Μεταξύ άλλων στην Έκθεση τονίζονται τα παρακάτω:

–         Παρά το δυσμενές διεθνές περιβάλλον, η ελληνική οικονομία συνεχίζει να αναπτύσσεται με σταθερό ρυθμό το 2025, επιδεικνύοντας αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα.

–         Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Τράπεζας της Ελλάδος ο ετήσιος ρυθμός μεγέθυνσης εκτιμάται στο 2,3% το τρέχον έτος, σημαντικά υψηλότερος από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.

–         Οι κύριες κινητήριες δυνάμεις της ανάπτυξης παραμένουν η ιδιωτική κατανάλωση και οι επενδύσεις, ενώ οι εξαγωγές θα συνεχίσουν να συνεισφέρουν θετικά, παρά τις πιέσεις από το εξωτερικό περιβάλλον.

–         Η δημοσιονομική πορεία της χώρας τα τελευταία χρόνια αποτυπώνει τη συνέπεια και την αποτελεσματικότητα της ασκούμενης οικονομικής πολιτικής.

–         Οι εντατικές προσπάθειες για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής αποδίδουν πλέον απτά και μετρήσιμα αποτελέσματα.

–         Το πρωτογενές πλεόνασμα το 2024 ανήλθε στο 4,8% του ΑΕΠ –σημαντικά υψηλότερο από τις αρχικές προβλέψεις- και το ύψος του υπερέβη κατά πολύ τις πληρωμές τόκων οδηγώντας σε συνολικό πλεόνασμα του προϋπολογισμού σε επίπεδο γενικής κυβέρνησης ίσο προς 1,3% του ΑΕΠ.

–         Οι επιδόσεις αυτές αποτελούν ιστορικό ορόσημο για τα δημοσιονομικά δεδομένα τουλάχιστον της τελευταίας τριακονταετίας ενώ το δημόσιο χρέος συνεχίζει να αποκλιμακώνεται με γρήγορο ρυθμό.

–         Συμπερασματικά η Έκθεση καταλήγει τονίζοντας πως η νέα γεωοικονομική συγκυρία καθιστά αναγκαία μία πιο φιλόδοξη ευρωπαϊκή απάντηση, με στόχο την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ταυτόχρονα διαφαίνεται μία ιστορική ευκαιρία για την Ευρώπη και για τον ρόλο του ευρώ ως διεθνούς αποθεματικού νομίσματος. 

Όπως σημειώνει στην Έκθεση της η ΤτΕ, αυτοί οι ρυθμοί ανάπτυξης είναι υψηλότεροι από το μέσο όρο της ευρωζώνης, συμβάλλοντας στη σταδιακή σύγκλιση του πραγματικού κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ελλάδος προς το μέσο επίπεδο της ΕΕ.

Βασικότερη συνιστώσα της μεγέθυνσης αναμένεται να είναι η κατανάλωση, ενώ οι επενδύσεις και οι εξαγωγές θα συνεχίσουν να συμβάλλουν θετικά. Οι άμεσες επιπτώσεις στο ΑΕΠ της Ελλάδος από την επιβολή δασμών εκτιμώνται περιορισμένες, καθώς οι ΗΠΑ δεν αποτελούν σημαντική αγορά για τις ελληνικές εξαγωγές αγαθών, αντιπροσωπεύοντας μερίδιο μικρότερο από 5% στις συνολικές εξαγωγές το 2024. Οι επιπτώσεις για την Ελλάδα θα είναι κυρίως έμμεσες, με βασικότερο δίαυλο μετάδοσης τη μείωση της εξωτερικής ζήτησης της ευρωζώνης και δευτερευόντως την αύξηση της αβεβαιότητας. 

Πληθωρισμός

Ο πληθωρισμός βάσει του Εναρμονισμένου Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΕνΔΤΚ) θα συνεχίσει να αποκλιμακώνεται την επόμενη τριετία. Το 2025 αναμένεται να διαμορφωθεί στο 2,5%, αντανακλώντας την επιμονή του πληθωρισμού των υπηρεσιών, λόγω κυρίως των αναμενόμενων αυξήσεων των αμοιβών εργασίας και των ενοικίων και των πιέσεων από την υψηλή τουριστική ζήτηση.

O πυρήνας του πληθωρισμού θα παραμείνει σε υψηλά επίπεδα, παρουσιάζοντας σημαντική απόκλιση από το μέσο όρο της ευρωζώνης και αντανακλώντας εν μέρει το θετικό παραγωγικό κενό της ελληνικής οικονομίας. Ωστόσο, αναμένεται να μειωθεί αισθητά στο 2,2% έως το 2027, εξαιτίας της αποκλιμάκωσης κυρίως του πληθωρισμού των μη ενεργειακών βιομηχανικών αγαθών.

Επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας εν μέσω αυξημένης αβεβαιότητας

Η παγκόσμια οικονομία οδηγείται σε περαιτέρω επιβράδυνση το 2025 υπό το βάρος ενός πιο περιοριστικού περιβάλλοντος για το διεθνές εμπόριο και μιας απότομης αύξησης της αβεβαιότητας εξαιτίας της εμπορικής και οικονομικής πολιτικής των ΗΠΑ, αλλά και λόγω της αναζωπύρωσης των γεωπολιτικών εντάσεων.

H ανακοίνωση της επιβολής “ανταποδοτικών” δασμών από τις ΗΠΑ σχεδόν σε όλους τους εμπορικούς εταίρους τους στις αρχές Απριλίου του 2025 προκάλεσε αναταραχή στις διεθνείς αγορές μετοχών και ομολόγων. Σε αυτό το περιβάλλον, για πρώτη φορά από τη δεκαετία του 1970, παρατηρείται αυξημένη επιφυλακτικότητα των επενδυτών έναντι των αμερικανικών ομοσπονδιακών ομολόγων, καθώς ρευστοποιήθηκαν επενδυτικές θέσεις σε αυτά και ταυτόχρονα οι επενδυτές αναζητούσαν ασφαλή καταφύγια.

Πρόκειται για εξέλιξη με ιστορική βαρύτητα, που υποδηλώνει τη μειωμένη εμπιστοσύνη των επενδυτών στην οικονομική πολιτική των ΗΠΑ, αντικατοπτρίζοντας βαθύτερες ανησυχίες για τη μακροοικονομική σταθερότητα και τη δημοσιονομική πορεία των ΗΠΑ. Από μόνο του αυτό το γεγονός λειτουργεί ως καταλύτης στο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα, καθώς διαβρώνεται η θέση των αμερικανικών ομοσπονδιακών ομολόγων ως ομολόγων αναφοράς χωρίς κίνδυνο. Ταυτόχρονα, στη ζώνη του ευρώ καταγράφηκαν καθαρές εισροές σε μακροπρόθεσμα ομόλογα και στην αγορά χρήματος, ενώ σημειώθηκε και ανατίμηση του ευρώ, καθώς οι ευρωπαϊκοί τίτλοι αποτελούν ένα σταθερό και ασφαλές επενδυτικό καταφύγιο, αναδεικνύοντας μια σημαντική ευκαιρία για την ευρωπαϊκή οικονομία, με ενίσχυση του ρόλου του ευρώ ως διεθνούς αποθεματικού νομίσματος.

Η οικονομία της ζώνης του ευρώ επέδειξε ανθεκτικότητα στις αρχές του 2025, ωστόσο η ανάπτυξη υπόκειται σε καθοδικούς κινδύνους. Ο υψηλός βαθμός αβεβαιότητας, ως απόρροια των επιδεινούμενων συνθηκών στο διεθνές εμπόριο, της εντεινόμενης γεωπολιτικής αστάθειας και της μεταβλητότητας στις χρηματοπιστωτικές αγορές, αποδυναμώνει τα κίνητρα για επενδύσεις και υπονομεύει την καταναλωτική εμπιστοσύνη. Παρά τις προκλήσεις που πηγάζουν από το εξωτερικό περιβάλλον, η οικονομική δραστηριότητα επιταχύνθηκε το α΄ τρίμηνο του 2025, κυρίως λόγω της αύξησης των επενδύσεων και των εξαγωγών εν αναμονή υψηλότερων δασμών. 

Το πρώτο πεντάμηνο του 2025 η διαδικασία αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού στην ευρωζώνη συνεχίστηκε. Οι περισσότεροι δείκτες υποκείμενου πληθωρισμού υποδηλώνουν ότι ο γενικός πληθωρισμός, μετά από μια παροδική υποχώρηση κάτω από το στόχο, πρόκειται να σταθεροποιηθεί διατηρήσιμα στο μεσοπρόθεσμο στόχο του 2%. Ως εκ τούτου, το Διοικητικό Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) τον Ιανουάριο, το Μάρτιο, τον Απρίλιο και τον Ιούνιο μείωσε, κατά 25 μονάδες βάσης κάθε φορά, το επιτόκιο της διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων. 

Ελληνική οικονομία: Διατήρηση της αναπτυξιακής δυναμικής παρά την αύξηση της διεθνούς αβεβαιότητας – Επιμονή του πληθωρισμού

Παρά τη σημαντική ενίσχυση της αβεβαιότητας, το α΄ τρίμηνο του 2025, σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2024, ο ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας ήταν 2,2%. Στην εξέλιξη αυτή συνέβαλαν κυρίως η ιδιωτική και δημόσια κατανάλωση και οι εξαγωγές αγαθών, ενώ η συμβολή των εξαγωγών υπηρεσιών, των επενδύσεων και των εισαγωγών ήταν αρνητική. Παράλληλα, η απασχόληση αυξάνεται, το ποσοστό ανεργίας έχει υποχωρήσει σε μονοψήφια επίπεδα και η στενότητα στην αγορά εργασίας αποκλιμακώνεται. Οι βραχυχρόνιοι δείκτες οικονομικής δραστηριότητας στη βιομηχανία, τις κατασκευές και τις υπηρεσίες, παρά τις διακυμάνσεις, παραμένουν σε θετικό έδαφος. Οι προσδοκίες των επιχειρήσεων διατηρούν το δυναμισμό τους φθάνοντας σε υψηλά επίπεδα σε σύγκριση με τη ζώνη του ευρώ, σε αντίθεση με την εμπιστοσύνη των καταναλωτών, η οποία φαίνεται να επηρεάζεται από τις εξελίξεις στο διεθνές περιβάλλον.

