Η συνάντηση, η οποία φιλοξενήθηκε στα γραφεία της ΕΟΠΕ, επικεντρώθηκε στην ανατομία της τρέχουσας φαρμακευτικής πολιτικής, τις δυσχέρειες στην πρόσβαση των ασθενών σε καινοτόμα φάρμακα και την ανάγκη διασφάλισης της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας του Εθνικού Συστήματος Υγείας.

Το έλλειμμα χρηματοδότησης και η πίεση στη φαρμακευτική δαπάνη

Κεντρικό σημείο της συζήτησης αποτέλεσε η διαπίστωση πως η δημόσια φαρμακευτική χρηματοδότηση στην Ελλάδα παραμένει σε επίπεδα που υπολείπονται σημαντικά των πραγματικών, διαρκώς αυξανόμενων αναγκών. Αυτό το χρηματοδοτικό κενό δημιουργεί αλυσιδωτές αντιδράσεις, ασκώντας ασφυκτικές πιέσεις στην έγκαιρη και απρόσκοπτη πρόσβαση των ογκολογικών ασθενών τόσο σε καθιερωμένες όσο και σε νέες θεραπείες.

Από την πλευρά του ΣΦΕΕ, υπογραμμίστηκε ότι ένας από τους βασικούς ανασταλτικούς παράγοντες είναι το εξαιρετικά υψηλό ποσοστό υποχρεωτικών επιστροφών (clawback) από τη φαρμακοβιομηχανία. Το ποσοστό αυτό υπερβαίνει κατά πολύ τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, γεγονός που καθιστά ολοένα και πιο δυσχερή τη διάθεση νέων, εγκεκριμένων ογκολογικών σκευασμάτων στην ελληνική αγορά, θέτοντας σε κίνδυνο τη θεραπευτική συνέχεια.

Η κλινική έρευνα ως πυλώνας πρώιμης πρόσβασης και ανάπτυξης

Η συνάντηση ανέδειξε μια επιπλέον κρίσιμη διάσταση: οι περιορισμοί στην πρόσβαση σε νέα φάρμακα δεν επηρεάζουν μόνο την τρέχουσα υγεία των πολιτών, αλλά υπονομεύουν και την ελκυστικότητα της χώρας ως προορισμού για κλινικές δοκιμές.

Οι εκπρόσωποι των δύο φορέων συμφώνησαν ότι η ενίσχυση της κλινικής έρευνας είναι ζωτικής σημασίας, καθώς προσφέρει:

• Πρώιμη πρόσβαση των ασθενών σε καινοτόμες θεραπευτικές επιλογές πριν αυτές κυκλοφορήσουν ευρέως.
• Αναβάθμιση της ποιότητας της παρεχόμενης φροντίδας μέσα από αυστηρά επιστημονικά πρωτόκολλα.
• Εισροή επενδύσεων και τεχνογνωσίας στο ελληνικό σύστημα υγείας.

Για να επιτευχθεί αυτό, κρίνεται απαραίτητη η διαμόρφωση ενός σταθερού και προβλέψιμου περιβάλλοντος, με αποτελεσματικές διαδικασίες που θα ενθαρρύνουν την ερευνητική δραστηριότητα.

Θεσμική συνεργασία με επίκεντρο τον ογκολογικό ασθενή

Η ΕΟΠΕ και ο ΣΦΕΕ επαναβεβαίωσαν τη σημασία μιας στενής και θεσμοθετημένης συνεργασίας μεταξύ της ιατρικής κοινότητας και της φαρμακοβιομηχανίας. Στόχος της σύμπραξης αυτής είναι ο συντονισμός δράσεων για την ανταλλαγή τεχνογνωσίας και την ενίσχυση της συνεχιζόμενης ιατρικής εκπαίδευσης, στοιχεία που μεταφράζονται άμεσα σε όφελος για τη δημόσια υγεία.

Δέσμευση για συνεχή διάλογο και κοινές πρωτοβουλίες

Κλείνοντας τη συνάντηση, οι δύο φορείς δεσμεύτηκαν για τη συνέχιση του θεσμικού διαλόγου και την ανάληψη κοινών πρωτοβουλιών. Η κοινή τους στρατηγική εστιάζει στη διασφάλιση της ισότιμης πρόσβασης κάθε ασθενούς στις ενδεδειγμένες θεραπείες, προασπίζοντας παράλληλα τη λειτουργικότητα και τη δικαιοσύνη ενός συστήματος υγείας που οφείλει να ανταποκρίνεται στις προκλήσεις του μέλλοντος.

Όπως ανέφερε ο υπουργός, στην εμπόλεμη ζώνη βρίσκονται 85 Έλληνες ναυτικοί, ενώ συνολικά 325 πλοία ελληνικών συμφερόντων είναι στην ευρύτερη περιοχή.

Αναλυτικά, ο κ. Κικίλιας ανέφερε: «Η πληροφόρηση είναι συνεχόμενη τα τελευταία δύο 24ωρα. Δυστυχώς, οι εξελίξεις αλλάζουν και έχουμε νέα, δύσκολα διαχειρίσιμα, ανά λεπτό και ανά ώρα.  20% του παγκόσμιου πετρελαίου και το 20-25% του φυσικού αερίου διακινείται από τα στενά του Ορμούζ. Φαίνεται η κρισιμότητα στη ναυτιλία καθώς εν μέσω μιας πολεμικής σύγκρουσης, πολύ σοβαρής, αλλάζουν τα δεδομένα και επηρεάζεται οικονομικά όλος ο πλανήτης.

Τα τελευταία 24ωρα έχουμε πυραύλους και drones σε εμπορικά πλοία, μεταξύ όλων των άλλων στόχων, έχουμε χτυπήματα σε τρεις λιμενικές εγκαταστάσεις, σε ναυτικές βάσεις, σε μια υπεράκτια εγκατάσταση, έχουμε τραυματισμούς ναυτικών, έναν νεκρό, όχι σε ελληνικά ή ελληνόκτητα πλοία. Τέσσερα πλοία της πρωτοπόρου ναυτιλίας έχουν χτυπηθεί επίσης. Το ένα από αυτά είναι συμφερόντων μιας ελληνικής εταιρείας, όχι με ελληνική σημαία, χωρίς τραυματισμούς ναυτικών. Η ζημιά είναι μικρή και συνεχίζει την πορεία του για να δέσει σε κάποιο λιμάνι. Πρώτη προτεραιότητά μας είναι οι Έλληνες πολίτες, οι ταξιδιώτες. Περίπου 12.500 άνθρωποι βρίσκονται στην ευρύτερη περιοχή. Φυσικά (προτεραιότητα είναι) και οι ναυτικοί μας, οι οποίοι είναι υποχρεωμένοι να είναι εκεί. Θεωρώ ότι είναι απαράδεκτη η στοχοποίηση ναυτικών και της πρωτοπόρου ναυτιλίας, θα έπρεπε να είναι έξω από τις συγκρούσεις. Δυστυχώς όμως η πραγματικότητα δεν είναι αυτή. 

«Εμείς έχουμε επισημάνει από τον θάλαμο επιχειρήσεων σε όλα τα πλοία με ελληνική σημαία και ελληνικών συμφερόντων και την πιθανότητα για τους Χούθι. Αλλά προς το παρόν οι στόχοι είναι από το Ιράν», συνέχισε ο κ. Κικίλιας. 

«Βρίσκονται 10 ελληνικά ή ελληνόκτητα πλοία εντός του Περσικού Κόλπου, πάνω από τα στενά του Ορμούζ, 5 ελληνικά πλοία εκτός. Είναι 325 πλοία ελληνικών συμφερόντων στην ευρύτερη περιοχή και 265 από αυτά βρίσκονται στις προσβάσεις του Κόλπου του Ομάν», συνέχισε. 

Ο υπουργός Ναυτιλίας επιβεβαίωσε πως στα 10 πλοία που βρίσκονται εντός του Περσικού Κόλπου, υπάρχουν 85 Έλληνες ναυτικοί. «Προφανώς οι εταιρείες τους επικοινωνούν μαζί μας από τον θάλαμο των επιχειρήσεων και υπάρχει πάντα σχεδιασμός. Όλοι οι Έλληνες ναυτικοί είναι καλά», τόνισε.

Σύμφωνα με τον κ. Κικίλια «έρχονται και άλλα πλοία στην περιοχή γιατί σχεδόν το ¼ της παραγωγής έρχεται να διακινηθεί από εκεί.  Από την άλλη πλευρά της Ερυθράς Θάλασσας και πιο χαμηλά, εκεί που είναι η Υεμένη και συνήθως χτυπάνε οι Χούθι, δεν υπάρχει προς το παρόν κάτι. Αλλά αυτό από μόνο του, τα στενά του Ορμούζ δημιουργούν τεράστιες συνέπειες και επιπτώσεις από τις πρώτες ώρες». 

«Απαιτείται ψυχραιμία, συντηρητική προσέγγιση σε αυτά που λέμε. Στην πράξη οι εξελίξεις ήρθαν να μην επιβεβαιώσουν πολλούς σε διάφορες κρίσεις. Είναι παρακινδυνευμένο να τοποθετηθεί κάποιος υπεύθυνα και να πει αν αυτή η σύρραξη θα λήξει σε κάποια 24ωρα ή λίγες εβδομάδες, όπως είπε ο πρόεδρος Τραμπ ή θα πάει ακόμη παραπέρα. Πρέπει να πω ότι το κόστος της σύγκρουσης αυτής, αμιγώς πολεμικά είναι τεράστιο και αυτό πιστεύω και ελπίζω πως θα προσμετρηθεί. Το κόστος στην παγκόσμια οικονομία θα είναι ακόμα μεγαλύτερο», επισήμανε ο υπουργός. 

