Παρουσία της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη πραγματοποιήθηκε στο Αμφιθέατρο της Εθνικής Πινακοθήκης | Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου συνέντευξη Τύπου, όπου παρουσιάστηκε για πρώτη φορά η πανελλαδική έρευνα με θέμα «Αναβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών στους αρχαιολογικούς χώρους και ο αντίκτυπός τους στο κοινωνικό σύνολο».

Η έρευνα, η οποία διεξήχθη από τις 14/09 έως την 01/10/2025, καταγράφει ιδιαίτερα υψηλούς δείκτες ικανοποίησης για τις πολιτικές και τα έργα του Υπουργείου, με ποσοστά άνω του 70%. Παράλληλα, το 73% των τακτικών και περιστασιακών επισκεπτών αναγνωρίζει ότι τα μνημεία και οι αρχαιολογικοί χώροι συμβάλλουν ουσιαστικά στην ποιότητα της καθημερινής τους ζωής.

Τα ευρήματα προσφέρουν στο Υπουργείο σημαντικά στοιχεία για την αξιολόγηση των υφιστάμενων δράσεων και τον σχεδιασμό νέων παρεμβάσεων. Η έρευνα εξετάζει τόσο τη στάση του κοινού απέναντι στην πολιτιστική κληρονομιά όσο και κρίσιμες πτυχές της εμπειρίας των επισκεπτών, όπως την προσβασιμότητα, την ενημέρωση, την καθαριότητα, το κόστος εισιτηρίου, τη συμπεριφορά του προσωπικού και την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών.

Πρόκειται για την πρώτη έρευνα ικανοποίησης στον τομέα του πολιτισμού, η οποία σηματοδοτεί μια πιο τεχνοκρατική και διαφανή τακτική, ενισχύοντας τη λογοδοσία και ενσωματώνοντας τις απόψεις των πολιτών στον σχεδιασμό πολιτικών. Η μεθοδολογία της ήταν υψηλών προδιαγραφών και το δείγμα αντιπροσωπευτικό του πληθυσμού.

Την έρευνα υλοποίησε η εταιρεία PULSE με στόχο τη συστηματική αποτύπωση της εμπειρίας των επισκεπτών και την καταγραφή αναγκών και προσδοκιών σχετικά με τη λειτουργία των αρχαιολογικών χώρων. Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, ο Διευθύνων Σύμβουλος Σαράντης Δημητρίου και ο Γενικός Διευθυντής Γιώργος Αράπογλου παρουσίασαν τα ευρήματα και τα συμπεράσματα.

Διαχρονική παρακολούθηση

Όπως τόνισε  ο κ. Αράπογλου κατά την παρουσίαση της έρευνας : «Είναι αξιέπαινη η πρωτοβουλία της Υπουργού Πολιτισμού για τη διεξαγωγή αυτής της έρευνας, όχι μόνο για να μετρήσουμε και να προσεγγίσουμε από πολλές πλευρά τον Πολιτισμό, αλλά αυτό να γίνει και διαφορετικά, να επαναληφθεί σε βάθος χρόνου. Ακόμη πιο σημαντική από τη στιγμιαία αποτύπωση μιας κατάστασης είναι η διαχρονική παρακολούθησή τους, διότι αυτό μας δίνει τη δυνατότητα να μελετήσουμε καλύτερα τα αποτελέσματα και να εμβαθύνουμε ή να επιβεβαιώσουμε την εικόνα που καταγράψαμε και να ανιχνεύσουμε τάσεις που διαμορφώνονται σε βάθος χρόνου.

Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της έρευνας είναι ότι όλοι οι δείκτες, ακόμη και οι πιο δύσκολοι, αυστηροί, τουλάχιστον στους τακτικούς επισκέπτες που αποτελούν, ίσως την πιο ενδιαφέρουσα ομάδα, λόγω της συχνότητας των επισκέψεων είναι πάνω από το 50% και μάλιστα καταγράφουν αξιόλογη και επιβεβαιωμένη βελτίωση σε βάθος χρόνου, όσο κανείς πηγαίνει προς τα πίσω για να δει αποτελέσματα που είχαμε από το παρελθόν.

Διερευνήσαμε, επίσης, πόσο σημαντική θεωρούν τη συμβολή των αρχαιολογικών χώρων, μνημείων και μουσείων οι ερωτηθέντες στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής τους. Το 54% απάντησε αρκετά έως πολύ και εάν αθροίσουμε και το μέτρια, πάνω από τη βάση, βλέπουμε ότι το 77% των Ελλήνων θεωρούν ότι οι αρχαιολογικοί χώροι συμβάλλουν στη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους.  Σύμφωνα με τη γεωγραφική κατανομή, μάλιστα, στο σύνολο του χάρτη, υπάρχει σε όλη την Ελλάδα η ίδια αντίληψη ως προς τη συμβολή.

Τα αποτελέσματα είναι ακόμη πιο θετικά, όσον αφορά στη συμβολή στην οικονομική ανάπτυξη της χώρας. Η εικόνα είναι συντριπτικά θετική. Το 73% απαντά αρκετά έως πολύ, το 90% από μέτρια έως πολύ. Πρόκειται για μια εδραιωμένη πεποίθηση. Ουσιαστικά το σύνολο της ελληνικής κοινωνίας αναγνωρίζει τη σημασία των αρχαιολογικών χώρων στην οικονομική ανάπτυξη της χώρας μας, ανεξαρτήτως αν είναι κάποιος τακτικός ή περιστασιακός επισκέπτης. Ενδιαφέρον έχει και η σύγκριση με προηγούμενες έρευνες, διαχρονικά διαμορφώνεται μία τάση με επισκέψεις σε αρχαιολογικούς χώρους, μουσεία και μνημεία όλες τις εποχές. Αποδίδουν οι προσπάθειες που γίνονται.  Πολύ ενδιαφέρων δείκτης είναι η ευκολία πρόσβασης, ένα θέμα που παλαιότερα αντιμετωπιζόταν με προβληματισμό. Πλέον, αποτυπώνεται αξιόλογη βελτίωση σε αυτόν τον τομέα.  Η αξιολόγηση της καθαριότητας είναι άλλο ένα αντικείμενο που αρκετά παλαιότερα μας «βασάνιζε». Και εδώ αποτυπώνεται σημαντικά θετική εικόνα, πάνω από τους μισούς βαθμολογούν με υψηλή βαθμολογία την καθαριότητα στους χώρους που έχει επισκεφθεί και το 80% από μεσαία και άνω. Όσον αφορά στο ωράριο λειτουργίας, ενώ άλλο θέμα που συγκέντρωνε παλαιότερα παράπονα, αποτυπώνεται αξιόλογη βελτίωση. Το θέμα του κόστους πάντα δημιουργεί κριτική, όχι μόνο στον πολιτισμό. Το 31% δίνει υψηλή βαθμολογία στην αξιολόγηση του εισιτηρίου και το 65% δίνει από μεσαία βαθμολογία και άνω. Ακόμη και εδώ το ισοζύγιο είναι θετικό στους τακτικούς επισκέπτες, πιο ισορροπημένα στους περιστασιακούς.

