Σύμφωνα με τις μέχρι στιγμής πληροφορίες, ενεργά κρούσματα φυματίωσης έχουν επιβεβαιωθεί σε έναν ανήλικο κρατούμενο από το Σουδάν και έναν ενήλικο, γεγονός που οδήγησε σε άμεση νοσηλεία και απομόνωση των ασθενών.

Παράλληλα, στο πλαίσιο της ιχνηλάτησης που ολοκληρώθηκε σε 124 άτομα που είχαν έρθει σε επαφή με τους ασθενείς, 34 κρατούμενοι και ένας φύλακας βρέθηκαν θετικοί στο τεστ Mantoux. Οι υγειονομικές αρχές διευκρινίζουν ότι το θετικό αποτέλεσμα δεν συνεπάγεται απαραίτητα ενεργή φυματίωση, αλλά αποτελεί ένδειξη προηγούμενης έκθεσης στο μικρόβιο.

Όσοι βρέθηκαν θετικοί θα υποβληθούν σε ακτινογραφία θώρακος είτε στο Νοσοκομείο Βόλου είτε στο Κέντρο Υγείας Αλμυρού, ώστε να αποκλειστεί ή να επιβεβαιωθεί τυχόν ενεργή νόσηση και να ληφθούν τα απαραίτητα μέτρα.

Σύμφωνα με πληροφορίες του gegonotanews.gr, αναζητείται για να υποβληθεί σε εξετάσεις ένα ακόμη πρόσωπο εκτός φυλακής, που ενδεχομένως ήρθε σε επαφή με έναν εκ των δυο ασθενών σε επισκεπτήριο και υπάρχει κίνδυνος να φέρει το βακτήριο.

Ενεργή λοίμωξη από φυματίωση

Όπως αναφέρει το ρεπορτάζ, οι δύο κρατούμενοι της Κασσαβέτειας – που παρουσιάζει πληρότητα σε αριθμό φυλακισμένων 113% – βρέθηκαν στις εξετάσεις με ενεργή λοίμωξη από φυματίωση το περασμένο Σάββατο, με αποτέλεσμα οι υπηρεσίες υγείας να τεθούν σε συναγερμό, γιατί οι συνθήκες συνωστισμού, ο κακός αερισμός και το προβληματικό βιοτικό επίπεδο ευνοεί την εξάπλωση, καθιστώντας τις φυλακές ευάλωτες για μετάδοση.

Συγχρόνως, σε κλιμάκιο του Κέντρου Υγείας Αλμυρού δόθηκε εντολή να προχωρήσει σε δοκιμασία Mantoux στους κρατούμενους της φυλακής, για τον εντοπισμό ατόμων που φέρουν το μυκοβακτηρίδιο της φυματίωσης χωρίς να σημαίνει ότι νοσούν από αυτό.

Μπορεί να μην αισθάνονται άρρωστοι, να μην έχουν συμπτώματα, παρά μόνο θετική δερμοαντίδραση Mantoux, πράγμα που θα διαπιστωθεί άμεσα και αναμένονται και επίσημες ανακοινώσεις από το Υπουργείο Υγείας.

Για το αν είναι ενεργή η νόσος και σε άλλα άτομα εκτός των δύο που ήδη εντοπίστηκαν, και άρα μπορούν και να τη μεταδώσουν, τα αποτελέσματα θα είναι γνωστά τα επόμενα 24ωρα.

Κρίσιμα τα επόμενα 24ωρα

Προκειμένου να εντοπίσουν αν πραγματικά είναι ενεργή η νόσος δεκάδες κρατούμενοι θα υποβληθούν σε ακτινογραφίες στο Κέντρο Υγείας, ενώ σε εξετάσεις υποβάλλονται οι φύλακες και όλο το πολιτικό προσωπικό της φυλακής.

Η παγκόσμια προσπάθεια εξάλειψης της νόσου

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) έχει θέσει ως στόχο τον τερματισμό της επιδημίας φυματίωσης έως το 2030. Ωστόσο, η πρόοδος είναι αργή και απαιτούνται επείγουσες δράσεις για την ενίσχυση των συστημάτων υγείας, τη βελτίωση της πρόσβασης στη διάγνωση και τη θεραπεία, και την αντιμετώπιση των κοινωνικών και οικονομικών παραγόντων που συμβάλλουν στην εξάπλωση της φυματίωσης.

