Απόστολος Χονδρόπουλος

Δεν μετριάζει ωστόσο το γενικότερο κλίμα διεθνούς αναταραχής, δεν αναιρεί την γεωπολιτική αβεβαιότητα που δημιουργεί η ίδια η πολιτική Τραμπ και δεν μετριάζει την επιφυλακτικότητα με την οποία αντιμετωπίζονται και οι συχνές αλλαγές σε θέσεις που διατυπώνει ο Αμερικανός Πρόεδρος.  

Το στίγμα μίας βελτίωσης του κλίματος στις διατλαντικές σχέσεις έδωσε τις πρώτες πρωινές ώρες και ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης  σε δηλώσεις του μετά το τέλος της Συνόδου, με τις οποίες διαμήνυσε  παράλληλα πως “οι καλοί λογαριασμοί κάνουν τους καλούς φίλους”. 

Όπως είπε χαρακτηριστικά, “όλοι αναγνωρίζουμε ότι πρέπει καλή τη πίστει να επιδιώκουμε αυτές οι σχέσεις να διατηρηθούν σε λειτουργικό επίπεδο, χωρίς να υπάρχουν συμπεριφορές οι οποίες θα μπορούν να οδηγήσουν σε εξελίξεις οι οποίες δεν θα μπορούν να διορθωθούν στη συνέχεια”

Ο Έλληνας πρωθυπουργός επισήμανε ότι “σε σχέση με τον χρόνο τον οποίον συγκλήθηκε η Σύνοδος, “τα πράγματα είναι ελαφρώς καλύτερα, στον βαθμό που ο Πρόεδρος Τραμπ αποσαφήνισε ότι δεν προτίθεται να επιβάλει πρόσθετους δασμούς στις χώρες που υποστήριξαν ανοιχτά τη Γροιλανδία κι ότι προφανώς δεν σκοπεύει να χρησιμοποιήσει στρατιωτική δύναμη για να καταλάβει έδαφος το οποίο ανήκει στο Βασίλειο της Δανίας”.

“Από εκεί και πέρα, όμως, είναι επίσης ξεκάθαρο ότι οι καλοί λογαριασμοί κάνουν τους καλούς φίλους κι ότι πρέπει να υπάρχει ένα πλαίσιο συνεννόησης, όπου όλοι να γνωρίζουμε ποιες μπορεί να είναι οι επιπτώσεις σε περίπτωση που ξεπεραστούν τα όρια”, πρόσθεσε ο κ. Μητσοτάκης, ο οποίος αναμένεται να παραχωρήσει νωρίς σήμερα το πρωί από τις Βρυξέλλες συνέντευξη στο Euronews.

Το βέβαιο είναι πως οι θάλασσες για τις οποίες έχει μιλήσει και ο Έλληνας πρωθυπουργός, παραμένουν ταραγμένες, έστω και αν παρατηρείται διπλωματική κινητικότητα μετά την παρουσία Τραμπ στο Νταβός και τη συμφωνία με τον γ.γ του ΝΑΤΟ για ένα πλαίσιο μελλοντικής συμφωνίας για την Γροιλανδία με όρους που πάντως δεν έχουν αποσαφηνιστεί.

Ερωτηθείς εάν κατά την Σύνοδο έγιναν γνωστές περισσότερες λεπτομέρειες γι’ αυτό το σχέδιο, ο κ. Μητσοτάκης απάντησε αρνητικά, σημειώνοντας ότι ” δεν γίναμε σοφότεροι”. Επισήμανε ωστόσο πως “οι κόκκινες γραμμές είναι πάρα πολύ ξεκάθαρες”. “Δεν τίθεται ζήτημα αμφισβήτησης της εδαφικής ακεραιότητας και της κυριαρχίας της Γροιλανδίας και τελικά μόνο η Γροιλανδία και το Βασίλειο της Δανίας μπορούν να αποφασίσουν για την τύχη της Γροιλανδίας”, πρόσθεσε.

Όπως είπε ο κ. Μητσοτάκης, σε αυτό ήταν κατηγορηματική η πρωθυπουργός της Δανίας και υπενθύμισε ότι όλα τα μέλη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου συνταχθήκαμε με μεγάλη ταχύτητα πίσω από αυτή την θέση.

Ο πρωθυπουργός αναγνώρισε πάντως εκ νέου ότι το ζήτημα της προστασίας της Αρκτικής είναι ένα μείζον θέμα παγκόσμιας ασφαλείας και δικαιολογημένα οι ΗΠΑ έχουν ανησυχία γι’  αυτό,  τόνισε ωστόσο ότι υπάρχουν τρόποι, και μέσα από το ΝΑΤΟ και μέσα από την υφιστάμενη διμερή συμφωνία ΗΠΑ – Δανίας από το 1951, να αντιμετωπιστεί στο πλαίσιο της προστασίας και της διασφάλισης της ανεξαρτησίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Δανίας και της Γροιλανδίας.

Θετικό αντίκτυπο είχε και η συμβιβαστική πρόταση που γνωστοποίησε ο Έλληνας πρωθυπουργός προσερχόμενος στην Σύνοδο, σύμφωνα με την οποία  οι 13 ευρωπαϊκές χώρες που έχουν προσκληθεί να συμμετέχουν στο Συμβούλιο της Ειρήνης να προσυπογράψουν την προσχώρησή τους μόνο για το ζήτημα το οποίο αφορά την επόμενη φάση της ειρηνευτικής διαδικασίας στη Γάζα και για όσο χρόνο αυτό απαιτεί.

Ο κ. Μητσοτάκης έκανε λόγο για “μία εύλογη συμβιβαστική λύση, η οποία θα μας επιτρέψει να συμμετέχουμε στη διαδικασία ειρήνευσης της Γάζας χωρίς όμως ταυτόχρονα να δημιουργήσουμε ουσιαστικά έναν νέο οργανισμό, ο οποίος μπορεί να λειτουργεί ανταγωνιστικά προς τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών”.

Σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, η Κάγια Κάλας και πολλές χώρες “βρήκαν αρκετά ενδιαφέρουσα την ιδέα να διερευνήσουμε αν όχι την ανοιχτή συμμετοχή μας, γιατί αυτό νομικά μπορεί να είναι δύσκολο, αλλά την με κάποιο τρόπο ανάληψη ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών έτσι ώστε αυτό το Συμβούλιο Ειρήνης να επανέλθει στο αρχικό του προορισμό”. Προορισμός που, όπως είπε, ήταν “η ειρήνευση στην Γάζα και η μεταβατική διοίκηση έτσι ώστε να μπορούμε να περάσουμε σε μια φάση ανοικοδόμησής της, αλλά και ένα πρώτο βήμα για να μπορέσουμε επιλυθεί ουσιαστικά το παλαιστινιακό”.

Ο κ. Μητσοτάκης επισήμανε πως η Ελλάδα είναι χώρα που έχει άμεσο ενδιαφέρον για τις εξελίξεις στην Μέση Ανατολή και θέλουμε να είμαστε παρόντες και να είναι η Ευρώπη παρούσα. Ξεκαθάρισε ωστόσο για το Συμβούλιο της Ειρήνης ότι “έτσι όπως είναι διατυπωμένο όχι μόνο η Ελλάδα αλλά σχεδόν όλες οι ευρωπαϊκές χώρες έχουμε δυσκολία να συμμετέχουμε”.

Όπως ανέφερε, στόχος είναι να επιδιώκονται με καλή πίστη σχέσεις συνεργασίας, «χωρίς συμπεριφορές που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε εξελίξεις οι οποίες δεν θα μπορούν να διορθωθούν στη συνέχεια».

Ο πρωθυπουργός σημείωσε ότι το κλίμα κατά τον χρόνο διεξαγωγής της Συνόδου Κορυφής ήταν σαφώς βελτιωμένο, μετά τις τελευταίες δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου. «Τα πράγματα είναι ελαφρώς καλύτερα, στον βαθμό που ο πρόεδρος Τραμπ αποσαφήνισε ότι δεν προτίθεται να επιβάλει πρόσθετους δασμούς στις χώρες που υποστήριξαν ανοικτά τη Γροιλανδία», ανέφερε.

Παράλληλα, ο κ. Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ ξεκαθάρισε πως «δεν σκοπεύει να χρησιμοποιήσει στρατιωτική δύναμη για να καταλάβει έδαφος που ανήκει στο Βασίλειο της Δανίας».

Αναφερόμενος στο Συμβούλιο Ειρήνης, ο κ. Μητσοτάκης τόνισε ότι, έτσι όπως είναι σήμερα διατυπωμένο, «όχι μόνο η Ελλάδα, αλλά σχεδόν όλες οι ευρωπαϊκές χώρες έχουμε δυσκολία να συμμετέχουμε».

Υπενθύμισε, ωστόσο, ότι η Ελλάδα είχε πρωταγωνιστικό ρόλο στην απόφαση 2803, η οποία νομιμοποίησε το Συμβούλιο Ειρήνης των ΗΠΑ αποκλειστικά ως προσωρινή διοίκηση της Γάζας, προκειμένου να υλοποιηθούν τα επόμενα στάδια του ειρηνευτικού σχεδίου, όπως έχει συμφωνηθεί.

• Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι η Ελλάδα έχει άμεσο ενδιαφέρον για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. «Θέλουμε να είμαστε παρόντες. Θέλουμε η Ευρώπη να είναι παρούσα», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Σημείωσε ότι τόσο η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, όσο και αρκετά κράτη-μέλη βρίσκουν ενδιαφέρουσα την ιδέα να διερευνηθεί η ανάληψη ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών, ακόμη κι αν η πλήρης συμμετοχή στο Συμβούλιο Ειρήνης είναι νομικά δύσκολη.

Όπως εξήγησε, ο αρχικός σκοπός του Συμβουλίου ήταν η ειρήνευση στη Γάζα και η μεταβατική διοίκηση, ώστε να ακολουθήσει φάση ανοικοδόμησης και να τεθεί το πρώτο ουσιαστικό βήμα για την επίλυση του Παλαιστινιακού.

• Σε ό,τι αφορά την προστασία της Αρκτικής, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επεσήμανε ότι, παρότι γεωγραφικά μακριά από την Ελλάδα, αποτελεί κρίσιμη προτεραιότητα για το ΝΑΤΟ, την ασφάλεια της Ευρώπης και των ΗΠΑ.

Υποστήριξε ότι πρέπει να υπάρξει στενή συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, προκειμένου να αποτραπεί η ενίσχυση της επιρροής της Κίνας ή της Ρωσίας στην περιοχή.

Ειδικά για τη Γροιλανδία, ο πρωθυπουργός ήταν κατηγορηματικός:
«Οι κόκκινες γραμμές είναι πάρα πολύ ξεκάθαρες. Δεν τίθεται ζήτημα αμφισβήτησης της εδαφικής ακεραιότητας και της κυριαρχίας της Γροιλανδίας».

Τόνισε ότι μόνο η ίδια η Γροιλανδία και το βασίλειο της Δανίας μπορούν να αποφασίσουν για το μέλλον της περιοχής, αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα ότι οι ΗΠΑ έχουν δικαιολογημένες ανησυχίες για την ασφάλεια της Αρκτικής.

