Οι συμφωνίες υπεγράφηκαν χθες στο Μέγαρο Μαξίμου και σηματοδοτούν την επιτάχυνση του εθνικού προγράμματος υδρογονανθράκων, με την Ελλάδα να ενισχύει το επενδυτικό της προφίλ στον ενεργειακό χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου. Το ενδιαφέρον προέρχεται από δύο από τους ισχυρότερους διεθνείς ομίλους του κλάδου, την ExxonMobil και τη Chevron.

Με τις νέες παραχωρήσεις, η συνολική έκταση των περιοχών όπου έχουν γίνει ή θα γίνουν έρευνες αυξάνεται από περίπου 48.000 σε πάνω από 94.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα, διπλασιάζοντας ουσιαστικά το πεδίο διερεύνησης και βελτιώνοντας τις πιθανότητες εντοπισμού αξιοποιήσιμων κοιτασμάτων.

Τα οικονομικά στοιχεία παρουσίασε ο διευθύνων σύμβουλος της ΕΔΕΥΕΠ, Άρης Στεφάτος, σημειώνοντας ότι από το 2014 μέχρι σήμερα έχουν επενδυθεί πάνω από 176 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων περισσότερα από 111 εκατ. ευρώ αφορούν σεισμικές έρευνες. Τα δεδομένα αυτά παραμένουν στην κυριότητα του Δημοσίου και αποτελούν κρίσιμη βάση για τον ενεργειακό σχεδιασμό. Παράλληλα, έχουν αναληφθεί νέες δεσμεύσεις 41,5 εκατ. ευρώ για πρόσθετες έρευνες, ενώ η προγραμματισμένη γεώτρηση στο Block 2 στο Ιόνιο προσθέτει επενδύσεις περίπου 80 εκατ. ευρώ.

Το ερευνητικό πρόγραμμα εκτείνεται σε τρεις φάσεις και επτά χρόνια, από δισδιάστατες και τρισδιάστατες σεισμικές καταγραφές έως ερευνητικές γεωτρήσεις, με τραπεζικές εγγυήσεις που ξεπερνούν τα 40 εκατ. ευρώ.

• Η πρώτη φάση, διάρκειας τριών ετών, περιλαμβάνει τη συλλογή και ανάλυση δισδιάστατων σεισμικών δεδομένων, με προβλεπόμενες τραπεζικές εγγυήσεις ύψους 17,5 εκατ. ευρώ, οι οποίες διασφαλίζουν την υλοποίηση του ερευνητικού προγράμματος και την τήρηση των συμβατικών υποχρεώσεων των αναδόχων.
• H δεύτερη φάση, διάρκειας δύο ετών, περιλαμβάνει την εκτέλεση τρισδιάστατων σεισμικών ερευνών υψηλής ακρίβειας και στις τέσσερις παραχωρήσεις, με αντίστοιχες τραπεζικές εγγυήσεις ύψους 24 εκατ. ευρώ.
• Η τρίτη φάση περιλαμβάνει την πραγματοποίηση μίας ερευνητικής γεώτρησης ανά περιοχή, με επενδύσεις που εκτιμώνται σε περίπου 100 εκατ. ευρώ σηματοδοτώντας το πλέον κρίσιμο στάδιο για την επιβεβαίωση της ύπαρξης εμπορικά εκμεταλλεύσιμων κοιτασμάτων και τη μετάβαση στο στάδιο ανάπτυξης.

Σύμφωνα με την ανάλυση της ΕΔΕΥΕΠ, το συνολικό όφελος για το Δημόσιο από ενδεχόμενη παραγωγή εκτιμάται στο 38%–41% των καθαρών κερδών, μέσω φόρων, royalties και πρόσθετων τελών.

Σε ανακοίνωσή της, η Chevron υπογράμμισε τη στρατηγική σημασία της Ελλάδας στον περιφερειακό σχεδιασμό της. Όπως δήλωσε ο Kevin McLachlan, η χώρα εντάσσεται στη δυναμική ανάπτυξη της εταιρείας στη Μεσόγειο.

Στη γεωπολιτική διάσταση στάθηκε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, τονίζοντας ότι οι έρευνες συνιστούν έμπρακτη άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων και ενισχύουν τον ρόλο της Ελλάδας στην ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια.

Ο Πρωθυπουργός, καλωσορίζοντας την εταιρεία και τον Αμερικανό πρέσβη, τόνισε ότι η Ελλάδα προχωρά δυναμικά με σεισμικές έρευνες σε έκταση μεγαλύτερη από ό,τι είχε γίνει την τελευταία δεκαετία, διπλασιάζοντας ουσιαστικά την περιοχή διαθέσιμη για ανακαλύψεις φυσικού αερίου και πετρελαίου.

«Δεν είναι απλά ένα βήμα. Είναι άλμα», είπε χαρακτηριστικά, σημειώνοντας ότι η πρώτη ερευνητική δραστηριότητα θα ξεκινήσει σύντομα.

Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι οι επενδύσεις σε υποδομές LNG, αγωγούς και εργοστάσια μετατροπής, σε συνδυασμό με την ευρωπαϊκή στρατηγική να μειωθεί η εξάρτηση από το ρωσικό αέριο, δημιουργούν νέες γεωπολιτικές και οικονομικές ευκαιρίες. Η Ελλάδα πλέον μπορεί να παράξει και να προμηθεύσει φυσικό αέριο στις γειτονικές χώρες, ενισχύοντας τον ρόλο της ως ενεργειακός κόμβος της περιοχής.

«Όταν κοιτάξουμε λοιπόν αυτό το πρόγραμμα εξερεύνησης, έχουμε περίπου 48 χιλιάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα και μετά τις συμφωνίες θα έχουμε 94.000. Η περιοχή η οποία θα είναι διαθέσιμη για έρευνες στην Ελλάδα θα διπλασιαστεί», τόνισε και πρόσθεσε ότι «δεν είναι μια απλή συμφωνία αυτό, αλλά είναι μια τεράστια ώθηση στην στρατηγική μας.

Και φυσικά η Ελλάδα καταλαβαίνει πολύ το ρόλο που παίζουν υδρογονάνθρακες σε ολόκληρο το σύστημα και το ρόλο που θα παίξουν στο μέλλον φυσικά.

Γι αυτό και έχουμε επενδύσει αρκετά σε σταθμούς υγροποιημένου φυσικού αερίου, σε σωλήνες μεταφοράς, σε εργοστάσια μετατροπής. Η συνεργασία με την Chevron και την Εθνική Εταιρεία Υδρογονανθράκων στέλνει, σύμφωνα με τον Κ. Μητσοτάκη ένα ισχυρό μήνυμα στρατηγικών σχέσεων Ελλάδας – ΗΠΑ και δέσμευσης για βιώσιμη ανάπτυξη στον ενεργειακό τομέα.

• Η Chevron Greece Holdings και η Helleniq Upstream (θυγατρική της Helleniq Energy) αποκτούν αποκλειστικά δικαιώματα έρευνας υδρογονανθράκων σε τέσσερα θαλάσσια blocks: «Νότια Πελοπόννησος», «Α2», «Νότια της Κρήτης I» και «Νότια της Κρήτης II».

Το σχήμα Chevron – Helleniq αναδείχθηκε το 2025 προτιμητέος επενδυτής σε διεθνή διαγωνισμό της ΕΔΕΥΕΠ και ήταν ο μοναδικός υποψήφιος, γεγονός που επιτάχυνε τις διαδικασίες.

Οι υπογραφές αποτελούν τυπική αφετηρία του προγράμματος ερευνών. Η φάση των σεισμικών ερευνών ξεκινά με επενδύσεις δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ (ενδεικτικά αναφέρονται περί τα 40 εκατ. ευρώ μόνο για τις πρώτες γραμμικές έρευνες σε Κρήτη–Πελοπόννησο).

Σύμφωνα με πληροφορίες, για την υλοποίησή τους, η Chevron θα ναυλώσει εξειδικευμένο ερευνητικό σκάφος, για έρευνες σε έκταση η οποία αγγίζει τα 47.000 τετραγωνικά χιλιομέτρα.

• Το πρώτο στάδιο των ερευνών διαρκεί τρία χρόνια και περιλαμβάνει σεισμικές έρευνες 2D και 3D, το δεύτερο στάδιο διαρκεί ακόμη δύο χρόνια και περιλαμβάνει σεισμικές έρευνες 2D και 3D αλλά και ερευνητικές γεωτρήσεις, και το τρίτο στάδιο άλλα δύο χρόνια με σεισμικές έρευνες 3D και ερευνητικές γεωτρήσεις.

Στην περιοχή νοτίως της Κρήτης εκτιμάται ότι υπάρχουν τουλάχιστον εννέα σημεία με ισχυρή πιθανότητα υπάρξεως εκμεταλλεύσιμων κοιτασμάτων.

Η επόμενη φάση αφορά στη διενέργεια ερευνητικών γεωτρήσεων, κόστους περίπου 100 εκατ. ευρώ. Αποτελεί το πιο σημαντικό σκέλος των ερευνών για την επιβεβαίωση της ύπαρξης κοιτασμάτων και την εκτίμηση της δυνατότητας εμπορικής αξιοποίησης των ενεργειακών πόρων.

Αν τα αποτελέσματα της πρώτης/πρώτων γεωτρήσεων είναι θετικά, ακολουθούν επιβεβαιωτικές γεωτρήσεις και μελέτες εμπορικής βιωσιμότητας (ποσότητες, κόστος εξόρυξης, τιμές αγοράς). Σε δεύτερο στάδιο, η Chevron – Helleniq θα κληθεί να λάβει τελική επενδυτική απόφαση (FID) για ανάπτυξη κοιτάσματος, που συνεπάγεται δισεκατομμύρια σε υποδομές (πλατφόρμες, αγωγοί, σύνδεση με τον κάθετο διάδρομο).