8,2 εκατομμύρια άνθρωποι διαγνώστηκαν με φυματίωση το 2023

Μάλιστα, σύμφωνα με την Παγκόσμια Έκθεση για τη Φυματίωση του ΠΟΥ για το 2024, περίπου 8,2 εκατομμύρια άνθρωποι διαγνώστηκαν με φυματίωση το 2023, ο υψηλότερος αριθμός που έχει καταγραφεί από το 1995. Αυτό αντιπροσωπεύει μια αύξηση από τα 7,5 εκατομμύρια κρούσματα που αναφέρθηκαν το 2022, καθιστώντας τη φυματίωση την κύρια μολυσματική ασθένεια που προκαλεί θανάτους, ξεπερνώντας ακόμη και την COVID-19.

Η φυματίωση, αυτός ο παλιός εχθρός

Η φυματίωση είναι μια μεταδοτική ασθένεια που προκαλείται από το βακτήριο Mycobacterium tuberculosis. Συνήθως, προσβάλλει τους πνεύμονες, αλλά μπορεί να επηρεάσει και άλλα μέρη του σώματος, όπως οι λεμφαδένες, τα οστά και ο εγκέφαλος. Η φυματίωση μεταδίδεται μέσω του αέρα, όταν ένα άτομο με ενεργό φυματίωση στους πνεύμονες βήχει, φτερνίζεται ή μιλάει, απελευθερώνοντας μικροσκοπικά σταγονίδια που περιέχουν το βακτήριο.

Συμπτώματα και διάγνωση

Τα συμπτώματα της ενεργού φυματίωσης περιλαμβάνουν επίμονο βήχα (που διαρκεί περισσότερο από τρεις εβδομάδες), πυρετό, νυχτερινούς ιδρώτες, απώλεια βάρους, κόπωση και πόνο στο στήθος. Η διάγνωση της φυματίωσης γίνεται μέσω διαφόρων εξετάσεων, όπως η δερματική δοκιμασία φυματίνης, η ακτινογραφία θώρακος και η εξέταση πτυέλων.

Θεραπεία και πρόληψη

Η θεραπεία της φυματίωσης διαρκεί συνήθως έξι μήνες και περιλαμβάνει τη λήψη συνδυασμού αντιβιοτικών. Η έγκαιρη διάγνωση και η ολοκλήρωση της θεραπείας είναι ζωτικής σημασίας για την αποφυγή της εξάπλωσης της νόσου και την ανάπτυξη ανθεκτικών στα φάρμακα στελεχών φυματίωσης.

Η πρόληψη της φυματίωσης περιλαμβάνει τον εμβολιασμό με το εμβόλιο BCG, τον έλεγχο και τη θεραπεία της λανθάνουσας φυματίωσης (όταν το βακτήριο υπάρχει στο σώμα αλλά δεν προκαλεί συμπτώματα) και τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και υγιεινής.

Νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις

Η επιστημονική κοινότητα εργάζεται εντατικά για την ανάπτυξη νέων θεραπειών. Μια διεθνής κλινική δοκιμή εντόπισε τρία νέα ασφαλή και αποτελεσματικά φαρμακευτικά σχήματα για τη φυματίωση που είναι ανθεκτική στη ριφαμπίνη, με αποτελεσματικότητα έως και 90%. Αυτά τα σχήματα στοχεύουν στην αντικατάσταση της καθημερινής ενέσιμης θεραπείας με πιο φιλικές προς τον ασθενή επιλογές. ​

Επιπλέον, επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του St Andrews παρουσίασαν μια νέα θεραπευτική αγωγή, που θα μπορούσε να συντομεύσει τη διάρκεια της θεραπείας έως και κατά δύο μήνες, ενδεχομένως σώζοντας εκατομμύρια ζωές. Η κλινική δοκιμή SimpliciTB αξιολόγησε το σχήμα BPaMZ, το οποίο αποτελείται από βεδακιλίνη, πρετομανίδη, μοξιφλοξασίνη και πυραζιναμίδη, δείχνοντας υψηλή αποτελεσματικότητα έναντι των βακτηρίων της φυματίωσης.