Όπως σημείωσε, υπάρχουν τρόποι αντιμετώπισης αυτών των ανησυχιών τόσο μέσω του ΝΑΤΟ όσο και μέσω της διμερούς συμφωνίας ΗΠΑ–Δανίας του 1951, με σεβασμό στην ανεξαρτησία και την εδαφική ακεραιότητα της Δανίας και της Γροιλανδίας.

• Απαντώντας σε ερώτηση για το αν υπήρξε συνεννόηση μεταξύ του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε και Ευρωπαίων ηγετών πριν τη συνάντησή του με τον Αμερικανό πρόεδρο στο Νταβός, ο κ. Μητσοτάκης δήλωσε ότι δεν είχε αυτή την εντύπωση.

Όπως είπε, δεν υπήρξε οργανωμένο πλαίσιο συνεννόησης σε ευρωπαϊκό ή νατοϊκό επίπεδο, σημειώνοντας ότι οι σχετικές συζητήσεις αφορούν κυρίως τη Δανία και τις ΗΠΑ, με την ΕΕ να στηρίζει πλήρως τις επιλογές της Κοπεγχάγης.

Κλείνοντας, ο πρωθυπουργός υπογράμμισε την ανάγκη η Ευρώπη να επενδύσει ουσιαστικά στη στρατηγική της αυτονομία, θυμίζοντας ότι η Ελλάδα υπήρξε από τις πρώτες χώρες που στήριξαν αυτή την προσέγγιση.

«Έχουν γίνει σημαντικά βήματα από τη Διάσκεψη των Βερσαλλιών και μετά. Η Ελλάδα ήταν πάντα επισπεύδουσα σε αυτή τη λογική», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η στρατηγική αυτονομία συνδέεται άμεσα με την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας.

«Πρέπει να περάσουμε από την ισχύ των αξιών μας στην αξία της ισχύος μας. Αυτό αφορά και την Ελλάδα και συνολικά την Ευρωπαϊκή Ένωση», κατέληξε.

«Ξεκινήσαμε την εβδομάδα με κλιμάκωση, απειλές εισβολής και δασμών και επιστρέψαμε σε μια κατάσταση σαφώς πιο αποδεκτή», δήλωσε ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, προσθέτοντας ότι η Ευρώπη «παραμένει σε εγρήγορση».

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν περιέγραψε τα βασικά συμπεράσματα της Συνόδου:

• Αδιαμφισβήτητη αλληλεγγύη προς τη Δανία και τη Γροιλανδία
• Στήριξη στα κράτη-μέλη που απειλήθηκαν με αμερικανικούς δασμούς
• Διάλογος με τις ΗΠΑ με «σταθερό αλλά μη κλιμακούμενο» τρόπο
• Ετοιμότητα για εμπορικά αντίμετρα, αν η Ουάσινγκτον αλλάξει εκ νέου στάση

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε επίσης στην ασφάλεια στην Αρκτική και στη συνεχιζόμενη στήριξη προς την Ουκρανία.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει «σοβαρές αμφιβολίες» για το «Συμβούλιο Ειρήνης» που ανακοίνωσε πως ιδρύει ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, ιδιαίτερα για τη συμβατότητά του με τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, τόνισε τις πρώτες πρωινές ώρες ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα.

«Έχουμε σοβαρές αμφιβολίες όσον αφορά ορισμένο αριθμό στοιχείων για τον χάρτη του Συμβουλίου Ειρήνης, για το πεδίο δράσης του, τη διακυβέρνησή του και τη συμβατότητά του με τον χάρτη (του Οργανισμού) των Ηνωμένων Εθνών», είπε ο Κόστα μετά το πέρας έκτακτης συνόδου των 27 στις Βρυξέλλες.

Ο Αμερικανός πρόεδρος παρουσίασε χθες Πέμπτη στο Νταβός του νέο «Συμβούλιο Ειρήνης» του, με παρόντες κάπου είκοσι ηγέτες χωρών που εντάχθηκαν σε αυτό το όργανο υπό τον προσωπικό έλεγχο του Τραμπ.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση χαιρέτισε την απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να μην προχωρήσει στην επιβολή επιπρόσθετων δασμών όπως είχε απειλήσει και θέλει να «προχωρήσει» στην εφαρμογή της συμφωνίας της με τις ΗΠΑ για το εμπόριο, διαβεβαίωσε σήμερα ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα.

«Η ανακοίνωση ότι δεν θα υπάρξουν νέοι αμερικανικοί τελωνειακοί δασμοί στην Ευρώπη είναι θετική. Η επιβολή νέων τελωνειακών δασμών θα ήταν ασύμβατη με τη συμφωνία για το εμπόριο της ΕΕ και των ΗΠΑ», σημείωσε απευθυνόμενος στον Τύπο ο Κόστα.

«Θα πρέπει τώρα να επικεντρωθούμε στην εφαρμογή της συμφωνίας» των δυο πλευρών για το εμπόριο, πρόσθεσε ο Πορτογάλος.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα συνεχίσει να «υπερασπίζεται τα συμφέροντά της» έναντι «οποιασδήποτε μορφής εξαναγκασμού», τόνισε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

«Έχει την ισχύ και τα μέσα» και «θα κάνει ό,τι είναι απαραίτητο», επέμεινε ο Κόστα απευθυνόμενος στον Τύπο.

• Σύμφωνα με το Politico, οι ηγέτες των «27» επιδιώκουν την αποκατάσταση του κλίματος συνεργασίας με την Ουάσινγκτον, αξιοποιώντας την υπαναχώρηση Τραμπ ως ευκαιρία για επιστροφή στην «κανονικότητα».

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι «βγαίνει από το ψυγείο» η κύρωση της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ–ΗΠΑ, η οποία είχε παγώσει από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μετά τις απειλές για δασμούς και τη Γροιλανδία.

«Υπάρχει συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ στο εμπόριο. Είμαστε αξιόπιστοι εταίροι και αυτές οι συμφωνίες πρέπει να τηρούνται», ανέφερε αξιωματούχος της ΕΕ που συμμετέχει άμεσα στις διαβουλεύσεις, υπό καθεστώς ανωνυμίας.

Η συμφωνία είχε υπογραφεί τον Ιούλιο από τον Ντόναλντ Τραμπ και την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, αλλά η έντονη ρητορική των τελευταίων εβδομάδων είχε μπλοκάρει την επικύρωσή της.

• Απευθυνόμενη στους ηγέτες των κρατών-μελών, η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Ρομπέρτα Μέτσολα εμφανίστηκε θετική στην προώθηση της συμφωνίας, μετά την αποκλιμάκωση από πλευράς Τραμπ.

«Είμαστε χαρούμενοι που, προς το παρόν, η κλιμάκωση έχει βγει από το τραπέζι. Αυτό σημαίνει ότι μπορούμε να συνεχίσουμε τις εσωτερικές μας συζητήσεις για την εμπορική συμφωνία ΕΕ–ΗΠΑ», δήλωσε, σύμφωνα με το Reuters.

Νωρίτερα, η επικεφαλής διαπραγματεύτρια του ΕΛΚ, Ζέλιανα Ζόβκο, ανέφερε ότι το Κοινοβούλιο «ελπίζει» να αποφασίσει ήδη από τη Δευτέρα την επανεκκίνηση της διαδικασίας επικύρωσης.

• Την ίδια στιγμή, ο πρέσβης των ΗΠΑ στην ΕΕ, Άντριου Πάζντερ, άσκησε πιέσεις για άμεση έγκριση της συμφωνίας, κατηγορώντας όσους στις Βρυξέλλες υποστηρίζουν ότι ο Τραμπ υπονομεύει τη διατλαντική σχέση.

«Η πραγματική αστάθεια προέρχεται από την αποτυχία της ίδιας της ΕΕ να ενεργήσει για την ιστορική εμπορική συμφωνία», υποστήριξε, τονίζοντας ότι στόχος της ήταν «η αποκατάσταση της προβλεψιμότητας και της ανάπτυξης».

• Η ΕΕ ανακοίνωσε ότι θα αποστείλει 447 γεννήτριες στην Ουκρανία για την κάλυψη κρίσιμων αναγκών εν μέσω χειμώνα και ρωσικών επιθέσεων στις ενεργειακές υποδομές.

Τέλος, ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Ορμπάν χαρακτήρισε την υπόθεση της Γροιλανδίας ως ζήτημα του ΝΑΤΟ και όχι της ΕΕ, σημειώνοντας ότι η Συμμαχία είναι το κατάλληλο πλαίσιο για τη διαχείριση της κρίσης.

Το κλίμα ανησυχίας και σκεπτικισμού παραμένει, και η σύνοδος θα πραγματοποιηθεί παρά το γεγονός ότι ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε αργά το βράδυ της Τετάρτης πως έχει επιτύχει συμφωνία για τη Γροιλανδία και δεν θα επιβάλει τελικά δασμούς στις ευρωπαϊκές χώρες — γεγονός που δείχνει πως η συνάντηση αφορά πλέον πολύ περισσότερα από την τελευταία κρίση.

Οι βλέψεις του Αμερικανού προέδρου για τη Γροιλανδία, που παρουσίασε νωρίτερα στο Davos, ζητώντας «άμεσες διαπραγματεύσεις» για την απόκτηση του νησιού, ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι για πολλούς Ευρωπαίους ηγέτες. Καθ’ όλη τη διάρκεια του πρώτου έτους της δεύτερης θητείας του, ήλπιζαν πως οι χειρότεροι φόβοι τους για τη χώρα που εγγυήθηκε την ευρωπαϊκή ασφάλεια από το 1945 δεν θα επαληθευτούν.

Όμως, όπως δήλωσε στο BBC Radio ο πρώην γενικός γραμματέας του NATO και πρώην πρωθυπουργός της Δανίας, Anders Fogh Rasmussen, «η ώρα για ωραιοποιήσεις τελείωσε» και «ήρθε η στιγμή να αντισταθούμε στον Τραμπ».

Αρκετοί διπλωμάτες που μίλησαν στο POLITICO, υπό καθεστώς ανωνυμίας λόγω της ευαίσθητης φύσης του θέματος, εξέφρασαν προσωπικό αίσθημα προδοσίας — πολλοί είχαν σπουδάσει ή εργαστεί στις ΗΠΑ ή είχαν υποστηρίξει στενότερους διατλαντικούς δεσμούς.

«Το αμερικανικό μας όνειρο πέθανε», δήλωσε χαρακτηριστικά διπλωμάτης χώρας που μέχρι πρότινος ήταν υπέρμαχος των σχέσεων με την Ουάσινγκτον. «Ο Ντόναλντ Τραμπ το δολοφόνησε».

Η κρίση κορυφώνεται στη Σύνοδο Κορυφής

Η συλλογική αφύπνιση της Ευρώπης αναμένεται να φανεί στη σύνοδο — όχι μόνο μέσω πιθανών αποφάσεων για αντίποινα σε περίπτωση που ο Τραμπ αλλάξει πάλι στάση ως προς τη Γροιλανδία.

