Η παρέμβαση έγινε ενόψει της συνόδου των Ευρωπαίων ηγετών στο Βέλγιο, όπου το ενεργειακό κόστος και η βιομηχανική πολιτική αναμένεται να κυριαρχήσουν στην ατζέντα.

Φίτσο: «Μείωση τιμών, αλλιώς αποτυχία»

Ο πρωθυπουργός της Σλοβακίας, Ρόμπερτ Φίτσο, εμφανίστηκε κατηγορηματικός μετά τις συνομιλίες στην Μπρατισλάβα:

«Αν δεν υπάρξει τίποτα άλλο παρά μόνο ένα άτυπο συμπέρασμα, ότι θα μειώσουμε τις τιμές του ηλεκτρικού, θα θεωρήσω τη σύνοδο αυτή μεγάλη επιτυχία».

Η Σλοβακία και η Τσεχία, με οικονομίες που στηρίζονται έντονα στη βαριά βιομηχανία, θεωρούν ότι το υψηλό ενεργειακό κόστος υπονομεύει την παραγωγική τους βάση.

Στο στόχαστρο το Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών (ETS)

Κεντρικό σημείο κριτικής αποτελεί το Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών της ΕΕ (ETS), μέσω του οποίου οι επιχειρήσεις αγοράζουν ή πωλούν δικαιώματα εκπομπών CO₂.

Η Πράγα και η Μπρατισλάβα ζητούν:

• Ανώτατο όριο (cap) στην τιμή των δικαιωμάτων εκπομπής στο υφιστάμενο ETS1
• Αναβολή εφαρμογής του ETS2, το οποίο θα επεκτείνει το κόστος άνθρακα σε καύσιμα οδικών μεταφορών και θέρμανσης κτιρίων

Ο πρωθυπουργός της Τσεχίας, Αντρέι Μπάμπις, καλεί τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να στηρίξουν την πρωτοβουλία, υποστηρίζοντας ότι το υφιστάμενο μοντέλο αυξάνει δυσανάλογα το κόστος παραγωγής.

Ο ρόλος του φυσικού αερίου

Από την πλευρά του, ο Αυστριακός καγκελάριος Κρίστιαν Στόκερ τόνισε ότι η τιμή του φυσικού αερίου αποτελεί τον βασικό παράγοντα διαμόρφωσης του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας και ότι η ΕΕ οφείλει να εξετάσει παρεμβάσεις και σε αυτό το πεδίο.

Στο τραπέζι τρεις επιλογές για το ETS

Σύμφωνα με εσωτερικό έγγραφο που επικαλείται το Reuters, η Κομισιόν εξετάζει τρεις εναλλακτικές για την αναθεώρηση του συστήματος εμπορίας εκπομπών, σε μια προσπάθεια εξισορρόπησης μεταξύ κλιματικών στόχων και βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας.

Παράλληλα, ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς και η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι αναμένεται να υποστηρίξουν μια συντονισμένη ευρωπαϊκή στρατηγική, με έμφαση:

• Στη στήριξη των επιχειρήσεων
• Στην προσέλκυση επενδύσεων
• Στην ενίσχυση της ενιαίας αγοράς

   Σειρά δεδομένων που δημοσιοποιήθηκαν την περασμένη υποδεικνύουν εξασθένιση της αμερικανικής αγοράς εργασίας κι επιβράδυνση του πληθωρισμού, που αναμένεται να ωθήσει το ομοσπονδιακό κεντρικό πιστωτικό ίδρυμα να χαλαρώσει περαιτέρω τη νομισματική πολιτική του.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, οι ανατιμήσεις στα φρέσκα κρέατα τρέχουν με διψήφιο ρυθμό 10,6%. Οι κύριες αιτίες είναι η ευρωπαϊκή πολιτική για την Πράσινη Μετάβαση, η οποία έχει περιορίσει την παραγωγή μοσχαρίσιου κρέατος, και η ευλογιά, που οδήγησε στη θανάτωση περισσότερων από 400.000 αιγοπροβάτων τον τελευταίο χρόνο.

Ελλείψεις και επιπτώσεις στις τιμές παραγωγού

Η εγχώρια παραγωγή καλύπτει μόλις το 20% των αναγκών της χώρας σε μοσχάρι, με τις εισαγωγές να καλύπτουν το υπόλοιπο. Οι ελλείψεις οδηγούν σε άνοδο των τιμών παραγωγού, οι οποίες έχουν ανέλθει στα 8,5-9 ευρώ το κιλό από 5,5-6 ευρώ πέρυσι, με αποτέλεσμα να αυξάνονται και οι τιμές στο ράφι.

Στα σούπερ μάρκετ, η μέση τιμή του μοσχαρίσιου κρέατος κυμαίνεται τώρα από 15 έως 17 ευρώ το κιλό, όταν πέρυσι βρισκόταν στα 12-13 ευρώ, και σύμφωνα με εκτιμήσεις επαγγελματιών της αγοράς μπορεί σύντομα να φτάσει ακόμη και τα 20 ευρώ.