Όσον αφορά στην αξιολόγηση των γνώσεων του προσωπικού και των πληροφοριών που παρείχε στους επισκέπτες, βλέπουμε μία από τις καλύτερες εικόνες, βελτιωμένη σε σχέση με τον Ιανουάριο, καθώς το 56% δίνει υψηλή βαθμολογία και το 77% από μέση και άνω.  Ο τελευταίος δείκτης έχει να κάνει με την αξιολόγηση συμπεριφοράς του προσωπικού από τους επισκέπτες. Οι τακτικοί επισκέπτες, κατά 61% δίνουν υψηλή βαθμολογία και το 84% από μέση έως υψηλή».

Μενδώνη: Στόχος η αξιολόγη στων πολιτικών

Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, δήλωσε στην τοποθέτηση της είπε : Αυτή είναι η πρώτη φορά που το ΥΠΠΟ πραγματοποιεί δημοσκόπηση για τον πολιτισμό με στόχο την αξιολόγηση των πολιτικών, εισάγοντας  τεχνοκρατική νοοτροπία και, κυρίως, λογική λογοδοσίας, καθώς καλούμε την κοινωνία να μας αξιολογήσει για το τι κάνουμε καλά και τι χρειάζεται βελτίωση. Παράλληλα, μελέτες όπως αυτή των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων δείχνουν την αναλογία επένδυσης 1 προς 3,44 ευρώ και υπογραμμίζουν ότι ο πολιτισμός, πέρα από συναισθηματική αξία, είναι και οικονομική διαδικασία που απαιτεί αξιολόγηση. Τα αποτελέσματα της έρευνας δείχνουν θετικά ποσοστά άνω του 70%, ακόμη και στο θέμα του εισιτηρίου, κάτι που αποδεικνύει ότι γίνονται σωστά βήματα. Ωστόσο, υπάρχει μεγάλος χώρος βελτίωσης, ειδικά στην αύξηση της επισκεψιμότητας και τη βελτίωση της εμπειρίας των επισκεπτών, Ελλήνων και ξένων. Η αντίληψη για το εισιτήριο ως εμπόδιο δεν αντικατοπτρίζεται στην πραγματικότητα. Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν σημαντική αύξηση των εισιτήριων ελεύθερης εισόδου, αποδεικνύοντας ότι οι πολιτικές διεύρυνσης έχουν θετικό αντίκτυπο. Ο πολιτισμός, πέρα από κοινωνικό αγαθό, είναι και οικονομικός τομέας· η συνύπαρξη οικονομικής και βιώσιμης διαχείρισης είναι απολύτως συμβατή και επ’ αγαθώ της κοινωνίας.

Η επένδυση σε υποδομές, μνημεία και μουσεία, ενσωματώνει βιώσιμα πρότυπα και αποτελεί πράσινη οικονομική δραστηριότητα, με κοινωνικό και αναπτυξιακό αντίκτυπο. Το ΥΠΠΟ υλοποιεί το μεγαλύτερο πρόγραμμα υποδομών από το 2019 με πάνω από 850 έργα και συνολική χρηματοδότηση άνω του 1,3 δισ. ευρώ. Η γεωγραφική κατανομή των έργων ενισχύει τη συμμετοχή της κοινωνίας πανελλαδικά, με υψηλή αποδοχή σε όλες τις Περιφέρειες. Παράλληλα, η διαχείριση πολιτιστικών αγαθών έχει εξελιχθεί σε συστηματικό προγραμματισμό, με ώριμες μελέτες και αδειοδοτήσεις, ώστε να αυξάνεται η αποδοτικότητα στην αξιοποίηση κοινοτικών και εθνικών πόρων. Ο μετασχηματισμός του Ταμείου Αρχαιολογικών Πόρων σε ΟΔΑΠ το 2020 βελτίωσε τις υπηρεσίες και εισήγαγε καινοτομίες, όπως τα νέα πωλητήρια και αναψυκτήρια, με αξιοσημείωτη αύξηση στα έσοδα ανά επισκέπτη.

Η ποιότητα ζωής ενισχύεται από τις παρεμβάσεις στα αστικά και ιστορικά κέντρα, ενώ η επένδυση σε υποδομές, νέες εκθέσεις και ψηφιακά μέσα (AR, VR, ηλεκτρονικά εισιτήρια) καθιστά τους αρχαιολογικούς χώρους ελκυστικούς για το κοινό. Η καθαριότητα και η σωστή διαχείριση των επισκεπτών αποτελούν επίσης προτεραιότητα, όπως επιβεβαιώνεται από την έρευνα και τα στοιχεία επισκεψιμότητας.

Τέλος, η πρόσφατη αλλαγή στην τιμολογιακή πολιτική του εισιτηρίου έχει ήδη πάνω από 50% αποδοχή, ενώ η έρευνα έγινε πριν από την εφαρμογή του χειμερινού τιμολογίου. Η συνεχής βελτίωση των υπηρεσιών, η επένδυση στις υποδομές και η τεχνοκρατική προσέγγιση στον πολιτισμό αποδεικνύουν ότι η πολιτική μας ενισχύει την εμπειρία των επισκεπτών, την οικονομία και την κοινωνική αποδοχή των πολιτιστικών αγαθών. Θέλω κλείνοντας να ευχαριστήσω  το προσωπικό του ΥΠΠΟ, διότι όλα τα έργα που γίνονται σε πολύ μεγάλο βαθμό δεν μπορούν να γίνουν, αν δεν υπάρχει η συνεργασία, συμμετοχή, όχι απλώς τυπικά, αλλά ουσιαστικά από το προσωπικό και τα στελέχη του ΥΠΠΟ, όλων των βαθμίδων».

Πιο αναλυτικά ο κυβερνητικός εκπρόσωπος επισήμανε ότι δεν ήταν υπερβολικές οι αντιδράσεις των πολιτών, προσπαθώντας έτσι να συμμαζέψει την κατάσταση.

Πιο συγκεκριμένα είπε: «Δεν ήταν υπερβολικές οι αντιδράσεις των πολιτών. Σίγουρα μέτρησε στην έγκριση η αξιοπιστία του φορέα του Ιδρύματος Κακογιάννη, στο εξής πρέπει να γίνεται όμως έλεγχος του προγράμματος».