Ο γενικός πληθωρισμός παρουσιάζει στοιχεία επιμονής, με αποτέλεσμα να καθυστερεί η αποκλιμάκωσή του σε σχέση με τον πληθωρισμό για το σύνολο της ζώνης του ευρώ. Ο γενικός πληθωρισμός παρέμεινε κατά μέσο όρο κοντά στο 3% τους πέντε πρώτους μήνες του 2025, ωστόσο το Μάιο αυξήθηκε στο 3,3% (έναντι 1,9% στην ευρωζώνη), κυρίως λόγω της αύξησης των τιμών στα είδη διατροφής και στα μη ενεργειακά βιομηχανικά αγαθά. Η επιμονή του πληθωρισμού των υπηρεσιών, λόγω μισθολογικών αυξήσεων, έμμεσων φόρων (στην εστίαση και στη διαμονή) και υψηλής, εξωτερικής κυρίως, ζήτησης (τουρισμός), εμποδίζει την ταχεία αποκλιμάκωσή του. 

Δημοσιονομικές εξελίξεις: Οι προσπάθειες αντιμετώπισης της φοροδιαφυγής οδηγούν σε διατηρήσιμη υπεραπόδοση των δημόσιων εσόδων – Μεγάλη υποχώρηση του λόγου δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ

Το 2024 καταγράφηκε για πρώτη φορά από το 2019 μεταστροφή του αποτελέσματος της γενικής κυβέρνησης από έλλειμμα 1,4% του ΑΕΠ το 2023 σε πλεόνασμα 1,3% του ΑΕΠ. Το πρωτογενές αποτέλεσμα της γενικής κυβέρνησης διαμορφώθηκε σε πλεόνασμα 4,8% του ΑΕΠ, υπερβαίνοντας σημαντικά την πρόβλεψη του Προϋπολογισμού. Οι επιδόσεις αυτές αποτελούν ιστορικό ορόσημο για τα δημοσιονομικά δεδομένα τουλάχιστον της τελευταίας τριακονταετίας. Παράλληλα, συγκριτικά με τις υπόλοιπες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), η Ελλάδα πέτυχε τη μεγαλύτερη μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ, κατά 10,3 ποσοστιαίες μονάδες σε 153,6% του ΑΕΠ. Η καλύτερη της προβλεπόμενης δημοσιονομική επίδοση το 2024 οφείλεται στην υπεραπόδοση των φορολογικών εσόδων έναντι των στόχων, καθώς και στη συγκράτηση των πρωτογενών δαπανών. Οι παράγοντες που συνέβαλαν στην υπεραπόδοση έναντι των δημοσιονομικών στόχων για το 2024 είναι διατηρήσιμοι, γεγονός που δημιούργησε μεγαλύτερο δημοσιονομικό χώρο και επέτρεψε την υιοθέτηση νέων μόνιμων δημοσιονομικών παρεμβάσεων από το 2025.

Χρηματοπιστωτικές εξελίξεις: Οι θετικές εγχώριες εξελίξεις λειτουργούν ως ανάχωμα στην αυξημένη διεθνή αβεβαιότητα

Το 2025 οι αποδόσεις των ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου έχουν ακολουθήσει τις εξελίξεις στις αποδόσεις των άλλων κρατικών ομολόγων της ευρωζώνης. Έτσι, αυξήθηκαν στα μέσα Μαρτίου, καθώς επηρεάστηκαν ανοδικά από την αύξηση των αποδόσεων των γερμανικών ομολόγων. Όμως, κατά τη διάρκεια της αναταραχής του Απριλίου στις διεθνείς αγορές, μειώθηκαν σε στενή συνάφεια με εκείνες των υπόλοιπων κρατικών ομολόγων της ζώνης του ευρώ. Οι αποδόσεις των ελληνικών τραπεζικών και λοιπών εταιρικών ομολόγων συνέχισαν να υποχωρούν παρά την αναταραχή του Απριλίου. Στις θετικές αυτές εξελίξεις συμβάλλουν οι συνεχιζόμενες αναβαθμίσεις της πιστοληπτικής αξιολόγησης του Ελληνικού Δημοσίου. Σε συνάφεια με τις αναβαθμίσεις της κρατικής πιστοληπτικής αξιολόγησης, συνεχίστηκαν οι αναβαθμίσεις των πιστοληπτικών αξιολογήσεων των ελληνικών τραπεζών.

Έτσι, γίνεται σαφές ότι οι θετικές εγχώριες εξελίξεις λειτουργούν ως ανάχωμα στην αυξημένη αβεβαιότητα που επικρατεί στο διεθνές χρηματοπιστωτικό περιβάλλον.

Οι τιμές των μετοχών στο Χρηματιστήριο Αθηνών συμβάδισαν εν πολλοίς με τις διεθνείς εξελίξεις, συνεχίζοντας την ανοδική τους πορεία στις αρχές του 2025, ενώ η σημαντική υποχώρηση που κατέγραψαν στις αρχές Απριλίου, λόγω της αναταραχής στις διεθνείς αγορές, αντιστράφηκε στη συνέχεια σε μεγάλο βαθμό. Σε κλαδικό επίπεδο, τη θετική επίδοση του γενικού δείκτη από τις αρχές του 2025 στήριξαν οι μετοχές των ελληνικών τραπεζών, ενώ οι περισσότεροι κλάδοι κατέγραψαν θετικές αποδόσεις. 

Τραπεζικός τομέας: Υποχώρηση των καταθέσεων, μείωση των επιτοκίων δανεισμού και αύξηση των χορηγήσεων 

Τα επιτόκια καταθέσεων προθεσμίας διατήρησαν πτωτική πορεία σε συνέπεια με τις μειώσεις των επιτοκίων πολιτικής του Ευρωσυστήματος, ενώ τα επιτόκια στις καταθέσεις διάρκειας μίας ημέρας (λογαριασμοί τρεχούμενοι, όψεως και ταμιευτηρίου) παρέμειναν ουσιαστικά αμετάβλητα. Η μείωση των επιτοκίων καταθέσεων προθεσμίας των νοικοκυριών υπήρξε πιο συγκρατημένη, προκειμένου να αποθαρρύνει μετακινήσεις αποταμιευτικών κεφαλαίων προς εναλλακτικές τοποθετήσεις. 

Μετά από συνολική ετήσια αύξηση κατά 8,6 δισεκ. ευρώ το 2024, τους τέσσερις πρώτους μήνες του 2025 το απόθεμα των καταθέσεων του ιδιωτικού τομέα κατέγραψε σωρευτική μείωση κατά 4,9 δισεκ. ευρώ και διαμορφώθηκε τον Απρίλιο του 2025 σε 198,4 δισεκ. ευρώ. Η διατήρηση των επιτοκίων καταθέσεων σε χαμηλά επίπεδα (τόσο σε ονομαστικούς όσο και σε πραγματικούς όρους) ενθάρρυνε τη μετατόπιση σημαντικού ύψους διαθεσίμων προς άλλες αποταμιευτικές επιλογές, οι οποίες προσφέρουν καλύτερες αποδόσεις. 

Το κόστος τραπεζικού δανεισμού των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών εν γένει υποχώρησε το τρέχον έτος, σε συνέπεια με την κατεύθυνση της νομισματικής πολιτικής του Ευρωσυστήματος. Το κόστος τραπεζικού δανεισμού των επιχειρήσεων μειώθηκε κατά τι περισσότερο, καθώς η πλειονότητα των νέων χορηγήσεων έφερε επιτόκιο κυμαινόμενο ή σταθερό έως ένα έτος. Όσον αφορά τα νοικοκυριά, η ενσωμάτωση των μειώσεων των επιτοκίων πολιτικής στα τραπεζικά επιτόκια χορηγήσεων υπήρξε πιο περιορισμένη από ό,τι για τις επιχειρήσεις, καθώς μεγαλύτερο μερίδιο των νέων δανείων είχε σταθερό επιτόκιο. 

Τον Απρίλιο του 2025 ο ετήσιος ρυθμός αύξησης της χρηματοδότησης προς τις μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις (ΜΧΕ) διαμορφώθηκε στο υψηλότερο επίπεδο (17,2%) που έχει παρατηρηθεί από τις αρχές του 2009. Tην παροχή επιχειρηματικών πιστώσεων υποβοήθησαν τα προγράμματα συγχρηματοδότησης και εγγυοδοσίας αναπτυξιακών φορέων, καθώς και τα τραπεζικά δάνεια συγχρηματοδότησης των επενδυτικών σχεδίων τα οποία εντάσσονται στο Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF). 

Ο ρυθμός ανόδου των καταναλωτικών δανείων το α΄ τετράμηνο του 2025 σημείωσε μικρή επιβράδυνση. Αντίθετα, ο ρυθμός συρρίκνωσης των στεγαστικών δανείων περιορίστηκε. Η ετήσια μείωση των τραπεζικών επιτοκίων για στεγαστικά δάνεια συμβάλλει θετικά στη ζήτηση πιστώσεων, η οποία ενισχύεται και από την άνοδο του δείκτη τιμών των κατοικιών. Τα προγράμματα “Σπίτι μου ΙΙ” και “Αναβαθμίζω το Σπίτι μου” επίσης στηρίζουν τη χορήγηση στεγαστικών δανείων από τις εγχώριες τράπεζες.