Οι ανατιμήσεις δεν περιορίζονται στο μοσχάρι. Αρνιά, κατσίκια και πρόβατα εμφανίζουν επίσης άνοδο στις τιμές λόγω της ευλογιάς. Το πρόβειο κρέας πωλείται από τους παραγωγούς στα 4,5-4,8 ευρώ το κιλό, από 3,5-3,8 ευρώ πριν, ενώ η τιμή παραγωγού για το αρνί αυξήθηκε στα 9,5 ευρώ από 7,5 ευρώ.

Αντίκτυπος στη λιανική και προειδοποιήσεις

Οι αυξήσεις αντανακλώνται και στα καταστήματα λιανικής. Τα πρόβεια παϊδάκια πωλούνται από 10,5 έως 12,5 ευρώ το κιλό, έναντι 9-10 ευρώ το προηγούμενο καλοκαίρι, ενώ αρνιά και κατσίκια φτάνουν έως και τα 16 ευρώ το κιλό, όταν προηγουμένως δεν ξεπερνούσαν τα 14 ευρώ.

«Καθώς πλησιάζουν οι γιορτές των Χριστουγέννων και η ζήτηση για αιγοπρόβατα αυξάνεται σημαντικά, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα οι τιμές να συνεχίσουν να ανεβαίνουν», αναφέρει ο Απόστολος Πεταλάς, γενικός διευθυντής της Ελληνικής Ένωσης Σούπερ Μάρκετ.

Τέλος, εκπρόσωποι του κλάδου προειδοποιούν τους καταναλωτές να προσέχουν τις ελληνοποιήσεις αμνοεριφίων, κυρίως από τη Ρουμανία, που μπορεί να εμφανίζονται ως εγχώρια προϊόντα.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα στοιχεία του Χρηματιστηρίου Ενέργειας, η τιμή του ρεύματος διαμορφώθηκε τον Αύγουστο στα 73,15 ευρώ ανά μεγαβατώρα, που είναι η χαμηλότερη από τον Απρίλιο του 2024 όταν είχε πέσει στα 60,11 ευρώ. Στο μεσοδιάστημα είχε αυξηθεί (τον περασμένο Φεβρουάριο) πάνω και από τα 150 ευρώ.

Θετική εξέλιξη αποτελεί το γεγονός ότι οι τιμές υποχώρησαν εν μέσω της αιχμής της θερινής περιόδου, οπότε κατά κανόνα παρατηρούνται υψηλές τιμές (Αύγουστος 2024: 129,83 ευρώ ανά μεγαβατώρα, Αύγουστος 2023: 109,33 ευρώ, Αύγουστος 2022, με ενεργειακή κρίση: 436,53 ευρώ).

«Τον Αύγουστο συνέβη κάτι σπάνιο αλλά πολύ σημαντικό: η Ελλάδα είχε μια από τις χαμηλότερες τιμές χονδρικής στην Ευρώπη. Οι τιμές μας ήταν χαμηλότερες όχι μόνο από τους γείτονές μας, αλλά και από χώρες όπως η Αυστρία, η Γερμανία, η Δανία, η Πολωνία, και πολλές άλλες.

Μόνο έξι χώρες είχαν χαμηλότερη χονδρική από την Ελλάδα τον Αύγουστο. Φυσικά, η ενεργειακή μετάβαση δεν είναι μια ευθεία γραμμή. Έχει σκαμπανεβάσματα. Και δεν έχουμε φτάσει ακόμα στο σημείο όπου οι ΑΠΕ μας εξασφαλίζουν σταθερά χαμηλές τιμές. Αλλά ο Αύγουστος ήταν ένα στίγμα από το μέλλον – και μια ξεκάθαρη ένδειξη ότι οι ΑΠΕ αποτελούν για τη χώρα μας ένα τεράστιο συγκριτικό πλεονέκτημα», τόνισε ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος.

Οι παράγοντες που συνέβαλαν στην φετινή υποχώρηση των τιμών ήταν η αυξημένη παραγωγή των ανανεώσιμων πηγών, όχι μόνο από τα φωτοβολταϊκά αλλά και από τα αιολικά που κινήθηκαν από τα μελτέμια, οι πρωτοβουλίες της κυβέρνησης σε ευρωπαϊκό επίπεδο για καλύτερη λειτουργία του διασυνοριακού εμπορίου και η πολιτική παρέμβαση από τον πρωθυπουργό και την ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την ανάγκη η πτώση της χονδρικής να περάσει στα τιμολόγια λιανικής.

Ακολούθησαν οι ανακοινώσεις των προμηθευτών για τα τιμολόγια Σεπτεμβρίου τα οποία είναι μειωμένα από 10% έως 48% σε σχέση με τον Αύγουστο. Ωστόσο αξίζει να σημειωθεί ότι παρά την μεγάλη αποκλιμάκωση, η πλειονότητα των «πράσινων» τιμολογίων στα οποία παραμένουν εκατοντάδες χιλιάδες καταναλωτές, είναι ακριβότερα από αρκετές προσφορές «μπλε» (σταθερών) τιμολογίων που εξασφαλίζουν έτσι χαμηλότερες χρεώσεις με χαμηλότερο ρίσκο.