Γ. Πατούλης: «Η μάχη κατά της φυματίωσης δεν αφορά μόνο το παρελθόν, αλλά και το μέλλον!»

Στο μήνυμά του, ο Πρόεδρος του ΙΣΑ, Γ. Πατούλης, για την Παγκόσμια Ημέρα Φυματίωσης, επισημαίνει πως, παρά την πρόοδο της ιατρικής επιστήμης, η φυματίωση παραμένει μια σοβαρή απειλή για τη δημόσια υγεία, σε παγκόσμιο επίπεδο και δηλώνει:

«Ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών τιμά τη σημερινή ημέρα και ενώνει τη φωνή του με την παγκόσμια ιατρική κοινότητα, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για ενίσχυση των προγραμμάτων πρόληψης, έγκαιρης διάγνωσης και θεραπείας της φυματίωσης, ιδιαίτερα στις ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες.

Στόχος πρέπει να είναι η εξάλειψη της φυματίωσης, μέσα από τη συνεχή επιμόρφωση των επαγγελματιών υγείας, την ενίσχυση της επιδημιολογικής επιτήρησης και την προσβασιμότητα των ασθενών στις κατάλληλες δομές υγείας.

Η μάχη κατά της φυματίωσης δεν αφορά μόνο το παρελθόν, αλλά και το μέλλον!

Με υπευθυνότητα, επιστημονική τεκμηρίωση και συλλογική προσπάθεια, μπορούμε να διασφαλίσουμε μια κοινωνία με λιγότερα λοιμώδη νοσήματα και περισσότερη υγεία για όλους».

Η φυματίωση παραμένει μια σοβαρή απειλή, αλλά με την κατάλληλη δέσμευση και τις συντονισμένες προσπάθειες, μπορούμε να νικήσουμε αυτόν τον παλιό εχθρό και να δημιουργήσουμε έναν κόσμο χωρίς φυματίωση.

Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του ΠΟΥ, 10,6 εκατομμύρια άνθρωποι ασθένησαν το 2021 από φυματίωση — νόσο που προκαλείται από ένα βακτήριο το οποίο επιτίθεται κυρίως στους πνεύμονες –, μια αύξηση 4,5% μέσα σε έναν χρόνο.

Επίσης, το ποσοστό της συχνότητας της νόσου (νέα κρούσματα ανά 100.000 κατοίκους ετησίως) αυξήθηκε κατά 3,6% μεταξύ 2020 και 2021, μετά την πτώση του κατά σχεδόν 2% ετησίως στη διάρκεια των τελευταίων δύο δεκαετιών.

Σε περιφερειακό επίπεδο, το ποσοστό συχνότητας της φυματίωσης αυξήθηκε μεταξύ 2020 και 2021 παντού στον κόσμο, εκτός από την Αφρική όπου οι διαταραχές στις υπηρεσίες υγείας που συνδέονταν με την πανδημία Covid-19 είχαν μικρό αντίκτυπο στον αριθμό των ανθρώπων που διαγιγνώσκονταν με τη νόσο.

Σε παγκόσμια κλίμακα, ο εκτιμώμενος ετήσιος αριθμός θανάτων από τη φυματίωση μειώθηκε μεταξύ 2005 και 2019, αλλά οι εκτιμήσεις για το 2020 και 2021 υποδηλώνουν ότι αυτή η τάση ανατράπηκε.

Ο ΟΗΕ εκτιμά σε 1,6 εκατομμύριο τον αριθμό των θανάτων πέρυσι, δηλαδή μια επιστροφή στο επίπεδο του 2017. Αυτό αντιπροσωπεύει αύξηση άνω του 14% σε σχέση με το 2019, όταν αυτή η μεταδοτική νόσος είχε σκοτώσει 1,4 εκατ. ανθρώπους (1,5 εκατ. το 2020).

Το μεγαλύτερο μέρος της εκτιμώμενης αύξησης των θανάτων καταγράφηκε πέρυσι σε τέσσερις χώρες: Ινδία, Ινδονησία, Μιανμάρ και Φιλιππίνες.