Αναλυτικά η ερώτηση και η απάντηση του Π. Μαρινάκη:

Θέλω να σας ρωτήσω για το 2ο Διαπολιτισμικό Φεστιβάλ «Συνύπαρξη» που διοργανώνεται στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού. Εκεί, όπως βλέπουμε και από τις σχετικές ανακοινώσεις και από τις αφίσες, θα υπάρξει τη δεύτερη μέρα drag show και προβολή ταινίας PRIDE. Όλο αυτό, φαίνεται πως έχει δημιουργήσει κάποιες αντιδράσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τις οποίες διαβάζω από χθες. Πώς το σχολιάζει όλο αυτό η κυβέρνηση;

«Τις οποίες αντιδράσεις συμμερίζομαι απόλυτα, να σας πω. Γιατί εδώ μιλάμε για μια διαδικασία που είναι η χορήγηση αιγίδας από έναν κρατικό φορέα, εν προκειμένω από το Υπουργείο Πολιτισμού, που είναι μια πάρα πολύ σοβαρή διαδικασία, η οποία δεν πρέπει να λαμβάνεται αψήφιστα και χωρίς εξαντλητικό έλεγχο.

Σύμφωνα με την ενημέρωση που λάβαμε, εδώ είχαμε μια σειρά από αιτήματα, στο πλαίσιο του ευρύτερου προγράμματος «Δημιουργική Ελλάδα», εκατοντάδες αιτήματα, τα οποία αξιολογήθηκαν όλα συνολικά, μετά από εισήγηση στον τότε αρμόδιο Υφυπουργό Πολιτισμού, όχι τον εν ενεργεία, χωρίς όμως τα αιτήματα αυτά και το συγκεκριμένο αίτημα να συνοδεύεται από το αναλυτικό πρόγραμμα.

Άρα, η έγκριση δόθηκε μετά από θετική εισήγηση της Επιτροπής, η οποία όμως εισήγηση δεν συνόδευε το αναλυτικό πρόγραμμα. Άρα, δεν ενέκρινε, γνωρίζοντας το συγκεκριμένο πρόγραμμα, ο αρμόδιος Υφυπουργός.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να κάνουμε εξαντλητικό έλεγχο και δεν σημαίνει ότι οι αντιδράσεις των πολιτών ήταν υπερβολικές, σε καμία περίπτωση. Αλλά, για να μην φτάσουμε να κατηγορούμε χωρίς να έχουμε όλα τα δεδομένα, αυτά είναι τα δεδομένα.

Σίγουρα μέτρησε στην έγκριση και η αξιοπιστία του φορέα του Ιδρύματος Κακογιάννης.

Άρα, είναι λογικές οι ανησυχίες των πολιτών, αλλά η αλήθεια είναι αυτή. Και προφανώς, στο εξής, κάτι που συμβαίνει στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, όταν δίνεται η αιγίδα, πρέπει να γίνεται εξαντλητικός έλεγχος της κάθε εκδήλωσης και του αναλυτικού της προγράμματος για να αποφεύγουμε τέτοια φαινόμενα».

Το πρόγραμμα από το Διαπολιτισμικού Φεστιβάλ Συνύπαρξη 2024

Αναλυτικά το πρόγραμμα:

1η Ημέρα | 27 Σεπτεμβρίου, στις 21.00

Πρόσβαση ΑΜΕΑ στον Πολιτισμό

Η νέα σεζόν των «Συναυλιών στο σκοτάδι» ξεκινάει με τον Rous για την υποστήριξη του Σωματείου “MDA Ελλάς”.

Πολυτάλαντος και ρομαντικός, ο Rous έρχεται για να γεμίσει τη σκηνή με θετική ενέργεια, φέρνοντας το κοινό όχι μόνο κοντά, αλλά κάνοντας το να μετέχει κι αυτό σε μια μυσταγωγική μουσική εμπειρία. Μαζί του στο πιάνο ο Μάξιμος Δράκος.

Για μία μοναδική φορά οι θεατές θα έχουν την δυνατότητα να αφήσουν την φαντασία τους ελεύθερη να πλάσει όλες εκείνες τις ιστορίες με ήρωες και πάθη που κεντρίζουν το ενδιαφέρον του ερμηνευτή και διηγείται στα τραγούδια του.
Το αποτέλεσμα κάθε παράστασης του είναι ένα μεγάλο «μαζί». Στην συγκεκριμένη περίπτωση είναι και η αφορμή. Μαζί με τον Rous, το κοινό θα στηρίξει το έργο του Σωματείου “MDA Ελλάς” παρακολουθώντας και συμμετέχοντας στην πιο ρομαντική «Συναυλία στο σκοτάδι». Προμηθευτείτε τα εισιτήρια σας από την TicketServices.gr.

Λίγα λόγια για το «MDA Ελλάς»:

Το MDA Ελλάς, είναι ένα μη κερδοσκοπικό Σωματείο που ιδρύθηκε στην Ελλάδα το 2000, με σκοπό να βοηθήσει ολιστικά στην βελτίωση της ποιότητας ζωής των συνανθρώπων μας με Νευρομυϊκές Παθήσεις. Κύριο μέλημά τους είναι να παρέχουν στα μέλη τους και τις οικογένειές τους την ηθική και υλικοτεχνική υποστήριξη που χρειάζονται, ώστε να έχει κάθε μέλος ισότιμες ευκαιρίες σε όλους τους τομείς της κοινωνικής του ζωής.

2η Ημέρα | 28 Σεπτεμβρίου

LGBTQI: Ορατότητα και Δικαιώματα

– Προβολή της ταινίας PRIDE με θέμα τη ζωή και τα δικαιώματα των ατόμων της LGTBQI κοινότητας (ώρα έναρξης 19.00)

– Drag Show με τη Μελίτα Σκαμπώ. (ώρα έναρξης 21.30)

Τα δύο event πραγματοποιούνται με τη συνεργασία των φορέων Θετική Φωνή, Color Youth, Orlando lgtbqi, gay seniors και κιουρία@. Στόχος της δράσης είναι να έρθουμε σε επαφή με τις LGTBQI κοινότητες, απλώνοντας γέφυρες επικοινωνίας των drag καλλιτεχνών με τους κατοίκους της γειτονιάς.

3η Ημέρα | 29 Σεπτεμβρίου

Γνωρίζουμε τον Κόσμο

– Αφήγηση παραμυθιών από διάφορες χώρες
σε συνεργασία με το Ελληνικό Φόρουμ Μεταναστών

Οι πολιτισμικές παραδόσεις των προσφύγων έρχονται σε επαφή με αυτές των εσωτερικών και σύγχρονων μεταναστών, ενώ ταυτόχρονα γονείς και παιδιά της περιοχής έρχονται κοντά με τους πολιτισμούς όλου του κόσμου.

