική Επιτροπή για τη Διοίκηση της Γάζας, η οποία υποστηρίζεται από τον Ύπατο Εκπρόσωπο του Συμβουλίου, προκειμένου να κυβερνήσει τη Γάζα κατά τη μεταβατική περίοδο. Αυτοί οι Παλαιστίνιοι ηγέτες είναι ακλόνητα δεσμευμένοι σε ένα ΕΙΡΗΝΙΚΟ μέλλον.

Με τη στήριξη της Αιγύπτου, της Τουρκίας και του Κατάρ, θα εξασφαλίσουμε μια ΣΥΝΟΛΙΚΗ Συμφωνία Αποστρατιωτικοποίησης με τη Χαμάς, που θα περιλαμβάνει την παράδοση ΟΛΩΝ των όπλων και την αποξήλωση ΚΑΘΕ σήραγγας. Η Χαμάς πρέπει ΑΜΕΣΑ να τιμήσει τις δεσμεύσεις της, συμπεριλαμβανομένης της επιστροφής της τελευταίας σορού στο Ισραήλ, και να προχωρήσει χωρίς καθυστέρηση στην πλήρη αποστρατιωτικοποίηση.

Όπως έχω πει και στο παρελθόν, μπορούν να το κάνουν με τον εύκολο τρόπο ή με τον δύσκολο τρόπο. Ο λαός της Γάζας έχει υποφέρει αρκετά. Η ώρα είναι ΤΩΡΑ».

Την έναρξη της δεύτερης φάσης ανακοίνωσε επισήμως και ο Αμερικανός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ, διευκρινίζοντας ότι το σχέδιο του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, που αποτελείται από 20 σημεία, περνά πλέον από τη φάση της κατάπαυσης του πυρός στη φάση του αφοπλισμού της Χαμάς, της εγκαθίδρυσης μεταβατικής παλαιστινιακής τεχνοκρατικής διοίκησης και της εκκίνησης της ανασυγκρότησης.

Όπως τόνισε, η Ουάσινγκτον αναμένει από τη Χαμάς πλήρη συμμόρφωση στις δεσμεύσεις της, προειδοποιώντας μάλιστα για «σοβαρές συνέπειες» εάν δεν επιστραφεί άμεσα η σορός του τελευταίου Ισραηλινού ομήρου.

Η συμφωνία είχε εγκριθεί κατ’ αρχήν από το Ισραήλ και τη Χαμάς τον Οκτώβριο, ωστόσο η πρώτη φάση της εφαρμογής της υπήρξε προβληματική. Οι ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές, που κόστισαν τη ζωή σε εκατοντάδες Παλαιστίνιους, η άρνηση της Χαμάς να παραδώσει τον οπλισμό της, η καθυστέρηση στην παράδοση της σορού του τελευταίου ομήρου και το παρατεταμένο κλείσιμο του συνοριακού περάσματος της Ράφα συνέθεσαν ένα σκηνικό αμοιβαίων κατηγοριών και εύθραυστης ισορροπίας.

Παρά ταύτα, ο Τραμπ εμφανίζεται αποφασισμένος να προχωρήσει, θεωρώντας ότι η μετάβαση στη δεύτερη φάση είναι αναγκαία ώστε να αποτραπεί η επιστροφή στην ανεξέλεγκτη βία.

• Κεντρικό στοιχείο της δεύτερης φάσης είναι η συγκρότηση παλαιστινιακής επιτροπής τεχνοκρατών, η οποία θα αναλάβει τη διοίκηση της Γάζας σε μεταβατικό στάδιο. Τη συμφωνία για τα μέλη της επιτροπής επιβεβαίωσε και ο υπουργός Εξωτερικών της Αιγύπτου, Μπαντρ Αμπντελάτι, ανακοινώνοντας ότι έχει επιτευχθεί συναίνεση στα ονόματα 15 μελών. Η επιτροπή αναμένεται να ανακοινωθεί επισήμως και να αναλάβει άμεσα τη διαχείριση των «καθημερινών υποθέσεων» του θύλακα, με τη στήριξη της Αιγύπτου και τη συμμετοχή διεθνών παραγόντων.

Σύμφωνα με πληροφορίες, επικεφαλής της επιτροπής θα είναι ο Αλί Αμπντούλ Χαμίντ Σαάθ, πολιτικός μηχανικός από τη Χαν Γιούνις, με μακρά εμπειρία στον σχεδιασμό υποδομών, την οικονομική ανάπτυξη και την ανασυγκρότηση. Ο Σαάθ έχει διατελέσει αναπληρωτής υπουργός Σχεδιασμού και Διεθνούς Συνεργασίας της Παλαιστινιακής Αρχής, έχει ηγηθεί της Αρχής Βιομηχανικών Πόλεων και έχει συμμετάσχει σε κρίσιμες διαπραγματεύσεις το 2005 για τα ζητήματα των συνόρων και των θαλάσσιων διεξόδων. Το προφίλ του θεωρείται χαρακτηριστικό της λογικής τεχνοκρατικής διακυβέρνησης που επιδιώκει η Ουάσινγκτον: περιορισμένη κομματική εμπλοκή, έμφαση στην ανάπτυξη και δυνατότητα συνεργασίας με διεθνείς οργανισμούς.