Τραπεζικό σύστημα: Βελτίωση των θεμελιωδών μεγεθών και αναβαθμίσεις του αξιόχρεου των τραπεζών

Το 2024 και το α΄ τρίμηνο του 2025 συνεχίστηκαν οι αναβαθμίσεις του αξιόχρεου των τραπεζών, εξέλιξη που αντανακλά τη βελτίωση των θεμελιωδών μεγεθών τους, την ενίσχυση του πλαισίου μακροπροληπτικής πολιτικής και τις θετικές επιδράσεις από τις αναβαθμίσεις της κρατικής πιστοληπτικής αξιολόγησης.

Το α΄ τρίμηνο του 2025 η κερδοφορία των ελληνικών τραπεζών αυξήθηκε σε ετήσια βάση, αντανακλώντας κυρίως την αύξηση των εσόδων από προμήθειες και τη μείωση των προβλέψεων για τον πιστωτικό κίνδυνο. Τα στοιχεία του α΄ τριμήνου του 2025 δείχνουν ότι συνεχίζεται η ενίσχυση των δεικτών κεφαλαιακής επάρκειας των ελληνικών τραπεζών, ενώ βελτιώθηκε περαιτέρω η ποιότητα του δανειακού τους χαρτοφυλακίου και η ρευστότητά τους διατηρήθηκε σε υψηλά επίπεδα. 

Κίνδυνοι και αβεβαιότητες

Οι κίνδυνοι που περιβάλλουν τις προβλέψεις της Τράπεζας της Ελλάδος για την ανάπτυξη είναι κυρίως καθοδικοί. Αναλυτικότερα, κινδύνους για τις βραχυχρόνιες προοπτικές της ελληνικής οικονομίας αποτελούν: (α) η περαιτέρω αύξηση του προστατευτισμού στο διεθνές εμπόριο και πιο σημαντική της αναμενόμενης επιβράδυνση της οικονομίας της ευρωζώνης, (β) οι ισχυρότερες αρνητικές επιδράσεις στο παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον, στις διεθνείς χρηματοπιστωτικές συνθήκες και στην αγορά ενέργειας από τη γενικευμένη αβεβαιότητα και τις οξυνόμενες γεωπολιτικές εντάσεις, (γ) η μεγαλύτερη στενότητα στην αγορά εργασίας και ενδεχόμενες υψηλότερες μισθολογικές πιέσεις, (δ) ενδεχόμενες φυσικές καταστροφές που συνδέονται με τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, (ε) ο χαμηλότερος του αναμενομένου ρυθμός απορρόφησης και αξιοποίησης των κονδυλίων του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και (στ) η βραδύτερη του αναμενομένου υλοποίηση των απαραίτητων μεταρρυθμίσεων, με δυσμενείς επιδράσεις στην παραγωγικότητα της ελληνικής οικονομίας.

Προκλήσεις

Παρά τις αξιόλογες επιτυχίες και την ανθεκτικότητα που έχει επιδείξει η ελληνική οικονομία τα τελευταία χρόνια, εξακολουθούν να υπάρχουν εμπόδια και προκλήσεις που δρουν ανασταλτικά στην αναπτυξιακή δυναμική της χώρας. Το επιχειρηματικό περιβάλλον στην Ελλάδα επιβαρύνεται από το σχετικά επαχθές και συχνά μεταβαλλόμενο κανονιστικό και διοικητικό πλαίσιο που στερείται διαφάνειας και από ένα νομικό σύστημα που δεν θεωρείται αρκετά αποτελεσματικό και προστατευτικό των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας. Οι κανονιστικοί φραγμοί, η παραοικονομία και η περιορισμένη πρόσβαση στη χρηματοδότηση, ειδικά για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, συνεχίζουν να παρεμποδίζουν τον ανταγωνισμό, τις ιδιωτικές επενδύσεις και την αύξηση της παραγωγικότητας. Οι αναντιστοιχίες δεξιοτήτων, τα χαμηλά αποτελέσματα εκπαίδευσης, η υστέρηση σε βασικές δεξιότητες και η έλλειψη κατάλληλων κινήτρων αποθαρρύνουν τους ανθρώπους από την αναζήτηση εργασίας και περιορίζουν την καινοτομία. 

Προτάσεις πολιτικής

Για να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις που σχετίζονται με τις εγχώριες διαρθρωτικές αδυναμίες, αλλά και οι αβεβαιότητες που συνδέονται με το παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον, και για να διασφαλιστεί η σταθερότητα και η ανθεκτικότητα της ελληνικής οικονομίας, προτείνονται οι ακόλουθες μεταρρυθμίσεις και παρεμβάσεις πολιτικής. 

Η διασφάλιση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους πρέπει να παραμείνει προτεραιότητα της δημοσιονομικής πολιτικής. Για το λόγο αυτό, καθοριστικής σημασίας είναι η συμμόρφωση με τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες. Παράλληλα, η σχεδιαζόμενη πρόωρη αποπληρωμή του υπολειπόμενου ποσού των δανείων του πρώτου προγράμματος οικονομικής προσαρμογής, με χρήση των ταμειακών διαθεσίμων, θα υποβοηθήσει την ταχύτερη αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους σε σύγκριση με τον υφιστάμενο μεσοπρόθεσμο στόχο, θα οδηγήσει σε αισθητή μείωση των μελλοντικών ακαθάριστων χρηματοδοτικών αναγκών, θα περιορίσει το κόστος εξυπηρέτησης και θα ενισχύσει τη βιωσιμότητα του χρέους. 

Από την άλλη πλευρά, χρειάζονται και δημοσιονομικές μεταρρυθμίσεις που καθιστούν τη δημοσιονομική πολιτική φιλικότερη προς την ανάπτυξη. Προτεραιότητα σε αυτόν τον τομέα αποτελούν οι μεταρρυθμίσεις που αποσκοπούν στην ενίσχυση της αποτελεσματικότητας και της κοινωνικής δικαιοσύνης του φορολογικού συστήματος και στη βελτίωση της ποιότητας και αποδοτικότητας των δημόσιων δαπανών. 

Η έγκαιρη απορρόφηση και εκταμίευση των πόρων του RRF προς τον ιδιωτικό τομέα είναι καθοριστικής σημασίας για την επίτευξη των προβλεπόμενων ρυθμών αύξησης των επενδύσεων κατά την περίοδο 2025-2026. Η αποτελεσματική αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων θα βοηθήσει στην επιτάχυνση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, οι οποίες θα ενισχύσουν το μεσοπρόθεσμο ρυθμό ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας. 

Επίσης, χρειάζονται πρόσθετες προσπάθειες για τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και τη μετάβαση σε μια οικονομία μέσης και υψηλής εντάσεως τεχνολογίας. Βασική προτεραιότητα είναι οι μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν την παραγωγικότητα, όπως η απλοποίηση των κανονιστικών ρυθμίσεων για τις επιχειρήσεις, η βάθυνση των εγχώριων αγορών πιστώσεων και κεφαλαίων, η ενίσχυση της καινοτομίας και η βελτίωση της αποτελεσματικότητας του κράτους. 

Οι μεταρρυθμίσεις που αποσκοπούν στην απλοποίηση του κανονιστικού πλαισίου για τις επιχειρήσεις θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν δράσεις μείωσης της γραφειοκρατίας, περιορισμού των εμποδίων εισόδου και εξόδου επιχειρήσεων από την αγορά, βελτίωσης του χωροταξικού σχεδιασμού και απλοποίησης των διαδικασιών χρήσης γης. Οι μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν την καινοτομία, την έρευνα και ανάπτυξη (Ε&Α) και τον ψηφιακό μετασχηματισμό θα πρέπει να επικεντρωθούν στην παροχή στοχευμένων φορολογικών κινήτρων για Ε&Α, στην αύξηση της δημόσιας χρηματοδότησης για Ε&Α, στην επέκταση του ψηφιακού μετασχηματισμού του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα και στην ενίσχυση της χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης. Η διασύνδεση της έρευνας με τις επιχειρήσεις, ειδικά με τη βιομηχανία, είναι καταλυτικής σημασίας για την παραγωγή καινοτομίας. Σε ό,τι αφορά τη βελτίωση της κρατικής αποτελεσματικότητας, βασικές προτεραιότητες αποτελούν η ενίσχυση των υποδομών και του κράτους δικαίου, καθώς και η επιτάχυνση της απονομής της δικαιοσύνης. 

Ταυτόχρονα, ένα αποτελεσματικό σύστημα χρηματοπιστωτικής διαμεσολάβησης αυξάνει την κινητοποίηση αποταμιευτικών πόρων από εγχώριες και ξένες πηγές, συμβάλλει στην αποδοτικότερη κατανομή των δανειακών κεφαλαίων και οδηγεί στην αύξηση των επενδύσεων. Στο πλαίσιο αυτό, απαιτείται περαιτέρω βελτίωση της ποιότητας του ενεργητικού των τραπεζών και θα πρέπει να αποφευχθούν νέες καθαρές εισροές μη εξυπηρετούμενων δανείων. Επιπρόσθετα, είναι πολύ σημαντική η διαφοροποίηση των πηγών χρηματοδότησης, με αξιοποίηση του νέου Ταμείου Μικροπιστώσεων, καθώς και με την πρόσβαση σε εναλλακτικές μορφές χρηματοδότησης μέσω των αγορών κεφαλαίων. 