Συναυλία στο σκοτάδι με τον Rous

Παρασκευή 27 Σεπτεμβρίου 2024

Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης

Ώρα έναρξης: 21.00
Εισιτήρια: Γενική είσοδος 15 ευρώ | Μαθητικό – Φοιτητικό – ΑμεΑ 12 ευρώ
Online διάθεση εισιτηρίων:
Οργάνωση Παραγωγής: Σπουδαία Events
Επιμέλεια Παραγωγής: Cricos Productions
Press & Info: info@spoudaia.gr

Σοβαρές ζημιές υπέστησαν ο μεταβυζαντινός ναός των Αγίων Αποστόλων εντός της περίφραξης του αρχαιολογικού χώρου της Οινόης Μαραθώνα, καθώς και η νεότερη στέγη και το εσωτερικό του μεταβυζαντινού ναού του Αγίου Αθανασίου, στο Καλέντζι Μαραθώνος, χωρίς να σημειωθούν φθορές στις τοιχογραφίες του.

Τα παραπάνω πληροφορεί ανακοίνωση του ΥΠΠΟ μετά το πέρας των αυτοψιών που πραγματοποίησε η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ανατολικής Αττικής στις περιοχές που επλήγησαν από την πρόσφατη καταστροφική πυρκαγιά.

Συγκεκριμένα, η ανακοίνωση του ΥΠΠΟ αναφέρει τα εξής:

«Σύμφωνα με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ανατολικής Αττικής, ολοκληρώθηκαν, χθες οι αυτοψίες, αφενός στους οργανωμένους αρχαιολογικούς χώρους και αφετέρου στο Μουσείο και σε διάσπαρτα μεμονωμένα ορατά ή/και ιστάμενα μνημεία, εντός των ορίων των Δήμων Ωρωπού, Μαραθώνος, Διονύσου και Πεντέλης:

Στον Δήμο Ωρωπού (Δ.Ε. Καπανδριτίου), στο λόφο Κοτρώνι, όπου πιθανολογείται ότι βρισκόταν η ακρόπολη των αρχαίων Αφιδνών και όπου αποκαλύπτονται, τα τελευταία χρόνια, σημαντικά αρχιτεκτονικά κατάλοιπα, ο αρχαιολογικός χώρος δεν υπέστη την παραμικρή φθορά, αν και η φωτιά κατέκαψε τα πρανή του λόφου.

Στον Δήμο Μαραθώνος, στο Αρχαιολογικό Μουσείο Μαραθώνος, μαζί με τους τύμβους του Βρανά και των Πλαταιέων που βρίσκονται εντός της περίφραξης του μουσείου, στους οργανωμένους και επισκέψιμους αρχαιολογικούς χώρους του Δήμου (αρχαιολογικοί χώροι Ραμνούντος, Τύμβου Αθηναίων, ιερό Αιγυπτίων θεών, στην Μπρεξίζα Νέας Μάκρης), η πυρκαγιά δεν προκάλεσε κανένα πρόβλημα.

Στον κηρυγμένο, απαλλοτριωμένο και περιφραγμένο αρχαιολογικό χώρο της Οινόης Μαραθώνος έχει καεί το μεγαλύτερο μέρος της βλάστησης στον περιβάλλοντα χώρο του βυζαντινού πύργου της Οινόης. Ο μικρός μεταβυζαντινός ναός των Αγίων Αποστόλων, ο οποίος δεν έφερε τοιχογραφικό διάκοσμο, εντός της περίφραξης, έχει υποστεί σοβαρές ζημιές, στη στέγη και στα σύγχρονα επιχρίσματα των εσωτερικών τοίχων του. Σημαντικές φθορές έχει υποστεί, επίσης, η νεότερη στέγη και το εσωτερικό του μεταβυζαντινού ναού του Αγίου Αθανασίου, στο Καλέντζι Μαραθώνος. Οι τοιχογραφίες δεν υπέστησαν φθορές.

Στον Δήμο Διονύσου, ο περιφραγμένος αρχαιολογικός χώρος (Ικάριον), (ιερά Διονύσου και Απόλλωνος, θεατρικός χώρος, κλπ.) και ο ταφικός περίβολος, εκτός της περίφραξης, δεν έχουν υποστεί φθορές. Παρέμεινε αλώβητος και ο περιβάλλων χώρος πρασίνου.

Στον Δήμο Πεντέλης, στους χώρους των λατομείων, στην αρχή της οδού Λιθαγωγίας, στο σπήλαιο των Αμώμων (σπηλιά Νταβέλη) και στους δύο ναούς που βρίσκονται στην είσοδό του, δεν έχουν σημειωθεί φθορές παρά μόνο ελαφρώς, σε υπέρθυρο που βρίσκεται στο έδαφος. Τμήμα της οδού Λιθαγωγίας, σε νοτιότερη θέση, πλησίον του ναού των Αγίων Ασωμάτων, έχει μαυρίσει από τη φωτιά. Η κατάσταση είναι απολύτως αναστρέψιμη.

Τα υπόλοιπα μεμονωμένα μνημεία δεν υπέστησαν φθορές. Σε πολλές περιπτώσεις έχει καεί η βλάστηση στον περιβάλλοντα χώρο».

«Η απώλεια της Άννας Παναγιωτοπούλου μας γεμίζει θλίψη, αλλά και ευγνωμοσύνη για όσα μας προσέφερε, από τη σκηνή και την οθόνη, πάνω από μισό αιώνα. Διέγραψε μια γόνιμη και δημιουργική πορεία, στην οποία ξεδίπλωσε το πηγαίο ταλέντο της, σε ένα ευρύτατο ρεπερτόριο, αφήνοντας πάντοτε, έκτυπο και απόλυτα προσωπικό, το δικό της στίγμα.

Κέρδισε, δίκαια και επάξια, την αγάπη του μεγάλου κοινού, μέσα από τους ρόλους που ενσάρκωσε σε επιτυχημένες παραγωγές της τηλεόρασης. Κάτι που δεν πρέπει να επισκιάσει τη μεγάλη της τροχιά στο θέατρο, ως ερμηνεύτριας, αλλά και ως συγγραφέα.

Απαράγραπτη παραμένει η ουσιαστική συμβολή της στη σύλληψη και τη συγκρότηση του «Ελεύθερου Θεάτρου». Αυτού του πρωτοποριακού εγχειρήματος που έστησαν τα νέα παιδιά, μόλις απόφοιτοι, του Εθνικού, στις αρχές της δεκαετίας του 1970. Ορθώνοντας ανάστημα στη Χούντα, με την «Ιστορία του Αλή Ρέτζο» και το «Και συ χτενίζεσαι, παραστάσεις του «Ελεύθερου Θεάτρου» στο Άλσος Παγκρατίου, που υπήρξαν ανάσα ελευθερίας και ελπίδας μέσα στην καταπίεση και την καταχνιά της τυραννίας.

Ενός εγχειρήματος στο οποίο η Άννα Παναγιωτοπούλου πρωτοστάτησε, όπως και στο διάδοχο σχήμα του, την «Ελεύθερη Σκηνή», πριν επιβληθεί, για πολλές δεκαετίες, ως ηθοποιός μεγάλης γκάμας και διαμετρήματος.