Σύμφωνα με τον κ. Φλωρίδη, από τους 57 συγγενείς θυμάτων, 5 θέλουν να γίνουν εκταφές και οι υπόλοιποι 52 δεν επιθυμούν να μπουν σε αυτή τη διαδικασία. 

Ερωτηθείς τους συγγενείς που ζητούν εξέταση των σορών σε εργαστήρια του εξωτερικού, ο υπουργός δήλωσε ότι η εισαγγελία έχει διατάξει να γίνουν πλήρεις βιομηχανικές και τοξικολογικές εξετάσεις.

Στο πλαίσιο αυτό, όπως ανέφερε, ορίζονται ιατροδικαστές από τη Δικαιοσύνη και όποιος επιθυμεί να γίνει εκταφή, ορίζει τεχνικούς συμβούλους. 

Σύμφωνα με τον κ. Φλωρίδη, ο ιατροδικαστής ορίζει τα εργαστήρια, και αν αυτά δηλώσουν ότι δεν μπορεί να γίνει η διαδικασία σε αυτά, υπάρχει το νομικό πλαίσιο οι εξετάσεις να γίνουν σε εργαστήρια του εξωτερικού.

Ως προς το ποια είναι η βασική μεταρρύθμιση, αυτή έχει προβολή στην εφεδρεία, εξήγησε ο υφυπουργός.

«Δηλαδή, όταν εγώ υπηρετώ την θητεία μου, θέλουμε αύριο εμείς ως πολιτική ηγεσία αυτή τη στιγμή, η μεταρρύθμιση να έχει μία ουσιαστική εκπαιδευτική ικανότητα στο να βγάλει έναν έφεδρο, ο οποίος, εύχομαι ποτέ, θα μπορεί με κάποια εξειδίκευση και με κάποια συγκεκριμένη εκπαίδευση να ενταχθεί άμεσα σε ένα μοντέλο εφεδρείας το οποίο μπορεί να χρειαστεί η πατρίδα σε οποιαδήποτε φάση της πορείας» είπε χαρακτηριστικά.

«Το Ναυτικό και η Αεροπορία είναι τα σώματα εκείνα τα οποία έχουν την λιγότερη ανάγκη εφέδρων, διότι υπάρχει μία άλλη κατάσταση, μία άλλη οργανωτική εξοπλιστική δομή. Δηλαδή, δεν χρειάζομαι να έχω πάρα πολλούς στρατεύσιμους στην Πολεμική Αεροπορία, εκτός των λειτουργικών αναγκών της, γιατί η Πολεμική Αεροπορία έχει τα αεροπλάνα τα οποία αυτή τη στιγμή έχουν εξειδίκευση οι αεροπόροι, σας λέω ένα σχηματικό παράδειγμα. Ή το Πολεμικό Ναυτικό έχει τα πλοία του, τα οποία αυτή τη στιγμή μπορούν να επιχειρήσουν με συγκεκριμένες εξειδικεύσεις από τους μόνιμους αξιωματικούς και υπαξιωματικούς.

Ο Στρατός Ξηράς όμως δίνει την εφεδρεία, δηλαδή ο κύριος Υπουργός, ο κύριος Δένδιας ανέφερε ότι θέλουμε να έχουμε σε ένα βάθος χρόνου περίπου 150.000 εφέδρους, οι οποίοι με μία κατάλληλη εκπαίδευση, θα μπορούν αύριο, όποτε κληθούν αν κληθούν ή αν κληθούν σε ειρηνική περίοδο, να έχουν μία συγκεκριμένη εξειδίκευση, οργάνωση, ένα μοντέλο διαχείρισης στρατιωτικής κατάστασης κτλ. Αυτό προσπαθούμε να κάνουμε» συμπλήρωσε ο κ. Δαβάκης.

Σχετικά με τις αλλαγές που εφαρμόζονται, καταρχήν « σήμερα ξεκινάει η παρουσίαση των νεοσυλλέκτων, όπως γίνεται κάθε ΕΣΣΟ, είναι η περίοδος εκείνη κατά την οποία κατατάσσονται, οι σειρές, οι οποίες μειώνονται από έξι που ήταν μέσα στη διάρκεια του χρόνου σε τέσσερις».

«Είναι μία νέα ρύθμιση, πιο ευέλικτη και πιο «»μαζική», δεδομένου ότι πλέον καταργούνται οι κατατάξεις σε κλάδους Ναυτικό, Στρατό και Αεροπορία, αλλά κατατάσσονται όλοι στον Στρατό Ξηράς, με κάποιες εξαιρέσεις που αφορούν κυρίως εξειδικεύσεις των κατατασσομένων, παράδειγμα έχω ναυτικό φυλλάδιο ή έχω σπουδάσει ναυπηγός, μπορώ να καταταγώ στο Πολεμικό Ναυτικό. Ή είμαι αεροναυπηγός ή έχω κάποια άλλη εξειδίκευση τότε κατατάσσομαι στην Αεροπορία, αλλά ο βασικός κορμός των κατατασσομένων γίνεται στο Στρατό Ξηράς» εξήγησε ο κ. Δαβάκης.

Ακόμα, εισάγεται ο θεσμός των λεγόμενων πρότακτων, «δηλαδή μπορούν τα Ελληνόπουλα σήμερα, μόλις συμπληρώσουν το 18ο έτος της ηλικίας του, να παρουσιαστούν για να εκπληρώσουν τις στρατιωτικές τους υποχρεώσεις. Αυτοί θα μπορούν να εκπληρώσουν αυτές τις υποχρεώσεις σε 9 μήνες στρατιωτικής θητείας. Δηλαδή, τους δίνεται και ένα χαριστικό, αυτοί οι 18άρηδες θα μπορούν να υπηρετήσουν 9 μήνες αντί των τυπικών 12, μόλις τελειώσουν το Λύκειο».

Εκτεταμένη αναμόρφωση της εκπαίδευση

«Αλλάζει και η εκπαίδευση. Η σημαντικότερη αλλαγή, είναι η κατάταξη στο Στρατό Ξηράς τυπικά και η ουσιαστική αναμόρφωση έχει να κάνει με την εκπαίδευση. Η εκπαίδευση λοιπόν ποια είναι; Είχαμε μέχρι τώρα τέσσερις εβδομάδες βασική εκπαίδευση. Η εκπαίδευση χωρίζεται σε βασική και σε ειδική. Η βασική ήταν τέσσερις εβδομάδες. Τώρα πάει στις δέκα εβδομάδες και περιλαμβάνει καταρχάς την ομαλή ένταξη του οπλίτη στις τάξεις των Ενόπλων Δυνάμεων και την εκμάθηση κάποιων βασικών δεξιοτήτων, η βασική. Όταν περνάμε μετά στην ειδική εκπαίδευση που από τρεις εβδομάδες πάμε στις τέσσερις εβδομάδες, έχει την εκπαίδευση που είναι σε εξειδικευμένα κέντρα και σε σχολές.

Έχουμε δηλαδή τη σχολή Αλεξιπτωτιστών, για παράδειγμα. Αυτό είναι μια εξειδίκευση πέραν της βασικής εκπαίδευσης και στα Κέντρα Δια Βίου Μάθησης, τα οποία μπορούν στις μονάδες να χρησιμοποιηθούν μετά και όταν απολυθούν οι στρατιώτες. Και θα μπορέσουν να τους χρησιμεύσουν και στον πολιτικό λεγόμενο βίο τους» συνέχισε ο υφυπουργός.

Επίσης, επισήμανε ότι είχαμε μέχρι τώρα 46 ειδικότητες οπλιτών, πολλές από τις οποίες έχουν ξεπεραστεί από την σημερινή πραγματικότητα και γίνονται πλέον 19 ειδικότητες.

Η διάρκεια της θητείας είναι 12 μήνες, απλώς μεταβάλλεται η χρονική διάρκεια της εκπαίδευσης από τέσσερις βδομάδες η βασική σε δέκα εβδομάδες στο κέντρο εκπαιδεύσεως και από τρεις εβδομάδες η ειδική εκπαίδευση ανάλογα την ειδικότητα, δηλαδή μπορεί να είναι κάποιος χειριστής πολυβόλου, χειριστής όλμου, γίνεται τέσσερις εβδομάδες. «Δημιουργείται μια εξειδίκευση, την οποία θα την πάρει μαζί του σε ένα πιο ουσιαστικό στάδιο ο στρατεύσιμος» ανέφερε ο κ. Δαβάκης.

Κανονικά ισχύει η μειωμένη θητεία για τους προστάτες ή άτομα με προβλήματα υγείας, ωστόσο, προσέθεσε ο κ. Δαβάκης, επήλθε ένα φίλτρο ελέγχου σε ζητήματα που έχουν να κάνουν με την απαλλαγή στράτευσης για ψυχολογικούς λόγους.

«Δεν σας κρύβω ότι είχε γίνει μία βιομηχανία έκδοσης χαρτιών ψυχικής υγείας, τα οποία, αυτά πλέον πιστοποιούνται από κρατικά νοσοκομεία, από ΚΕΠΑ και αυστηροποιείται το πλαίσιο» σημείωσε.

Το εννεάμηνο παραμένει για τους υπηρετούντες στα σύνορα, είπε ερωτηθείς σχετικά, ενώ αναφέρθηκε στο πιλοτικό πρόγραμμα που αφορά στις γυναίκες.