Θα αποτυπωθεί επίσης στις δηλώσεις των ηγετών, τόσο ιδιωτικά όσο και δημόσια. Ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, προανήγγειλε στη δική του ομιλία στο Νταβός ότι η Ευρώπη διαθέτει «πολύ ισχυρά εργαλεία» και «πρέπει να τα χρησιμοποιούμε όταν δεν μας σέβονται και όταν οι κανόνες του παιχνιδιού παραβιάζονται».

Η ομιλία του Τραμπ στο Νταβός, όπου χαρακτήρισε το αυτόνομο νησί της Δανίας «εδάφος μας», δεν συνέβαλε στην αποκλιμάκωση λίγες ώρες πριν από την έκτακτη σύσκεψη στις Βρυξέλλες με θέμα την απάντηση στην αποσύνθεση της μεταπολεμικής τάξης πραγμάτων.

Παρότι ο Τραμπ απέκλεισε τη χρήση στρατιωτικής βίας για την κατάληψη της Γροιλανδίας, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν το εξέλαβαν ως υποχώρηση λόγω της σκληρής ρητορικής του για την Ευρώπη και των ξεκάθαρων προθέσεών του, σύμφωνα με δύο διπλωμάτες της ΕΕ.

Αργότερα ο Τραμπ πήρε πίσω την απειλή επιβολής δασμών σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες που θεωρούσε εμπόδιο στα σχέδιά του για τη Γροιλανδία, αλλά τότε η ζημιά είχε ήδη γίνει.

«Μετά τις συνεχείς μεταβολές των τελευταίων ημερών, πρέπει να περιμένουμε να δούμε ποιες ουσιαστικές συμφωνίες θα υπάρξουν μεταξύ του [γενικού γραμματέα του NATO] κ. Ρούτε και του Τραμπ», δήλωσε ο αντικαγκελάριος της Γερμανίας, Lars Klingbeil, στο ZDF. «Όποια λύση κι αν βρεθεί για τη Γροιλανδία, όλοι πρέπει να καταλάβουν ότι δεν μπορούμε να επαναπαυτούμε».

Η στιγμή που ο Αμερικανός πρόεδρος απείλησε με δασμούς το Σάββατο ήταν το σημείο όπου το ρήγμα «έγινε πραγματικότητα», σύμφωνα με διπλωμάτη της ΕΕ.

«Ίσως αυτή η αλλαγή στάσης μας δώσει μερικούς μήνες ακόμη, ίσως είναι κάτι μόνιμο», σχολίασε άλλος αξιωματούχος. «Πιστεύω πως η σημερινή ομιλία [του Τραμπ] θα προβληματίσει τις περισσότερες πρωτεύουσες — είτε υπάρξουν δασμοί είτε όχι».

Ραγδαία επιδείνωση στις διατλαντικές σχέσεις

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen, συνοψίζει το κλίμα στην ομιλία της στο Νταβός: «Ο κόσμος άλλαξε μόνιμα», είπε. «Πρέπει να αλλάξουμε μαζί του».

Στη σύνοδο κορυφής τους, οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα συζητήσουν για τη διατλαντική σχέση. Πριν από την υποχώρηση του Τραμπ στους δασμούς, ετοιμάζονταν να ζητήσουν από την Επιτροπή να ενεργοποιήσει το πιο ισχυρό εμπορικό όπλο κατά των ΗΠΑ — το Anti-Coercion Instrument (ACI), όπως είχε αποκαλύψει το POLITICO.

Η ΕΕ δημιούργησε αυτό το «εμπορικό μπαζούκα» το 2023, ώστε να αντιμετωπίσει απειλές από χώρες όπως η Κίνα που εκτιμούσε ότι χρησιμοποιούν τις αγορές τους ως μοχλό πίεσης. Το ενδεχόμενο να στραφεί αυτό το εργαλείο κατά των ΗΠΑ ήταν μέχρι πρόσφατα αδιανόητο στις Βρυξέλλες.

«Ζούμε μια μεγάλη ρήξη στην παγκόσμια τάξη», είπε ανώτερος διπλωμάτης χώρας-κλειδί στις σχέσεις με τους Αμερικανούς. Οι ηγέτες θα συζητήσουν για «απεξάρτηση» («de-risking») από τις ΗΠΑ — όρος που μέχρι τώρα αφορούσε μόνο τις σχέσεις με το Πεκίνο. «Η εμπιστοσύνη χάθηκε», συμπλήρωσε.

Η σύνοδος θα λειτουργήσει ως «θεραπεία», σύμφωνα με αξιωματούχο που γνωρίζει τις προετοιμασίες. Θα προσφέρει στους ηγέτες τη δυνατότητα να δώσουν συγκεκριμένη απάντηση στην ομιλία Τραμπ στο Νταβός και στην επόμενη μέρα των εξελίξεων.

Aπό τον ενθουσιασμό στη δυσπιστία

Η εκτίμηση πως οι ΗΠΑ δεν είναι πλέον αξιόπιστος σύμμαχος ήρθε σταδιακά. Οι μάσκες έπεσαν όταν η κυβέρνηση Τραμπ δημοσίευσε τη νέα Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας τον Δεκέμβριο, υποσχόμενη ενίσχυση των «πατριωτικών ευρωπαϊκών κομμάτων» εις βάρος της ΕΕ — γεγονός που εξηγεί γιατί κάποιοι Ευρωπαίοι ηγέτες όπως ο Βίκτορ Όρμπαν εξακολουθούν να στηρίζουν τον Τραμπ.

Στη συνέχεια ο Τραμπ αναζωπύρωσε τη ρητορική περί προσάρτησης της Γροιλανδίας, ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Ισλανδία αυτοανακηρύχθηκε κυβερνήτης της 52ης πολιτείας και ο Τραμπ έστειλε επιστολή στον πρωθυπουργό της Νορβηγίας Jonas Gahr Støre, δηλώνοντας πως αφού δεν πήρε το Νόμπελ Ειρήνης «δεν νιώθει πια υποχρέωση να σκέφτεται μόνο την Ειρήνη».

Ένας ανώτερος Ευρωπαίος διπλωμάτης πίστεψε αρχικά πως η επιστολή ήταν πλαστή — όμως τελικά επιβεβαιώθηκε ως αυθεντική.

Δύο άλλοι υψηλόβαθμοι διπλωμάτες παρομοιάζουν την τρέχουσα κατάσταση στις ΗΠΑ με τα γεγονότα πριν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

«Νομίζω έχουμε ξεπεράσει πλέον τη Συνθήκη του Μονάχου», είπε ένας εξ αυτών — αναφερόμενος στη συμφωνία του 1938 όπου Βρετανία, Γαλλία και Ιταλία επέτρεψαν στον Χίτλερ να προσαρτήσει την Τσεχοσλοβακία. «Συνειδητοποιούμε ότι ο κατευνασμός δεν είναι πια σωστή πολιτική».

Δανία: Από τους πιο πιστούς συμμάχους στην απογοήτευση

Η ξαφνική πτώση κύρους των ΗΠΑ είναι ιδιαίτερα επώδυνη για τη Δανία, την οποία ο Τραμπ χαρακτήρισε «αχάριστη» στο Νταβός.

Η Κοπεγχάγη έχει σοκαριστεί από αυτή τη συμπεριφορά, καθώς επί δεκαετίες υπήρξε από τους πιο στενούς συμμάχους των ΗΠΑ. Η Δανία είχε στείλει στρατεύματα σε επικίνδυνες ζώνες στη Μέση Ανατολή υπέρ των Αμερικανών — μεταξύ άλλων στην επαρχία Χελμάντ στο Αφγανιστάν — πληρώνοντας βαρύ τίμημα σε ανθρώπινες απώλειες αναλογικά με τον πληθυσμό της.

«Πολλοί από εμάς έχουμε σπουδάσει στις ΗΠΑ· όλοι θέλαμε να δουλέψουμε εκεί», λέει Δανός αξιωματούχος. «Αυτό είναι καθαρή προδοσία».

Απόστολος Χονδρόπουλος

Η συνεδρίαση είναι προγραμματισμένη να ξεκινήσει στις 20.00 ώρα Ελλάδας και βασικό ζητούμενο είναι ο συντονισμός των Ευρωπαίων ηγετών μέσα στο περιβάλλον των πρωτοφανών γεωπολιτικών προκλήσεων που δημιουργεί η αμερικανική πολιτική.

Στην βελγική πρωτεύουσα θα βρεθεί και ο Έλληνας πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης ο οποίος, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές λόγω της κακοκαιρίας ανέβαλε την χθεσινή μετάβαση στο Νταβός.

• Όπως έγινε γνωστό νωρίς το πρωί ο κ. Μητσοτάκης δεν θα μεταβεί τελικά στο Νταβός και θα αναχωρήσει το μεσημέρι για τις Βρυξέλλες.

Πριν μεταβεί στην Σύνοδο Κορυφής ο πρωθυπουργός θα προεδρεύσει στις 10:30  σύσκεψης στο Μέγαρο Μαξίμου με αντικείμενο το ζήτημα της ευλογιάς και των μέτρων βιοασφάλειας για την αντιμετώπιση της ζωονόσου.

Στην άτυπη Σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου οι ηγέτες της ΕΕ θα κληθούν απόψε να διαμορφώσουν κοινή θέση απέναντι στην  πολιτική Τραμπ στο ζήτημα της Γροιλανδίας, λαμβάνοντας υπόψη και τις χθεσινές εξελίξεις όπου ο Αμερικανός Πρόεδρος επέμεινε από το βήμα του Νταβός στην απαίτηση να τεθεί υπό τον έλεγχο των ΗΠΑ, δηλώνοντας πάντως ότι δεν προτίθεται να χρησιμοποιήσει βία.

Το περαιτέρω βήμα που έχει γίνει αφορά ωστόσο την γνωστοποίηση από τον κ. Τραμπ, μετά την συνάντηση με τον γγ του ΝΑΤΟ, Μ. Ρούτε, ότι υπάρχει πλαίσιο μελλοντικής συμφωνίας για την Γροιλανδία και ολόκληρη την Αρκτική. Ο Αμερικανός Πρόεδρος γνωστοποίησε μάλιστα ότι δεν θα  ενεργοποιηθούν οι πρόσθετοι δασμοί που έχει προαναγγείλει κατά 8 ευρωπαϊκών χωρών που έχουν αντιταχθεί στις αξιώσεις του. Πρόκειται για απόφαση Τραμπ που στον βαθμό που ο Αμερικανός Πρόεδρος δεν αλλάξει εκ νέου στάση, προφανώς απομακρύνει άμεσα τον κίνδυνο ενός “εμπορικού πολέμου” με την Ευρώπη, η οποία έχει διαμηνύσει πως η επιβολή περαιτέρω δασμών θα υπονόμευε τις σχέσεις και είναι ασύμβατη με την εμπορική συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ.

Τα χαρακτηριστικά της συμφωνίας για την οποία κάνει λόγο ο κ. Τραμπ είναι βέβαιο ότι στον βαθμό που θα έχουν αποσαφηνιστεί, συνιστούν το νέο στοιχείο που θα συζητηθεί πλέον και στο σημερινό έκτακτο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.