Η Ελλάδα στοχεύει να μειώσει την εξάρτησή της από εισαγόμενες ποσότητες φυσικού αερίου, αξιοποιώντας πιθανές εγχώριες πηγές και ενισχύοντας ταυτόχρονα τον ρόλο της ως περιφερειακού κόμβου στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η συμμετοχή της Chevron, ενός από τους μεγαλύτερους διεθνείς ενεργειακούς ομίλους, λειτουργεί ως ισχυρή «ψήφος εμπιστοσύνης» στις ελληνικές προοπτικές υδρογονανθράκων και στην επενδυτική σταθερότητα της χώρας.

Η επένδυση αυτή συμπληρώνει την παρουσία άλλων αμερικανικών εταιρειών (όπως της ExxonMobil σε μπλοκ δυτικά και νοτιοδυτικά της Κρήτης), ενισχύοντας τις ελληνοαμερικανικές ενεργειακές και γεωπολιτικές σχέσεις.

Τις συμφωνίες υπογράφουν ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου και ο διευθύνων σύμβουλος της Ελληνική Διαχειριστική Εταιρεία Υδρογονανθράκων και Ενεργειακών Πόρων (ΕΔΕΥΕΠ) Άρης Στεφάτος, ενώ εκ μέρους της κοινοπραξίας συνυπογράφει ο επικεφαλής της HELLENiQ ENERGY.

Αμέσως μετά, οι συμβάσεις θα εισαχθούν στη Βουλή προς κύρωση, ανοίγοντας τον δρόμο για την εκκίνηση του ερευνητικού προγράμματος της Chevron.

Σύμφωνα με πληροφορίες, το επενδυτικό πλάνο αναπτύσσεται σε τρία στάδια:

• Στην πρώτη φάση προβλέπονται δισδιάστατες σεισμικές έρευνες με ελάχιστη εγγυημένη δαπάνη άνω των 20 εκατ. ευρώ.
• Στη δεύτερη φάση, που αφορά την απόκτηση τρισδιάστατων δεδομένων, οι επενδύσεις ανέρχονται σε 24 εκατ. ευρώ.
• Η τρίτη φάση περιλαμβάνει ερευνητική γεώτρηση, με εκτιμώμενο κόστος που προσεγγίζει τα 100 εκατ. ευρώ.

Οι σεισμικές εργασίες τοποθετούνται χρονικά προς τα τέλη του 2026, με το ερευνητικό σκάφος που θα ναυλώσει η Chevron να καλύπτει θαλάσσια έκταση περίπου 47.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων.

Η εξέλιξη αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο διεθνές περιβάλλον, όπου το δόγμα της «αμερικανικής ενεργειακής κυριαρχίας» διευρύνει τη δραστηριότητα των μεγάλων αμερικανικών ομίλων. Η παρουσία τόσο της ExxonMobil όσο και της Chevron στον ελληνικό τομέα υδρογονανθράκων ενισχύει τη γεωστρατηγική βαρύτητα της χώρας σε μια περίοδο ανακατατάξεων στην Ανατολική Μεσόγειο.

Οι δύο ενεργειακοί κολοσσοί επεκτείνουν ταυτόχρονα τη δραστηριότητά τους σε Μέση Ανατολή, Αφρική και Μαύρη Θάλασσα, ενώ κινούνται δυναμικά και σε αγορές όπως το Ιράκ, η Αλγερία και το Αζερμπαϊτζάν. Στην Ελλάδα, οι παραχωρήσεις «Δυτικά» και «Νοτιοδυτικά» της Κρήτης με την ExxonMobil έχουν ήδη κυρωθεί από το 2019, με την επόμενη φάση να αφορά την περαιτέρω εμβάθυνση των ερευνών.

Το ζητούμενο πλέον είναι η επιτάχυνση των ερευνητικών γεωτρήσεων ώστε να διαπιστωθεί αν οι ενδείξεις για σημαντικά κοιτάσματα φυσικού αερίου νότια της Κρήτης θα επιβεβαιωθούν. Σε ένα περιβάλλον αυξημένου ανταγωνισμού και ενεργειακής αναδιάταξης, η Αθήνα επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει το momentum, διεκδικώντας ρόλο σταθερού και αξιόπιστου ενεργειακού κόμβου στην περιοχή.

Βασικά σημεία της αναθεωρημένης σύμβασης:

• Νέες επενδύσεις 420.000.000 ευρώ: α) 308 εκ. για 23 νέα τρένα β) 112 εκ. για νέα αμαξοστάσια, αναβαθμίσεις και ψηφιακά συστήματα
• Για πρώτη φορά ρήτρα καταγγελίας σύμβασης σε περίπτωση που τα νέα τρένα δεν είναι στην Ελλάδα το 2027
• Αυστηρότερες ρήτρες υπέρ του Δημοσίου για καθυστερήσεις, ακινητοποιήσεις και αθέτηση της υποχρέωσης συντήρησης των τρένων
• Διπλασιασμός αποζημιώσεων επιβατών σε περίπτωση ακινητοποιήσεων
• Παρακολούθηση εκτέλεσης δρομολογίων με το νέο ψηφιακό σύστημα γεωεντοπισμού – διαφανής μηχανισμός πληρωμών αντί για το σημερινό έγχαρτο σύστημα.