«Τα κορίτσια θα παρουσιαστούν στην 2η ΕΣΣΟ. Ξεκινάμε με ένα πιλοτικό πρόγραμμα 200 εθελοντριών στο εκπαιδευτικό κέντρο στη Λαμία, όπου εκεί τον Ιούνιο, θα παρουσιασθούν οι νέες εθελόντριες στρατεύσιμες γυναίκες. Είναι μία παρέμβαση η οποία μπορεί να αποδώσει και εκεί με την ισοτιμία του άνδρα και της γυναίκας και στον τομέα της στρατιωτικής θητείας να αποδώσει και εκεί νέα πράγματα, τα οποία θα είναι πάρα πολύ καλοδεχούμενα» ανέφερε.

Ως προς το κατά πόσο θα διατηρηθούν στις επόμενες δεκαετίες αυτές οι αλλαγές, ο κ. Δαβάκης επισήμανε «η μόνιμη παθογένεια όχι μόνο του πολιτικού αλλά γενικότερα του κοινωνικού μας συστήματος είναι η προσωρινότητα».

«Πρέπει να απαλλαγούμε απ’ την προσωρινότητα. Πρέπει να εφαρμόζουμε θεσμούς και οι θεσμοί θα εφαρμόζονται όταν με συνέπεια και συνέχεια τους καλλιεργούμε ούτως ώστε να μπορέσει να κρατηθεί αυτό το σύστημα, το οποίο είναι σύγχρονο, είναι αποδοτικό όσον αφορά την εξειδίκευση και πιστεύω ότι όλο αυτό θα δημιουργήσει μία ευοίωνη προοπτική για το μέλλον όσον αφορά τη θητεία.

Όποια παρέμβαση γίνεται αυτή τη στιγμή γίνεται με προβολή την εφεδρεία. Δηλαδή ο στρατιώτης, ο οποίος φεύγει μετά από 12 μήνες και ασχολείται πλέον με τις σπουδές του, με την κοινωνική του ζωή, με τον αγώνα της ζωής, όταν κληθεί και κατά τη διάρκεια της ειρηνικής περιόδου σε εκπαιδευτικές ασκήσεις αλλά και σε, ο μη γένοιτο, άλλη κατάσταση, να είναι πιο ανταποκρίσιμος σε όλη αυτή τη διαδικασία.

Αυξάνουμε τις βολές επί παραδείγματι. Παλιά, όπως εγώ, όταν είχα υπηρετήσει δύο χρόνια στην Πολεμική Αεροπορία, ρίχναμε μία ή δυο φορές βολή. Τώρα αυξάνονται οι βολές για να είναι πιο εξοικειωμένος ο στρατιώτης με το οπλικό του σύστημα. Το όπλο το οποίο αύριο θα κληθεί να χειριστεί και όλα αυτά τα οποία αποτελούν κάτι διαφορετικό, κάτι πιο ουσιαστικό» συμπλήρωσε.

Ως προς το αν θα δοθούν κίνητρα για τους ΕΠ.ΟΠ. απάντησε «βεβαίως. Και στην κατάταξη των γυναικών, αλλά και στους ΕΠ.ΟΠ., οι οποίοι αποτελούν ένα βασικό κομμάτι του στρατού μας και οι οποίοι είναι το ίδιο χρήσιμοι και απαραίτητοι σε όλες τις περαιτέρω δράσεις των Ενόπλων Δυνάμεων».

Σε σχέση με την επικαιρότητα στην κεντρική πολιτική σκηνή, όπου ο υδράργυρος ανεβαίνει με πολύ έντονα και τοξικά χαρακτηριστικά, ερωτηθείς εάν εκτιμά ότι ο προεκλογικός χρόνος θα κυλήσει σε αυτό το κλίμα μέχρι το 2027, είπε «το απεύχομαι, διότι αυτό το τοξικό κλίμα και η γενικότερη διχαστική διάθεση που από την αρχαιότητα ο λαός μας δυστυχώς μαστίζεται, πρέπει να το ξεπεράσουμε. Μην ξεχνάμε ότι έχουμε 52 χρόνια σταθερής δημοκρατίας και το παράδειγμα το παίρνω από τις φωτογραφίες που βγήκαν πρόσφατα από εκείνη την Πρωτομαγιά του 44 των εκτελεσθέντων συμπατριωτών μας. Τους είπαν αριστερούς κομμουνιστές, οτιδήποτε. Πάνω απ’ όλα όμως ήταν Έλληνες, ήταν Έλληνες. Και αυτή η εικόνα αυτών των φωτογραφιών πρέπει να είναι μία ευκαιρία για όλους μας για να ξεπεράσουμε αυτή την τοξική ρουτίνα της δημόσιας σφαίρας. Να μην μπορεί ένας υπουργός να μπει, να εγκαινιάσει σε ένα νοσοκομείο μία καινούργια μονάδα, να υπάρχει ένας τοξικός και διχαστικός πολιτικός λόγος. Ο ελληνικός λαός όταν έρθει η ώρα θα κρίνει και θα αποφασίσει ποιον θέλει να τον κυβερνήσει για την επόμενη τετραετία.

Όμως, αυτή η μακρά και οδυνηρή διαδρομή που πέρασε όλα εκείνα τα χρόνια τα παλιά, πρέπει να ξεπεραστεί και αυτές οι δόσεις τοξικότητας και δηλητηρίου δημιουργούν μία τραγική εικόνα και στο ευρύ πολιτικό σώμα και στην νεότερη γενιά, η οποία πρέπει να πάψει να διχάζεται και να δημιουργεί από εμάς τους παλαιότερους, τοξικότητες, διχαστικότητες και όλα εκείνα τα οποία συνθέτουν ένα κλίμα το οποίο δεν μπορεί να προχωρήσει».

Κληθείς να κάνει κάποιο σχόλιο για τα δημοσιεύματα που αναφέρουν ότι επιχειρείται από κάποια κέντρα επανάληψη του σκηνικού του 2012, ο κ. Δαβάκης τόνισε «το σκηνικό του 2012 δημιούργησε τις εκλογές του 2015 με ό,τι αυτό σημαίνει. Κάνω μια πολιτική τοποθέτηση. Αυτό το οποίο εμένα προσωπικά σαν Έλληνα με συνέχει, είναι ότι πρέπει να ξεπεράσουμε αυτούς τους αρχαίους διχασμούς και να τους τροφοδοτήσουμε με θετικό πρόσημο σε ζητήματα που έχουν να κάνουν με το μέλλον του τόπου. Και ποια είναι αυτά; Η πολιτική πρακτική η οποία δημιουργεί αποτελέσματα».

Απαντώντας στην κατηγορία που δέχεται η κυβέρνηση ότι επιδιώκει την τοξικότητα, αντέτεινε «αυτή η κυβέρνηση επιδιώκει να είναι χρήσιμη στον τόπο».

«Οι αντιπαραθέσεις με υλικά του παρελθόντος δημιουργούν πολιτικό δηλητήριο και πιστεύω ότι ιδιαίτερα οι νέοι που είναι πολύ καλύτεροι από εμάς, τα νέα παιδιά, οι 18άρηδες που αύριο θα ψηφίσουν, δεν θέλουν να ψηφίσουν υπό το πρίσμα και υπό την περιρρέουσα ατμόσφαιρα αυτού του γεγονότος, του διχαστικού, του ξυλοδαρμού δημοσίων προσώπων ή αυτών που αναγκάζονται να δημιουργήσουν αυτή την εικόνα της βαρβαρότητας. Γιατί, για μένα οι εικόνες που είδαμε με Γεωργιάδη, Νοσοκομείο Νίκαιας κτλ είναι βαρβαρότητα πέραν του οποιουδήποτε πολιτικού προσήμου» είπε καταλήγοντας.

Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά για τον ΟΠΕΚΑ: «Αυτό που αποκαλύφθηκε, δηλαδή το γεγονός ότι επιδόματα δίνονταν εκεί που δεν έπρεπε, αποκαλύφθηκε ύστερα από έρευνα που έκανε ο ίδιος ο ΟΠΕΚΑ. Μετά από αναφορές της αρμόδιας υπηρεσίας, πήγαν στον διοικητή, ο οποίος προκάλεσε εσωτερικό έλεγχο, ζήτησε τη συνδρομή της Αρχής Διαφάνειας, της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας και έτσι λοιπόν αποκαλύφθηκε αυτό το σκάνδαλο ή μάλλον η καταβολή χρημάτων ως αχρεωστήτως.

Και τώρα γίνεται η αναζήτηση αυτών των ποσών ως αχρεωστήτως καταβληθέντων οι εμπλεκόμενοι δημόσιοι υπάλληλοι προφανώς θα πάρουν το δρόμο της δικαιοσύνης και είναι μια υπόθεση που προφανώς αυτή τη στιγμή είναι εν εξελίξει στο δρόμο της δικαιοσύνης για να αποκαλυφθούν οι κατηγορούμενοι.

Σχολιάζοντας τόσο το γεγονός ότι η κ. Χατζηδάκη βρίσκεται σε αναστολή της κομματικής της ιδιότητας, αλλά και την υπόθεση του προέδρου της ΓΣΕΕ, Γιάννη Παναγόπουλου, στα προγράμματα κατάρτισης του ΙΝΕ ΓΣΕΕ

«Πρέπει να υπάρχει πάντοτε ένα μέτρο. Δεν μπορούμε να φαινόμαστε ως τιμητές των πάντων, να καταγγέλλουμε τα πάντα, να κάνουμε μια ισοπεδωτική κριτική και να μην κοιτάμε τα του οίκου μας. Σεβόμαστε το τεκμήριο αθωότητας. Το ΠΑΣΟΚ Κάνει μια ισοπεδωτική κριτική, λες και η ηθική γεννήθηκε στο ΠΑΣΟΚ.