Σε κάθε περίπτωση πάντως η βάση συζήτησης πάνω στην οποία θα εξελιχθεί η συζήτηση μεταξύ των Ευρωπαίων ηγετών προσδιορίζεται από ένα πλαίσιο που αφορά στην ενότητα των κρατών μελών γύρω από τις αρχές του διεθνούς δικαίου, της εδαφικής ακεραιότητας και της εθνικής κυριαρχίας και την πλήρη υποστήριξη και την αλληλεγγύη τους προς την Δανία και την Γροιλανδία. Ταυτόχρονα όμως και από την αναγνώριση του κοινού διατλαντικού ενδιαφέροντος για την ειρήνη και την ασφάλεια στην Αρκτική, ιδίως στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.

Το μήνυμα της Αθήνας όσον αφορά την Γροιλανδία είναι πως  ” η Ελλάδα και συνολικά η Ευρώπη δεν μπορούμε να παίζουμε με ζητήματα Διεθνούς Δικαίου, ούτε μπορούμε να τα βάζουμε στο ζύγι με οτιδήποτε άλλο”, όπως δήλωσε χθες ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης (Alpha) χαρακτηρίζοντας για τον λόγο αυτό ιδιαιτέρως κρίσιμη την σημερινή σύνοδο των Ευρωπαίων ηγετών. Ο κ. Μητσοτάκης έχει δηλώσει άλλωστε ότι σε αυτήν πρέπει να ληφθούν “δύσκολες αποφάσεις”.

Όσον αφορά το ζήτημα του “Συμβουλίου Ειρήνης” που προωθούν οι ΗΠΑ με αφορμή την Γάζα εγείροντας ανησυχίες πώς η τελική επιδίωξή τους υπερβαίνει το συγκεκριμένο θέμα και στοχεύει σε υποκατάσταση του ΟΗΕ, τα μηνύματα προβληματισμού και οι επιφυλάξεις ήταν σαφή χθες τόσο από το Μέγαρο Μαξίμου όσο και από το υπουργείο Εξωτερικών. 

Η Ελλάδα επιδιώκει συνεννόηση με τους Ευρωπαίους εταίρους που εμφανίζονται και εκείνοι απρόθυμοι να ανταποκριθούν στην αμερικανική πρόσκληση.

“Μας προβληματίζει όλο αυτό το οποίο συμβαίνει και πριν πάρουμε την οποιαδήποτε τελική απόφαση θα πρέπει να έχουμε απόλυτη συνεννόηση με τους Ευρωπαίους εταίρους μας τόνισε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος.

Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης αναφέρθηκε (Action 24) στις εν εξελίξει συζητήσεις του με τους Ευρωπαίους εταίρους και υπογράμμισε ότι “αυτή τη στιγμή διαφαίνεται ότι σχεδόν καθολικά η θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα είναι στην παρούσα φάση να μην συνταχθεί με το Συμβούλιο Ειρήνης”.

“Εφόσον υπάρχει αυτή η θέση ομόθυμη εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τότε είναι προφανές ότι η Ελλάδα θα κρίνει ανάλογα”, σημείωσε.

🔵Γ. Γεραπετρίτης για Γροιλανδία:«Η Ελλάδα θα σταθεί στο πλευρό της χώρας που θα δεχθεί απειλή, δηλαδή της Γροιλανδίας & Δανίας»

Δείτε καθημερινά στις 20:00 την εκπομπή #ΗΕπόμενηΜέρα με τον @serkot65 στο #Action24 pic.twitter.com/sd6YBjXP2j

— Action24 (@action24tv) January 21, 2026

Ο Τουσκ υπογράμμισε ότι η ελευθερία των ίδιων των Ευρωπαίων κρίνεται στα λασπωμένα πεδία μάχης της Ουκρανίας: είτε τα κράτη-μέλη πληρώνουν τώρα για να σταματήσουν τον Βλαντίμιρ Πούτιν, είτε θα βρεθούν να πολεμούν όταν τα ρωσικά στρατεύματα εισβάλουν στους δικούς τους τόπους.

Η εξίσωση του Τουσκ — «χρήμα ή θύματα» — αποκαλύπτει το δίλημμα στον πυρήνα των προσπαθειών της ΕΕ να στηρίξει την Ουκρανία. Τι είναι τελικά διατεθειμένες να προσφέρουν οι 27 χώρες μέλη για να σώσουν την Ουκρανία, αλλά και τον εαυτό τους;

Η απάντηση που δόθηκε στη σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες: ιδανικά, να πληρώσει κάποιος άλλος.

Στις 2:56 π.μ., κάτω από βροχή στις Βρυξέλλες, οι Ευρωπαίοι ηγέτες κατέληξαν σε συμφωνία για δανεισμό 90 δισ. ευρώ από τις αγορές, ώστε να στηριχθεί η Ουκρανία τα επόμενα δύο χρόνια. «Δεσμευτήκαμε, παραδώσαμε», καυχήθηκε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα.

Πίσω από τους πανηγυρισμούς, το μοτίβο παραμένει σαφές. Ένα διχασμένο ευρωπαϊκό μπλοκ συζητούσε μήνες δημόσια και παρασκηνιακά ποιος θα πληρώσει το λογαριασμό — και πιθανότατα το ζήτημα δεν έχει λήξει ακόμη.

Η εξάρτηση από ΗΠΑ και το αδιέξοδο με τα ρωσικά κεφάλαια

Η Ευρώπη βασίζεται στην αμερικανική στρατιωτική ισχύ από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Για τρία χρόνια μετά τη ρωσική εισβολή του 2022, στήριζε την άμυνα της Ουκρανίας με αμερικανική χρηματοδότηση. Μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο και τη διακοπή της αμερικανικής βοήθειας φέτος, οι Ευρωπαίοι αύξησαν τις συνεισφορές τους — χωρίς όμως να καλύψουν το κενό.

Έτσι, οι ισχυροί παίκτες της ΕΕ αναζήτησαν άλλη λύση για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας.

Ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επιδίωκαν να αξιοποιήσουν τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία σε βελγική τράπεζα. Δύο μήνες προσπαθούσαν να πείσουν τους υπόλοιπους ηγέτες να χρησιμοποιηθούν αυτά τα κεφάλαια ως εγγύηση για μεγάλο δάνειο προς την Ουκρανία.

Όμως ο πρωθυπουργός του Βελγίου Μπαρτ ντε Βέβερ αρνήθηκε, φοβούμενος νομικές συνέπειες και αντίποινα από τον Πούτιν αν χρησιμοποιηθούν κρατικά ρωσικά κεφάλαια υπέρ του Κιέβου.

Έτσι, τέθηκε σε εφαρμογή το «σχέδιο Β», που είχε αποκαλύψει το Politico τον προηγούμενο μήνα. Όταν ο ντε Βέβερ απέρριψε ξανά τη χρήση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, ο Μερτς υποχώρησε και η εναλλακτική λύση του κοινού ευρωπαϊκού δανεισμού έλαβε τελικά στήριξη στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Το νέο σχέδιο και οι ανισότητες στη χρηματοδότηση

Με το νέο σχέδιο, ο κοινός ευρωπαϊκός δανεισμός θα καλύπτεται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ, που χρηματοδοτείται από τα κράτη-μέλη. Τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία ίσως χρησιμοποιηθούν μελλοντικά για αποπληρωμή του δανείου, αλλά αυτό παραμένει ασαφές.

Η ανάγκη για χρήματα είναι αδιαμφισβήτητη: σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, η Ουκρανία αντιμετωπίζει έλλειμμα χρηματοδότησης ύψους 72 δισ. ευρώ το επόμενο έτος.

«Δεν υπάρχει πιο σημαντική πράξη ευρωπαϊκής άμυνας από τη στήριξη της ουκρανικής άμυνας», τόνισε η φον ντερ Λάιεν παραμονή της συνόδου.

Ωστόσο, αρκετοί Ευρωπαίοι πολίτες παραμένουν δύσπιστοι απέναντι στο επιχείρημά της.

Το Ινστιτούτο Κίελ καταγράφει τη στήριξη προς την Ουκρανία από την έναρξη της ρωσικής εισβολής πλήρους κλίμακας το 2022. Η τελευταία έκθεσή του αναδεικνύει τα κενά που αφήνει η Ευρώπη στα ουκρανικά οικονομικά.

Νέα πακέτα βοήθειας εντός του 2025 ενδέχεται να πέσουν στα χαμηλότερα επίπεδα από την έναρξη του πολέμου, σύμφωνα με τους αναλυτές του Κίελ, αφήνοντας μεγάλο κενό μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ από τη χρηματοδότηση.

Tην ίδια στιγμή, διευρύνεται το χάσμα μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών ως προς τις συνεισφορές τους. Γαλλία, Γερμανία και Ηνωμένο Βασίλειο αύξησαν σημαντικά τη βοήθειά τους στην Ουκρανία, όμως χώρες όπως Σουηδία, Νορβηγία και Δανία βρίσκονται πολύ μπροστά αναλογικά με το ΑΕΠ τους.

Ιταλία και Ισπανία προσέφεραν ελάχιστα, σύμφωνα με το Ινστιτούτο Κίελ. Το ίδιο σκηνικό επικράτησε πριν τη σύνοδο: οι χώρες του ευρωπαϊκού Νότου μαζί με το Βέλγιο αντιτάχθηκαν στο σχέδιο «πολεμικών επανορθώσεων», ενώ Γερμανία και σκανδιναβικές χώρες πίεσαν υπέρ του σχεδίου.

Aποκλεισμοί και πολιτική κόπωση στην ΕΕ

Bάσει της τελικής συμφωνίας στη σύνοδο κορυφής, Ουγγαρία, Τσεχία και Σλοβακία δεν θα συνεισφέρουν καθόλου στο σχέδιο χρηματοδότησης προς την Ουκρανία. Έτσι η ΕΕ των 27 μετατράπηκε ουσιαστικά σε ομάδα των 24 όσον αφορά αυτή τη βοήθεια.

Στα χαρτιά, οι χώρες της ΕΕ αποτελούν οικονομική υπερδύναμη έναντι της Ρωσίας: το συνολικό ΑΕΠ των 27 φτάνει τα 18 τρισ. ευρώ έναντι μόλις 2 τρισ. ευρώ της Ρωσίας.

Aκόμη και χωρίς Νορβηγία και Ηνωμένο Βασίλειο, οι ευρωπαίοι σύμμαχοι έχουν πόρους να αντιμετωπίσουν τον Πούτιν — αν πραγματικά το θελήσουν.

Tο ανησυχητικότερο ίσως για τους συμμάχους της Ουκρανίας είναι ότι οι ψηφοφόροι σε μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες φαίνεται να χάνουν το ενδιαφέρον τους. Δημοσκόπηση του POLITICO σε πέντε δυτικές χώρες έδειξε πως οι πολίτες στη Γερμανία και στη Γαλλία εμφανίζονται ακόμη πιο απρόθυμοι να συνεχίσουν τη χρηματοδότηση σε σχέση με τους Αμερικανούς.

Στη Γερμανία, το 45% επιθυμεί περικοπή οικονομικής βοήθειας προς το Κίεβο, ενώ μόλις το 20% θέλει αύξηση αυτής της βοήθειας. Στη Γαλλία, το 37% προτιμά λιγότερη βοήθεια ενώ μόλις το 24% περισσότερη.