Η αναθεωρημένη σύμβαση του ελληνικού Δημοσίου με την Hellenic Train «κλειδώνει» συνολικές επενδύσεις 420 εκατ. €, ενεργοποιεί ρήτρες υπέρ του Δημοσίου για καθυστερήσεις στα δρομολόγια, θεσπίζει νέο πλαίσιο προστασίας επιβατών με διπλασιασμό αποζημιώσεων, αυστηροποιεί τους κανόνες συντήρησης και διαθεσιμότητας στόλου, ενώ προβλέπει υποχρεωτική εκπαίδευση προσωπικού καθηκόντων ασφαλείας και ψηφιακή μέτρηση εκτέλεσης έργου μέσω του νέου συστήματος γεωεντοπισμού.

Από τη δήλωση προθέσεων στην υλοποίηση

Στις 12 Μαΐου 2025, παρουσία των Πρωθυπουργών Ιταλίας – Ελλάδας, Τζόρτζια Μελόνι και Κυριάκου Μητσοτάκη, υπεγράφη μνημόνιο συνεργασίας μεταξύ της Ελληνικής κυβέρνησης και της Ferrovie dello Stato, μητρικής εταιρείας της Hellenic Train, όπου κατεγράφη η πρόθεση για νέες επενδύσεις σε τρένα με αποκλειστική δαπάνη της Ιταλικής πλευράς.

Από την πρόθεση όμως, στην υλοποίηση της υπόσχεσης, μεσολάβησαν διαπραγματεύσεις για τους όρους αυτής της συμφωνίας, ώστε να υπάρχουν εγγυήσεις εκτέλεσης των επενδύσεων και να μην μείνουν “στα χαρτιά”. Αυτό επιτυγχάνεται σήμερα, αφού ταυτόχρονα με την αναθεώρηση της Σύμβασης Ελληνικού Δημοσίου – Hellenic Train, υπογράφεται και η επίσημη παραγγελία των 23 νέων τρένων από την κατασκευάστρια εταιρεία Alstom, με αυστηρό χρονοδιάγραμμα παράδοσης έως το 2027.

Πρόκειται για τη μεγαλύτερη ιδιωτική επένδυση που έχει υλοποιηθεί ποτέ στις χερσαίες μεταφορές της χώρας και την πρώτη αγορά νέων τρένων από την προ-ολυμπιακή περίοδο του 2004.

Νέα ηλεκτροκίνητα τρένα Coradia Stream

Στο πλαίσιο της ανανέωσης του στόλου, εντάσσονται στο ελληνικό σιδηροδρομικό δίκτυο 23 νέοι ηλεκτροκίνητοι συρμοί τύπου Coradia Stream. Πρόκειται για ηλεκτροκίνητους συρμούς νέας γενιάς, σχεδιασμένους για υπεραστικές και προαστιακές επιβατικές υπηρεσίες.

Οι συρμοί διαθέτουν χαμηλό δάπεδο και επιβίβαση χωρίς σκαλιά, αυξημένη χωρητικότητα (335 θέσεις ανά υπεραστικό και 362 ανά προαστιακό συρμό), μεγάλες γυάλινες επιφάνειες, προσαρμοζόμενο LED φωτισμό, ειδικούς χώρους για ποδήλατα, καρότσια και μεγάλες αποσκευές, καθώς και ενισχυμένη ηχομόνωση.

Σε επίπεδο ασφάλειας και λειτουργίας, ενσωματώνονται πλήρως τα ευρωπαϊκά συστήματα ETCS για τον έλεγχο κυκλοφορίας και ταχύτητας, καθώς και το TCMS για την κεντρική διαχείριση όλων των κρίσιμων λειτουργιών του συρμού, με συνεχή παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο και δυνατότητα αυτόματων παρεμβάσεων όπου απαιτείται.

Οι συρμοί έχουν μέγιστη ταχύτητα 160 χλμ./ώρα με δυνατότητα αναβάθμισης όπου το δίκτυο επιτρέπει μεγαλύτερες ταχύτητες και παρουσιάζουν έως 10% μειωμένη κατανάλωση ενέργειας. Η πλατφόρμα Coradia Stream αποτελεί δοκιμασμένη λύση της Alstom, με εκτεταμένη χρήση διεθνώς με πάνω από 4.500 συρμούς σε λειτουργία σε Ευρώπη, Αφρική και Βόρεια Αμερική.