Έτσι έτσι συμπεριφέρεται, χωρίς να λαμβάνει υπ’ όψιν αυτά που γίνονται στα δικά του, με τα δικά του κομματικά στελέχη κι εμείς προφανώς, όπου έχει φανεί ότι έχουμε πρόβλημα. Προφανώς αυτό το το το στέλνουμε στη δικαιοσύνη. Φυσικά γίνεται αναστολή κομματικής ιδιότητας και θέλουμε όλα να βγουν στο φως. Εμάς είναι ξεκάθαρη αυτή η στάση μας».

Στοχευμένα προγράμματα

Αναφερόμενη στα προγράμματα ενίσχυσης επιχειρηματικότητας, σχολίασε ότι η ανεργία βρίσκεται στο 7,5% και το πρόγραμμα εστιάζει στις ηλικίες 18-29 ετών, σε ανέργους να ανοίξουν τις δικές τους επιχειρήσεις και στο πλαίσιο αυτό υπάρχει κατεύθυνση ιδιαίτερη έμφαση και προτεραιοποίηση στις γυναίκες και στις πράσινες και ψηφιακές δεξιότητες.

Τόνισε πως η επιδότηση μπορεί να φτάσει τις 17.500 ευρώ, ενώ ειδικά για τις γυναίκες δήλωσε πως: «θέλουμε να δώσουμε στόχευση στις γυναίκες γιατί πλέον έχουμε μετρήσιμα αποτελέσματα. Η ανεργία των γυναικών έχει πέσει στο 9,9% για πρώτη φορά κάτω από διψήφιο. Δεν έχει ξαναγίνει αυτό και έχει αυξηθεί η απασχόληση από το 2019 μέχρι σήμερα η γυναικεία απασχόληση είχε αυξηθεί 25,6%.

Αυτά είναι μετρήσιμα αποτελέσματα που δείχνουν ότι οι πολιτικές του υπουργείου Εργασίας για στοχευμένες για την ενίσχυση της γυναικείας απασχόλησης πιάνουν τόπο, τόσο με προγράμματα επιδοτούμενης επιχειρηματικότητας γυναικείας όσο με προγράμματα κατάρτισης που πάνω από το 60% των ωφελουμένων είναι γυναίκες, όσο και με προγράμματα επιδοτούμενης απασχόλησης.

Τρέχει και αυτή τη στιγμή ένα πρόγραμμα μαμούθ επιδοτούμενης απασχόλησης για τις γυναίκες 10.000 γυναίκες. Επίσης με έμφαση στη μητρότητα και στις μακροχρόνια άνεργες γυναίκες».

Για την αναβάθμιση του προγράμματος «Εργάνη 2», είπε ότι απλοποιούνται οι διαδικασίες για προσλήψεις μεταβολή της απασχόλησης και λήξης της απασχόλησης, που θα μπορούν να γίνονται και από το κινητό τηλέφωνο, ενώ θα μπορεί ο εργαζόμενος σε τρία χρόνια μέσω της εφαρμογής μέσω συγκεκριμένων εφαρμογών να μπορεί να βλέπει σε πραγματικό χρόνο την μεταβολή της εργασίας του.

Παράλληλα τόνισε πως συνδέονται τα συστήματα «Εργάνη 2» και «Αριάδνη», όπου θα μπορεί ο εργαζόμενος να βλέπει τον ασφαλιστικό του βίο, θα βλέπει πόσο δουλεύει και αν ανταποκρίνεται στα ένσημά του.

Για τις συντάξεις η κ. Ευθυμίου δήλωσε ότι: Ο μέσος χρόνος απονομής μιας κύριας σύνταξης από τις 500 μέρες που ήταν το 2019, τώρα έχει φτάσει στις κάτω από 50 ημέρες και οι ληξιπρόθεσμες κύριες συντάξεις είναι γύρω στις 15.000, ενώ οι επικουρικές συντάξεις είναι γύρω στις 31.000 ληξιπρόθεσμες».

Εξέφρασε την εκτίμηση ότι ψηφιοποίηση του ασφαλιστικού βίου και η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης θα απλοποιήσει και θα επιταχύνει αυτές τις διαδικασίες.

Παράλληλα παρουσίασε το βασικό πλαίσιο μέσα στο οποίο θα κινηθεί ο Εθνικός Διάλογος για το Εθνικό Απολυτήριο.

Ενόψει της παρουσίασης της πρότασης της πλευράς του υπουργείου στη Διαρκή Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής, η κ. Ζαχαράκη ξεκαθάρισε ότι στόχος της διαδικασίας είναι να καταλήξει σε μία πρόταση «με βαθιά χαρακτηριστικά μίας πολιτικής που μπορεί να αντέξει στον χρόνο». «Ο τομέας της Παιδείας είναι ένα σημείο όπου συναντώνται οι προσδοκίες της χώρας μας, με το μέλλον», είπε χαρακτηριστικά, «οφείλουμε στα παιδιά ένα σύστημα πιο ισχυρό και πιο αξιόπιστο και ένα απολυτήριο το οποίο να είναι και διαβατήριο».

Δεν καταργούνται Πανελλαδικές και ΕΒΕ

Η Σοφία Ζαχαράκη ξεκαθάρισε ότι δεν καταργούνται οι Πανελλαδικές Εξετάσεις, ούτε η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής (ΕΒΕ). «Δεν καταργούνται οι Πανελλαδικές Εξετάσεις, μέχρι να μπορέσει το σύστημα να αντιπροτείνει κάτι εξίσου αξιόπιστο από αυτό το οποίο έχουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά για τις Πανελλαδικές, ενώ για την ΕΒΕ χαρακτήρισε «δεδομένο» ότι δεν καταργείται, ωστόσο μέρος του διαλόγου μπορεί να αποτελέσει το πώς μπορεί να λειτουργήσει ενισχυτικά με τις Πανελλαδικές.

Οι 5 πυλώνες του Εθνικού Απολυτηρίου: Ποιους μαθητές αφορά, το χρονοδιάγραμμα του διαλόγου
Μάλιστα, η κ. Ζαχαράκη ξεκαθάρισε ότι δεν θα επηρεαστεί ούτε η αξιοπιστία ούτε το αδιάβλητο του υπάρχοντος συστήματος. «Δεν θέλω να θυσιάσω τίποτα από τα δύο», επεσήμανε.

Ακόμη, η υπουργός Παιδείας ξεκαθάρισε ότι δεν συζητείται η εισαγωγή στα ΑΕΙ μέσω του IB (Διεθνές Απολυτήριο).

Το χρονοδιάγραμμα

Αρχικά, την ερχόμενη Τρίτη θα συνεδριάσει στη Βουλή η Διαρκής Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων, όπου η ηγεσία του υπουργείου θα καταθέσει την πρόταση που θα αποτελέσει βάση του Εθνικού Διαλόγου. Η πρόταση του υπουργείου έχει ως στόχο ένα απολυτήριο λυκείου αξιόπιστο, δίκαιο και κοινωνικά αποδεκτό.

Στη συνέχεια, από το τέλος της ερχόμενης εβδομάδας αναμένεται να πραγματοποιηθεί η εναρκτήρια συνεδρίαση της Επιτροπής του Εθνικού Διαλόγου, στην οποία προεδρεύει ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Πειραιώς και στην οποία θα υπάρχει εκπροσώπηση από την ακαδημαϊκή και εκπαιδευτική κοινότητα, τις εκπαιδευτικές ομοσπονδίες, καθώς επίσης και τον Εθνικό Οργανισμό Εξετάσεων.

Επιπλέον, τον Απρίλιο θα λειτουργήσει μία ειδική πλατφόρμα, για ένα διάστημα ενός μηνός, προκειμένου να πραγματοποιηθεί ανοικτή διαβούλευση με τη συμμετοχή των πολιτών. Στόχος του υπουργείου, όπως επεσήμανε η κ. Ζαχαράκη, είναι η όλη διαδικασία να καταλήξει σε μία νομοθετική πρόταση που θα κατατεθεί στα τέλη του Νοεμβρίου 2026 στη Βουλή.

Όπως τόνισε η κ. Ζαχαράκη, ο Εθνικός Διάλογος θα διεξαχθεί χωρίς αιφνιδιασμούς και χωρίς προειλημμένες αποφάσεις, με στόχο να έχει θεσμική συνέχεια. «Για αυτό τον λόγο, υπάρχει ένα πλαίσιο διαλόγου με μία ανεξάρτητη επιτροπή, της οποίας η τελική πρόταση θέλουμε να υπερβαίνει τα κόμματα, κυβερνητικές και υπουργικές θητείες και να έχει συνέπεια και συνοχή», σημείωσε. «Η Παιδεία δε μπορεί να μπαίνει σε προεκλογικούς κύκλους, ούτε να γίνεται αντικείμενο μικροκομματικής αντιπαράθεσης», πρόσθεσε.

Παράλληλα, σημείωσε ότι στόχος είναι ο Εθνικός Διάλογος να αποτελέσει «μία παρακαταθήκη συνεννόησης για αυτό που όλοι θέλουμε: ένα καλύτερο σχολείο, ένα λύκειο το οποίο να μετράει και ένα απολυτήριο, το οποίο θα έχει αξία».