Μια εύρυθμη αγορά εργασίας και ένα μεγαλύτερο και καλύτερα εκπαιδευμένο εργατικό δυναμικό μπορούν να αυξήσουν άμεσα όχι μόνο την παραγωγή μέσω υψηλότερης εισροής εργασίας, αλλά και την παραγωγικότητα, ανακατανέμοντας ταχύτερα τους εργαζομένους προς αναπτυσσόμενους κλάδους και επιχειρήσεις, που έτσι μπορούν καλύτερα να αξιοποιήσουν νέες τεχνολογικές ευκαιρίες. Οι βασικές προτεραιότητες αφορούν την αναβάθμιση του ανθρώπινου κεφαλαίου μέσω της βελτίωσης του εκπαιδευτικού συστήματος και της αναμόρφωσης και επέκτασης των προγραμμάτων κατάρτισης των ανέργων, την παροχή κινήτρων για τη συμμετοχή στο εργατικό δυναμικό, κατά κύριο λόγο γυναικών, νέων, αλλά και ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας, τον επαναπατρισμό των Ελλήνων επιστημόνων του εξωτερικού, αλλά και την προσέλκυση και ενσωμάτωση ξένων εργαζομένων, ιδίως εκείνων με πολύτιμες δεξιότητες. 

Δεδομένου ότι η εγχώρια αποταμίευση δεν επαρκεί για να καλύψει τις απαιτούμενες επενδύσεις, είναι επιτακτικά αναγκαία η συνέχιση της προσέλκυσης ξένων άμεσων επενδύσεων (ΞΑΕ). Σημαντική ώθηση στις ΞΑΕ θα μπορούσε επίσης να προέλθει και από την ταχύτερη υλοποίηση του προγράμματος ιδιωτικοποίησης και αξιοποίησης της δημόσιας περιουσίας. Ωστόσο, κρίσιμος παράγοντας για τις επενδύσεις είναι η διατήρηση της μακροοικονομικής, δημοσιονομικής και πολιτικής σταθερότητας. 

Η αύξηση των επενδύσεων σε βάθος χρόνου προϋποθέτει και την αύξηση των αποταμιεύσεων του ιδιωτικού τομέα. Προς την κατεύθυνση αυτή θα μπορούσαν να συμβάλουν η ισχυροποίηση του τρίτου πυλώνα του ασφαλιστικού συστήματος, δηλαδή της ιδιωτικής ασφάλισης, καθώς και η προώθηση του χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού. 

Τέλος, με δεδομένη την εξάρτηση της Ελλάδος από τα ορυκτά καύσιμα, απαιτούνται επειγόντως περισσότερες επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και αναβαθμίσεις του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας. Στο ίδιο πλαίσιο, χρειάζονται πρόσθετες δράσεις περιορισμού του ενεργειακού κόστους, όπως ενίσχυση των ενεργειακών διασυνδέσεων με γειτονικές χώρες, η αύξηση της χωρητικότητας των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και η επανεξέταση των ρυθμιζόμενων χρεώσεων και της υψηλής φορολογίας της ενέργειας. 

Ολοένα πιο αβέβαιο το παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον

Το παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον γίνεται ολοένα πιο αβέβαιο, με εντεινόμενες προκλήσεις, συνεχείς ανατροπές και οξυνόμενες γεωπολιτικές εντάσεις. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΕ θα πρέπει να παραμείνει ενωμένη, να ενισχύσει το συντονισμό μεταξύ των κρατών-μελών της και να βαθύνει την οικονομική συνεργασία και ενοποίηση. Οι πρόσφατες ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για τη σημαντική ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας (ReArm Europe Plan/Readiness 2030), καθώς και των επενδύσεων σε υποδομές και κρίσιμες νέες τεχνολογίες (Πυξίδα Ανταγωνιστικότητας και Συμφωνία για Καθαρή Βιομηχανία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής), συνιστούν ριζική αλλαγή στη χάραξη της ευρωπαϊκής πολιτικής, συμβάλλοντας σε βάθυνση της Ενιαίας Αγοράς, και μπορούν να δώσουν τεράστια ώθηση στην ευρωπαϊκή οικονομία, αυξάνοντας την ευελιξία και την ανθεκτικότητά της σε εξωτερικές διαταραχές. Παράλληλα, η ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης σε τομείς που αφορούν τη διαχείριση κρίσεων και τη θεμελίωση ενός ευρωπαϊκού συστήματος ασφάλισης των καταθέσεων, αλλά και η δημιουργία μιας ευρωπαϊκής ένωσης αποταμιεύσεων και επενδύσεων, θα εξασφαλίσουν οικονομίες κλίμακας και ομαλή ροή επενδύσεων σε ολόκληρη την ΕΕ. Ταυτόχρονα όμως θα πρέπει να αξιοποιηθεί η πολύ επιτυχημένη εμπειρία του NextGenerationEU ώστε να προωθηθεί σε μόνιμη βάση η έκδοση ενός κοινού ασφαλούς περιουσιακού στοιχείου σε ευρώ (ευρωομόλογο). Οι παραπάνω δράσεις θα ενδυναμώσουν την ευρωπαϊκή οικονομία και θα ενισχύσουν το διεθνή ρόλο του ευρώ ως εναλλακτικού αποθεματικού νομίσματος.

Όπως τόνισε ο Διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος «η Έκθεση παραδίδεται σε μια περίοδο που υπάρχουν πολύ μεγάλες αβεβαιότητες παγκοσμίως, τόσο οικονομικές όσο και γεωπολιτικές» σημειώνοντας πως «παρά ταύτα η ελληνική οικονομία συνεχίζει να αναπτύσσεται με ρυθμό σημαντικό 2,3%, σημαντικά υψηλότερο από την υπόλοιπη Ευρώπη και το σημαντικότερο είναι ότι αναπτύσσεται σε ένα περιβάλλον δημοσιονομικής και χρηματοπιστωτικής σταθερότητας καθώς και μεταρρυθμίσεων».

«Εάν συνεχίσουμε έτσι νομίζω ότι δεν έχουμε να φοβηθούμε τίποτα» κατέληξε ο κ. Γ. Στουρνάρας.

Παραλαμβάνοντας την Έκθεση ο Πρόεδρος της Βουλής τόνισε: «Κρατώ  το αισιόδοξο μήνυμά σας για την ελληνική οικονομία, αλλά και την ανησυχία σας για κάτι που βέβαια ξεφεύγει από τα όρια της Ελλάδος. Οι γεωπολιτικές εξελίξεις καλώς ή κακώς δεν περνάνε μέσα από εμάς».

Ο κ. Ν. Κακλαμάνης εξέφρασε την ιδιαίτερη εκτίμησή του για τον κ. Γ. Στουρνάρα, σημειώνοντας πως «με τον κύριο Στουρνάρα δεν ταυτίζομαι πάντα ιδεολογικά. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν τρέφω μία πολύ μεγάλη εκτίμηση στο πρόσωπό του. Ακούω και διαβάζω πάντα τις δηλώσεις του. Προσπαθώ να τις αποκωδικοποιήσω γιατί καμιά φορά πίσω από αυτά που λέει κρύβονται και πράγματα πολύ πιο σοβαρά».

Όπως επεσήμανε, «σε μια εποχή που μιλάμε γενικόλογα πολλές φορές, το να έχει ένας άνθρωπος άποψη αυτό είναι που εγώ προσωπικά και σαν πολίτης και σαν γιατρός και σαν πολιτικός το σέβομαι ιδιαίτερα και μάλιστα την άποψη να τη λέει δημοσίως και να την υποστηρίζει δημοσίως με επιχειρηματολογία. Δεν είναι κακό να πει κανείς συμφωνώ ή διαφωνώ με την άποψη, αρκεί αυτός που τη λέει να έχει άποψη και είστε σε αυτή την κατηγορία των ανθρώπων».

Η Ελλάδα εμφανίζει ρυθμό ανάπτυξης 2,3% το 2024, με ίδια πρόβλεψη και για το 2025. Το πρωτογενές πλεόνασμα άγγιξε το 4,8% του ΑΕΠ – σημαντικά πάνω από τον στόχο. Το χρέος μειώθηκε στο 153,6%, και η S&P προχώρησε σε αναβάθμιση της χώρας στο «BBB», τοποθετώντας τη σταθερά στην επενδυτική βαθμίδα. Το δεκαετές ομόλογο υποχώρησε στο 3,38%, ενώ το ελληνικό χρηματιστήριο συγκαταλέγεται στους πρωταγωνιστές της Ευρώπης.

Παράλληλα, οι επενδύσεις, δημόσιες και ιδιωτικές, επιταχύνονται, στηριγμένες σε μεγάλο βαθμό στα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης, τα οποία, σύμφωνα με την ΤτΕ, αναμένεται να προσθέσουν ως και 7% στο ΑΕΠ μέχρι το 2026. Οι τράπεζες αυξάνουν την πιστωτική επέκταση προς τις επιχειρήσεις με ρυθμό 16,8%, και οι καταθέσεις ιδιωτών πλησιάζουν τα €200 δισ.

Ωστόσο από την άλλη πλευρά επισημαίνεται ότι η πραγματική αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών μειώθηκε κατά 2,6% στο τέλος του 2024, ενώ η αποταμίευση επέστρεψε σε αρνητικό έδαφος (-1,9% του ΑΕΠ). Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών παραμένει βαθιά ελλειμματικό (-6,4%), ενώ οι εισαγωγές αυξάνονται με ταχύτερο ρυθμό από τις εξαγωγές. Παρά τη θετική πορεία του τουρισμού, η καθαρή εξωτερική συνεισφορά στο ΑΕΠ κρίνεται «ουδέτερη».