Mε φόντο τον διχασμό ανάμεσα σε βόρειες χώρες που κουράστηκαν να ξοδεύουν δισεκατομμύρια για την Ουκρανία κι άλλες που ποτέ δεν συνέβαλαν ουσιαστικά, οι Ευρωπαίοι ηγέτες επέλεξαν αυτή την εβδομάδα τη λιγότερο δύσκολη λύση — κι αυτή ήταν ήδη οριακή.

We have a deal.

Decision to provide 90 billion euros of support to Ukraine for 2026-27 approved.

We committed, we delivered.

— António Costa (@eucopresident) December 19, 2025

Τα μετρητά θα συγκεντρωθούν μέσω κοινού δανεισμού μεταξύ 24 από τις 27 χώρες της ΕΕ, αλλά χρειαζόταν να συμφωνήσουν όλες με το σχέδιο, επειδή αυτό είναι εγγυημένο από τον κεντρικό μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ.

Όλες οι χώρες της ΕΕ, εκτός από την Τσεχία, την Ουγγαρία και τη Σλοβακία, θα ενωθούν και θα συγκεντρώσουν 90 δισεκατομμύρια ευρώ σε κοινό χρέος, με την υποστήριξη του προϋπολογισμού της ΕΕ. Αυτά τα χρήματα θα δανειστούν στην Ουκρανία τα επόμενα δύο χρόνια.

Το Κίεβο θα χρησιμοποιήσει στη συνέχεια τις μελλοντικές ρωσικές πολεμικές αποζημιώσεις για να αποπληρώσει την ΕΕ. Και εάν η Ρωσία αρνηθεί να καταβάλει τα χρήματα, «η Ένωση διατηρεί το δικαίωμα να χρησιμοποιήσει» τα παγωμένα κρατικά της περιουσιακά στοιχεία «για να αποπληρώσει το δάνειο», έγραψαν οι ηγέτες της ΕΕ στα τελικά συμπεράσματα της συνόδου κορυφής, την κοινή δήλωση που εξέδωσαν οι χώρες στο τέλος των συνομιλιών.

• Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε ότι τα παγωμένα περιουσιακά στοιχεία της Ρωσίας στην Ευρώπη θα χρησιμοποιηθούν για την αποπληρωμή του δανείου προς την Ουκρανία, εάν η Ρωσία δεν αποφασίσει οικειοθελώς να το πράξει όταν τελειώσει ο πόλεμος στην Ουκρανία.

«Τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία θα παραμείνουν δεσμευμένα μέχρι η Ρωσία να καταβάλει τις αποζημιώσεις στην Ουκρανία», είπε. «Η Ουκρανία θα πρέπει να αποπληρώσει το δάνειο μόνο αφού η Ρωσία καταβάλει τις αποζημιώσεις. Και το καθιστούμε πολύ σαφές: Εάν η Ρωσία δεν καταβάλει τις αποζημιώσεις, θα χρησιμοποιήσουμε -σε πλήρη συμφωνία με το διεθνές δίκαιο- τα ακινητοποιημένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία για την αποπληρωμή του δανείου».

«Υποθέτω ότι τα χρήματα θα είναι διαθέσιμα το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Ιανουαρίου το αργότερο», δήλωσε ο Γερμανός καγκελάριος όταν ρωτήθηκε πότε θα είναι διαθέσιμο το δάνειο πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ στο Κίεβο. Τα χρήματα θα κρατήσουν τη χώρα στην επιφάνεια κατά τα επόμενα δύο χρόνια, δήλωσε ο Μερτς, προσθέτοντας ότι η συμφωνία των ηγετών της ΕΕ είναι «καλά νέα για την Ουκρανία και κακά νέα για τη Ρωσία».

• «Θεωρώ ότι η λύση η οποία προκρίθηκε, ένα δάνειο δηλαδή από το περιθώριο του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, πράγμα το οποίο σημαίνει ότι αυτό δεν έχει πρακτικά δημοσιονομικές συνέπειες για καμιά ευρωπαϊκή χώρα, ήταν η ενδεδειγμένη λύση λαμβάνοντας υπόψη την συνθετότητα και τις νομικές δυσκολίες του εγχειρήματος να αξιοποιηθούν αυτή τη στιγμή οι παγωμένοι ρωσικοί πόροι, ενδεχόμενο το οποίο δεν αποκλείστηκε στα συμπεράσματα τα οποία συμφωνήσαμε αλλά το οποίο ακόμα χρειάζεται περισσότερο χρόνο επεξεργασίας σε περίπτωση που καταλήξουμε σε αυτή τη λύση» ανέφερε από την πλευρά του ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στις δηλώσεις του μετά τη λήξη της Συνόδου Κορυφής.

«Σε κάθε περίπτωση, το μήνυμα το οποίο εκπέμπεται από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο είναι ότι η Ουκρανία μπορεί να καλύψει για το άμεσο μέλλον τις χρηματοδοτικές της ανάγκες και ότι η Ευρώπη στέκεται έμπρακτα στο πλευρό της Ουκρανίας χρησιμοποιώντας, όπως είπα, το περιθώριο του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, χωρίς δηλαδή να υπάρχουν πρακτικά δημοσιονομικές συνέπειες για τα κράτη μέλη» πρόσθεσε ο πρωθυπουργός.

Ερωτηθείς, δε, για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο και το αν βλέπει κίνδυνο οι πόροι για την άμυνα και την Ουκρανία να «θυσιάσουν» άλλους, ο πρωθυπουργός απάντησε: «Νομίζω ότι προτρέχουμε λίγο. Ουσιαστικά οι συζητήσεις για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο ξεκινούν μόλις τώρα. Αυτό το οποίο επί της αρχής έχει συμφωνηθεί είναι η βασική αρχιτεκτονική του, αλλά δεν έχει γίνει καμία συγκεκριμένη πρόταση ακόμη, πέραν της αρχικής τοποθέτησης της Επιτροπής σχετικά με τα ποσά και το πώς αυτά κατανέμονται στις διάφορες κατηγορίες του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού. Ένα είναι βέβαιο, κι αυτό διαφάνηκε και από τη σημερινή συζήτηση: ότι υπάρχει μια κρίσιμη μάζα χωρών, θα τις χαρακτήριζα φίλους της συνοχής και της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, που δεν πρόκειται ουσιαστικά να δεχτούν περικοπές στα δύο αυτά προγράμματα, τα οποία αποτελούν και τους βασικούς δύο πυλώνες πάνω στους οποίους χτίστηκε τις τελευταίες δεκαετίες όλο το πλαίσιο της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης. Όμως εκτιμώ ότι οι διαπραγματεύσεις αυτές θα είναι σύνθετες και δύσκολες, η κυπριακή προεδρία η οποία αναλαμβάνει σε δώδεκα μέρες από τώρα θα παρουσιάσει εικάζω τις πρώτες προτάσεις της για τις συγκεκριμένες κατανομές των πόρων και ελπίζουμε και ευχόμαστε ότι σε ένα χρόνο από τώρα θα μπορούμε να συμφωνήσουμε για το επόμενο δημοσιονομικό πολυετές πλαίσιο».

• Την ικανοποίησή της διότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κατάφερε να εξασφαλίσει συμφωνία η οποία ανταποκρίνεται στις «πιεστικές χρηματοδοτικές ανάγκες της Ουκρανίας για τα επόμενα δύο χρόνια», εξέφρασε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

Τα κράτη-μέλη συμφώνησαν να χρηματοδοτήσουν την Ουκρανία μέσω δανεισμού της ΕΕ στις κεφαλαιαγορές, χορηγώντας ποσό 90 δισεκατομμυρίων ευρώ τα επόμενα δύο χρόνια. Αυτό θα γίνει μέσω «ενισχυμένης συνεργασίας», που υποστηρίζεται από το περιθώριο του προϋπολογισμού της ΕΕ και βάσει ομόφωνης συμφωνίας για την τροποποίηση του τρέχοντος Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου, εξήγησε η κ. φον ντερ Λάιεν.

Όπως και με το δάνειο επανορθώσεων, η Ουκρανία θα χρειαστεί να αποπληρώσει το δάνειο μόνο αν λάβει πολεμικές επανορθώσεις από τη Ρωσία. Μέχρι τότε, τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία θα παραμείνουν ακινητοποιημένα και η ΕΕ συνεχίζει να επιφυλάσσεται του δικαιώματος να χρησιμοποιήσει τα ταμειακά διαθέσιμα από τα ρωσικά κεφάλαια για τη χρηματοδότηση του δανείου.

Η χρηματοδότηση της Ουκρανίας μετά το 2027 θα αποτελέσει μέρος της συνεχιζόμενης συζήτησης για το προσεχές Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (2028-2034).

• Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ως επείγον μέτρο η ΕΕ θα χορηγήσει δάνειο προς την Ουκρανία, το οποίο θα εξασφαλίζεται από τον κοινοτικό προϋπολογισμό, προκειμένου να καλυφθούν άμεσα οι χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας. Όπως διευκρίνισε, «η Ουκρανία θα αποπληρώσει το δάνειο αυτό μόνο όταν η Ρωσία καταβάλει αποζημιώσεις».

«Τον Οκτώβριο αποφασίσαμε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα καλύψει τις επείγουσες χρηματοδοτικές ανάγκες της Ουκρανίας για το 2026 και το 2027. Την περασμένη εβδομάδα αποφασίσαμε ότι η Ρωσία δεν θα ανακτήσει τα περιουσιακά της στοιχεία έως ότου τερματίσει την επιθετική της δράση. Σήμερα εγκρίναμε τη χορήγηση 90 δισ. ευρώ στην Ουκρανία για τα επόμενα δύο έτη», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, η Ένωση διατηρεί το δικαίωμα να χρησιμοποιήσει τα δεσμευμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία για την αποπληρωμή του δανείου, ενώ ανατέθηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συνεχίσει τις εργασίες για τη δημιουργία δανείου αποζημίωσης που θα βασίζεται στα δεσμευμένα ρωσικά assets.

Στο ίδιο πλαίσιο, οι «27» συμφώνησαν και στην παράταση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας. Όπως υπογράμμισε ο Αντόνιο Κόστα, «στόχος μας δεν είναι να παρατείνουμε τον πόλεμο», τονίζοντας ότι οι σημερινές αποφάσεις αποσκοπούν στην επίτευξη «μιας δίκαιης και διαρκούς ειρήνης για την Ουκρανία».

«Ο μόνος τρόπος για να φέρουμε τη Ρωσία στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων είναι να ενισχύσουμε την Ουκρανία», σημείωσε, προσθέτοντας ότι οι αποφάσεις αυτές θα παράσχουν στο Κίεβο τα αναγκαία μέσα «για να υπερασπιστεί τον εαυτό του και να στηρίξει τον ουκρανικό λαό».