Θετική ήταν η συγκυρία και στην αγορά υγρών καυσίμων όπου ενδεικτικά οι τιμές της αμόλυβδης διαμορφώθηκαν τον φετινό Αύγουστο κατά μέσο όρο στο 1,75 ευρώ το λίτρο, 10 λεπτά χαμηλότερα σε σχέση με πέρυσι.

Παρότι υπάρχουν περιοχές που μπορεί να βρει κάποιος πιο φτηνό σουβλάκι από 3,30 έως 3,70 ευρώ, σε πολλές περιπτώσεις πωλείται άνω των 4 ευρώ ενώ υπάρχουν ακόμη και σε απομακρυσμένες συνοικίες η τιμή του φτάνει τα 4,50 έως 4,90.

Ιδιαίτερα τσουχτερό έδεσμα έχει όμως γίνει στη Θεσσαλονίκη, όπου η τιμή του στα ανατολικά της πόλης έφτασε τα 5, 20 ευρώ.
Οι καταστηματάρχες λένε πως το κόστος και του κρέατος και του ρεύματος, πέρα από τα ενοίκια έχει αυξηθεί δραματικά και δεν έχουν άλλο τρόπο να ανταπεξέλθουν, παρά να μετακυλήσουν το βάρος στα προϊόντα που πωλούν. Ακόμη, όμως και καταστηματάρχες, που δεν έχουν κάνει θεαματικές αυξήσεις, επιφυλάσσονται για τον Σεπτέμβριο.

Οι ενισχύσεις για την ηλεκτρική ενέργεια σε οικιακά τιμολόγια και για όλες τις παροχές κύριας και μη κύριας κατοικίας, χωρίς εισοδηματικά κριτήρια και ανεξαρτήτως παρόχου, διαμορφώνονται ως εξής:

• Για μηνιαίες καταναλώσεις έως 500kWh, η ενίσχυση διαμορφώνεται σε 16€/MWh ή 1,6 λεπτά/kWh. Η κατηγορία αυτή καταλαμβάνει το 90% των νοικοκυριών στην Ελλάδα.

Οι ενισχύσεις αφορούν σε καταναλωτές, οι οποίοι είναι συμβεβλημένοι σε κυμαινόμενα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας. Στα νοικοκυριά που είναι ενταγμένα στο Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο (ΚΟΤ), η ενίσχυση ανέρχεται σε 50 €/MWh ή 5 λεπτά/kWh για το σύνολο της κατανάλωσης, ενώ η τελική τιμή μετά την επιδότηση θα βρίσκεται σε επίπεδο προ ενεργειακής κρίσης.

Υψηλές τιμές χωρίς μέτρα το φθινόπωρο

Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν δει το φως της δημοσιότητας, για τον Σεπτέμβριο όσο και για τον Οκτώβριο, οι τιμές ρεύματος αναμένεται να διαμορφωθούν στα ίδια περίπου επίπεδα με εκείνα του Αυγούστου, χωρίς όμως την υποστήριξη επιδοτήσεων. Η τιμή αναμένεται να κυμανθεί μεταξύ 16-17 λεπτών ανά κιλοβατώρα για τα «πράσινα» τιμολόγια.

Αν οι προβλέψεις αυτές επιβεβαιωθούν, τότε τα νοικοκυριά, τα οποία έχουν επιστρέψει στη βάση τους με άδειες τσέπες, θα δοκιμάσουν νέα οδυνηρή έκπληξη.

Και αυτό, την ώρα που ο πληθωρισμός, μετά από μικρή μείωση κατά το προηγούμενο διάστημα, με βάση τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ άγγιξε το 2,7% σε ετήσια βάση, με μια σειρά βασικών αγαθών και υπηρεσιών να παρουσιάζουν διψήφια ποσοστά και με τις ανατιμήσεις στα ξενοδοχεία να φτάνουν το 12,6%, στα αεροπορικά εισιτήρια το 18,4%, τις τιμές σε εστιατόρια – ζαχαροπλαστεία – καφενεία – κυλικεία αυξημένες κατά 6,6% σε σχέση με πέρυσι, το ελαιόλαδο στα ύψη, με αύξηση 56,7% μέσα σε έναν χρόνο, το φυσικό αέριο με 23,4%, τα κρέατα με 7,4%, τα νωπά ψάρια με 8,4%, τα λαχανικά με 3,5%, σοκολάτες, ζάχαρη, γλυκά και παγωτά με 4,1%, αναψυκτικά και χυμοί φρούτων με 8,6%.

Η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει πως η επιδότηση θα αφορά μόνο στα τιμολόγια του Αυγούστου. Πολλοί, ωστόσο, εκτιμούν ότι θα αναγκαστεί να παρατείνει το μέτρο, παρότι δεν υπάρχουν οικονομικά περιθώρια για συνέχιση της πολιτικής των επιδοτήσεων.