Η Τράπεζα της Ελλάδος τονίζει ότι οι βασικοί κίνδυνοι είναι εξωτερικοί και «καθοδικοί». Το διεθνές περιβάλλον γίνεται πιο ασταθές – οι Ηνωμένες Πολιτείες εφαρμοζόμουν την πολιτική δασμών, οι γεωπολιτικές εντάσεις αυξάνονται, και η παγκόσμια χρηματοπιστωτική μεταβλητότητα ενισχύεται.

Την ίδια ώρα, το RRF (Μηχανισμός Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας), που τροφοδοτεί σήμερα την επενδυτική δυναμική, λήγει στο τέλος του 2026, χωρίς να έχει διασφαλιστεί η συνέχεια.

Η Ελλάδα, σύμφωνα με την Τράπεζα, χρειάζεται επειγόντως μεταρρυθμίσεις με μόνιμο αποτύπωμα. Σύμφωνα με την ΤτΕ, η συνέχιση των μεταρρυθμίσεων, ιδιαίτερα σε τομείς με διαχρονικές αδυναμίες (όπως η γραφειοκρατία στο Δημόσιο και η απονομή δικαιοσύνης), αποτελεί προϋπόθεση για την ενίσχυση της επενδυτικής εμπιστοσύνης και την προσέλκυση νέων κεφαλαίων.

Παρεμβάσεις που περιορίζουν τη γραφειοκρατία, επιταχύνουν τον ψηφιακό μετασχηματισμό και προωθούν τον ανταγωνισμό μπορούν να βελτιώσουν ουσιαστικά το επιχειρηματικό περιβάλλον.

Κρίσιμοι παράγοντες:

• Η επιτάχυνση της απορρόφησης και η αποτελεσματική αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης.
• Η επένδυση στην έρευνα, την καινοτομία και το ανθρώπινο κεφάλαιο είναι καθοριστική για την ανάσχεση της μακροχρόνιας πτώσης της παραγωγικότητας.
• Η περαιτέρω διεύρυνση της εξωστρέφειας της οικονομίας και η ενίσχυση του ανταγωνισμού με άρση όλων των εμποδίων εισόδου σε κλάδους παραγωγικής δραστηριότητας.

Πιο αναλυτικά, σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, η ταξιδιωτική κίνηση μέσω αεροδρομίων αυξήθηκε κατά 12,0% και αυτή μέσω οδικών συνοριακών σταθμών κατά 9,9%. Κατά την επισκοπούμενη περίοδο, η ταξιδιωτική κίνηση από τις χώρες της ΕΕ-27 διαμορφώθηκε σε 10,816,5 εκατ . ταξιδιώτες, παρουσιάζοντας άνοδο κατά 11,3% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2023, ενώ η ταξιδιωτική κίνηση από τις λοιπές χώρες αυξήθηκε κατά 11,1% και διαμορφώθηκε σε 7, 66,2 εκατ. ταξιδιώτες. Η ταξιδιωτική κίνηση από τις χώρες της ζώνης του ευρώ αυξήθηκε κατά 13,6%, όπως και η ταξιδιωτική κίνηση από τις χώρες της ΕΕ-27 εκτός της ζώνης του ευρώ, κατά 6,8%.

Ειδικότερα, η ταξιδιωτική κίνηση από τη Γερμανία παρουσίασε αύξηση κατά 13,2% και διαμορφώθηκε σε 2.6 εκατ ταξιδιώτες, καθώς και αυτή από τη Γαλλία, που αυξήθηκε κατά 5,2% και διαμορφώθηκε σε 1,06 εκατ . ταξιδιώτες. ‘Ανοδο κατά 13,8% σημείωσε επίσης η ταξιδιωτική κίνηση από την Ιταλία, η οποία διαμορφώθηκε σε 990,7 χιλ. ταξιδιώτες. Αναφορικά με τις λοιπές χώρες, η ταξιδιωτική κίνηση από το Ηνωμένο Βασίλειο αυξήθηκε κατά 8,1% και διαμορφώθηκε σε 2,26 εκατ. ταξιδιώτες, όπως και αυτή από τις ΗΠΑ, που αυξήθηκε κατά 6,9% σε 788,6 χιλ. ταξιδιώτες. Η εισερχόμενη ταξιδιωτική κίνηση δεν περιλαμβάνει μεγέθη από κρουαζιέρες, πέραν των όσων καταγράφονται από την Έρευνα Συνόρων.

Οι ταξιδιωτικές εισπράξεις κατέγραψαν άνοδο κατά 5,6% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2023 και διαμορφώθηκαν στα 10,9 δις. . ευρώ. Η εξέλιξη αυτή οφείλεται στην αύξηση των εισπράξεων από κατοίκους των χωρών της ΕΕ-27 κατά 7,6%, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 6,029 δισεκ. ευρώ, καθώς και στην αύξηση των εισπράξεων από κατοίκους των λοιπών χωρών κατά 1,5% στα 4,5 δισεκ. . ευρώ. Αναλυτικότερα, οι εισπράξεις από κατοίκους των χωρών της ζώνης του ευρώ διαμορφώθηκαν στα 4.725,4 δισεκ. ευρώ, αυξημένες κατά 4,0%, όπως και οι εισπράξεις από κατοίκους των χωρών της ΕΕ-27 εκτός της ζώνης του ευρώ, που σημείωσαν άνοδο κατά 23,2% και διαμορφώθηκαν στα 1.303,8 εκατ. ευρώ.

Ειδικότερα, οι εισπράξεις από τη Γερμανία αυξήθηκαν κατά 1,4% στα 1.763,2 δισεκ ευρώ, ενώ αυτές από τη Γαλλία μειώθηκαν κατά 13,8% στα 675,3 εκατ. ευρώ. Αυξημένες κατά 20,7% ήταν οι εισπράξεις από την Ιταλία, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 605,3 εκατ. ευρώ. Από τις λοιπές χώρες, άνοδο κατά 11,3% παρουσίασαν οι εισπράξεις από το Ηνωμένο Βασίλειο, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 1.728,7 δισεκ ευρώ, ενώ οι εισπράξεις από τις ΗΠΑ μειώθηκαν κατά 3,0% στα 759,6 εκατ. ευρώ. Τέλος, οι εισπράξεις από τη Ρωσία σημείωσαν πτώση κατά 65,2% και διαμορφώθηκαν στα 8,3 εκατ. ευρώ.

Πιο αναλυτικά σύμφωνα με τα στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος, η ονομαστική αξία των υπό διαχείριση επιχειρηματικών δανείων αυξήθηκε σε 23,953 δισ . ευρώ στο τέλος του γ΄ τριμήνου του 2023, από 23,921 δισ. ευρώ στο τέλος του προηγούμενου τριμήνου. Αναλυτικότερα, η ονομαστική αξία των δανείων προς τις μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις (ΜΧΕ) αυξήθηκε κατά 34 εκατ. ευρώ και διαμορφώθηκε σε 23,890 δισ. ευρώ στο τέλος του γ΄ τριμήνου του 2023. Από τα υπό διαχείριση δάνεια προς τις ΜΧΕ, ποσό 12.20 δισ . ευρώ αφορά δάνεια προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ).

Η ονομαστική αξία των υπό διαχείριση δανείων προς λοιπά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα μειώθηκε κατά 2 εκατ. ευρώ και διαμορφώθηκε σε 63 εκατ. ευρώ στο τέλος του γ΄ τριμήνου του 2023.

Η ονομαστική αξία των υπό διαχείριση δανείων προς ελεύθερους επαγγελματίες, αγρότες και ατομικές επιχειρήσεις αυξήθηκε κατά 12 εκατ. ευρώ έναντι του προηγούμενου τριμήνου και διαμορφώθηκε σε 9,593 δισ. ευρώ στο τέλος του γ΄ τριμήνου του 2023.

Η ονομαστική αξία των υπό διαχείριση δανείων προς ιδιώτες και ιδιωτικά μη κερδοσκοπικά ιδρύματα μειώθηκε κατά 20 εκατ. ευρώ έναντι του προηγούμενου τριμήνου και διαμορφώθηκε σε 37, 640 δισ. ευρώ στο τέλος του γ΄ τριμήνου του 2023. Αναλυτικότερα, τα υπό διαχείριση καταναλωτικά δάνεια παρουσίασαν μείωση κατά 37 εκατ. ευρώ και διαμορφώθηκαν σε 15.813 εκατ. ευρώ. Τα υπό διαχείριση στεγαστικά δάνεια παρουσίασαν αύξηση κατά 18 εκατ. ευρώ και διαμορφώθηκαν σε 21,528 δισ. ευρώ.

Οι παραπάνω, μεταξύ άλλων, εκτιμήσεις αιτιολογούν τα καμπανάκια της Τράπεζας της Ελλάδος η οποία στην πρόσφατη έκθεση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας σημειώνει: «Η υψηλή αβεβαιότητα και οι κίνδυνοι που επικρατούν στο διεθνές χρηματοπιστωτικό περιβάλλον δεν αφήνουν περιθώρια εφησυχασμού» ενώ ο διοικητής της, Γιάννης Στουρνάρας ζητάει το άμεσο “μάζεμα” των φοροαπαλαγών.