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου έστειλε παράλληλα σαφές μήνυμα προς τη Μόσχα, λέγοντας: «Πρώτον, δεν έχετε επιτύχει τους στόχους σας στην Ουκρανία. Δεύτερον, η Ευρώπη στέκεται στο πλευρό της Ουκρανίας σήμερα, αύριο και για όσο διάστημα χρειαστεί. Τρίτον, η Ρωσία πρέπει να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με σοβαρότητα και να αποδεχθεί ότι δεν θα κερδίσει αυτόν τον πόλεμο».

Όπως κατέληξε, «ο μόνος δρόμος προς τα εμπρός είναι η κατάπαυση του πυρός και η ειρήνη μέσω διαπραγματεύσεων», ξεκαθαρίζοντας ότι η πολιτική και οικονομική στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς την Ουκρανία δεν θα κλονιστεί, με στόχο την οικοδόμηση «μιας ελεύθερης και ευημερούσας Ουκρανίας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

• Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν εκτίμησε τις πρώτες πρωινές ώρες σήμερα, μετά τη συμφωνία που κλείστηκε στην ΕΕ για τη χορήγηση άτοκου δανείου 90 εκατομμυρίων ευρώ στην Ουκρανία, πως θα μπορούσε να «ξαναγίνει ωφέλιμο» για τους Ευρωπαίους να διεξαγάγουν διάλογο με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν.

«Πρέπει τις επόμενες εβδομάδες να εξευρεθούν επίσης τρόποι και μέσα προκειμένου οι Ευρωπαίοι, με καλή οργάνωση, να ξαναρχίσουν πλήρη διάλογο με τη Ρωσία, με πλήρη διαφάνεια», έκρινε κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στις Βρυξέλλες.

Το κείμενο συμπερασμάτων

Στην ανακοίνωση για την Ουκρανία την οποία υπογράφουν οι 25 από τους 27 ηγέτες της ΕΕ αναφέρονται τα εξής:

1. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο προχώρησε σε ανταλλαγή απόψεων με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, Πρόεδρο της Ουκρανίας.

2. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επιβεβαιώνει τη συνεχή και αταλάντευτη υποστήριξή του στην ανεξαρτησία, την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας εντός των διεθνώς αναγνωρισμένων συνόρων της. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα συνεχίσει να παρέχει, σε συντονισμό με ομοϊδεάτες εταίρους και συμμάχους, ολοκληρωμένη πολιτική, οικονομική, ανθρωπιστική, στρατιωτική και διπλωματική υποστήριξη στην Ουκρανία και τον λαό της. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εκφράζει την εκτίμησή του για την αποφασιστικότητα και την ανθεκτικότητα του ουκρανικού λαού και της ηγεσίας του στην αντίσταση κατά της ρωσικής επιθετικότητας, που εμπόδισαν τη Ρωσία να επιτύχει τους στρατιωτικούς της στόχους.

3. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επιβεβαιώνει την αταλάντευτη υποστήριξη της ΕΕ στην πορεία της Ουκρανίας προς την ένταξη στην ΕΕ και χαιρετίζει τη σημαντική πρόοδο που έχει επιτύχει μέχρι στιγμής η Ουκρανία υπό τις πιο δύσκολες συνθήκες. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα συνεχίσει να συνεργάζεται στενά με την Ουκρανία και να την υποστηρίζει στις προσπάθειές της να πληροί πλήρως όλες τις προϋποθέσεις, σύμφωνα με την προσέγγιση που βασίζεται στην αξία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα συνεχίσει να υποστηρίζει την Ουκρανία στην οικοδόμηση ενός ειρηνικού και ευημερού μέλλοντος εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

4. Η Ευρωπαϊκή Ένωση υποστηρίζει μια συνολική, δίκαιη και διαρκή ειρήνη στην Ουκρανία, με βάση τις αρχές του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και του διεθνούς δικαίου. Υπενθυμίζοντας τις αρχές που έθεσε στις 6 Μαρτίου 2025, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο χαιρετίζει τις συνεχιζόμενες διπλωματικές προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου και καλεί τη Ρωσία να συμφωνήσει σε πλήρη, άνευ όρων και άμεση κατάπαυση του πυρός, στην οποία η Ουκρανία εξακολουθεί να είναι προσηλωμένη, και να συμμετάσχει σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις με στόχο μια δίκαιη και διαρκή ειρήνη. Για να είναι η ειρήνη δίκαιη και διαρκής, τα σύνορα δεν πρέπει να αλλάξουν με τη βία και οποιαδήποτε μελλοντική συμφωνία πρέπει να σέβεται την ανεξαρτησία, την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας και να εγγυάται τη μακροπρόθεσμη ασφάλεια και την ικανότητα της Ουκρανίας να αμυνθεί.

5. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη της θα συνεχίσουν να συμμετέχουν ενεργά στις ειρηνευτικές προσπάθειες, σύμφωνα με τον στόχο της Ευρωπαϊκής Ένωσης να προάγει την ειρήνη, όπως κατοχυρώνεται στις Συνθήκες. Η πορεία προς την ειρήνη στην Ουκρανία δεν μπορεί να αποφασιστεί χωρίς την Ουκρανία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα αποφασίζει για θέματα που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά της ή επηρεάζουν την ασφάλειά της.

6. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη είναι έτοιμα να συμβάλουν σε ισχυρές και αξιόπιστες εγγυήσεις ασφάλειας για την Ουκρανία, ιδίως μέσω της Συμμαχίας των Προθυμών και σε συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αυτό θα περιλαμβάνει τη στήριξη της ικανότητας της Ουκρανίας να αποτρέπει επιθετικές ενέργειες και να αμύνεται αποτελεσματικά. Η συμβολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών θα βασίζεται στις αντίστοιχες αρμοδιότητες και δυνατότητές τους και θα είναι σύμφωνη με το διεθνές δίκαιο.

7. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπογραμμίζει την κρίσιμη ανάγκη να διασφαλιστεί ότι η Ουκρανία θα παραμείνει ανθεκτική και θα διαθέτει τα δημοσιονομικά και στρατιωτικά μέσα για να συνεχίσει να ασκεί το εγγενές δικαίωμά της στην αυτοάμυνα και να αντιμετωπίζει και να αποτρέπει την επιθετικότητα της Ρωσίας, επίσης μακροπρόθεσμα.

8. Υπενθυμίζοντας τη δέσμευση του Οκτωβρίου 2025 να αντιμετωπιστούν οι επείγουσες χρηματοδοτικές ανάγκες της Ουκρανίας για την περίοδο 2026-2027, συμπεριλαμβανομένων των στρατιωτικών και αμυντικών προσπαθειών της, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο προέβη σε απολογισμό των εν εξελίξει εργασιών για την υλοποίηση της δέσμευσης αυτής.

Σύμφωνα με τα προηγούμενα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, τα οποία υπογραμμίζουν ότι, με την επιφύλαξη του δικαίου της ΕΕ, τα περιουσιακά στοιχεία της Ρωσίας θα πρέπει να παραμείνουν δεσμευμένα έως ότου η Ρωσία τερματίσει τον πόλεμο επιθετικής εισβολής κατά της Ουκρανίας και αποζημιώσει την τελευταία για τις ζημίες που προκάλεσε ο πόλεμος, η Ευρωπαϊκή Ένωση, δεδομένης της άνευ προηγουμένου κατάστασης, ενέκρινε, βάσει του άρθρου 122 ΣΛΕΕ, έκτακτα, προσωρινά και δεόντως αιτιολογημένα μέτρα έκτακτης ανάγκης που δεσμεύουν τα εν λόγω περιουσιακά στοιχεία σε πιο διαρκή βάση. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο λαμβάνει υπόψη τη δήλωση της Επιτροπής που έγινε κατά την έγκριση της εν λόγω πράξης.

Στη συνέχεια των πρόσφατων προτάσεων της Επιτροπής και της Ύπατης Εκπροσώπου, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να συνεχίσουν να εργάζονται επί των τεχνικών και νομικών πτυχών των μέσων για τη σύσταση δανείου αποζημίωσης με βάση τα ταμειακά διαθέσιμα που συνδέονται με τα δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία της Ρωσίας.

Εν τω μεταξύ, με σκοπό να εξασφαλιστεί η απαραίτητη χρηματοδοτική στήριξη για την Ουκρανία από το δεύτερο τρίμηνο του 2026, συμπεριλαμβανομένων των στρατιωτικών της αναγκών, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφωνεί να χορηγήσει στην Ουκρανία δάνειο ύψους 90 δισ. ευρώ για τα έτη 2026-2027, με βάση δανεισμό της ΕΕ στις κεφαλαιαγορές, ο οποίος θα καλύπτεται από το περιθώριο του προϋπολογισμού της ΕΕ. Μέσω της ενισχυμένης συνεργασίας (άρθρο 20 ΣΕΕ) όσον αφορά το μέσο που βασίζεται στο άρθρο 212 ΣΛΕΕ, η κινητοποίηση πόρων του προϋπολογισμού της Ένωσης ως εγγύηση για το δάνειο αυτό δεν θα έχει αντίκτυπο στις δημοσιονομικές υποχρεώσεις της Τσεχικής Δημοκρατίας, της Ουγγαρίας και της Σλοβακίας. Το δάνειο αυτό θα αποπληρωθεί από την Ουκρανία μόνο μετά τη λήψη αποζημιώσεων. Μέχρι τότε, τα εν λόγω περιουσιακά στοιχεία θα παραμείνουν δεσμευμένα και η Ένωση διατηρεί το δικαίωμα να τα χρησιμοποιήσει για την αποπληρωμή του δανείου, σε πλήρη συμμόρφωση με το δίκαιο της ΕΕ και το διεθνές δίκαιο.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπογραμμίζει τη σημασία των ακόλουθων στοιχείων σε σχέση με το δάνειο που θα χορηγηθεί στην Ουκρανία:

α) ενίσχυση των ευρωπαϊκών και ουκρανικών αμυντικών βιομηχανιών,

β) τη συνέχιση της προάσπισης του κράτους δικαίου από την Ουκρανία, συμπεριλαμβανομένης της καταπολέμησης της διαφθοράς

γ) τον ειδικό χαρακτήρα της πολιτικής ασφάλειας και άμυνας ορισμένων κρατών μελών και τα συμφέροντα ασφάλειας και άμυνας όλων των κρατών μελών.

9. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπογραμμίζει τη σημασία της εντατικοποίησης των προσπαθειών των κρατών μελών για την αντιμετώπιση των επείγοντων στρατιωτικών και αμυντικών αναγκών της Ουκρανίας, ιδίως όσον αφορά τα συστήματα αεροπορικής άμυνας και αντι-drone και τα πυρομαχικά μεγάλου διαμετρήματος. Στο πλαίσιο αυτό, η περαιτέρω στήριξη, ανάπτυξη και επένδυση στην αμυντική βιομηχανία της Ουκρανίας παραμένει ζωτικής σημασίας, μεταξύ άλλων μέσω της δημιουργίας ουκρανικής αμυντικής παραγωγής στα κράτη μέλη. Είναι επίσης σημαντικό να ενισχυθεί περαιτέρω η συνεργασία και η ολοκλήρωση μεταξύ της αμυντικής βιομηχανίας της Ουκρανίας και της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας, αξιοποιώντας τη μοναδική εμπειρία και τεχνογνωσία της Ουκρανίας. Στο πλαίσιο αυτό, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο χαιρετίζει την ένταξη της συνεργασίας με την Ουκρανία στα επενδυτικά σχέδια των κρατών μελών στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας στο πλαίσιο του μέσου «Δράση για την Ασφάλεια στην Ευρώπη» (SAFE).