Η συχνότητα της ανθεκτικής στα φάρμακα φυματίωσης αυξήθηκε επίσης — κατά 3% μεταξύ 2020 και 2021 — με 450.000 νέα κρούσματα φυματίωσης ανθεκτικής στη ριφαμπικίνη το 2021.

Φτώχεια και υποσιτισμός –

Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, “είναι η πρώτη φορά εδώ και πολλά χρόνια που αναφέρεται αύξηση των ασθενών με φυματίωση, όπως και με την ανθεκτική στα φάρμακα φυματίωση”.

Η πανδημία της Covid-19 επιβράδυνε σε μεγάλο βαθμό την πρόοδο στην καταπολέμηση της φυματίωσης. Η αναζωπύρωση της φυματίωσης στην πραγματικότητα θέτει σε κίνδυνο τη στρατηγική που έχει θέσει σε εφαρμογή ο ΠΟΥ, ο οποίος στοχεύει στη μείωση των θανάτων από τη νόσο αυτή κατά 90% και του ποσοστού συχνότητας της φυματίωσης κατά 80% έως το 2030, σε σύγκριση με το 2015.

Ωστόσο, ο οργανισμός δεν χάνει την ελπίδα του, ακόμη κι αν εκτιμά ότι η φυματίωση θα συνεχίσει την αυξητική της τάση το 2022.

Ο ΠΟΥ υπογραμμίζει ότι η ανάγκη για δράση έχει γίνει ακόμη πιο επιτακτική λόγω της συγκυρίας του πολέμου στην Ουκρανία, των συγκρούσεων που μαίνονται σε άλλα μέρη του πλανήτη, της παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης και των κινδύνων για την επισιτιστική ασφάλεια, καθώς αυτά τα στοιχεία “είναι πιθανό να επιδεινώσουν περαιτέρω μερικούς από τους σημαντικούς καθοριστικούς παράγοντες της φυματίωσης, όπως τα επίπεδα εισοδήματος και ο υποσιτισμός”.

Το 2019, η φυματίωση ήταν η 13η κύρια αιτία θανάτου παγκοσμίως και η πρώτη αιτία θανάτου από λοιμώδη νόσο. Από το 2020, έχει γίνει η δεύτερη κύρια αιτία θανάτου από μολυσματική ασθένεια, μετά την Covid-19 και πριν από το AIDS, αναφέρει η έκθεση.

Οι περισσότεροι άνθρωποι που ανέπτυξαν φυματίωση πέρυσι βρίσκονταν στη νοτιοανατολική Ασία (45%), στην Αφρική (23%) και στην περιοχή του Δυτικού Ειρηνικού (18%). Οκτώ χώρες αντιπροσωπεύουν περισσότερα από τα δύο τρίτα των κρουσμάτων παγκοσμίως: η Ινδία, η Ινδονησία, η Κίνα, οι Φιλιππίνες, το Πακιστάν, η Νιγηρία, το Μπαγκλαντές και η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό.

Για την υπόθεση ενημερώθηκε τη Δευτέρα η Εισαγγελία Πρωτοδικών Θεσσαλονίκης και δια του προϊσταμένου της δόθηκε εντολή στο αρμόδιο αστυνομικό τμήμα να σχηματιστεί δικογραφία εις βάρος του για παραβίαση των μέτρων για την αποφυγή μολυσματικών ασθενειών.
Σύμφωνα με εισαγγελικές πηγές πρόκειται για αλλοδαπό με διαγνωσμένη φυματίωση.

Μια νέα επιστημονική μελέτη έχει ανακαλύψει μια πιθανή συσχέτιση μεταξύ των χωρών όπου είναι υποχρεωτικός ο εμβολιασμός κατά της φυματίωσης (το εμβόλιο ονομάζεται BCG Calmette–Guérin-γνωστό επίσης ως αντιφυματικό εμβόλιο) και η επίδραση που αυτός έχει στο νέο κοροναϊό.