Από το σύνολο των 23 συρμών, 12 προορίζονται για τον άξονα Αθήνα–Θεσσαλονίκη και 11 για την ενίσχυση των προαστιακών γραμμών Αττικής και Θεσσαλονίκης.

Το κόστος επένδυσης για τους νέους συρμούς αντιστοιχεί σε 308.000.000 ευρώ και το αναλαμβάνει αποκλειστικά η Hellenic Train.

Ταυτόχρονα, με βάση την αναθεωρημένη σύμβαση αναλαμβάνει την υποχρέωση για ακόμη 20.000.000 ευρώ που αφορά την ανακαίνιση του υπάρχοντος στόλου και ακόμη 35.000.000 για υποδομές συντήρησης και συστήματα.

Νέα υποδομή και συστήματα στον Άξονα Αθήνα – Θεσσαλονίκη μαζί με επεκτάσεις προς Πάτρα και Βόρεια Ελλάδα

Σε πλήρη εξέλιξη και εντός χρονοδιαγράμματος βρίσκονται τα έργα υποδομής στον άξονα Αθήνα – Θεσσαλονίκη ο οποίος από το καλοκαίρι του 2026 θα διαθέτει σε διπλή γραμμή 100% σηματοδότηση, 100% τηλεδιοίκηση και 100% ETCS – σύστημα αυτόματης πέδησης τρένων (το τελευταίο δεν περιλαμβανόταν στη σύμβαση 717).

Τα ίδια συστήματα θα είναι εγκατεστημένα και στο τμήμα Θεσσαλονίκη – Ειδομένη έως τα σύνορα της χώρας, καθώς το έργο παραδίδεται τον Απρίλιο του 2026. Ταυτόχρονα δημοπραττείται πλήρης ανακαίνιση του τμήματος Αχαρνές – Οινόη και προχωρούν τα έργα αποκατάστασης στο Δομοκό.

Με την ολοκλήρωση αυτών των έργων και τα νέα τρένα στο δίκτυο, το δρομολόγιο Αθήνα – Θεσσαλονίκη θα εκτελείται σε λιγότερο από 3,5 ώρες.

Έως το 2027 θα έχουν ολοκληρωθεί επίσης:

• Η υπογειοποίηση των Σεπολίων που αυτή τη στιγμή διχοτομεί την Αθήνα με πολλαπλές ισόπεδες διαβάσεις.
• Οι γραμμές Λάρισας – Βόλου και Παλαιοφάρσαλου – Καλαμπάκας (Έργα Daniel)
• Ο Προαστιακός Δυτικής Αττικής (Λιόσια – Μέγαρα) και ο Προαστιακός Δυτικής Θεσσαλονίκης (ΝΣΣ – Αγχίαλος – με δυνατότητα επέκτασης προς Γέφυρα).
• Η επέκταση προς την Πελοπόννησο θα έχει ενεργοποιηθεί έως τον Ψαθόπυργο (15 χλμ από την Πάτρα) και τα έργα θα συνεχιστούν προς Ρίο και Πάτρα.
• Η γραμμή Λουτράκι – Άγιοι Θεόδωροι

Τα έργα που ακολουθούν κατά προτεραιότητα είναι η πλήρης ανάταξη των γραμμών στη Βόρεια Ελλάδα, η υλοποίηση των έργων στο τμήμα Αλεξανδρούπολη – Ορμένιο και η επέκταση προς την Πάτρα.

Τέλος, υπεγράφη πριν από τρεις εβδομάδες η συμφωνία για τον κάθετο άξονα Ελλάδας – Βουλγαρίας – Ρουμανίας που βγάζει τη χώρα μας από τη σιδηροδρομική απομόνωση και θα συμβάλλει σημαντικά στις εξαγωγές και στην απεξάρτηση της Ευρώπης από τα στενά του Βοσπόρου.

Νέοι Σταθμοί

Εκκινεί στις αρχές του 2026 η Α’ φάση ανακαίνισης των Σταθμών Αθήνας και Θεσσαλονίκης με χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης έως το φθινόπωρο του 2026. Ταυτόχρονα δημοπρατείται η ανακαίνιση των σταθμών του Προαστιακού Αττικής και Δυτικής Θεσσαλονίκης ενώ παραδίδονται 4 νέοι σταθμοί στην Πελοπόννησο.

Με χρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, συνολικά 35 επιπλέον σιδηροδρομικοί σταθμοί σε όλη τη χώρα θα αναβαθμιστούν τόσο αισθητικά όσο και σε υποδομές προσβασιμότητας για ΑμεΑ.

Η Β’ φάση για τους κεντρικούς Σιδηροδρομικούς Σταθμούς Αθηνών, Θεσσαλονίκης και Πειραιά βρίσκεται σε φάση αρχιτεκτονικών προτάσεων.