Όταν δε ανασύρθηκαν τα πρώτα απολιθώματα και ιδιαίτερα ένα σχεδόν άθικτο ανθρώπινο κρανίο, το σπήλαιο των Πετραλώνων, «φωτίστηκε» μετά από χιλιάδες χρόνια! Πλέον όμως, απολαμβάνει και ένα γενναίο λίφτινγκ που ολοκληρώθηκε πριν από λίγες μέρες αφού κράτησε κλειστές τις πύλες του σπηλαίου επί 5 χρόνια.

Επισκέψιμο για το κοινό είναι και πάλι, από τις 28 Φεβρουαρίου, το σπήλαιο Πετραλώνων ενώ την επίσημη έναρξη λειτουργίας του αναμένεται να κάνει σε λίγες μέρες η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη. Σημειώνεται ότι οι εργασίες ξεκίνησαν το 2019 στο πλαίσιο του έργου «Ανάδειξη του σπηλαίου Πετραλώνων και αναβάθμιση των υποδομών του», προϋπολογισμού περίπου ενός εκατομμυρίου ευρώ, ενταγμένο στο ΠΕΠ Κεντρικής Μακεδονίας – ΕΣΠΑ 2014-2020.

Το Αθηναϊκό/ Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων βρέθηκε στο σπήλαιο Πετραλώνων και ξεναγήθηκε στους αναμορφωμένους χώρους του από τον προϊστάμενο της Εφορείας Παλαιοανθρωπολογίας-Σπηλαιολογίας Ανδρέα Ντάρλα.

«Το πρώτο βήμα στο σπήλαιο γίνεται πλέον με.. απολύμανση των παπουτσιών των επισκεπτών , πατώντας απλά σε ένα ειδικό πατάκι στην είσοδο» λέει ο κ.Ντάρλας ανοίγοντας τις θύρες του σπηλαίου που από τα μέσα της δεκαετίας του ’70, προσελκύει χιλιάδες επισκέπτες και αποτελεί σημαντικό πόλο έλξης για την περιοχή. Λόγω όμως της μεγάλης επισκεψιμότητας, είχε υποστεί φθορές και ήταν αναγκαία η ανακαίνιση και αναβάθμισή του.

Κατά τη διάρκεια των εργασιών, ο διάδρομος διαπλατύνθηκε και σε μερικά σημεία διατηρήθηκαν, για ιστορικούς λόγους, οι ράγες πάνω στις οποίες κινούνταν το βαγονέτο που χρησιμοποιήθηκε κατά το παρελθόν για την διάνοιξη για την μεταφορά των φερτών. Μάλιστα, όπως λέει ο κ.Ντάρλας, στις εργασίες διαπλάτυνσης, δόθηκε η δυνατότητα να γίνει για πρώτη φορά και ανασκαφική τεκμηρίωση.

«Ο παλιός διάδρομος αφαιρέθηκε με γνώμονα πάντα την ασφάλεια των επισκεπτών αλλά και την ακεραιότητα του μνημείου και έγινε αλλαγή, σε κάποια σημεία της διαδρομής, που εκτείνεται τώρα στα 250 μέτρα» εξηγεί ο κ.Ντάρλας.

Με έκταση περίπου 10.000 τ.μ. αλλά προσβάσιμο στο 10% με 20%, το σπήλαιο Πετραλώνων εκτιμάται ότι σχηματίστηκε πριν από ένα και πλέον εκατομμύρια χρόνια και αποτέλεσε έναν χώρο όπου κατέφευγαν τροφοκυνηγοί αλλά και άγρια ζώα, λιοντάρια, αρκούδες και πολλές ύαινες, όπως μαρτυρά η πλειονότητα των απολιθωμάτων που βρέθηκαν. Εντυπωσιακή είναι η μεγάλη «σάλα» του, γνωστή ως «Σπήλαιο των κόκκινων πετρών» γιατί επικρατεί το κόκκινο από τα οξείδια του σιδήρου. Στο πλαίσιο των εργασιών, έγινε ειδική μέριμνα για τον φωτισμό, με πολλές ώρες δοκιμών και τοποθέτηση led.

«Τα σπήλαια είναι κόσμος του σκότους και γι΄αυτό επιμεληθήκαμε ιδιαίτερα τον φωτισμό που είναι ρυθμιζόμενος και δίνει την απαιτούμενη αίσθηση» αναφέρει ο κ.Ντάρλας προσθέτοντας ότι γίνεται καταγραφή της θερμοκρασίας και υγρασίας, στο εσωτερικό του σπηλαίου, σε πραγματικό χρόνο ενώ τοποθετήθηκε ενδοεπικοινωνία σε ορισμένα σημεία και κλειστό κύκλωμα τηλεόρασης.

Το κρανίο των Πετραλώνων

Ένα μοναδικό σπάνιο εύρημα στο οποίο το Μουσείο Πετραλώνων οφείλει μεγάλη από τη φήμη του αλλά και την επισκεψιμότητα, είναι το ανθρώπινο κρανίο που βρέθηκε το 1960.

«Το κρανίο βρέθηκε κολλημένο σε ύψος, δεν ήταν δηλαδή στο δάπεδο και ήταν σε πάρα πολύ καλή κατάσταση. Το ζήτημα όμως είναι ότι βρέθηκε από κάτοικο της περιοχής ο οποίος το ξεκόλλησε και το έφερε στην επιφάνεια και στους επιστήμονες. Υπέδειξε βέβαια μεταγενέστερα το σημείο που το βρήκε αλλά σίγουρα είχαν χαθεί πολύτιμα τεκμήρια αφού η ανακάλυψή του δεν έγινε από ειδικούς που θα έδιναν περισσότερα επιστημονικά στοιχεία με βάση την ακριβή του θέση» ανέφερε ο κ.Ντάρλας υποδεικνύοντας την περιοχή που εκτιμάται ότι ήταν το κρανίο. «Η μοναδικότητά του», συνεχίζει, «έγκειται και στο γεγονός ότι ήταν σχεδόν άθικτο».

Όπως αναφέρεται στην έκδοση του 2007 του ΑΠΘ με τίτλο «Πετράλωνα, ένα σπήλαιο, μια προ…ιστορία» που υπογράφουν οι Ευαγγελία Τσουκαλά και Γιώργος Κουφός, το κρανίο των Πετραλώνων τοποθετείται στο είδος Homo heidelbergensis. Στο είδος αυτό τοποθετείται μια σειρά κρανίων που ουσιαστικά περιλαμβάνουν όλες τις μορφές, οι οποίες αποτελούν την μετάβαση από το Homo erectus στο Homo sapiens και που αναφέρονται ως αρχαϊκοί Homo sapiens.