«Διαπιστώσαμε ότι οι χώρες χωρίς γενικές πολιτικές εμβολιασμού με BCG (Ιταλία, Κάτω Χώρες, ΗΠΑ) έχουν πληγεί περισσότερο σε σύγκριση με χώρες με καθολικές και μακροχρόνιες πολιτικές BCG», συμπεραίνουν οι συγγραφείς της μελέτης.
«Υπάρχουν αναφορές ότι το εμβόλιο BCG μπορεί να προσφέρει ευρεία προστασία από λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος» εξηγεί στο twitter ο Gonzalo Otazu, ερευνητής στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Νέας Υόρκης και ένας από τους συγγραφείς της μελέτης.

«Εξετάσαμε τα δεδομένα: οι χώρες που δεν εφάρμοσαν ποτέ ένα παγκόσμιο εμβόλιο BCG χτυπήθηκαν σκληρά από το COVID-19, με μεγάλο αριθμό θανάτων κατά κεφαλήν». Ο Otazu σύγκρινε πολιτικές υγείας ανάμεσα σε χώρες όπου ο εμβολιασμός κατά της φυματίωσης έχει εφαρμοστεί καθολικά – όπου πρέπει όλοι να εμβολιασθούν – και κράτη όπου δεν ίσχυσε κάτι τέτοιο. Η Ιταλία, η χώρα με τον μεγαλύτερο αριθμό θανάτων από το COVID-19 με 13.915 νερκούς, δεν εφάρμοσε ποτέ καθολικό εμβολιασμό κατά της φυματίωσης.

Η Ιαπωνία, η οποία έχει αναφέρει μόνο 63 θανάτους από κορονοϊό και έχει πάρει λιγότερο αυστηρά μέτρα περιορισμού, ακολουθεί μια καθολική πολιτική εμβολιασμού κατά της φυματίωσης. Οι ερευνητές σύγκριναν επίσης το Ιράν με την Ιαπωνία, δύο χώρες που έχουν εφαρμόσει τον παγκόσμιο εμβολιασμό BCG, αλλά σε διαφορετικούς χρόνους.

Η Ιαπωνία ξεκίνησε την παγκόσμια πολιτική εμβολιασμού BCG το 1947, ενώ η συγκεκριμένη πολιτική υγείας στο Ιράν τέθηκε σε εφαρμογή το 1984. Η Ιαπωνία έχει περίπου 100 λιγότερους θανάτους ανά εκατομμύριο κατοίκους από το Ιράν. «Οι χώρες που καθυστέρησαν τον καθολικό αντιφυματικό εμβολιασμό (Ιράν, 1984) παρουσίασαν υψηλή θνησιμότητα, δεδομένου ότι το BCG προστατεύει τους ηλικιωμένους που έχουν κάνει το εμβόλιο», τονίζουν οι επιστήμονες στην έρευνά τους. «Παράλληλα, διαπιστώσαμε ότι ο εμβολιασμός BCG μείωσε και τον αριθμό των αναφερόμενων περιπτώσεων COVID-19 σε μια χώρα»..

Η διαφορετική επίδραση του κορονοϊού στη Δυτική και Ανατολική Ευρώπη

Η έρευνα θα μπορούσε επίσης να εξηγήσει τη διαφορά μεταξύ του αντίκτυπου του κορονοϊού στη Δυτική και την Ανατολική Ευρώπη, διότι οι γενικές πολιτικές εμβολιασμού κατά της φυματίωσης ήταν ευρέως διαδεδομένες στις χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης (ΕΣΣΔ). Τα ανατολικά κράτη της Γερμανίας, τα οποία ήταν μέλη της ΕΣΣΔ ως Ανατολικής Γερμανίας μέχρι την επανένωση το 1990, έχουν χαμηλότερο αριθμό περιπτώσεων COVID-19 ανά 100.000 άτομα, σύμφωνα με τα στοιχεία του Ινστιτούτου Robert Koch. Στην Ισπανία, η δεύτερη χώρα με τους περισσότερους θανάτους από κορονοϊό διεθνώς, μόνο μία περιοχή, αυτή των Βάσκων, περιλαμβάνει το εμβόλιο BCG στην επίσημη πολιτική εμβολιασμού.