Το πλαίσιο της πρότασης θα κινηθεί σε τρεις βασικούς τομείς, τον εμπλουτισμό της Τράπεζας Θεμάτων, τη θέσπιση Σώματος Αξιολογητών και της Εθνικής Αρχής Εξετάσεων, ταυτόχρονα με την εισαγωγή του πολλαπλού βιβλίου, τα νέα προγράμματα σπουδών και τις επιμορφώσεις εκπαιδευτικών, που ήδη έχουν ήδη δρομολογηθεί.

Οι βασικές αρχές του Εθνικού Διαλόγου

Σύμφωνα με τα όσα ειπώθηκαν, οι βασικές αρχές που θα διέπουν τον Εθνικό Διάλογο και την τελική πρόταση, στην οποία θα καταλήξει είναι:

   1. Το κοινό μορφωτικό δικαίωμα. Να υπάρξει ισχυρός κορμός γνώσεων και δεξιοτήτων για όλους, χωρίς εξαιρέσεις.

   2. Υψηλά πρότυπα για όλους. Να ανεβεί ο πήχης συνολικά, όχι μόνο για λίγους.

   3. Ισοτιμία διαδρομών. Να υπάρχουν επιλογές, είτε στα ΑΕΙ είτε στην Τεχνική Εκπαίδευση, με συγκρίσιμο κύρος και καθαρές προοπτικές.

   4. Αξιοπιστία και δικαιοσύνη στην αξιολόγηση. Στόχος, λιγότερη εξετασιοκεντρική πίεση και περισσότερη παιδαγωγική αξία.

   5. Διαχειρισιμότητα και εφαρμοσιμότητα. Οι αλλαγές να μπορούν να εφαρμοστούν στην πράξη, με στήριξη των εκπαιδευτικών.

Εμπλουτισμός της Τράπεζας Θεμάτων

Ένα από τα πρώτα βήματα στα οποία θα προχωρήσει το υπουργείο, όπως ανακοίνωσε η κ. Ζαχαράκη, είναι ο εμπλουτισμός της Τράπεζας Θεμάτων. Έτσι, περίπου 2.500 νέα θέματα, βασισμένα στα νέα προγράμματα σπουδών, θα ενταχθούν στην Τράπεζα Θεμάτων.

Ο εμπλουτισμός αυτός θα συνδεθεί με τις ενδοσχολικές εξετάσεις της Α’ και Β’ Λυκείου, καθώς πρόθεση είναι τα θέματα να προκύπτουν από την Τράπεζα Θεμάτων στο σύνολό τους, ενώ μέρος του διαλόγου θα αποτελέσει η βαθμολόγηση των γραπτών από Σώμα Αξιολογητών.

Μέρος του διαλόγου αναμένεται να αποτελέσει και το εάν και κατά πόσο θα προσμετρώνται οι προφορικές και γραπτές επιδόσεις των μαθητών της Α’, Β’ και Γ’ Λυκείου στον τελικό μέσο όρο του Εθνικού Απολυτηρίου, όπως επίσης και το ποσοστό με το οποίο το Εθνικό Απολυτήριο θα επηρεάζει τον τελικό μέσο όρο των υποψηφίων για εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.

Στήριξη του Ψηφιακού Φροντιστηρίου

Η υπουργός Παιδείας στάθηκε ιδιαίτερα στη σημασία της ενίσχυσης του Ψηφιακού Φροντιστηρίου και προανήγγειλε την επέκταση των μαθημάτων σε ζωντανή σύνδεση για τα μαθήματα της Α’ και Β’ Λυκείου.

Μάλιστα, ανέφερε ότι έχει σημειωθεί αύξηση της επισκεψιμότητας του Ψηφιακού Φροντιστηρίου κατά 30% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά, ενώ πιο συγκεκριμένα για τη Γ’ λυκείου, η αύξηση της επισκεψιμότητας ανέρχεται στο 25%.

Στη σχετική ανακοίνωση του υπουργείου Υγείας, αναφέρεται ότι: «Ο Υπουργός Υγείας επισκέφτηκε αρχικά το Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Πατρών «Παναγία η Βοήθεια» όπου τον υποδέχτηκε ο Διοικητής του Νοσοκομείου Δημήτρης Μπάκος, ο Πρόεδρος της Ιατρικής Σχολής Πατρών Γιώργος Αντωνάκης και η Πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Πατρών Άννα Μαστοράκη. 

Ο κ. Γεωργιάδης αφού ξεναγήθηκε στους χώρους του νοσοκομείου, συνομίλησε με το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό και ενημερώθηκε για τα έργα ανακαίνισης που υλοποιούνται αυτήν την περίοδο. Ειδικότερα, στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Πατρών πραγματοποιούνται εργασίες ανακαίνισης, ενεργειακής αναβάθμισης και επέκτασης των ΤΕΠ μέσω Ταμείου Ανάκαμψης και ΕΣΠΑ ενώ σε εξέλιξη είναι οι εργασίες κατασκευής της νέας μονάδας Ημερήσιας Νοσηλείας “Νίκος Κούρκουλος”, δωρεά της Μαριάννας Ι. Λάτση.

Στη συνέχεια, ο Υπουργός επισκέφτηκε το Γενικό Νοσοκομείο Πατρών “Άγιος Ανδρέας”, όπου παρέστη στα εγκαίνια του νέου Γραμμικού Επιταχυντή. Τον Υπουργό υποδέχτηκε ο Διοικητής του Νοσοκομείου, Γιάννης Μπάκαβος. Η λειτουργία του νέου Γραμμικού Επιταχυντή αποτελεί σημαντική αναβάθμιση των παρεχόμενων ογκολογικών υπηρεσιών, καθώς αναμένεται να αυξήσει σημαντικά τον αριθμό των ασθενών που θα λαμβάνουν υψηλής ποιότητας υπηρεσίες ακτινοθεραπείας.

Με το παλαιό μηχάνημα εξυπηρετούνταν κατά μέσο όρο 600 ασθενείς ετησίως. Με την έναρξη λειτουργίας του νέου εξοπλισμού, ο στόχος είναι η εξυπηρέτηση περίπου 40 ασθενών ημερησίως, προσφέροντας σύγχρονες και υψηλής ποιότητας υπηρεσίες ακτινοθεραπείας σε ασθενείς από την Νοτιοδυτική Ελλάδα, τα Ιόνια νησιά, την Πελοπόννησο και τη Στερεά Ελλάδα.

Τελευταίος σταθμός της επίσκεψης του Υπουργού στην Πάτρα ήταν το Καραμανδάνειο – Γενικό Νοσοκομείο Παίδων όπου τον υποδέχτηκε η Διοικήτρια του Νοσοκομείου Ασπασία Ρηγοπούλου. Στο Καραμανδάνειο – Γενικό Νοσοκομείο Παίδων εκτελούνται έργα αναβάθμισης, ανακαίνισης και εκσυγχρονισμού του ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης. Επιπλέον, σε εξέλιξη είναι οι εργασίες δημιουργίας τριών νέων χειρουργικών αιθουσών και μίας αίθουσας ανάνηψης ενώ εκτελούνται επίσης έργα αναδιαμόρφωσης και αποκατάστασης ζημιών από πυρκαγιά στον 3^ο όροφο του νοσοκομείου. Ο κ. Γεωργιάδης αφού επιθεώρησε όλα τα έργα, συνομίλησε με το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό του νοσοκομείου».

Στο τέλος της επίσκεψης, ο Υπουργός Άδωνις Γεωργιάδης, έκανε την εξής δήλωση:

«Η επίσκεψή μου σήμερα στην Πάτρα ξεκίνησε με το Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείου του Ρίου. Τα έργα που κάνουμε εκεί είναι συνολικής αξίας άνω των 60 εκατομμυρίων ευρώ, χωρίς να υπολογίζουμε τη μεγάλη δωρεά της κας Μαριάννας Λάτση, που ήδη έχει θεμελιώσει το νέο Νίκος Κούρκουλος σε μονάδα βραχείας νοσηλείας για ογκολογικούς ασθενείς στη Δυτική Ελλάδα.

Ένα κόσμημα που θα εγκαινιάσουμε σε ένα χρόνο από σήμερα. Παραλάβαμε ΤΕΠ λιγότερο από 1.000 τετραγωνικά και σε 6 μήνες θα παραδώσουμε ΤΕΠ πάνω από 2.000 τετραγωνικά. Στη συνέχεια επισκεφτήκαμε το Νοσοκομείο “Άγιο Ανδρέα”, όπου εκεί έγινε ένα μικρό θαύμα. Αγοράσαμε και εγκαινιάσαμε και λειτουργεί από σήμερα ο νέος γραμμικός επιταχυντής, σε αντικατάσταση του παλαιού το οποίο μηχάνημα καταστράφηκε όταν έλιωσαν οι πυκνωτές του πριν από ένα χρόνο.

Κανείς δεν πίστευε ότι σε 12 μήνες, σε συνεργασία με την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδος θα καταφέρναμε να αγοράσουμε και να θέσουμε σε λειτουργεία το τελειότερο μηχάνημα ακτινοθεραπείας στο ΕΣΥ, το οποίο πραγματικά θα δώσει θεραπεία σε χιλιάδες κόσμο. Παράλληλα, ανανεώσαμε τον ιατροτεχνολογικό εξοπλισμό του “Αγίου Ανδρέα”.

Λειτουργούμε τη Γ΄ κάμερα και το pet scan και το νοσοκομείο πηγαίνει πραγματικά από το καλό στο καλύτερο. Τέλος, επισκεφτήκαμε το Καραμανδάνειο νοσοκομείο, το παιδιατρικό νοσοκομείο Πατρών που πριν από λίγα χρόνια οι κάτοικοι νόμιζαν ότι θα πάει για κλείσιμο. Το έχουμε μετατρέψει σε ένα απέραντο εργοτάξιο με νέους κοιτώνες γιατρών, νέα ΤΕΠ, νέες αίθουσες χειρουργείων.