Ο ανθρωπολόγος Άρης Πουλιανός, που ασχολήθηκε για πολλά χρόνια με το εύρημα, εκτίμησε ότι πρόκειται για τον αρχαιότερο Ευρωπαίο και τον ονόμασε «Αρχάνθρωπο». Η χρονολόγηση του κρανίου έγινε αντικείμενο διαμάχης και βρέθηκε στο επίκεντρο των πολυετών αγώνων για τη λειτουργία του σπηλαίου μεταξύ του αείμνηστου Πουλιανού και της Ανθρωπολογικής εταιρίας του και του ΥΠΠΟ. Συγκεκριμένα το 1981 ο ΕΟΤ παραχώρησε στην Ανθρωπολογική Εταιρία την λειτουργία του σπηλαίου αλλά όταν ο χώρος χαρακτηρίστηκε μετέπειτα αρχαιολογικός, έγινε διοικητική αποβολή και ο ΕΟΤ κατήγγειλε τη σύμβαση. Ακολούθησε σκληρή δικαστική διαμάχη που κατέληξε τον Απρίλιο του 2011 με την οριστική αποβολή του Πουλιανού από το σπήλαιο Πετραλώνων.

«Το ζήτημα είναι ότι το σπήλαιο είχε κατοικηθεί από ανθρώπους, κάτι που έχει αμφισβητηθεί, αφού βρέθηκαν αποφάγια, εργαλεία και τα υποπροϊόντα της κατασκευής των λίθινων εργαλείων και αποτελεί αρχαιολογική θέση» ξεκαθαρίζει ο κ.Ντάρλας.

200.000 χρόνων η ηλικία του κρανίου

Τα πρώτα ευρήματα του σπηλαίου, από το 1960 μέχρι τα μέσα του ’70 και φυσικά το περίφημο κρανίο, φυλάσσονται στο Moυσείo Γεωλογίας – Παλαιoντoλoγίας – Παλαιοανθρωπολογίας που διοικείται από πενταμελή επιστημονική επιτροπή και στεγάζεται στο ισόγειο του κτιρίου της Σχολής Θετικών Επιστημών του ΑΠΘ.

«Το κρανίο είναι ένα παλαιοντολογικό εύρημα, δεν είναι αρχαιολογικό. Οι αρχαιολόγοι ασχολούνται με τις πολιτιστικές εκδηλώσεις του ανθρώπου, εμείς ασχολούμαστε με τα κόκκαλα, με φυσική ανθρωπολογία» λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η καθηγήτρια Παλαιοντολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και μέλος της διοίκησης του Μουσείου, Ευαγγελία Τσουκαλά.

Όπως εξηγεί, χρονολογικά το κρανίο έχει προσδιοριστεί στα 200.000 χρόνια, όμως δεν είναι η ηλικία του αλλά η κατάσταση της διατήρησής του που το κάνει να είναι μοναδικό στον πλανήτη. «Βρέθηκε ολόκληρο και ακόμη συνεχίζονται οι μελέτες και μέσα στο ενδοκρανιακό του αποτύπωμα» συμπληρώνει.

Όσο για την επαναλειτουργία του σπηλαίου αλλά και το επικείμενο άνοιγμα του Μουσείου Πετραλώνων που είχε κλείσει για εργασίες μαζί με το σπήλαιο, η κ.Τσουκαλά ανέφερε ότι γίνονται χωρίς την παρουσία του ΑΠΘ, κάτι που δεν θα έπρεπε να γίνει. «Δεοντολογικά, εφόσον το ΑΠΘ πήγε πρώτο έπρεπε να κληθεί και να ζητηθεί η συνεργασία του» καταλήγει.

Σύμφωνα με το υπουργείο Πολιτισμού το ποσοστό συμμετοχής στη σάση εργασίας, στην οποία έδωσε τα παρών και ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, Στέφανος Κασσελάκης, ήταν 3,65% ή σε απόλυτους αριθμούς 66 υπάλληλοι σε σύνολο 1.809.

Η ανακοίνωση του υπουργείου Πολιτισμού

Σύμφωνα με τις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού, στην χθεσινή πανελλήνια στάση εργασίας, της Πανελλήνιας Ένωσης Υπαλλήλων Φύλαξης Αρχαιοτήτων, επί συνόλου 1.809 υπαλλήλων συμμετείχαν 66 υπάλληλοι, δηλαδή ποσοστό 3.65%.

Σήμερα αποκαθίσταται και αναδεικνύεται ο Ναός της Παρηγορήτισσας, στην Άρτα μετά την ολοκλήρωση των σχετικών μελετών από το υπουργείο Πολιτισμού.

Η αρχιτεκτονική μελέτη αφορά στη βελτίωση του μνημείου όσον αφορά στην αρχική φέρουσα ικανότητά του. Συνοπτικά, στο ισόγειο, προβλέπεται να καθαιρεθούν τα επιχρίσματα που παραμένουν στο εσωτερικό του περιστώου. Το δάπεδο αποκαθίσταται στην ίδια μορφή, μετά τις απαιτούμενες στατικές παρεμβάσεις.

Καθαιρείται η μεταλλική σκάλα πρόσβασης στον όροφο και κατασκευάζεται νέα στην ίδια θέση.

Εσωτερικά προβλέπονται τοπικές ενισχύσεις κιονόκρανων και κιόνων που έχουν αστοχήσει. Από τις στέγες καθαιρούνται οι επικαλύψεις με κεραμίδια των πέντε τρούλων και των κεραιών της σταυρικής κάλυψης, όπως και του βάθρου του τυμπάνου του κεντρικού τρούλου.

Το μοναστικό συγκρότημα, εξάλλου, θα παραμείνει κλειστό έως ότου ολοκληρωθούν οι εργασίες καθαρισμού και αποκατάστασης των ζημιών στους χώρους υγιεινής ώστε να αποδοθεί το συντομότερο δυνατό στο κοινό. «Δόθηκαν 50.000 ευρώ και θα κάνουμε τις αναγκαίες εργασίες στερέωσης, καθαρισμού του χώρου, όλα όσα πρέπει να γίνουν για την αποκατάσταση των ζημιών», δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Βοιωτίας Αλεξάνδρα Χαραμή, που μας παρέπεμψε στις πληροφορίες που έδωσε στη δημοσιότητα το υπουργείο Πολιτισμού μια μέρα μετά τη φωτιά, η οποία ξέσπασε την περασμένη Τετάρτη 23 Αυγούστου.

📌#Πυρκαγιά στον Περιβάλλοντα Χώρο και εντός της Ιεράς Μονής Οσίου Λουκά

➡️Το Καθολικό της Μονής, ο Ναός της Παναγίας, η Κρύπτη, το Φωτάναμα, το Βορδονάρειο και οι Βορειοανατολικές Στοές δεν υπέστησαν ουδεμία βλάβη.