Συγκεκριμένα η Έκθεση αναφέρει:

«Η υψηλή αβεβαιότητα και οι κίνδυνοι που επικρατούν στο διεθνές χρηματοπιστωτικό περιβάλλον δεν αφήνουν περιθώρια εφησυχασμού. Η αναβάθμιση του αξιόχρεου του Ελληνικού Δημοσίου στην επενδυτική βαθμίδα, σε συνδυασμό με τις χαμηλές χρηματοδοτικές του ανάγκες για την επόμενη διετία, αλλά και η ισχυροποίηση των μεγεθών του τραπεζικού τομέα, αμβλύνουν σε μεγάλο βαθμό τους κινδύνους. Ωστόσο, τυχόν απότομη χειροτέρευση των διεθνών χρηματοπιστωτικών συνθηκών μπορεί να προκαλέσει αναταράξεις με δυσμενείς επιδράσεις τόσο στη χρηματοοικονομική κατάσταση των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών όσο και στον ελληνικό τραπεζικό τομέα. Συνεπώς, αναδεικνύεται η σημασία συνέχισης της πορείας εξυγίανσης και περαιτέρω ενδυνάμωσης των βασικών μεγεθών του χρηματοπιστωτικού συστήματος, σε συνδυασμό με την εφαρμογή κατάλληλων μέτρων μικρο- και μακροπροληπτικής εποπτείας για την ενίσχυση και διασφάλιση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας»

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ: Νίκος Χριστοδουλάκης: Έρχονται δύσκολα χρόνια με οικονομικές συνέπειες

Tο ΔΝΤ κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τον πληθωρισμό σε παγκόσμιο επίπεδο συμβουλεύοντας τους κεντρικούς τραπεζίτες να μην βιασθούν να μειώσουν τα επιτόκια. Ο πληθωρισμός θα διατηρηθεί σε υψηλά επίπεδα για αρκετά χρόνια και αν οι κυβερνήσεις δεν ελέγξουν την ακρίβεια υπάρχει κίνδυνος στασιμοπληθωρισμού, δηλαδή χαμηλή ανάπτυξη σε συνδυασμό με υψηλό πληθωρισμό, υποστηρίζει το Ταμείο.

Σύμφωνα με προηγούμενη έκθεση του ΔΝΤ το καλοκαίρι, η οικονομία της ζώνης του ευρώ έχει επιδείξει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα στον απόηχο της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία που προκάλεσε το μεγαλύτερο εμπορικό σοκ των τελευταίων δεκαετιών. Ωστόσο, σημειώνεται πως η οικονομική δραστηριότητα στην περιοχή αποδυναμώθηκε σημαντικά το δεύτερο εξάμηνο του 2022 και διολίσθησε σε μια ήπια τεχνική ύφεση στις αρχές του 2023, καθώς οι χρηματοοικονομικές συνθήκες έγιναν πιο αυστηρές, οι πραγματικοί μισθοί μειώθηκαν και η εμπιστοσύνη των καταναλωτών υποχώρησε.

Όσον αφορά στο μέλλον, το ΔΝΤ εκτιμά πως η ανάπτυξη αναμένεται να επιταχυνθεί σταδιακά το 2023 και το 2024, υποστηριζόμενη από την ανάκαμψη των πραγματικών εισοδημάτων στο πλαίσιο των συνεχιζόμενων αυστηρών συνθηκών στην αγορά εργασίας, της περαιτέρω χαλάρωσης των περιορισμών στο σκέλος της προσφοράς, αλλά και της σταθερότερης της εξωτερικής ζήτησης.

«Ενώ ο πληθωρισμός μειώθηκε απότομα αφού έφτασε σε υψηλά επίπεδα ρεκόρ, ο πυρήνας του πληθωρισμού αποδεικνύεται πιο επίμονος. Καθώς οι στενές χρηματοοικονομικές συνθήκες περιορίζουν τη ζήτηση και οι διαταραχές της προσφοράς εξαφανίζονται περαιτέρω, ο πληθωρισμός αναμένεται να μειωθεί περαιτέρω, αλλά αναμένεται να παραμείνει σε υψηλά επίπεδα για παρατεταμένη περίοδο», αναφέρει το ΔΝΤ.

Στη βάση αυτή τονίζει πως η αβεβαιότητα γύρω από τις προοπτικές της ευρωζώνης είναι υψηλή. «Οι αναταράξεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές, θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε συρρίκνωση της πίστωσης και σε αύξηση της αποστροφής κινδύνου, ενώ η ασθενέστερη εξωτερική ζήτηση θα επηρέαζε αρνητικά τις προοπτικές ανάπτυξης του μπλοκ. Ο πιο επίμονος πληθωρισμός, μεταξύ άλλων λόγω της ισχυρής αύξησης των μισθών, θα απαιτούσε αυστηρή πολιτική για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, επιβαρύνοντας την εγχώρια ζήτηση», τονίζεται μεταξύ άλλων.

Το ΔΝΤ αναφέρεται και στην ανάγκη διατήρησης μιας αυστηρής νομισματικής πολιτικής για να διασφαλιστεί ότι ο πληθωρισμός θα επιστρέψει στον στόχο εγκαίρως, αλλά και στην ανάγκη μιας αυστηρότερης δημοσιονομικής στάσης, όπως έχει προγραμματιστεί για το 2024, προκειμένου να συμβάλει στη συγκράτηση των πληθωριστικών πιέσεων.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΣΤΟ AnatropiNews

Ειδικότερα, οι καταθέσεις των Μη Χρηματοπιστωτικών Επιχειρήσεων μειώθηκαν κατά 206 εκατ. ευρώ, έναντι μείωσης κατά 380 εκατ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα. Οι καταθέσεις των ασφαλιστικών επιχειρήσεων και των λοιπών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων μειώθηκαν κατά 43 εκατ. ευρώ, έναντι αύξησης κατά 81 εκατ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα.

Ως αποτέλεσμα των παραπάνω οι καταθέσεις από τον ιδιωτικό τομέα αυξήθηκαν κατά 190 εκατ. ευρώ έναντι μείωσης κατά 136 εκατ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα και ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής διαμορφώθηκε σε 3,2% από 3,1% τον προηγούμενο μήνα.

Αύξηση επίσης κατά 218 εκατ. ευρώ παρουσίασαν και οι καταθέσεις της γενικής κυβέρνησης, έναντι μείωσης κατά 23 εκατ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα και ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής διαμορφώθηκε σε -5,4% από -2,3% τον προηγούμενο μήνα.

Στο σκέλος των δανείων, η μηνιαία καθαρή ροή της χρηματοδότησης προς τις επιχειρήσεις, τον Αύγουστο του 2023, ήταν αρνητική κατά 319 εκατ. ευρώ, έναντι αρνητικής καθαρής ροής 1,175 δισ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα και ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής μειώθηκε σε 3,0% από 3,7% τον προηγούμενο μήνα.

Ειδικότερα, ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής της χρηματοδότησης των μη χρηματοπιστωτικών επιχειρήσεων (ΜΧΕ) μειώθηκε σε 2,4% από 3,1% τον προηγούμενο μήνα. Η μηνιαία καθαρή ροή της χρηματοδότησής τους ήταν αρνητική κατά 293 εκατ. ευρώ, έναντι αρνητικής καθαρής ροής 1,146 δισ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα. Ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής της χρηματοδότησης των ασφαλιστικών επιχειρήσεων και των λοιπών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων αυξήθηκε σε 8,6% από 8,5% τον προηγούμενο μήνα. Η μηνιαία καθαρή ροή της χρηματοδότησής τους ήταν αρνητική κατά 25 εκατ. ευρώ, έναντι αρνητικής καθαρής ροής 29 εκατ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα.

Συνολικά, o ετήσιος ρυθμός μεταβολής της συνολικής χρηματοδότησης του ιδιωτικού τομέα μειώθηκε σε 0,9% από 1,2% τον προηγούμενο μήνα. Η μηνιαία καθαρή ροή της συνολικής χρηματοδότησης προς τον ιδιωτικό τομέα ήταν αρνητική κατά 401 εκατ. ευρώ, έναντι αρνητικής καθαρής ροής 1,350 δισ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα.

Mε υψηλό ρυθμό αυξήθηκαν οι τιμές των ακινήτων και το τρίτο τρίμηνο του έτους, καθώς σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος το γ’ τρίμηνο του έτους ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής των τιμών των διαμερισμάτων για το σύνολο της χώρας διαμορφώθηκε στο 11,2%.

Σημειώνεται ότι με βάση τα αναθεωρημένα στοιχεία, το α΄ και β΄ τρίμηνο του 2022 η αύξηση σε σχέση με τα αντίστοιχα τρίμηνα του 2021 διαμορφώθηκε στο 9,8% και 10,1%, ενώ για το 2021 οι τιμές των διαμερισμάτων αυξήθηκαν με μέσο ετήσιο ρυθμό 7,6%..

Με βάση τα μέχρι στιμγή διαθέσιμα στοιχεία η αύξηση των τιμών για το 2022 διαμορφώνεται στο 10,4%.

Πιο αναλυτικά, η αύξηση των τιμών το γ΄ τρίμηνο του 2022 σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2021 ήταν 12,2% για τα νέα διαμερίσματα, δηλ. ηλικίας έως 5 ετών, και 10,5% για τα παλαιά, δηλαδή ηλικίας άνω των 5 ετών.

Με βάση τα αναθεωρημένα στοιχεία, το α΄ και β΄ τρίμηνο του 2022 σημειώθηκε αύξηση των τιμών των νέων διαμερισμάτων κατά 10,9% και 11,0% αντίστοιχα, ενώ οι τιμές των παλαιών διαμερισμάτων αυξήθηκαν κατά 9,0% και 9,5%, σε σύγκριση με το αντίστοιχα τρίμηνα του 2021. akinita-2-768×512-1

Για το 2021, οι τιμές για τα νέα και τα παλαιά διαμερίσματα αυξήθηκαν με μέσο ετήσιο ρυθμό 8,1% και 7,2% αντίστοιχα.

Από την ανάλυση των στοιχείων κατά γεωγραφική περιοχή προκύπτει ότι η αύξηση των τιμών των διαμερισμάτων το γ΄ τρίμηνο του 2022 σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2021 ήταν 13,0% στην Αθήνα, 11,1% στη Θεσσαλονίκη, 9,4% στις άλλες μεγάλες πόλεις και 8,9% στις λοιπές περιοχές της χώρας.