Ένα νοσοκομείο που σε λίγους μήνες θα είναι τελείως καινούριο με καινούριο μαγνητικό τομογράφο και στελεχωμένο πλήρως με προσωπικό. Είμαι πάρα πολύ ευτυχής που και οι τρεις μεγάλες υγειονομικές μονάδες της Πάτρας και της Δυτικής Ελλάδας εξελίσσονται με πάρα πολύ καλό τρόπο».

Η εκπόνηση των μελετών του έργου ξεκίνησε μετά την κύρωση, τον Απρίλιο του 2024, από το Ελληνικό Κοινοβούλιο της σύμβασης χορηγίας των 40.000.000 ευρώ, εκ μέρους του Σπύρου και της Ντόροθυ Λάτση, στη μνήμη του Ιωάννη και της Εριέττας Λάτση, η οποία αφορά στη χρηματοδότηση του συνόλου των μελετών. Οι μελέτες αφορούν στο σύνολο του οικοδομικού τετραγώνου και του μουσειακού συγκροτήματος, που περιλαμβάνει και το Επιγραφικό Μουσείο, μοναδικό διεθνώς στο είδος του.

Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Η Ελλάδα αποκτά το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο που της αξίζει. Η αρχιτεκτονική ταυτότητα του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου αποτελεί ένα σύνθετο αποτέλεσμα συνδυασμού νεοκλασικών αρχών και μεταγενέστερων μοντερνιστικών επεμβάσεων. Το υφιστάμενο κτήριο διατηρώντας τον ιστορικό του χαρακτήρα, στο πέρασμα του χρόνου προσαρμόζεται στις λειτουργικές και μουσειολογικές ανάγκες της εκάστοτε εποχής. Οι υφιστάμενοι εκθεσιακοί χώροι του Μουσείου σχεδιάστηκαν στο β΄ μισό του 19ου αιώνα και ανταποκρίνονταν στις ανάγκες, στον αριθμό των επισκεπτών και στις μουσειολογικές αντιλήψεις της εποχής εκείνης. Ωστόσο, ο υπερδιπλασιασμός του αριθμού των επισκεπτών κατέστησε επιτακτική την αναθεώρηση και τον εκσυγχρονισμό των αρχιτεκτονικών δεδομένων. Η επέκταση και η αναβάθμιση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, μέσω των προτεινόμενων επεμβάσεων, θα αποδώσουν στο μνημείο έναν ενιαίο συνθετικό χαρακτήρα αίροντας την ακανονιστία και το ασύνδετο των επεμβάσεων και των προσθηκών που έγιναν στα κτήρια του συγκροτήματος, θα επαναφέρουν στοιχεία της αρχικής δομής και θα αναβαθμίσουν τη λειτουργία του ικανοποιώντας τις απαιτήσεις ενός σύγχρονου μουσείου παγκόσμιας εμβέλειας. Επιπλέον το ίδιο το κτηριακό συγκρότημα, καθώς και ο δημόσιος κήπος θα αποτελέσουν τοπόσημο και πόλο έλξης για την πρωτεύουσα.  

Ο επανασχεδιασμός στοχεύει στην ανάδειξη του Μουσείου σε δυναμικό πόλο εξωστρεφών δράσεων, καθώς περιλαμβάνει ερευνητικό κέντρο, αφιερωμένο στην αρχαιότητα και ένα ανοιχτό, καθολικά προσβάσιμο κέντρο πολιτισμού και ψυχαγωγίας με δημόσιο κήπο. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην άρση των υφιστάμενων παθογενειών του κτηρίου, όπως η υγρασία και εισροή υδάτων, στην ενίσχυση της αντισεισμικής του θωράκισης, στην ενεργειακή αναβάθμιση του κτηρίου, στην προσβασιμότητα και στην ενίσχυση της βιωσιμότητάς του. Για πρώτη φορά εξασφαλίζονται οι κατάλληλες περιβαλλοντικές συνθήκες για την προβολή και έκθεση των αρχαιοτήτων, όπως η υγρασία, το ηλιακό φως και η θερμοκρασία, τόσο στην επέκταση του Μουσείου, όσο και σε αρκετές αίθουσες του ιστορικού κτηρίου».

Η αρχιτεκτονική πρόταση για την επέκταση και ανάδειξη του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου έχει ως βασικούς στόχους: α. τη δημιουργία ενός δημόσιου πάρκου ως προσφορά στην πόλη, β. την προβολή της ελληνικής ταυτότητας σε διεθνές κοινό, γ. την επέκταση των λειτουργιών και των εκθεσιακών χώρων του Μουσείου και στην ανάδειξή του ως φάρου εθνικού πολιτισμού. Η στρατηγική των επεμβάσεων περιλαμβάνει κτηριακή επέκταση για την ανάπτυξη νέας υποδομής και εκθεσιακών χώρων με σεβασμό στη νεοκλασική πρόσοψη, τη διαμόρφωση νέας επιβλητικής κύριας εισόδου επί της οδού Πατησίων με πλατεία και δημόσιο φουαγιέ, την ενίσχυση της εσωτερικής συνοχής και προσβασιμότητας του μνημείου μέσω της δημιουργίας συνδέσεων με το κτήριο-μνημείο, καθώς και τη διαμόρφωση ενός ανοιχτού, πράσινου δημόσιου πάρκου με μπιστρό και αυλή, που προσφέρει υψηλής ποιότητας αστικό χώρο. Παράλληλα, προβλέπεται η ανάδειξη του κτηρίου-μνημείου μέσω της ανακαίνισης των αιθουσών της δεκαετίας του 1950, παρεμβάσεων στον κεντρικό άξονα για τη βελτίωση της δομής και του προσανατολισμού, και της ενίσχυσης του ερευνητικού κέντρου με σύγχρονα εργαστήρια και γραφεία. Αναφορικά με τις υποδομές επισκεπτών αναβαθμίζονται με κεντρικό φουαγιέ, ερμάρια, βεστιάριο, εγκαταστάσεις υγιεινής, εστιατόριο, αμφιθέατρο, πωλητήριο και χώρους περιοδικών εκθέσεων.

Το σχέδιο προβλέπει την αναβάθμιση των εκθεσιακών και υποστηρικτικών χώρων του μουσείου: περίπου 17.000 αρχαιότητες θα εκτεθούν σε δύο θεματικές περιοχές, 13 ενότητες, δεκάδες υποενότητες και εστιασμένες ιστορίες, ενώ οι χώροι των τριών Προϊστορικών Συλλογών (Νεολιθικών, Κυκλαδικών και Μυκηναϊκών) θα αυξηθούν από 1.100 τ.μ. σε 2.500 τ.μ. Ο χώρος των περιοδικών εκθέσεων θα υπερδιπλασιαστεί (από 429 τ.μ. σε περίπου 1.033 τ.μ.), με ξεχωριστούς χώρους αποθήκευσης και logistics, ενώ θα δημιουργηθούν νέοι χώροι εκπαιδευτικών προγραμμάτων 178 τ.μ. αντί 50 τ.μ. σήμερα. Οι αποθηκευτικοί χώροι αρχαιοτήτων και γενικής χρήσης θα εκσυγχρονιστούν και θα αυξηθούν από 3.367 τ.μ. σε 4.296 τ.μ., ενώ τα εργαστήρια συντήρησης θα φτάσουν τα 1.707 τ.μ. από 856 τ.μ. Οι χώροι της βιβλιοθήκης θα επεκταθούν από 201 τ.μ. σε 289 τ.μ., το ιστορικό φωτογραφικό αρχείο από 39 τ.μ. σε 91 τ.μ., με νέες αποθήκες 142 τ.μ., και θα αξιοποιηθούν επίσης τα εσωτερικά αιθρία, δημιουργώντας ένα σύγχρονο, λειτουργικό και εκπαιδευτικά πλούσιο περιβάλλον.

Η προκαταρκτική αρχιτεκτονική μελέτη για την «Επέκταση και Αναβάθμιση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου» στοχεύει στη συνολική αναβάθμιση της περιοχής Εξαρχείων, Πατησίων και Μεταξουργείου, δημιουργώντας έναν νέο πολιτιστικό άξονα που θα συνδέει το Μουσείο με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, την Ακρόπολη και το Πεδίον του Άρεως. Το έργο φιλοδοξεί να αναδείξει το Μουσείο σε τοπόσημο της πόλης, να δημιουργήσει ένα ερευνητικό κέντρο αφιερωμένο στη μελέτη της αρχαιότητας και να προσφέρει έναν ανοικτό, καθολικά προσβάσιμο δημόσιο κήπο που θα λειτουργεί ως κέντρο πολιτισμού και ψυχαγωγίας. Η επέκταση κρίνεται επιβεβλημένη, καθώς οι υφιστάμενοι εκθεσιακοί χώροι σχεδιάστηκαν τον 19ο αιώνα και δεν ανταποκρίνονται πλέον στις σύγχρονες ανάγκες, ενώ η αύξηση των επισκεπτών επιβάλλει νέα αρχιτεκτονικά δεδομένα. Παράλληλα, προβλέπεται η άρση παθογενειών του κτηρίου, η ενίσχυση της αντισεισμικής θωράκισης και η ενεργειακή αναβάθμιση για βιώσιμη λειτουργία.