🔗https://t.co/tQSLjFMz9C#MinCultureGr #φωτιά pic.twitter.com/88XO7cnUjt

— Υπουργείο Πολιτισμού (@cultureGR) August 24, 2023

Όπως αναφέρει η ανακοίνωση του υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού, «με την έγκαιρη και συντονισμένη παρέμβαση της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας και χάρη στις εργασίες συστηματικής αποψίλωσης του περιβάλλοντος χώρου, που είχαν προηγηθεί, από τον Δήμο Διστόμου-Αράχοβας- Αντίκυρας, το Καθολικό της Μονής, ο Ναός της Παναγίας, η Κρύπτη, το Φωτάναμα, το Βορδονάρειο και οι Βορειοανατολικές Στοές δεν υπέστησαν ουδεμία βλάβη», ενώ «χάρη στις άμεσες ενέργειες του προσωπικού της Εφορείας Αρχαιοτήτων Βοιωτίας, αμέσως μετά την εκδήλωση της πυρκαγιάς, σε πολύ μικρή απόσταση από τη Μονή, απομακρύνθηκαν, με ταχύτητα και ασφάλεια, επισκέπτες και προσκυνητές, που εκείνη την ώρα βρίσκονταν εντός του μνημείου». Το πέρασμα της πυρκαγιάς, όμως, έβλαψε τμήμα του περιβάλλοντος χώρου της Μονής, το εγκαταλελειμμένο κελί του μοναχού Ιωάσαφ, του 19ου αιώνα, που κατέρρευσε, τους χώρους υγιεινής των επισκεπτών -για να μην αναφερθούμε στην οικολογική καταστροφή που προκάλεσε η φωτιά στην περιοχή.

Έτσι, σύμφωνα με την ίδια ανακοίνωση, δόθηκαν άμεσα οδηγίες από την υπουργό Πολιτισμού Λ. Μενδώνη για σωστικές επεμβάσεις στον χώρο, δηλαδή απομάκρυνση και καθαρισμό των προϊόντων την πυρκαγιάς, επισκευή των χώρων υγιεινής, εκτίμηση της ζημίας του τμήματος της Νοτιοανατολικής Πτέρυγας, όπου βρισκόταν το κελί του μοναχού Ιωάσαφ. Πολύ σημαντικό είναι επίσης το γεγονός ότι επίκειται η εισαγωγή στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (ΚΑΣ) της επικαιροποιημένης μελέτης πυρόσβεσης που έχει εκπονήσει η Εφορεία Αρχαιοτήτων Βοιωτίας -και η οποία έχει ελεγχθεί από την Πυροσβεστική Υπηρεσία-, προκειμένου αμέσως μετά να ξεκινήσει η διαδικασία δημοπράτησης του έργου.

Η Μονή Οσίου Λουκά, στη δυτική πλαγιά του Όρους Ελικών, κάτω από την ακρόπολη του Αρχαίου Στείριου, είναι το καλύτερα διατηρημένο μοναστηριακό συγκρότημα της μεσοβυζαντινής περιόδου στην Ελλάδα. Αποτελείται από το σύμπλεγμα δύο εκκλησιών, τη μονή της Παναγίας και το Καθολικό του Οσίου Λουκά, που πλαισιώνονται από κελιά και βοηθητικά κτίσματα.

Ο παλαιότερος ναός που είναι αφιερωμένος στην Παναγία χρονολογείται στο β’ μισό τού 10ου αι. Το καθολικό του ανήκει στον τύπο του σύνθετου σταυροειδούς εγγεγραμμένου τετρακιόνιου ναού που αναπτύχθηκε αρχικά στην Κωνσταντινούπολη. Είναι ο πρώτος ναός αυτού του τύπου στην Ελλάδα και πρότυπο για όλους τους ναούς της ονομαζόμενης «ελλαδικής σχολής», με κύριο χαρακτηριστικό την επιμελημένη εξωτερική εμφάνιση με την πλινθοπερίκλειστη τοιχοποιία και τον πλίνθινο διάκοσμο. Τετρακιόνιος ονομάζεται επειδή ο κεντρικός τρούλος στηρίζεται σε τέσσερις κίονες ελεύθερους στο μέσο του ενιαίου χώρου. Ο τρούλος είναι οκτάπλευρος, στέφεται με τοξωτά γείσα και έχει ένθετους κιονίσκους στις ακμές των πλευρών που απολήγουν σε υδρορροές με μορφή λεοντοκεφαλής. Αυτά είναι τα κύρια χαρακτηριστικά του λεγόμενου «αθηναϊκού» τρούλου, επειδή χρησιμοποιήθηκε σε μεγάλο αριθμό αθηναϊκών μνημείων. Όμως η εμφάνισή του στο ναό της Παναγίας αποτελεί το παλαιότερο γνωστό παράδειγμα. Η μοναδική τοιχογραφία που σώθηκε από την αρχική διακόσμηση του ναού της Παναγίας ιστορεί την εμφάνιση του αρχάγγελου Μιχαήλ στον Ιησού του Ναυή πριν από την άλωση της Ιεριχούς. Τοιχογραφίες διασώζονται και στο νότιο σκέλος του σταυρού και το διακονικό. Παριστάνονται συνολικά πέντε μορφές ιεραρχών, που έχουν χρονολογηθεί στο τέλος του 12ου αι.

Το Καθολικό του Οσίου Λουκά, που κτίσθηκε στις πρώτες δεκαετίες του 11ου αι. για να στεγάσει το λείψανο του Οσίου, είναι μεγαλύτερο στις διαστάσεις με υπόγεια κρύπτη. Τα ψηφιδωτά, που διακοσμούν τους τοίχους του καθολικού και χρονολογούνται γύρω στη δεύτερη και τρίτη δεκαετία του 11ου αι., αποτελούν κορυφαία αριστουργήματα της βυζαντινής τέχνης. Το Καθολικό του Οσίου Λουκά ανήκει στον αρχιτεκτονικό τύπο των ηπειρωτικών σύνθετων οκταγωνικών ναών λόγω της στήριξης του τρούλου σε οκτώ σημεία. Θεωρείται ο πρώτος αυτού του τύπου στην Ελλάδα. Το καθολικό του Οσίου Λουκά χαρακτηρίζεται για τον ευρύ τρούλο του (διάμετρο περίπου 9 μ.) και αντίστοιχα το διευρυμένο ενιαίο τετράγωνο χώρο κάτω από αυτόν. Το βάρος του τρούλου φέρουν οκτώ ογκώδεις πεσσοί που γεφυρώνονται σε μεγάλο ύψος από τέσσερα μεγάλα τόξα ανάμεσα σε τέσσερα ημιχώνια. Από τα παρεκκλήσια που πλαισιώνουν τον τετράγωνο πυρήνα, ιδιαίτερη σημασία έχει το βορειανατολικό γιατί εκεί, και στο σημείο επικοινωνίας με τη βόρεια κεραία του σταυρού, έχει τοποθετηθεί η μαρμάρινη λειψανοθήκη του οσίου. Πρόκειται για το τμήμα του καθολικού που συνδέεται με τον ναό της Παναγίας, διευκολύνοντας τη διέλευση των προσκυνητών μπροστά από το ιερό λείψανο και την είσοδό τους στο ναό της Παναγίας. Ταυτόχρονα με το καθολικό κτίσθηκε η κρύπτη, που έχει σε κάτοψη το σχήμα σταυροειδούς τετρακιόνιου ναού. Στην κρύπτη στεγάζεται ο αρχικός τάφος του οσίου Λουκά, που βρίσκεται στον βόρειο τοίχο, ακριβώς κάτω από τον χώρο του καθολικού, όπου τοποθετήθηκε η λειψανοθήκη του οσίου. Δύο ακόμα τάφοι στην κρύπτη ανήκουν σε επιφανείς ηγούμενους του μοναστηριού.