Ρήτρες χρονοδιαγραμμάτων – Αυστηρότερες κυρώσεις

Το καθεστώς κυρώσεων στη νέα αναθεωρημένη σύμβαση είναι σαφώς αυστηρότερο, ενώ για πρώτη φορά εισάγεται συγκεκριμένο πλαίσιο ποινών για τις καθυστερήσεις των δρομολογίων.
Από 1η Ιανουαρίου του 2026 ενεργοποιείται νέο πλαίσιο ποινών για ακινητοποιήσεις συρμών λόγω βλαβών, με δικαίωμα καταγγελίας της σύμβασης από το ελληνικό Δημόσιο, εφόσον διαταράσσεται άνω του 10% των ετήσιων δρομολογίων. Το δικαίωμα ενεργοποιείται σε περίπτωση διατάραξης των δρομολογίων για τουλάχιστον 2 συνεχόμενες ημέρες ή τουλάχιστον 5 ημέρες σε διάστημα ενός μήνα. Προβλέπονται ποινές μέχρι 1 εκατ. € υπέρ του Δημοσίου και αύξηση αποζημιώσεων επιβατών.

Ειδικότερα, με τη νέα σύμβαση θεσπίζεται αυστηρότερο και ενισχυμένο πλαίσιο αποζημιώσεων επιβατών, προβλέποντας, για πρώτη φορά, διπλασιασμό των αποζημιώσεων σε περιπτώσεις σοβαρών συμβάντων κατά την εκτέλεση των δρομολογίων.

Σε περίπτωση μη τήρησης του χρονοδιαγράμματος δρομολόγησης των νέων τρένων, προβλέπεται εξάμηνο περιθώριο συμμόρφωσης, μετά το οποίο το Δημόσιο μπορεί να καταγγείλει οριστικά τη σύμβαση και να την αναθέσει σε άλλο πάροχο.

Αντίστοιχα βέβαια σε περίπτωση μη έγκαιρης αποκατάστασης της υποδομής, το ελληνικό Δημόσιο θα κληθεί να αποζημιώσει τον πάροχο για ανεκτέλεστα δρομολόγια.

Οικονομική συμφωνία

Η Hellenic Train βάσει της σύμβασης σήμερα λαμβάνει 21 εκατ. € από το ανώτατο πλαφόν των 50 εκατ. €. Τα υπόλοιπα 29 εκατ. € επιστρέφουν στο ελληνικό Δημόσιο. Από αυτά, τα 29 εκατ. € αφορούν τα τέλη δικτύου ΟΣΕ και τα μισθώματα τροχαίου υλικού και εγκαταστάσεων.

Σημειώνεται ότι όσα περισσότερα δρομολόγια εκτελούνται από την Hellenic Train και άλλες σιδηροδρομικές επιχειρήσεις (δεν υπήρχε ούτε υπάρχει καθεστώς αποκλειστικότητας), τόσο περισσότερα τέλη δικτύου εισπράττει ο ΟΣΕ.

Διαφάνεια και ψηφιακή παρακολούθηση

Η διαφάνεια ενισχύεται και ως προς την παρακολούθηση ομαλής εκτέλεσης των δρομολογίων καθώς η παρακολούθηση των δρομολογίων και η καταβολή αποζημίωσης κόστους δεν θα βασίζεται στις έγγραφες αναφορές της Hellenic Train, αλλά θα υπολογίζεται με βάση τις ψηφιακές καταγραφές του νέου συστήματος γεωεντοπισμού που νομοθετήθηκε τον Ιούλιο του 2025 και υλοποιείται από τον ΟΣΕ.

Ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης δήλωσε:

«Στον σιδηρόδρομο επιχειρούμε να κάνουμε μια νέα αρχή, διορθώνοντας παθογένειες δεκαετιών. Με την προώθηση των αναγκαίων έργων στον άξονα Αθήνα – Θεσσαλονίκη, με προηγμένα συστήματα ασφαλείας και, βεβαίως, με νέα τρένα. Σε αυτό το πλαίσιο, η υπογραφή της συμφωνίας για την προμήθεια 23 νέων τρένων, σύγχρονων προδιαγραφών, έως το 2027, αποτελεί ένα σημαντικό βήμα μπροστά. Πρόκειται για την πρώτη παραγγελία καινούργιων τρένων εδώ και δύο δεκαετίες, με το κόστος να καλύπτεται εξ ολοκλήρου από τη Ferrovie dello Stato.

Το γεγονός ότι η παράδοση των πρώτων τρένων έρχεται αμέσως μετά την ολοκλήρωση των σιδηροδρομικών έργων και την εγκατάσταση των νέων συστημάτων ασφαλείας στέλνει ένα σαφές μήνυμα ότι είμαστε αποφασισμένοι να κάνουμε πράξη τη δέσμευσή μας για ένα σύγχρονο, ασφαλή και ευρωπαϊκό σιδηρόδρομο, ο οποίος θα ξανακερδίσει την εμπιστοσύνη των Ελλήνων πολιτών».