10. Όλη η στρατιωτική υποστήριξη καθώς και οι εγγυήσεις ασφάλειας για την Ουκρανία θα παρέχονται με πλήρη σεβασμό της πολιτικής ασφάλειας και άμυνας ορισμένων κρατών μελών και λαμβάνοντας υπόψη τα συμφέροντα ασφάλειας και άμυνας όλων των κρατών μελών.

11. Η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει αποφασισμένη να διατηρήσει και να αυξήσει την πίεση προς τη Ρωσία, ώστε να σταματήσει τον βίαιο πόλεμο επιθετικότητας και να συμμετάσχει σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις για την ειρήνη. Στο πλαίσιο αυτό, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί το Συμβούλιο να συνεχίσει τις εργασίες για ένα νέο πακέτο κυρώσεων, με στόχο την έγκρισή του το συντομότερο δυνατόν μετά την παρουσίασή του στις αρχές του 2026. Τονίζει επίσης τη σημασία της περαιτέρω συντονισμού με την G7 και άλλους ομοϊδεάτες εταίρους όσον αφορά τις κυρώσεις, καθώς και της περαιτέρω ενίσχυσης των μέτρων κατά της παράκαμψης.

12. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αξιολόγησε τις προσπάθειες για τον περιορισμό των δραστηριοτήτων του σκιώδους στόλου της Ρωσίας, οι οποίες έχουν μειώσει αποτελεσματικά τα έσοδα της Ρωσίας από την ενέργεια, και χαιρετίζει την πρόσφατη έγκριση νέων κυρώσεων προς τον σκοπό αυτό. Καλεί τα κράτη μέλη να αναλάβουν περαιτέρω συντονισμένη δράση και να συνεργαστούν με τους εταίρους της G7, επίσης σε σχέση με τα λιμενικά και παράκτια κράτη και έναντι των κρατών σημαίας τρίτων χωρών και όλων των φορέων που εμπλέκονται στο οικοσύστημα του σκιώδους στόλου, προκειμένου να μειωθούν περαιτέρω τα έσοδα της Ρωσίας από την ενέργεια και να συνεχίσει να αντιμετωπίζονται οι σημαντικοί κίνδυνοι που ενέχει ο σκιώδης στόλος.

13. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καταδικάζει απερίφραστα τη στήριξη τρίτων χωρών, καθώς και φορέων και οντοτήτων σε αυτές, που επιτρέπουν στη Ρωσία να συνεχίσει τον πόλεμο επιθετικής εισβολής κατά της Ουκρανίας. Καταδικάζει ιδίως τη συνεχιζόμενη στρατιωτική στήριξη που παρέχουν, μεταξύ άλλων, το Ιράν, η Λευκορωσία και η ΛΔΚ. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί όλες τις χώρες να σταματήσουν αμέσως κάθε μορφή στήριξης προς τη Ρωσία στον πόλεμο επιθετικής εισβολής κατά της Ουκρανίας, είτε άμεση είτε έμμεση, ιδίως μέσω της παροχής αγαθών ή εξαρτημάτων διπλής χρήσης.

14. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καταδικάζει απερίφραστα τις συνεχιζόμενες μεγάλης κλίμακας επιθέσεις της Ρωσίας εναντίον αμάχων και πολιτικών στόχων στην Ουκρανία, συμπεριλαμβανομένων υποδομών, νοσοκομείων, ιατρικών εγκαταστάσεων και του ενεργειακού συστήματος. Καλεί για την άμεση παύση όλων των στρατιωτικών δραστηριοτήτων κοντά στις πυρηνικές εγκαταστάσεις της Ουκρανίας, οι οποίες αποτελούν σοβαρή απειλή για την ασφάλεια και την προστασία τους. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί επίσης να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια για να υποστηριχθεί η Ουκρανία στην επισκευή, την ανοικοδόμηση και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας του ενεργειακού της συστήματος. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη της, σε συνεργασία με τους εταίρους τους, θα εντείνουν την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας και βοήθειας για την πολιτική προστασία, καθώς και ενέργειας και σχετικού εξοπλισμού, στην Ουκρανία.

15. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επαναλαμβάνει την επείγουσα έκκλησή του προς τη Ρωσία και τη Λευκορωσία να εξασφαλίσουν αμέσως την ασφαλή και άνευ όρων επιστροφή στην Ουκρανία όλων των παράνομα απελαθέντων και μεταφερθέντων ουκρανικών παιδιών και άλλων αμάχων. Άλλες προσπάθειες ανθρωπιστικής βοήθειας και μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, ιδίως η ανταλλαγή αιχμαλώτων πολέμου, πρέπει να αποτελούν μέρος της πορείας προς την ειρήνη.

16. Η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει σταθερά προσηλωμένη στη διασφάλιση της πλήρους λογοδοσίας για τα εγκλήματα πολέμου και τα άλλα σοβαρότατα εγκλήματα που διαπράχθηκαν σε σχέση με τον πόλεμο επιθετικότητας της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Στο πλαίσιο αυτό, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί να καταβληθούν συνεχείς προσπάθειες για την έναρξη λειτουργίας του Ειδικού Δικαστηρίου για τα Εγκλήματα Επιθετικότητας κατά της Ουκρανίας, στο πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης. Χαιρετίζει επίσης την υπογραφή της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για τη σύσταση Διεθνούς Επιτροπής Αξιώσεων για την Ουκρανία και καλεί να συνεχιστούν οι εργασίες.

Το ουκρανικό άργησε να μπει στο τραπέζι των συζητήσεων καθώς επιλύθηκαν πρώτα άλλα ζητήματα, ωστόσο το «αγκάθι» με το πώς θα γίνει η χρηματοδότηση και η άρνηση του Βελγίου να συναινέσει στο να δοθούν τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία, κρατάει τους ηγέτες στο τραπέζι.

Αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με γνώση των συζητήσεων, ανέφεραν ότι υπάρχουν αυξημένες πιθανότητες, μέχρι αργά απόψε, Πέμπτη, ή τις πρώτες πρωινές ώρες της Παρασκευής, να διαμορφωθούν οι βασικές παράμετροι μιας συμφωνίας, δείγμα πως οι συζητήσεις δεν θα είναι καθόλου εύκολες.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε το πρωί ότι δεν πρόκειται να αποχωρήσει από το κτίριο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, αν δεν υπάρξει συμφωνία για τη χρηματοδότηση του Κιέβου, ενώ σε δραματικό ύφος, ο Ντόναλντ Τουσκ είπε πως οι «27» πρέπει να αποφασίσουν αν θα πάνε σε «χρηματοδότηση σήμερα ή σε αίμα αύριο».

Το επίμαχο σχέδιο προβλέπει τη χρήση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής Κεντρικής Τράπεζας, συνολικού ύψους περίπου 210 δισ. ευρώ, ως εγγύηση για τη χορήγηση δανείου προς την Ουκρανία. Από αυτά, τα 185 δισ. ευρώ βρίσκονται στο βελγικό εκκαθαριστικό ίδρυμα Euroclear, γεγονός που καθιστά το Βέλγιο κομβικό παράγοντα στη διαπραγμάτευση, όμως ο πρωθυπουργός έχει εκφράσει τις ανησυχίες του για τις επιπτώσεις που θα έχει μια τέτοια κίνηση. Γι αυτό και αναζητείται εναλλακτικό σχέδιο από τους ηγέτες.

Σύμφωνα προσχέδιο εγγράφου που έδωσε στη δημοσιότητα το Reuters, το οποίο ενδέχεται ακόμη να αλλάξει, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα ζητήσουν από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να υιοθετήσουν επειγόντως εργαλεία για τη δημιουργία ενός δανείου αποζημιώσεων, το οποίο θα στηρίζεται σε ταμειακά διαθέσιμα συνδεδεμένα με τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία.

Το προσχέδιο απαριθμεί αρκετές προϋποθέσεις για το δάνειο, μεταξύ των οποίων ο πλήρης σεβασμός των συμβατικών υποχρεώσεων των κατόχων περιουσιακών στοιχείων, η ίση μεταχείριση, η συμμόρφωση με τις διμερείς συμφωνίες προστασίας επενδύσεων, καθώς και η απαίτηση τα κεφάλαια να στηρίζουν τόσο τις αμυντικές βιομηχανίες της ΕΕ όσο και της Ουκρανίας.

Το προσχέδιο αναφέρει επίσης ότι οι ηγέτες της ΕΕ επιθυμούν το δάνειο αποζημιώσεων να παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στην Ουκρανία από το δεύτερο τρίμηνο του 2026, συμπεριλαμβανομένων των στρατιωτικών της αναγκών.

Οι ηγέτες συμφώνησαν να εκδώσουν νωρίτερα κοινά συμπεράσματα για τα υπόλοιπα σημεία της ημερήσιας διάταξης.

• Για τη Μέση Ανατολή: Η ΕΕ χαιρετίζει τις πρόσφατες ειρηνευτικές προσπάθειες στη Γάζα και επαναβεβαιώνει την ανάγκη για «μια συνολική, δίκαιη και διαρκή ειρήνη βασισμένη στη λύση των δύο κρατών».
• Για τις υβριδικές απειλές: Οι ηγέτες καταδικάζουν «όλες τις πρόσφατες υβριδικές επιθέσεις κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών-μελών της. Υπό το πρίσμα της εντατικοποιημένης υβριδικής εκστρατείας της Ρωσίας και της Λευκορωσίας, καλούν σε επιτάχυνση των προσπαθειών για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας, την προστασία των κρίσιμων υποδομών και την πρόληψη, αποτροπή και αντιμετώπιση υβριδικών επιθέσεων σε ολόκληρη την Ένωση».
• Για τον προϋπολογισμό της ΕΕ: Οι πρωτεύουσες ζητούν συμφωνία για το μακροπρόθεσμο πλαίσιο «πριν από το τέλος του 2026», ώστε να «καταστεί δυνατή η υιοθέτηση νομοθετικών πράξεων το 2027, κάτι που είναι απαραίτητο για να διασφαλιστεί ότι η χρηματοδότηση της ΕΕ θα φτάσει στους δικαιούχους χωρίς διακοπή τον Ιανουάριο του 2028».
• Για τη διεύρυνση: Το κείμενο αναφέρει ότι η ένταξη νέων κρατών-μελών πρέπει να προωθηθεί και ότι η ΕΕ χρειάζεται να «θέσει τις αναγκαίες εσωτερικές βάσεις και μεταρρυθμίσεις» για έναν νέο γύρο προσχωρήσεων.