Η πρώτη μοναστική κοινότητα ιδρύθηκε από τον ίδιο τον όσιο, που εγκαταστάθηκε στην περιοχή το 946, σύμφωνα με το κείμενο του Βίου του. Με τη χρηματοδότηση του στρατηγού του θέματος της Ελλάδος, του Κρηνίτη Αροτρά, ο όσιος Λουκάς κατασκεύασε ναό της Αγίας Βαρβάρας. Μετά το θάνατό του, το 953, η φήμη ότι το λείψανό του ήταν θαυματουργό έκανε πλήθος πιστών να συρρέουν στο μοναστήρι και τα αρχικά κτίσματα έδωσαν τη θέση τους σε μνημειωδέστερα. Οι τεράστιες δαπάνες που απαιτήθηκαν για την ανέγερση και η ποιότητα και η πολυτέλεια των υλικών φανερώνουν όχι μόνο την εύνοια Βυζαντινών αυτοκρατόρων και αξιωματούχων αλλά και τη μετάκληση συνεργείων από την Κωνσταντινούπολη.

Το μοναστήρι ήταν τόσο ισχυρό κατά τον 11ο αιώνα, ώστε ίδρυσε δύο μετόχια στην Εύβοια και ένα στην Αντίκυρα με διώροφο ναό οκταγωνικού τύπου, σήμερα εξαφανισμένο. Μετά την ανέγερση και των συνοδευτικών κτισμάτων, το συγκρότημα οχυρώθηκε, όμως ελάχιστα λείψανα από την αρχική αυτή οχύρωση σώζονται σήμερα. Ο Ρώσος μοναχός Barskij, ο οποίος απεικόνισε τα κτήρια αυτά στα μέσα του 18ου αιώνα, δίνει καλή εικόνα για τη μορφή της οχύρωσης και γενικά της μονής. Οι πτέρυγες των κελιών, που άρχισαν να ανοικοδομούνται συστηματικά τον 17ο αιώνα, υπέστησαν μεγάλες βλάβες κατά τη Φραγκοκρατία και την Πρώιμη Τουρκοκρατία. Σημαντικές καταστροφές προκάλεσαν στη μονή τα οθωμανικά στρατεύματα κατά την Ελληνική Επανάσταση και οι βομβαρδισμοί του 1943 κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Αναστηλωμένο σε μεγάλο βαθμό σήμερα όλο το συγκρότημα, εντάχθηκε το 1990 στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, εγγραφή που έγινε μαζί με τη Μονή Δαφνίου και Νέα Μονή Χίου. Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό (https://whc.unesco.org/en/list/537/), αν και τα τρία αυτά μοναστήρια της μεσοβυζαντινής περιόδου είναι γεωγραφικά απομακρυσμένα μεταξύ τους, ανήκουν στην ίδια τυπολογική σειρά και μοιράζονται τα ίδια αισθητικά και αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά.

Στο πλαίσιο της πρόσκλησης εκδήλωσης ενδιαφέροντος του ΥΠΠΟ υποβλήθηκαν συνολικά 52 προτάσεις εκ των οποίων εγκρίθηκαν οι 36 .

Η πρόσκληση έχει ως στόχο την προώθηση και την υποστήριξη κινηματογραφικών και οπτικοακουστικών δράσεων, όπως ημερίδες, συμπόσια, εκπαιδευτικά προγράμματα, συμμετοχή σε διεθνείς διοργανώσεις κ.ά., καθώς και των κινηματογραφικών φεστιβάλ, που συμβάλλουν στην ανάπτυξη και προώθηση της κινηματογραφικής τέχνης.

Η Γνωμοδοτική Επιτροπή Κινηματογράφου για την αξιολόγηση αιτημάτων επιχορήγησης ή/και παροχής αιγίδας αποτελούμενη από τους :

Μάριο Κωστάκη, Προϊστάμενο της Γενικής Διεύθυνσης Σύγχρονου Πολιτισμού του ΥΠΠΟΑ
Μαργαρίτα Αλεξομανωλάκη, Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Παραστατικών Τεχνών και Κινηματογράφου του ΥΠΠΟΑ
Έλενα Νεοφωτίστου, δημοσιογράφο
Βασίλη Τερζόπουλο, προγραμματιστή φεστιβάλ – συγγραφέα
Ελένη Χανδρινού, σύμβουλο – παραγωγό οπτικοακουστικών

μελέτησε διεξοδικά τα αιτήματα και γνωμοδότησε ομόφωνα για την οικονομική ενίσχυση ή/και παροχή αιγίδας κατά περίπτωση σε 36 φορείς.

Όπως ανακοίνωσε το υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού, οι συγκεκριμένοι κινηματογράφοι της Αθήνας δεν πληρούν τις προϋποθέσεις του νόμου 4858/2021, που σημαίνει ότι δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως μνημεία και να έχουν αυξημένη προστασία της συγκεκριμένης νομοθεσίας.

Η ανακοίνωση για τους κινηματογράφους «Ιντεάλ» και «Άστορ»

«Σύμφωνα με τον ν. 4858/2021 (περί προστασίας των αρχαιοτήτων και εν γένει της πολιτιστικής κληρονομιάς), το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού είναι αρμόδιο μόνον για τον χαρακτηρισμό της χρήσης ακινήτου, αποκλειστικά σε περίπτωση που το τελευταίο έχει χαρακτηρισθεί ως μνημείο, αρχαιολογικός χώρος ή ιστορικός τόπος, κατά τις διατάξεις του προαναφερθέντος νόμου

Οι συγκεκριμένοι κινηματογράφοι, “Ιντεάλ” και “Άστορ”, δεν πληρούν τις προϋποθέσεις που ορίζει ο νόμος 4858/2021, προκειμένου να χαρακτηριστούν ως μνημεία και να εμπίπτουν στην αυξημένη προστασία του συγκεκριμένου νόμου», αναφέρει το υπουργείο Πολιτισμού στη σχετική ανακοίνωση.

«Τον Δεκέμβριο του 2022 το ΥΠΠΟΑ απέστειλε τα ψηφίσματα και τις επιστολές φορέων του κινηματογράφου στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προκειμένου να τα χειριστεί κατ’ αρμοδιότητα», καταλήγει η ανακοίνωση του υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού για τους «Ιντεάλ» και «Άστορ».