Ο Αναπληρωτής Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Κωνσταντίνος Κυρανάκης δήλωσε:

«Σήμερα, μετά από 6 μήνες διαπραγματεύσεων, γυρίζουμε μια νέα σελίδα για τον ελληνικό σιδηρόδρομο. Ο ιταλικός όμιλος Ferrovie dello Stato δεν μένει σε προφορικές δεσμεύσεις, αλλά με τη σημερινή υπογραφή προχωρά στην παραγγελία νέων τρένων για τον Ελληνικό σιδηρόδρομο και την εκταμίευση 308 εκατομμυρίων ευρώ με αυστηρό χρονοδιάγραμμα υλοποίησης έως το 2027.

Πρόκειται για τη μεγαλύτερη ξένη επένδυση χερσαίων μεταφορών στην ιστορία της χώρας.

Εκφράζουμε τις ευχαριστίες μας προς την Ιταλική κυβέρνηση και την Ιταλίδα Πρωθυπουργό, κα Τζόρτζια Μελόνι διότι τήρησε την υπόσχεσή της. Θα ήθελα επίσης να ευχαριστήσω προσωπικά τον αναπληρωτή πρωθυπουργό και αρμόδιο για Υποδομές και Μεταφορές, Ματέο Σαλβίνι για την συμβολή του στην υλοποίηση αυτής της επένδυσης που αποτελεί ψήφο εμπιστοσύνης στην Ελλάδα.

Η σημερινή υπογραφή αποτελεί ένα κρίσιμο βήμα για τη μεγάλη αλλαγή που επιχειρούμε στον Ελληνικό Σιδηρόδρομο. Πραγματική αλλαγή σημαίνει: Νέα Υποδομή, Νέα Τρένα, Νέοι Σταθμοί. Αυτό είναι το σχέδιό μας και το υλοποιούμε με συνέπεια και αποφασιστικότητα».

Η συνολική δαπάνη θα καταβληθεί τμηματικά από το τρέχον έτος έως και το έτος 2030. Υπενθυμίζεται ότι η προμήθεια της τέταρτης, λεγόμενης ψηφιακής, φρεγάτας εγκρίθηκε το καλοκαίρι από το ΚΥΣΕΑ και την Ολομέλεια της Βουλής, στο πλαίσιο των κινήσεων για την ενίσχυση του στόλου επιφανείας και κατ’ επέκταση των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων.

Η τέταρτη φρεγάτα Belharra θα λάβει το όνομα «Θεμιστοκλής» και έρχεται να συμπληρώσει την τετράδα των πλέον σύγχρονων φρεγατών διεθνώς ενισχύοντας σημαντικά τον στόλο του Πολεμικού Ναυτικού.

Θα είναι Belharra Standard 2 (όπως και οι άλλες ελληνικές φρεγάτες), αλλά θα είναι Standard 2++ με αυξημένες δυνατότητες.

Παράλληλα, η πρώτη φρεγάτα της κλάσης FDI, η «Κίμων» ολοκληρώνει το τελικό στάδιο δοκιμών και σύμφωνα με πληροφορίες, στις 18 Δεκεμβρίου πρόκειται να αποδοθεί στο πολεμικό ναυτικό. Η τελετή έπαρσης της ελληνικής σημαίας στο κατάστρωμα της «Κίμων» θα γίνει στη Λοριάν, παρουσία του υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια και της στρατιωτικής ηγεσίας.

Με βάση τον υπάρχοντα προγραμματισμό, η πρώτη εκ των τεσσάρων FDI αναμένεται να καταπλεύσει στην Ελλάδα τις πρώτες ημέρες του νέου έτους, ενώ για την υποδοχή της θα διοργανωθεί μια λαμπρή τελετή.

Οι τρεις πρώτες φρεγάτες είναι οι εξής:

• Φ/Γ «Κίμων» (F-601): Έχει ήδη ξεκινήσει θαλάσσιες δοκιμές και η παράδοσή της αναμένεται σύντομα (αναφέρεται περί τον Δεκέμβριο).
• Φ/Γ «Νέαρχος» (F-602): Η καθέλκυσή της έγινε τον Σεπτέμβριο του 2024.
• Φ/Γ «Φορμίων» (F-603): Η τελετή καθέλκυσής της πραγματοποιήθηκε πρόσφατα (περί τον Ιούνιο του 2025).

«Εκτιμούμε ότι, μέσα στο 2025, το σύνολο αυτών των οχημάτων θα κυκλοφορεί στους δρόμους της Αθήνας», ανέφερε ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, κατά τη διάρκεια της τελετής υπογραφής της σύμβασης.

Ο κ. Σταϊκούρας αναφέρθηκε διεξοδικά στον σχεδιασμό του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, για την ανανέωση του στόλου των λεωφορείων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.

Επιπλέον, ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών επεσήμανε «Έχουμε θέσει ως στόχο τη δρομολόγηση προμήθειας 1.300 νέων λεωφορείων σύγχρονης αντιρρυπαντικής τεχνολογίας, τα οποία πρόκειται να αναβαθμίσουν τις αστικές συγκοινωνίες σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Ένα ουσιαστικό βήμα είναι η σημερινή υπογραφή της Σύμβασης για την προμήθεια 100 αρθρωτών αστικών οχημάτων 18 μέτρων, συμπιεσμένου φυσικού αερίου (CNG)».