Με βάση τα αναθεωρημένα στοιχεία, το α΄ και β΄ τρίμηνο του 2022 η μέση ετήσια αύξηση των τιμών των διαμερισμάτων διαμορφώθηκε αντίστοιχα στο 11,3% και 11,8% στην Αθήνα, 9,6% και 10,8% στη Θεσσαλονίκη, 9,3% και 9,5% στις άλλες μεγάλες πόλεις και 6,9% και για τα δύο τρίμηνα στις λοιπές περιοχές της χώρας.

Για το σύνολο του 2021, η αύξηση των τιμών στις ίδιες περιοχές σε σχέση με το 2020 ήταν 9,7%, 7,4%, 5,8% και 4,8% αντίστοιχα. Τέλος, για το σύνολο των αστικών περιοχών της χώρας, το γ΄ τρίμηνο του 2022 οι τιμές των διαμερισμάτων αυξήθηκαν κατά 11,3% σε σύγκριση με το γ΄ τρίμηνο του 2021.

Με βάση τα αναθεωρημένα στοιχεία, το α΄ και β΄ τρίμηνο του 2022 η αντίστοιχη μέση ετήσια αύξηση των τιμών των διαμερισμάτων στις αστικές περιοχές ήταν 10,4% και 10,3%, ενώ για το 2021 η μέση ετήσια αύξηση διαμορφώθηκε στο 8,0%.

Αποτέλεσμα ήταν, σύμφωνα με τα στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος, οι εισπράξεις να καταγράψουν αύξηση κατά 78,3% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2021, αντιπροσωπεύοντας το 87,9% και το 96,9% των αντίστοιχων επιπέδων τους το 2019.
Παρά τις θετικές εξελίξεις στο ταξιδιωτικό Ισοζύγιο, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών αυξήθηκε κατά 4,7 δισεκ. ευρώ σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2021 και διαμορφώθηκε σε 10,8 δισεκ. ευρώ.
Η αύξηση του ελλείμματος του ισοζυγίου αγαθών οφείλεται στην αύξηση των εισαγωγών με ρυθμό ταχύτερο αυτού των εξαγωγών. Οι εξαγωγές σημείωσαν αύξηση κατά 41,0% σε τρέχουσες τιμές (5,9% σε σταθερές τιμές) και οι εισαγωγές κατά 46,9% σε τρέχουσες τιμές (20,8% σε σταθερές τιμές). Ειδικότερα, σε τρέχουσες τιμές οι εξαγωγές και οι εισαγωγές αγαθών χωρίς καύσιμα αυξήθηκαν κατά 26,6% και 28,9% αντίστοιχα (9,5% και 20,0% σε σταθερές τιμές).
Το πλεόνασμα του ισοζυγίου κεφαλαίων μειώθηκε σε σχέση με την ίδια περίοδο του 2021 και διαμορφώθηκε σε 2,5 δισεκ. ευρώ, λόγω της μείωσης των καθαρών εισπράξεων του τομέα της γενικής κυβέρνησης.
Το έλλειμμα του συνολικού ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών και κεφαλαίων (το οποίο αντιστοιχεί στις ανάγκες της οικονομίας για χρηματοδότηση από το εξωτερικό) ( αυξήθηκε κατά 5,4 δισεκ. ευρώ σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2021 και διαμορφώθηκε σε 8,3 δισεκ. ευρώ.
Στο Ισοζύγιο Χρηματοοικονομικών Συναλλαγών στην κατηγορία των άμεσων επενδύσεων, οι απαιτήσεις των κατοίκων έναντι του εξωτερικού σημείωσαν αύξηση κατά 1,0 δισεκ. ευρώ και οι υποχρεώσεις των κατοίκων έναντι του εξωτερικού, που αντιστοιχούν σε άμεσες επενδύσεις μη κατοίκων στην Ελλάδα, κατέγραψαν αύξηση κατά 5,3 δισεκ. ευρώ.
Στις επενδύσεις χαρτοφυλακίου, η αύξηση των απαιτήσεων των κατοίκων έναντι του εξωτερικού οφείλεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στην άνοδο κατά 9,6 δισεκ. ευρώ των τοποθετήσεων κατοίκων σε ομόλογα και έντοκα γραμμάτια του εξωτερικού. Η αύξηση των υποχρεώσεών τους οφείλεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στην άνοδο κατά 564,0 εκατ. ευρώ των τοποθετήσεων μη κατοίκων σε ελληνικά ομόλογα και έντοκα γραμμάτια.
Στην κατηγορία των λοιπών επενδύσεων, η μείωση των απαιτήσεων των κατοίκων έναντι του εξωτερικού οφείλεται στη μείωση κατά 5,8 δισεκ. ευρώ των τοποθετήσεων κατοίκων σε καταθέσεις και repos στο εξωτερικό, η οποία αντισταθμίστηκε μερικώς από τη στατιστική προσαρμογή που συνδέεται με την έκδοση τραπεζογραμματίων (κατά 3,7 δισεκ. ευρώ). Η αύξηση των υποχρεώσεών τους αντανακλά κυρίως την άνοδο κατά 9,7 δισεκ. ευρώ των τοποθετήσεων μη κατοίκων σε καταθέσεις και repos στην Ελλάδα (περιλαμβάνεται και ο λογαριασμός TARGET) και τη στατιστική προσαρμογή που συνδέεται με την έκδοση τραπεζογραμματίων (κατά 3,7 δισεκ. ευρώ), οι οποίες αντισταθμίστηκαν εν μέρει από τη μείωση κατά 4,8 δισεκ. ευρώ των δανειακών υποχρεώσεών τους προς μη κατοίκους..

Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος για την πορεία του ελληνικού τουρισμού τον Αύγουστο τα έσοδα φέτος ήταν 4,04 δισ. έναντι 4,1 δισ. ευρώ το 2019. Την ίδια ώρα, φέτος ήρθαν 5,865 εκατομμύρια τουρίστες έναντι 6,762 εκατομμυρίων το 2019.

Η μέση δαπάνη ήταν 678 ευρώ έναντι 595 ευρώ προ πανδημίας. Μάλιστα και σε αυτόν τον δείκτη, καταγράφεται σημαντική μείωση σε σχέση με πέρυσι, που κατά μέσο όρο κάθε τουρίστας είχε μέση δαπάνη 764 ευρώ.

Τουρισμός: Τα στοιχεία για το 8μηνο του 2022

Το 2019 η Ελλάδα είχε 21,842 εκατομμύρια επισκέπτες και φέτος, τους πρώτους οκτώ μήνες της χρονιάς, 19,126 εκατομμύρια, που αντιστοιχεί σε απόκλιση 2,7 εκατομμύρια. Τα έσοδα ήταν μόλις 471 εκατ. ευρώ λιγότερα καθώς έφτασαν τα 12,7 δισ. ευρώ από 13,22 δισ. ευρώ. Η μέση δαπάνη ήταν 653 ευρώ έναντι 591 ευρώ το 2019 (760 ευρώ το 2021). Αναλυτικότερα:

Το ταξιδιωτικό ισοζύγιο παρουσίασε πλεόνασμα 3.828,3 εκατ. ευρώ τον Αύγουστο του 2022 και 11.458,7 εκατ. ευρώ την περίοδο Ιανουαρίου-Αυγούστου 2022.

Κατά το τελευταίο προ της πανδημίας έτος 2019, το ταξιδιωτικό ισοζύγιο παρουσίασε πλεόνασμα 3.872,9 εκατ. ευρώ τον Αύγουστο και 11.422,3 εκατ. ευρώ την περίοδο Ιανουαρίου-Αυγούστου 2019.

Οι ταξιδιωτικές εισπράξεις αυξήθηκαν κατά 28,1% τον Αύγουστο του 2022 και κατά 92,1% την περίοδο Ιανουαρίου-Αυγούστου 2022 σε σχέση με τις αντίστοιχες περιόδους του 2021.

Έναντι των αντίστοιχων περιόδων του 2019, οι ταξιδιωτικές εισπράξεις μειώθηκαν κατά 1,5% τον Αύγουστο του 2022 και κατά 3,6% την περίοδο Ιανουαρίου-Αυγούστου 2022.

Η εισερχόμενη ταξιδιωτική κίνηση αυξήθηκε κατά 44,0% τον Αύγουστο του 2022 και κατά 121,8% την περίοδο Ιανουαρίου-Αυγούστου 2022 σε σχέση με τις αντίστοιχες περιόδους του 2021.

Έναντι των αντίστοιχων περιόδων του 2019, η εισερχόμενη ταξιδιωτική κίνηση μειώθηκε κατά 13,3% τον Αύγουστο του 2022 και κατά 12,4% την περίοδο Ιανουαρίου-Αυγούστου 2022.

Σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία, το ταξιδιωτικό ισοζύγιο τον Αύγουστο του 2022 εμφάνισε πλεόνασμα 3.828,3 εκατ. ευρώ, έναντι πλεονάσματος 3.018,6 εκατ. ευρώ τον αντίστοιχο μήνα του 2021.

Αύξηση κατά 28,1% κατέγραψαν τον Αύγουστο του 2022 οι ταξιδιωτικές εισπράξεις, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 4.042,9 εκατ. ευρώ, έναντι 3.156,2 εκατ. ευρώ τον αντίστοιχο μήνα του 2021, ενώ αύξηση κατά 56,0% παρατηρήθηκε και στις ταξιδιωτικές πληρωμές (Αύγουστος 2022: 214,6 εκατ. ευρώ, Αύγουστος 2021: 137,6 εκατ. ευρώ).