Η επιτροπή δεν θα περιλαμβάνει εκπροσώπους της Χαμάς, γεγονός που συνιστά βαθιά πολιτική τομή αλλά και δυνητική πηγή έντασης. Παρ’ όλα αυτά, πηγές αναφέρουν ότι τόσο η Χαμάς όσο και η Φατάχ του προέδρου Μαχμούντ Αμπάς έχουν δώσει κατ’ αρχήν τη συναίνεσή τους στη σύνθεση, αντιλαμβανόμενες ότι η διεθνής πίεση και η ανθρωπιστική κατάρρευση στη Γάζα περιορίζουν τα περιθώρια ελιγμών.

• Παράλληλα, η δεύτερη φάση της συμφωνίας προβλέπει τη δημιουργία Διεθνούς Συμβουλίου Ειρήνης και την ανάπτυξη ειρηνευτικών δυνάμεων, μέτρα για τα οποία δεν έχει ακόμη επιτευχθεί πλήρης συναίνεση. Η ασφάλεια παραμένει το πιο ακανθώδες ζήτημα: ο αφοπλισμός της Χαμάς χωρίς πλήρη στρατιωτική σύγκρουση, αλλά και χωρίς εσωτερική κατάρρευση της τάξης, αποτελεί εξαιρετικά δύσκολη εξίσωση.

Η έναρξη της δεύτερης φάσης δεν εγγυάται την επιτυχία της συμφωνίας. Αντιθέτως, ανοίγει μια περίοδο υψηλού ρίσκου, όπου η πολιτική νομιμοποίηση, η ασφάλεια και η ανασυγκρότηση θα κριθούν ταυτόχρονα.

Ωστόσο, για πρώτη φορά μετά από χρόνια, διαμορφώνεται ένα συγκεκριμένο σχέδιο για το «μετά» στη Γάζα, με σαφή χρονοδιαγράμματα και πρόσωπα. Το αν αυτό το σχέδιο θα οδηγήσει σε σταθεροποίηση ή θα καταρρεύσει υπό το βάρος των αντιφάσεών του θα κριθεί τους επόμενους μήνες – όχι μόνο στη Γάζα, αλλά και στα διπλωματικά παρασκήνια της ευρύτερης Μέσης Ανατολής.

Το Ισραήλ και η Χαμάς αλληλοκατηγορούνται για παραβιάσεις της συμφωνηθείσας εκεχειρίας στη Λωρίδα της Γάζας, η οποία τέθηκε σε ισχύ στις 10 Οκτωβρίου ύστερα από δύο χρόνια πολέμου στον παλαιστινιακό θύλακα.

Χθες Τετάρτη, η Ουάσινγκτον ανακοίνωσε την έναρξη της «δεύτερης φάσης» του σχεδίου της για τη Γάζα, με τη συγκρότηση επιτροπής παλαιστίνιων τεχνοκρατών που θα αναλάβει τη διακυβέρνηση του θύλακα.

Τους τελευταίους τρεις μήνες, περισσότεροι από 400 Παλαιστίνιοι – εκ των οποίων οι περισσότεροι άμαχοι, σύμφωνα με τις τοπικές αρχές – και τρεις ισραηλινοί στρατιώτες έχουν βρει τον θάνατο στη Λωρίδα της Γάζας

Σπύρος Σιδέρης

«Ίσως υπάρξουν εκπλήξεις» – το πλαίσιο της συνάντησης

Ανοίγοντας τις δηλώσεις, ο Ντόναλντ Τραμπ έκανε λόγο για «πολλές συμφωνίες» που επιτεύχθηκαν κατά τη διάρκεια του γεύματος εργασίας και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο «εκπλήξεων μέχρι το τέλος του έτους». Η διατύπωση αυτή, σκόπιμα ασαφής, λειτούργησε ως προαναγγελία κινήσεων σε εξέλιξη, χωρίς συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα.

Στο ίδιο πλαίσιο, ο Τραμπ αναφέρθηκε στη βράβευσή του με το Βραβείο Ισραήλ, εκφράζοντας την έκπληξή του, ενώ ο Μπενιαμίν Νετανιάχου εξήγησε ότι πρόκειται για συνειδητή πολιτική επιλογή: να τιμηθεί ένας μη Ισραηλινός, επειδή –όπως είπε– «ο Τραμπ έσπασε τόσες πολλές συμβάσεις, ώστε αποφασίσαμε να το κάνουμε κι εμείς».

Χαμάς: τελεσίγραφο αποστρατιωτικοποίησης

Το πιο σκληρό μήνυμα της συνέντευξης αφορούσε τη Χαμάς. Ο Τραμπ δήλωσε ότι η οργάνωση έχει δεσμευθεί να αφοπλιστεί, προσθέτοντας πως θα της δοθεί «σύντομος χρόνος» για να το πράξει. Σε διαφορετική περίπτωση, προειδοποίησε με ασυνήθιστα ωμή γλώσσα: «Αν δεν αποδεχθούν τον αφοπλισμό, θα είναι τρομερό. Πολύ κακό. Υπάρχουν 59 χώρες που είναι έτοιμες να τους εξαλείψουν».