Η νέα μελέτη επιτρέπει την έκθεση των αρχαιοτήτων σε δύο θεματικές περιοχές και δεκάδες υποενότητες, ενώ οι χώροι των Προϊστορικών Συλλογών υπερδιπλασιάζονται, όπως και οι χώροι περιοδικών εκθέσεων, εκπαιδευτικών προγραμμάτων και συντήρησης. Παράλληλα, δημιουργούνται σύγχρονοι χώροι εργασίας για το προσωπικό, ειδικές είσοδοι και διάδρομοι για τη διακίνηση αρχαιοτήτων, καθώς και υπερσύγχρονα εργαστήρια και αποθηκευτικοί χώροι. Για τον επισκέπτη, η μελέτη προβλέπει σύγχρονες εγκαταστάσεις υποδοχής, πωλητήριο, αμφιθέατρο και εστιατόριο, με δυνατότητα λειτουργίας πέραν του ωραρίου, καθολική προσβασιμότητα και έναν ανοικτό δημόσιο κήπο με αναψυκτήριο. Η παρουσίαση των αρχαιοτήτων ακολουθεί μια συνεκτική χρονολογική αφήγηση από τη Νεολιθική Εποχή έως την ύστατη Αρχαιότητα, προσφέροντας μια ολοκληρωμένη εμπειρία στον επισκέπτη.

Η πρόταση για το πάρκο στην επέκταση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου επιδιώκει να δημιουργήσει διάλογο με το ιστορικό κτίριο του Ziller (1889) και να αναβιώσει την αισθητική του ρομαντικού πάρκου της εποχής. Ο σχεδιασμός βασίζεται σε ελικοειδή μονοπάτια που προσφέρουν αίσθηση απεριόριστης κίνησης και ψευδαίσθηση βάθους και κλίμακας. Κατά μήκος της διαδρομής εμφανίζονται χλοοτάπητες σε κοίλες ή υπερυψωμένες μορφές, ενώ οι θάμνοι περιορίζουν τη θέα, ενισχύοντας την περιέργεια και την αίσθηση μεγαλύτερου χώρου.

Η εγκεκριμένη κεντρική μουσειολογική ιδέα περιλαμβάνει μια πλήρη διαδρομή επισκεπτών, που σκιαγραφεί την εξέλιξη του ελληνικού πολιτισμού από τη Νεολιθική Εποχή έως την Ύστερη Αρχαιότητα. Η πλήρης ξενάγηση στην έκθεση καθοδηγεί τον επισκέπτη σε τέσσερα διαφορετικά κτηριακά επίπεδα, δύο στην επέκταση και δύο στο κτήριο-μνημείο. Για να προσφέρει στον επισκέπτη μια σαφή αφήγηση και προσανατολισμό, τόσο στην επέκταση όσο και στο μνημείο, εισάγεται ένας κεντρικός άξονας. Ο άξονας στο κάτω επίπεδο της επέκτασης οργανώνεται γύρω από ένα κεντρικό αίθριο, προσφέροντας φυσικό φως και προσανατολισμό, ενώ παράλληλα εκθέτει βασικά αντικείμενα που αντιπροσωπεύουν τις διαφορετικές εκθεσιακές εποχές. Στο κτήριο-μνημείο, η αλληλουχία των εκθεσιακών αιθουσών κατά μήκος του κεντρικού άξονα προσφέρει ποικίλες κλίμακες και συνθήκες φυσικού φωτισμού για να βελτιώσει την εμπειρία του επισκέπτη. Η εξέλιξη της ελληνικής γλυπτικής με την πάροδο του χρόνου παρουσιάζεται από την αρχαϊκή έως την κλασική Εποχή, καθώς ο επισκέπτης μετακινείται από τη μία αίθουσα στην άλλη.

Στην επέκταση, η μόνιμη συλλογή διαθέτει δύο ξεχωριστές χωρικές ποιότητες: 1. Τις αίθουσες ελεύθερης ροής που προσφέρουν μεγάλες ευέλικτες αίθουσες με διαγώνιες θεάσεις και επαφή με το φυσικό φως όπου είναι δυνατόν, και 2. Τα μικρότερα απομονωμένα δωμάτια (cabinets), που επιτρέπουν μεγάλη ποικιλία όσον αφορά στο φινίρισμα των υλικών και την στοχαστική εμπειρία του επισκέπτη. Εξαιρετικό είναι το κεντρικό υδάτινο στοιχείο στο υπόγειο, το οποίο προσφέρει στον επισκέπτη τον προαναφερθέντα προσανατολισμό και την ατμόσφαιρα φυσικού φωτός.

Δίπλα στην αρχαϊκή αίθουσα, οι πλευρικοί χώροι περιλαμβάνουν τέσσερις εκπαιδευτικές αίθουσες, οι οποίες μπορούν να ενωθούν ευέλικτα μεταξύ τους ή να διαχωριστούν ανάλογα με το μέγεθος της ομάδας. Η θέση αυτών των εκπαιδευτικών χώρων είναι σκόπιμα τοποθετημένη στο κέντρο του Μνημείου, αναδεικνύοντας τη σημασία της πολιτιστικής εκπαίδευσης εντός του Μουσείου. Η άμεση σύνδεση με την έκθεση συμπληρώνεται από μια πρόσβαση στο ανώτερο επίπεδο της αυλής του καφέ στο Βορρά για υπαίθρια μάθηση. Προσθέτοντας όλες τις χωρικές ποιότητες και συνθήκες φυσικού φωτισμού κάθε τμήματος του κτιρίου, η ποικιλία των δωματίων επιτρέπει στο Μουσείο όχι μόνο να εκθέτει κάθε αντικείμενο με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, αλλά και να εμπλουτίζει την εμπειρία του επισκέπτη.  Η εσωτερική σύνδεση του  μνημείου με την επέκταση είναι καθοριστική για τη χρονολογική μουσειολογική διαδρομή, τη ροή των επισκεπτών, την εμπειρία του επισκέπτη και τις καθημερινές λειτουργίες και υλικοτεχνική υποδομή του Μουσείου, όπως ασφαλείς διαδρομές προσωπικού και αντικειμένων.

Στην είσοδο του μουσείου επί της οδού Πατησίων διαμορφώνεται ένα άλσος από πλατάνια, τα οποία ακολουθούν τα επίπεδα του πεζοδρομίου, ενώ η οριζόντια ανάπτυξη της κόμης τους διατηρεί ανεμπόδιστη τη θέα προς το κτίριο· η φύτευση αυτή συμβάλλει στη μείωση των αιωρούμενων σωματιδίων σκόνης από τους γύρω δρόμους, στον περιορισμό της άμεσης ηλιακής ακτινοβολίας και των επιφανειακών θερμοκρασιών μέσω της εξατμισοδιαπνοής, εξασφαλίζοντας έναν φιλόξενο και ευχάριστο χώρο ακόμη και τις θερμότερες ημέρες του καλοκαιριού, ενώ παράλληλα λειτουργεί ως ένας «προθάλαμος» ή χώρος αναμονής πριν από την είσοδο στο μουσείο. Η προσβασιμότητα του πάρκου διασφαλίζεται για όλους μέσω κλιμάκων, ανελκυστήρων και ραμπών, με το κύριο δίκτυο διαδρομών να έχει σταθερό πλάτος 2,5 μέτρων και τα διαφορετικά επίπεδα να συνδέονται με ράμπες από επαναχρησιμοποιούμενους υφιστάμενους μαρμάρινους κύβους· μετά τα μεσάνυχτα το πάρκο κλείνει, με φράχτη ενσωματωμένο στη βλάστηση στις βόρειες, νότιες και δυτικές πλευρές και με πύλες στις τρεις κύριες σκάλες.

Οι βασικές αρχές σχεδιασμού της ηλεκτρομηχανολογικής προμελέτης ακολουθούν την αρχιτεκτονική, τη στατική και τη μουσειογραφική μελέτη, και είναι σε πλήρη συνεργασία με τις μελέτες φύτευσης και φωτισμού. Οι προτεινόμενες εγκαταστάσεις επιλέχθηκαν με βάση α)την προστασία των εκθεμάτων, β)την εξασφάλιση κατάλληλων συνθηκών θερμοκρασίας, υγρασίας και ποιότητας αέρα στους χώρους, τόσο για τους ανθρώπους όσο και για τα εκθέματα γ) την εξοικονόμηση Ενέργειας και την βιωσιμότητα και δ) την ευχέρεια διέλευσης των πάσης φύσεως δικτύων προς εξασφάλιση ευχερούς συντήρησης καθώς και δυνατότητας για μελλοντική επέκταση. Σε αυτήν προβλέπεται ο σχεδιασμός υδραυλικών  εγκαταστάσεων, ενεργητικής πυροπροστασίας, ειδικών εγκαταστάσεων φυσικού αερίου, αργού, κενού και πεπεισμένου αέρα, στα εργαστήρια του Μουσείου, εγκαταστάσεων κλιματισμού, θέρμανσης, αερισμού, εγκαταστάσεων ηλεκτρικών ρευμάτων και ανελκυστήρων.