Η αύξηση των ταξιδιωτικών εισπράξεων οφείλεται στην άνοδο της εισερχόμενης ταξιδιωτικής κίνησης κατά 44,0%, ενώ η μέση δαπάνη ανά ταξίδι μειώθηκε κατά 11,2%. Οι καθαρές εισπράξεις από την παροχή ταξιδιωτικών υπηρεσιών συνέβαλαν κατά 91,0% στο σύνολο των καθαρών εισπράξεων από υπηρεσίες και υπεραντιστάθμισαν (127,3%) το έλλειμμα του ισοζυγίου αγαθών.

Την περίοδο Ιανουαρίου-Αυγούστου 2022, το ταξιδιωτικό ισοζύγιο εμφάνισε πλεόνασμα 11.458,7 εκατ. ευρώ, έναντι πλεονάσματος 6.046,1 εκατ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2021. Αύξηση κατά 6.110,9 εκατ. ευρώ ή 92,1% παρουσίασαν οι ταξιδιωτικές εισπράξεις, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 12.749,0 εκατ. ευρώ, ενώ αύξηση κατά 698,2 εκατ. ευρώ ή 117,9% παρατηρήθηκε και στις ταξιδιωτικές πληρωμές, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 1.290,3 εκατ. ευρώ.

Η αύξηση των ταξιδιωτικών εισπράξεων οφείλεται στην άνοδο της εισερχόμενης ταξιδιωτικής κίνησης κατά 121,8%, καθώς η μέση δαπάνη ανά ταξίδι μειώθηκε κατά 14,1%. Οι καθαρές εισπράξεις από την παροχή ταξιδιωτικών υπηρεσιών αντιστάθμισαν κατά 46,9% το έλλειμμα του ισοζυγίου αγαθών και συνέβαλαν κατά 80,6% στο σύνολο των καθαρών εισπράξεων από υπηρεσίες.

Οι ταξιδιωτικές εισπράξεις

Τον Αύγουστο του 2022, όπως προαναφέρθηκε, οι ταξιδιωτικές εισπράξεις αυξήθηκαν κατά 28,1% σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μήνα του 2021. Αναλυτικότερα, αύξηση κατά 14,0% εμφάνισαν οι εισπράξεις από κατοίκους των χωρών της ΕΕ-27, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 2.457,0 εκατ. ευρώ, ενώ οι εισπράξεις από κατοίκους των χωρών εκτός της ΕΕ-27 αυξήθηκαν κατά 58,9% (Αύγουστος 2022: 1.523,8 εκατ. ευρώ, Αύγουστος 2021: 959,1 εκατ. ευρώ).

Η άνοδος των εισπράξεων από κατοίκους των χωρών της ΕΕ-27 ήταν αποτέλεσμα της αύξησης των εισπράξεων από κατοίκους των χωρών της ζώνης του ευρώ κατά 8,8% (Αύγουστος 2022: 1.907,7 εκατ. ευρώ, Αύγουστος 2021: 1.753,0 εκατ. ευρώ), καθώς και των εισπράξεων από κατοίκους των χωρών της ΕΕ-27 εκτός της ζώνης του ευρώ κατά 36,8%, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 549,3 εκατ. ευρώ.

Όσον αφορά τις σημαντικότερες χώρες προέλευσης ταξιδιωτών από τη ζώνη του ευρώ, οι εισπράξεις από τη Γερμανία αυξήθηκαν κατά 5,6% και διαμορφώθηκαν στα 644,6 εκατ. ευρώ, ενώ αυτές από τη Γαλλία μειώθηκαν κατά 2,3% και διαμορφώθηκαν στα 369,3 εκατ. ευρώ.

Από τις χώρες εκτός της ΕΕ-27, άνοδο κατά 59,5% παρουσίασαν οι εισπράξεις από το Ηνωμένο Βασίλειο, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 800,3 εκατ. ευρώ, ενώ οι εισπράξεις από τις ΗΠΑ αυξήθηκαν κατά 17,2% και διαμορφώθηκαν στα 154,8 εκατ. ευρώ. Οι εισπράξεις από τη Ρωσία σημείωσαν πτώση κατά 83,4% και διαμορφώθηκαν στα 3,5 εκατ. ευρώ.

Την περίοδο Ιανουαρίου-Αυγούστου 2022, οι ταξιδιωτικές εισπράξεις εμφάνισαν αύξηση κατά 92,1% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2021 και διαμορφώθηκαν στα 12.749,0 εκατ. ευρώ. Η εξέλιξη αυτή οφείλεται στην αύξηση των εισπράξεων από κατοίκους των χωρών της ΕΕ-27 κατά 64,8%, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 7.446,0 εκατ. ευρώ, καθώς και των εισπράξεων από κατοίκους των χωρών εκτός της ΕΕ-27 κατά 147,7%, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 5.055,1 εκατ. ευρώ.

Σε σχέση με τον Αύγουστο του 2019, τον Αύγουστο του 2022 οι ταξιδιωτικές εισπράξεις σημείωσαν μείωση κατά 1,5%, η μέση δαπάνη ανά ταξίδι αυξήθηκε κατά 14,0% και η εισερχόμενη ταξιδιωτική κίνηση μειώθηκε κατά 13,3%.

Σε σχέση με την περίοδο Ιανουαρίου-Αυγούστου 2019, την περίοδο Ιανουαρίου-Αυγούστου 2022 οι ταξιδιωτικές εισπράξεις παρουσίασαν μείωση κατά 3,6% και η εισερχόμενη ταξιδιωτική κίνηση κατά 12,4%, ενώ η μέση δαπάνη ανά ταξίδι αυξήθηκε κατά 10,6%.

Σε κάθε περίπτωση οι επιπτώσεις από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία έχουν επηρεάσει τις προοπτικές για την ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας και εντείνουν τις προκλήσεις για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

Η ΤτΕ ζητά από τις εταιρείες διαχείρισης δανείων να εντατικοποιήσουν τις προσπάθειες τους για την παροχή βιώσιμων λύσεων αναδιάρθρωσης στους πιστούχους, οι οποίες να διασφαλίζουν υγιή χρηματοοικονομικά μεγέθη και να διευκολύνει με τον τρόπο αυτό την επανένταξη των δανείων τους, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, στους ισολογισμούς των πιστωτικών ιδρυμάτων.

Στα ύψη η κόντρα Μητσοτάκη – Τσίπρα στη Βουλή με φόντο την αμυντική συμφωνία με τις ΗΠΑ

Όπως επισημαίνεται η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία διαμόρφωσε νέες συνθήκες, μετριάζοντας τις βραχυπρόθεσμες προοπτικές ανάπτυξης. Η ενεργειακή κρίση επιτείνει τις πληθωριστικές πιέσεις, αποτελώντας τροχοπέδη, ενώ η αβεβαιότητα σχετικά με τη διάρκεια του πολέμου και τις επιπτώσεις του στην πραγματική οικονομία λειτουργεί αποτρεπτικά για τη λήψη οικονομικών αποφάσεων από τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, δεδομένης της αύξησης του κόστους παραγωγής και της μείωσης του διαθέσιμου εισοδήματός τους αντίστοιχα. Στο πλαίσιο αυτό, ο τραπεζικός τομέας καλείται να προσαρμοστεί άμεσα, αντιμετωπίζοντας τις προκλήσεις που τον περιβάλλουν.

Η ΤτΕ για ακόμη μία φορά υπογραμμίζει ότι η μεγαλύτερη πρόκληση για τις ελληνικές τράπεζες παραμένει η μείωση των κόκκινων δανείων. Η ΤτΕ θεωρεί ότι οι τράπεζες οφείλουν να βρίσκονται σε εγρήγορση λαμβάνοντας υπόψη το ενδεχόμενο δημιουργίας νέων ΜΕΔ, ιδίως αν η γεωπολιτική κρίση παραταθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα ή κλιμακωθεί περαιτέρω, σε συνδυασμό με την απόσυρση των μέτρων στήριξης των δανειοληπτών για την αντιμετώπιση της πανδημίας.

Οι μέχρι τώρα υλοποιημένες ενέργειες των τραπεζών για τη διαχείριση των ΜΕΔ έχουν αναμφισβήτητα συμβάλει στη σημαντική αποκλιμάκωση του αποθέματός τους. Εντούτοις, ο λόγος των ΜΕΔ προς το σύνολο των δανείων παραμένει ακόμη υψηλός (Δεκέμβριος 2021: 12,8%). Ταυτόχρονα, οι ενέργειες βελτίωσης της ποιότητας του ενεργητικού των τραπεζών επηρεάζουν αρνητικά το επίπεδο της κεφαλαιακής τους επάρκειας, που επιπρόσθετα πιέζεται από τη σταδιακή εφαρμογή του Διεθνούς Προτύπου Χρηματοοικονομικής Αναφοράς 9 (ΔΠΧΑ 9). Υπό το πρίσμα αυτό, ο συνδυασμός της χαμηλής ποιότητας των εποπτικών τους κεφαλαίων, λόγω της υψηλής συμμετοχής τής οριστικής και εκκαθαρισμένης αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης, και της διαρθρωτικά χαμηλής κερδοφορίας αποτελεί πρόσθετο μεσοπρόθεσμο κίνδυνο για τις τράπεζες.

Η ΤτΕ υποστηρίζει ότι η συνέχιση της ανάκαμψης της ελληνικής οικονομίας προϋποθέτει την ενίσχυση της χρηματοδότησης της πραγματικής οικονομίας και την ενεργό συμμετοχή του τραπεζικού τομέα. Κατά συνέπεια, οι τράπεζες οφείλουν, υπό το πρίσμα των δευτερογενών επιδράσεων του πολέμου στην Ουκρανία, να εντατικοποιήσουν τις προσπάθειές τους για περαιτέρω εξυγίανση του ισολογισμού τους.