Δύο ανώτεροι αξιωματούχοι της ΕΕ που γνωρίζουν τις συζητήσεις δήλωσαν στο POLITICO ότι ήταν πλέον πιο αισιόδοξοι ότι τα περιγράμματα μιας συμφωνίας θα μπορούσαν να καθοριστούν το βράδυ της Πέμπτης – ή τουλάχιστον τις πρώτες πρωινές ώρες της Παρασκευής – άλλωστε, διαψεύδοντας τις πιο καταστροφικές προσδοκίες ενόψει της συνόδου κορυφής.

Το Βέλγιο, όπου κατέχονται τα περισσότερα από αυτά τα περιουσιακά στοιχεία, εξακολουθεί να προβάλει αντιρρήσεις — και μέχρι στιγμής, ο πρωθυπουργός Μπαρτ ντε Βέβερ δεν έχει πειστεί.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε ότι δεν θα εγκαταλείψει το κτίριο του Συμβουλίου μέχρι οι ηγέτες να συμφωνήσουν σε έναν τρόπο για να φτάσουν τα κεφάλαια στο Κίεβο.

Αξίζει να αναφερθούμε σε δύο διαρροές: Καταρχάς διαρροή αμερικανικού σχεδίου που ζητούσε την επιστροφή παγωμένων περιουσιακών στοιχείων στη Ρωσία οδήγησε πολλούς στην Ευρώπη στο συμπέρασμα ότι η Ουάσινγκτον ήταν αντίθετη με το σχέδιο δανείου της ΕΕ για επανορθώσεις. Αλλά η πραγματικότητα είναι πιο περίπλοκη, καθώς ανώτεροι νομοθέτες των ΗΠΑ έχουν υποστηρίξει το σχέδιο δανείου, ενώ ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ ​​Μπέσεντ έχει εκφράσει επιφυλακτική υποστήριξη μέσω της G7.

Ο διορισμένος από τον Τραμπ διαπραγματευτής Στιβ Γουίτκοφ μπορεί να υποστήριξε την ιδέα της επιστροφής περιουσιακών στοιχείων στη Ρωσία στις ειρηνευτικές συνομιλίες, αλλά «αυτή δεν είναι η επίσημη θέση των ΗΠΑ», σύμφωνα με ανώτερο Ουκρανό αξιωματούχο, ο οποίος πρόσθεσε ότι οι πρόσφατες εκδόσεις του σχεδίου ειρηνευτικού σχεδίου δεν απαιτούν την επιστροφή περιουσιακών στοιχείων στη Ρωσία. Σύμφωνα με ουκρανική ανακοίνωση μιας τηλεφωνικής συνομιλίας μεταξύ του Μπέσεντ και της Ουκρανής πρωθυπουργού Γιούλια Σβιριντένκο στις αρχές Δεκεμβρίου, ο Μπέσεντ δήλωσε ότι «η αμερικανική κυβέρνηση ούτε θα ενθαρρύνει ούτε θα εμποδίσει τον μηχανισμό Δανείου Αποζημιώσεων. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα περιμένουν την απόφαση της ΕΕ και, ανάλογα με αυτήν, θα λάβουν περαιτέρω μέτρα».

Αυτό συμπίπτει με μια δήλωση της G7 τον Δεκέμβριο, στην οποία ζητήθηκε η υποστήριξη «ενός ευρέος φάσματος επιλογών χρηματοδότησης για την υποστήριξη της Ουκρανίας, συμπεριλαμβανομένης ενδεχομένως της πλήρους χρήσης των ρωσικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων». Τέλος, μια ομάδα επτά Αμερικανών γερουσιαστών – έξι Δημοκρατικοί και ένας Ρεπουμπλικάνος – έγραψε στον πρέσβη του Βελγίου στις ΗΠΑ λίγο πριν από τη σημερινή Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ, προτρέποντας τη χώρα να συμφωνήσει με το δάνειο επανορθώσεων.

• Η δεύτερη διαρροή δημοσιεύεται στο πρακτορείο Reuters και αφορά προσχέδιο εγγράφου τη ΕΕ το οποίο ενδέχεται να τροποποιηθεί, και περιλαμβάνει ένα αυστηρό πλαίσιο όρων και προϋποθέσεων.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ο πλήρης σεβασμός των συμβατικών υποχρεώσεων των κατόχων των περιουσιακών στοιχείων, η ίση μεταχείριση, η συμμόρφωση με τις διμερείς επενδυτικές συμφωνίες, καθώς και η πρόβλεψη ότι τα κεφάλαια θα κατευθύνονται όχι μόνο στην Ουκρανία, αλλά και στην ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία.

Το ίδιο προσχέδιο αναφέρει ότι η πολιτική βούληση των Ευρωπαίων ηγετών είναι το «δάνειο αποζημιώσεων» να αρχίσει να παρέχει χρηματοδοτική στήριξη από το δεύτερο τρίμηνο του 2026, καλύπτοντας τόσο δημοσιονομικές όσο και στρατιωτικές ανάγκες του Κιέβου.

Ωστόσο, το συγκεκριμένο σκέλος του κειμένου παραμένει σε αγκύλες, στοιχείο που καταδεικνύει ότι δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί και αποτελεί αντικείμενο έντονων διαπραγματεύσεων, καθώς συνεχίζονται οι ζυμώσεις μεταξύ των κρατών-μελών της Ένωσης.

«Η ελληνική κυβέρνηση στηρίζει έμπρακτα τις Ένοπλες Δυνάμεις και η φρεγάτα “Κίμων” είναι η καλύτερη απόδειξη πως οι Ένοπλες Δυνάμεις μας περνάν σε μια νέα εποχή», τόνισε ο πρωθυπουργός.

Παράλληλα, αναφέρθηκε στις διαπραγματεύσεις σχετικά με την αξιοποίηση των «παγωμένων» ρωσικών περιουσιακών στοιχείων προς αξιοποίηση δανείου από την ΕΕ στην Ουκρανία, προσερχόμενος στη Σύνοδο Κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου που διεξάγεται στις Βρυξέλλες.

Ο κ. Μητσοτάκης σημείωσε πως η Ελλάδα τάσσεται υπέρ του επανορθωτικού δανείου προς την Ουκρανία και υπογράμμισε πως «δεν πρέπει να φύγουμε από τις Βρυξέλλες εάν δεν καταλήξουμε σε μια συμφωνία» για το θέμα.

Χρειάζεται λύση που θα είναι «νομικά ορθή» «δημοσιονομικά ασφαλής» και θα επιλύει τα χρηματοδοτικά προβλήματα της Ουκρανίας, πρόσθεσε ο πρωθυπουργός.

Στη διάρκεια της Συνόδου θα συζητηθεί επίσης το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, μια πρώτη συζήτηση «μιας διαπραγμάτευσης, η οποία αναμένεται να είναι μακρά», όπως συμπλήρωσε. Ακόμα, ο πρωθυπουργός υπογράμμισε τη στήριξη της Ελλάδας στις ευρωπαϊκές πολιτικές συνοχής και στην Κοινή Αγροτική Πολιτική, «ώστε να εξασφαλίσουμε ότι θα υπάρχουν οι απαραίτητοι πόροι για να συνεχίσουν να δημιουργούν καλύτερες συνθήκες για όλους τους Ευρωπαίους πολίτες, αλλά και για τους αγρότες και τους κτηνοτρόφους μας».

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έκλεισε την ομιλία του με αναφορά στην ελληνική αμυντική βιομηχανία, επισημαίνοντας ότι «η καρδιά της Ελλάδας χτυπάει κάποιες εκατοντάδες χιλιόμετρα από εδώ, στο ναυπηγείο του Λοριάν, όπου θα υψωθεί η ελληνική σημαία στην πρώτη από τις τέσσερις φρεγάτες Belharra, στη φρεγάτα Κίμων». Όπως τόνισε, «είναι μια στιγμή που πρέπει να κάνει όλες τις Ελληνίδες και όλους τους Έλληνες υπερήφανους» και «η φρεγάτα Κίμων είναι η καλύτερη απόδειξη ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις, με ανθρωπιά, περνάνε σε μια νέα εποχή».

Αναλυτικά οι δηλώσεις του πρωθυπουργού:

«Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου είναι απολύτως κρίσιμο καθώς θα χρειαστεί να πάρουμε σημαντικές αποφάσεις για τη χρηματοδοτική στήριξη της Ουκρανίας σε συνέχεια δεσμεύσεων που έχει αναλάβει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Η χώρα μας στηρίζει την Ουκρανία και θα υποστηρίξει οποιαδήποτε λύση μπορεί να της παρέχει τη χρηματοδοτική σταθερότητα προκειμένου η χώρα να είναι ασφαλής και να εξακολουθεί να αμύνεται απέναντι στη ρωσική εισβολή. Έχω τονίσει όμως ότι οποιαδήποτε λύση πρέπει νομικά και δημοσιονομικά να είναι ασφαλής και να διασφαλίζει πως τα χρήματα που θα πάρει η Ουκρανία για εξοπλισμούς θα ληφθούν υπόψη και συγκεκριμένες εθνικές προτεραιότητες που μπορεί να έχουν κράτη-μέλη.

Θα συζητήσουμε επίσης το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, μια πρώτη συζήτηση μιας διαπράγματευσης που αναμένεται να είναι μακρά. Η Ελλάδα στηρίζει με επιμονή τις καίριες ευρωπαϊκές πολιτικές της συνοχής και της ΚΑΠ έτσι ώστε να εξασφαλίσουμε ότι θα υπάρχουν απαραίτητοι πόροι προκειμένου αυτές οι εμβληματικές πολιτικές να συνεχίσουν να δημιουργούν καλύτερες συνθήκες για τους Ευρωπαίους πολίτες, τους αγρότες και τους κτηνοτρόφους μας.

Τέλος, θέλω να επισημάνω πως είμαι στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο όμως θέλω να επισημάνω πως η καρδιά της Ελλάδας χτυπά στο ναυπηγείο του Λοριάν όπου θα υψωθεί η ελληνική σημαία στην πρώτη από τις τέσσερις φρεγάτες Belharra, στη φρεγάτα Κίμων και είναι μια στιγμή που πρέπει να κάνει όλους τους Έλληνες υπερήφανους. Η ελληνική κυβέρνηση στηρίζει έμπρακτα τις Ένοπλες Δυνάμεις και η φρεγάτα Κίμων είναι η καλύτερη απόδειξη πως οι Ένοπλες Δυνάμεις μας περνάν σε μια νέα εποχή».

Ερωτηθείς για το Ουκρανικό, είπε: 

Το σημαντικό είναι να βρούμε μία λύση για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας. Η Ελλάδα προτιμά ξεκάθαρα το δάνειο επανορθώσεων. Λαμβάνουμε υπ’ όψιν το γεγονός ότι τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία έχουν ήδη δεσμευτεί επ’ αόριστον, που θεωρώ ότι αποτελεί μία πολύ σημαντική πολιτική δήλωση προς όλα τα εμπλεκόμενα μέρη.

Συμμερίζομαι απόλυτα την άποψη του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ότι δεν πρέπει να αποχωρήσουμε από τις Βρυξέλλες, και από την αίθουσα στην οποία συνεδριάζουμε, χωρίς να βρούμε μια λύση που να είναι νομικά στέρεη και να επιλύει τα χρηματοδοτικά προβλήματα της Ουκρανίας. Σας ευχαριστώ.