Η δήλωση αυτή ξεπερνά την κλασική διπλωματική ρητορική και συνιστά έμμεση απειλή πολυεθνικής επέμβασης, χωρίς ωστόσο να προσδιορίζεται ποιοι ακριβώς θα συμμετείχαν ή υπό ποιο νομικό πλαίσιο.

Παράλληλα, ο Τραμπ φρόντισε να αποσυνδέσει τις κινήσεις του Ισραήλ από τον αμερικανικό έλεγχο, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «δεν ανησυχεί για το τι κάνει το Ισραήλ, αλλά για το τι κάνουν οι άλλοι».

Τουρκία, Ερντογάν και F-35: μήνυμα εξισορρόπησης

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσαν οι δηλώσεις για την Τουρκία. Παρά τη σκληρή ρητορική του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εναντίον του Νετανιάχου, ο Τραμπ έσπευσε να τον χαρακτηρίσει «φίλο» του και διαβεβαίωσε ότι «δεν θα υπάρξει πρόβλημα» μεταξύ Άγκυρας και Τελ Αβίβ. Ακόμη πιο αποκαλυπτική ήταν η αναφορά του στην πιθανότητα πώλησης μαχητικών F-35 στην Τουρκία, με τη διαβεβαίωση προς το Ισραήλ ότι «δεν θα χρησιμοποιηθούν εναντίον του».

Η τοποθέτηση αυτή δείχνει μια προσπάθεια γεωπολιτικής εξισορρόπησης, με τον Τραμπ να επιδιώκει να κρατήσει ανοιχτούς διαύλους τόσο με το Ισραήλ όσο και με την Τουρκία, ακόμη κι αν αυτό προκαλεί δυσφορία σε τμήματα του ισραηλινού πολιτικού συστήματος.

Συρία, Λίβανος και Χεζμπολάχ

Για τη Συρία, ο Τραμπ μίλησε για την ανάγκη «ισχυρού προέδρου», αφήνοντας να εννοηθεί ότι οι ΗΠΑ έχουν καταλήξει σε λειτουργική συνεννόηση με τη σημερινή ηγεσία. Διαβεβαίωσε ότι «Ισραήλ και Συρία θα τα βρουν», με τον Νετανιάχου να υπογραμμίζει ότι το βασικό ισραηλινό ζητούμενο είναι ένα ασφαλές σύνορο χωρίς τρομοκρατικές απειλές.

Στο μέτωπο του Λιβάνου, ο Τραμπ εμφανίστηκε απαισιόδοξος για τη δυνατότητα της κυβέρνησης να ελέγξει τη Χεζμπολάχ, λέγοντας ότι «συμπεριφέρονται άσχημα» και αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων εξελίξεων.

Ιράν: «δεν υπάρχει καπνός χωρίς φωτιά»

Η πιο επικίνδυνη πτυχή των δηλώσεων αφορούσε το Ιράν. Ο Τραμπ παραδέχθηκε ότι υπάρχουν πληροφορίες πως η Τεχεράνη επιχειρεί να ανασυστήσει το πυρηνικό πρόγραμμα σε άλλες τοποθεσίες. Αν και σημείωσε ότι αυτό δεν έχει επιβεβαιωθεί πλήρως, ξεκαθάρισε ότι, αν αποδειχθεί, «οι συνέπειες θα είναι σοβαρές, ίσως σοβαρότερες από την προηγούμενη φορά».

Διέκρινε μάλιστα μεταξύ πυρηνικού και πυραυλικού προγράμματος, υποδηλώνοντας ότι η επιστροφή στο πυρηνικό σκέλος θα οδηγούσε σε άμεση στρατιωτική απάντηση, ενώ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο συμφωνίας, λέγοντας ότι «ακούει πως το Ιράν θέλει deal».

Η αντίδραση από την Τεχεράνη ήταν άμεση, με τον Αλί Σαμχανί, σύμβουλο του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, να προειδοποιεί ότι κάθε επίθεση θα απαντηθεί με τρόπο που «θα ξεπεράσει τη φαντασία των επιτιθέμενων».

Η εικόνα που προκύπτει από τη συνάντηση Τραμπ–Νετανιάχου είναι αυτή μιας σκληρής επαναχάραξης γραμμών στη Μέση Ανατολή. Ο Τραμπ εμφανίζεται έτοιμος να χρησιμοποιήσει ωμή γλώσσα ισχύος, να απειλήσει ανοιχτά και να διατηρήσει ταυτόχρονα πολλαπλά κανάλια επικοινωνίας, ακόμη και με αντιφατικούς συνομιλητές.

Ο Νετανιάχου, από την πλευρά του, αξιοποιεί τη στήριξη αυτή για να ενισχύσει τη διεθνή του θέση σε μια περίοδο έντονης εσωτερικής και διεθνούς πίεσης.