Το υφιστάμενο κτήριο διακρίνεται σε δύο τμήματα, τα οποία χαρακτηρίζονται από θεμελιωδώς διαφορετικό φέρον σύστημα. Στην πορεία των δεκαετιών, τα δύο τμήματα υπέστησαν διαδοχικές φάσεις επεμβάσεων και ανακαίνισης. Η ετερογενής δομή που προέκυψε εξετάστηκε και αξιολογήθηκε λεπτομερώς στη στατική μελέτη. Βάσει της ανάλυσης αυτής, και σε συνδυασμό με τις αναγκαίες προσαρμογές λόγω αρχιτεκτονικού και μουσειολογικού σχεδιασμού, καθώς και των απαιτήσεων των ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων, βελτιστοποιήθηκαν οι αναγκαίες στατικές επεμβάσεις ώστε να ικανοποιούνται όλες οι απαιτήσεις φέρουσας σεισμικής ικανότητας και ζητήματα λειτουργικότητας-χρηστικότητας.

Ιστορική και αρχιτεκτονική εξέλιξη του ΕΑΜ

Το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο εγκαινιάστηκε στη σημερινή του θέση το 1889. Η κύρια όψη του έχει είσοδο από την οδό Πατησίων, ενώ το κτηριακό συγκρότημα οριοθετείται από τις οδούς Βασιλέως Ηρακλείου, Μπουμπουλίνας και Τοσίτσα. Ο αρχικός αρχιτεκτονικός σχεδιασμός εκπονήθηκε το 1865 από τον Ludwig Lange και στη συνέχεια τροποποιήθηκε από τους Παναγή Κάλκο, Αρμόδιο Βλάχο και Ernst Ziller, διατηρώντας τη βασική διάταξη με δύο εσωτερικές αυλές. Η χρονολογική εξέλιξη αποτυπώνεται ως εξής:

1871–1889: Κατασκευή πτερύγων (Κάλκος, Βλάχος, Ziller). Το 1889 ολοκληρώνεται η δυτική όψη και η κεντρική αίθουσα, με νεοελληνιστικό ύφος και αρχές της Αθηναϊκής Τριλογίας.
1903–1906: Επέκταση ανατολικής πτέρυγας (Αναστάσιος Μεταξάς).
1932–1939: Νέα τριώροφη ανατολική πτέρυγα (Γεώργιος Νομικός) για αίθουσες, αποθήκες, εργαστήρια και διοικητικά γραφεία. Εξωτερικά ακαδημαϊκό ύφος, εσωτερικά λιτή αισθητική.
1940–1941: Απόκρυψη εκθεμάτων λόγω Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
1947–1964: Παρεμβάσεις Πάτροκλου Καραντινού με μοντερνιστικές αρχές, αναμόρφωση προθαλάμου, τεχνικές υποδομές και αισθητική απομάκρυνση από τον 19ο αιώνα.
1970–2016: Στατικές επεμβάσεις, ενισχύσεις μετά τον σεισμό του 1999 και αναβαθμίσεις για Ολυμπιακούς Αγώνες 2004.

Όπως πρόσθεσε, «στο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης εργαζόμαστε καθημερινά για να ενισχύσουμε έναν τομέα στρατηγικής σημασίας για τη χώρα, διότι η γεωργία, η κτηνοτροφία, η μελισσοκομία και η αλιεία, δεν στηρίζουν μόνο το εισόδημα χιλιάδων οικογενειών, αλλά αποτελούν θεμέλιο της περιφερειακής ανάπτυξης και κρίκο μιας αλυσίδας που συνδέεται άμεσα με την επιχειρηματικότητα, τη μεταποίηση και τις εξαγωγές».

«Γνωρίζουμε», συνέχισε, «ότι η περίοδος που διανύουμε είναι δύσκολη και απαιτητική για τον αγροτικό κόσμο και αποτυπώνεται και στις κινητοποιήσεις. Οι ανησυχίες που εκφράζονται είναι πραγματικές και αυτός είναι ένας πρόσθετος λόγος που ο διάλογος είναι επιβεβλημένος και αποτελεί την μόνη βάση για εξεύρεση ουσιαστικών λύσεων».

Στόχος είναι η ανάδειξη της ιστορικής, θρησκευτικής και αισθητικής αξίας του μνημείου, που αποτελεί τοπόσημο του ιστορικού κέντρου της Δράμας. Το έργο, προϋπολογισμού 1.084.000 ευρώ, χρηματοδοτείται από το Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης -ΕΣΠΑ 2021-2027.

Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Η Αγία Σοφία, στη Δράμα, αποτελεί ζωντανή μαρτυρία της μακραίωνης ιστορίας και της πνευματικής ακτινοβολίας της πόλης. Η αποκατάσταση και ανάδειξη του μνημείου δεν συνιστά απλώς ένα τεχνικό έργο, αλλά μια πράξη σεβασμού στην πολιτιστική κληρονομιά του τόπου. Η πρώτη φάση των αρχαιολογικών ανασκαφικών εργασιών έφερε στο φως την παλαιοχριστιανική φάση του μνημείου. Το νέο έργο στοχεύει στη δομική και μορφολογική αποκατάσταση του Ναού, προκειμένου να αναδειχθεί η μορφή του, όπως είχε διασωθεί έως τον 19ο αι. Συγχρόνως, διασφαλίζεται η προστασία και ανάδειξη ενός μνημείου με ξεχωριστή ιστορική, αρχιτεκτονική και πνευματική αξία για την πόλη και τους κατοίκους της Δράμας. Με την υλοποίηση του έργου ενισχύεται η πολιτιστική ταυτότητα της πόλης, ενώ ένα εξαιρετικά σημαντικό μνημείο αποδίδεται πλήρως αποκατεστημένο στη χριστιανική λατρεία. Ευχαριστώ τον Περιφερειάρχη Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης Χριστόδουλο Τοψίδη για την ένταξη του έργου στο ΕΣΠΑ της Περιφέρειας και για την άψογη συνεργασία μας».

Στην πόλη της Δράμας διασώζεται ένα σύνολο μνημείων -λατρευτικών και οχυρωματικών- που χρονολογούνται από την πρωτοβυζαντινή έως και την ύστερη βυζαντινή περίοδο, καθώς και μεταβυζαντινά μνημεία και οθωμανικά τεμένη, τα οποία τεκμηριώνουν τη διαχρονική παρουσία και σημασία της πόλης στην Ανατολική Μακεδονία. Ο Ναός της Αγίας Σοφίας χρονολογείται στον 10ο αιώνα. Εικάζεται ότι αποτελούσε το Καθολικό βυζαντινής μονής, και αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της ναοδομίας με τρούλο και τεκμήριο της ακμής της Δράμας κατά τη μεσοβυζαντινή περίοδο. Σήμερα, λειτουργεί ως ενοριακός ναός της Μητρόπολης, χρήση που προβλέπεται να διατηρήσει και στο μέλλον.

Ο Ναός της Αγίας Σοφίας πέρασε από πέντε βασικές οικοδομικές περιόδους, οι οποίες διαμόρφωσαν τη σημερινή του μορφή. Την πρώτη περίοδο (4ος–5^ος αι. ) θεμελιώθηκε η τρίκλιτη παλαιοχριστιανική βασιλική. Στη δεύτερη περίοδο (9ος–10ος αι.) ανεγέρθηκε, στα θεμέλια της βασιλικής, βυζαντινός ναός με τρούλο, που αποτελεί τον πυρήνα του σημερινού Ναού. Την τρίτη περίοδο (10ος–19ος αι.) προστέθηκε το νότιο παρεκκλήσιο, πιθανότατα ταφικό, και πραγματοποιήθηκαν διάφορες επεμβάσεις και διαμορφώσεις που αποδεικνύουν τη συνεχή χρήση του Ναού. Η τέταρτη περίοδος (1829–1913) χαρακτηρίζεται από τη μετατροπή του Ναού σε μουσουλμανικό τέμενος. Έγιναν εκτεταμένες αλλοιώσεις και καταστροφές των στοιχείων που μαρτυρούσαν την αρχική του μορφή. Την πέμπτη περίοδο (1913–σήμερα), μετά την αποκατάσταση της χριστιανικής του λειτουργίας, πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένες εργασίες συντήρησης και ανακαίνισης, που επανέφεραν το μνημείο στη σημερινή του κατάσταση.

Ως προς την παθολογία, η κατάσταση διατήρησης του μνημείου θεωρείται γενικά ικανοποιητική, χάρη στη συνεχή συντήρηση που πραγματοποιείται. Ωστόσο, εντοπίζονται προβλήματα λόγω γήρανσης των υλικών, των καιρικών συνθηκών και των μεταγενέστερων επεμβάσεων. Ο βυζαντινός πυρήνας παρουσιάζει ρωγμές στους πεσσούς και μικρές καθιζήσεις, χωρίς ενδείξεις σεισμικών ζημιών. Οι φθορές εντοπίζονται κυρίως στις πλίνθους και στα κονιάματα, που έχουν αποσαθρωθεί εξ αιτίας της υγρασίας και της πολυετούς έκθεσης στα καιρικά φαινόμενα.

Το έργο της αποκατάστασης του Ναού στοχεύει στη διάσωση και ανάδειξη του μνημείου, με σεβασμό στις ιδιαιτερότητές του. Το έργο προβλέπει τη στατική ενίσχυση και συντήρηση, την απομάκρυνση νεότερων προσθηκών, που αλλοιώνουν τη φυσιογνωμία του μνημείου, τη μορφολογική αποκατάσταση των τοιχοποιιών και των ανοιγμάτων, τη συντήρηση του ζωγραφικού διακόσμου και την ολοκληρωμένη ανάδειξη του περιβάλλοντος χώρου, με πρόβλεψη προσβασιμότητας για άτομα με αναπηρία. Παράλληλα, οι επεμβάσεις προβλέπεται να εξασφαλίσουν την προστασία και ανάδειξη των αρχαιολογικών ευρημάτων της υποκείμενης παλαιοχριστιανικής βασιλικής.