Αυστραλοί ερευνητές αρχίζουν δοκιμές με το εμβόλιο για τη φυματίωση

Μια ομάδα Αυστραλών ερευνητών ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι άρχισαν να δοκιμάζουν το εμβόλιο φυματίωσης σε μεγάλη κλίμακα για να δουν αν μπορεί να προστατεύσει το προσωπικό της υγειονομικής περίθαλψης από τον κορονοϊό. Περίπου 4.000 Αυστραλοί εργαζόμενοι σε νοσοκομεία θα συμμετάσχουν στην κλινική δοκιμή που θα προσπαθήσει να προσδιορίσει εάν το εμβόλιο κατά της φυματίωσης μπορεί να μειώσει τα συμπτώματα του COVID-19, ανέφεραν ερευνητές του Ινστιτούτου Murdoch στη Μελβούρνη.

«Αν και αναπτύχθηκε αρχικά για φυματίωση και εξακολουθεί να χορηγείται σε περισσότερα από 130 εκατομμύρια μωρά κάθε χρόνο, το BCG αυξάνει επίσης τη βασική ανοσολογική ικανότητα του οργανισμού, βοηθώντας τον να ανταποκριθεί πιο έντονα στα μικρόβια», ανέφεραν οι ερευνητές.«Ελπίζουμε να παρατηρήσουμε μείωση της συχνότητας και της σοβαρότητας των συμπτωμάτων του COVID-19 στους εργαζόμενους στον τομέα της υγείας που έχουν εμβολιαστεί με BCG», εξήγησε ο επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας Nigel Curtis.

Παρόμοιες δοκιμές θα διεξαχθούν επίσης σε άλλες χώρες όπως η Ολλανδία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Εάν οι κλινικοί γιατροί μπορούν να αποδείξουν ότι η κλινική δοκιμή είναι επιτυχής, οι ηλικιωμένοι και άλλοι άνθρωποι που είναι ευάλωτοι στο COVID-19 λόγω υποκείμενων συνθηκών θα μπορούσαν να λάβουν το εμβόλιο φυματίωσης για να αντιμετωπίσουν μελλοντικές εστίες του κορονοϊού. Μια γερμανική μελέτη έχει προτείνει ότι σε αυτή την περίπτωση, το εμβόλιο κατά της φυματίωσης θα μπορούσε να «βοηθήσει στη γεφύρωση του χρόνου» έως ότου αναπτυχθεί ειδικό εμβόλιο κατά του νέου κορονοϊού.

Ένα εμβόλιο πριν από έναν αιώνα

Γάλλοι επιστήμονες άρχισαν να αναπτύσσουν το εμβόλιο BCG το 1908 και οι πρώτες δοκιμές σε ανθρώπους άρχισαν το 1921 . Το όνομα BCG, Bacillus Calmette-Guerin, προέρχεται από τα ονόματα των δύο εμπλεκόμενων βακτηριολόγων: Albert Calmette και Camille Guerin. Η φυματίωση προκαλείται από βακτήρια που προσβάλλουν τους πνεύμονες. Η ασθένεια έγινε ιδιαίτερα δημοφιλής μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και η χρήση του φαρμάκου εξαπλώθηκε κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1950, όταν δημιουργήθηκαν μεγάλα εξειδικευμένα νοσοκομεία για τη θεραπεία των ασθενών με φυματίωση.

Η φυματίωση ή η BCG είναι εξαιρετικά μολυσματική και παρότι θεραπεύεται, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), 10 εκατομμύρια άνθρωποι προσβάλλονται κάθε χρόνο και 1,5 εκατομμύρια άνθρωποι πεθαίνουν από αυτήν. Ο ΠΟΥ επίσης λέει ότι η φυματίωση είναι η κύρια αιτία θανάτου για τα άτομα με HIV.

Οι γιατροί που διεξάγουν τη δοκιμή στην Αυστραλία παροτρύνουν τον γενικό πληθυσμό να μην εξετάσει το ενδεχόμενο χορήγησης αυτού του εμβολίου πριν γίνουν γνωστά τα αποτελέσματα των κλινικών δοκιμών. Το φάρμακο είναι απαραίτητο για τον εμβολιασμό ή τη θεραπεία 130 εκατομμυρίων ανθρώπων κάθε χρόνο και η υψηλή ζήτηση θα ασκήσει πίεση στα περιορισμένα αποθέματα.

Πηγή: ethnos.gr