Η υφυπουργός Υποδομών και Μεταφορών, αρμόδια για τις Μεταφορές Χριστίνα Αλεξοπούλου, ανέφερε «Ο στόχος της ηγεσίας του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, όπως τον έχει προσδιορίσει ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, είναι η βελτίωση της καθημερινότητας του πολίτη. Με τη σημερινή υπογραφή της σύμβασης για την προμήθεια 100 λεωφορείων, 18 μέτρων αρθρωτών, συμπιεσμένου φυσικού αερίου, κάνουμε ένα ακόμη βήμα προς την επίτευξη του συγκεκριμένου στόχου. Αναβαθμίζουμε τις Αστικές Συγκοινωνίες, ενισχύουμε την Βιώσιμη Αστική Κινητικότητα και ουσιαστικά αλλάζουμε σελίδα στις Μεταφορές. Σε συνδυασμό με την προμήθεια των 250 ηλεκτρικών λεωφορείων, τα οποία σε λίγους μήνες θα κυκλοφορούν στους δρόμους της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, φιλοδοξούμε να δημιουργήσουμε μια εποχή πιο πράσινη και πιο βιώσιμη στις συγκοινωνίες, η οποία θα συμβάλλει καθοριστικά στην αλλαγή κουλτούρας των πολιτών».

Ο γενικός γραμματέας Μεταφορών, Γιάννης Ξιφαράς τόνισε «Ο στόλος των λεωφορείων ανανεώνεται πλήρως. Η υπογραφή της σύμβασης για την προμήθεια 100 αρθρωτών λεωφορείων αποτελεί απλώς ένα βήμα προς την πλήρη αναβάθμιση των αστικών συγκοινωνιών της Αθήνας. Όμως, είναι ένα ιδιαίτερα σημαντικό βήμα γιατί έρχεται να ανανεώσει το πιο ταλαιπωρημένο τμήμα του στόλου που είναι τα 18μετρα αρθρωτά λεωφορεία, τα οποία εκτελούν πολλά χιλιόμετρα καθημερινά στους δρόμους της πόλης».

Την ικανοποίησή του για την πρόοδο της διαδικασίας προμήθειας των νέων λεωφορείων, εξέφρασε ο Head of Europe Commercial Operations της Iveco Bus, Giorgio Zino, κάνοντας λόγο για μια μεγάλη καινοτομία, σημαντική για τους πολίτες. «Προχωράμε ένα βήμα μπροστά αναφορικά με το περιβάλλον, καθώς τα οχήματα είναι πλήρως οικολογικά και προσδοκούμε σε συνεργασία στο μέλλον», πρόσθεσε ο κ. Zino.

Ωστόσο οι απαντήσεις για τα βαθύτερα αίτια της τραγωδίας που επέτρεψαν το ανθρώπινο λάθος ακόμη αναζητούνται ενώ τα ερωτήματα πληθαίνουν. Οι συμβάσεις με τους Ιταλούς ιδιοκτήτες της Hellenic train αποκαλύπτουν ότι ενώ είχαν την υποχρέωση για επενδύσεις ύψους περίπου 650-750 εκατ. Ευρώ (υποχρέωση που συναρτήθηκε με το πολύ χαμηλό τίμημα εξαγοράς των σιδηροδρόμων) αυτές ουδέποτε πραγματοποιήθηκαν, ενώ το δημόσιο συνέχισε να της καταβάλει 50 εκατ. ευρώ το χρόνο όπως προέβλεπε η σύμβαση. Επιπλέον, η Hellenic train παρότι βρήκε διαθέσιμο εξοπλισμό από 80 GPS αρνήθηκε να προκηρύξει το σχετικό διαγωνισμό για την εγκατάστασή τους. Αντί άλλων απαντήσεων η εταιρία χθες περιορίστηκε σε επίδειξη γαλαντομίας με νέα, επίσης ατυχή, ανακοίνωσή της. Δεν θα κάνει χρήση του δικαιώματος εξαίρεσης που της έχει παραχωρηθεί στην Ελλάδα (άλλο ένα μελανό σημείο της υπόθεσης) και θα καταβάλει κανονικά αποζημιώσεις όπως προβλέπει η κοινοτική νομοθεσία

Όπως φέρνουν στο φως η “Εφημερίδα των Συντακτών” και η “δημοκρατία” προκύπτει ότι:

–Η κυβέρνηση (υπουργείο Υποδομών) υπέγραψε το 2020 σύμβαση με την Hellenic Train για επενδύσεις 800 εκατ. ευρώ, όπως άλλωστε προέκυπτε και από τις συμβατικές υποχρεώσεις της ιδιωτικοποίησης του 2017. Μοναδικός όρος για το Ελληνικό Δημόσιο ήταν να εγκαταστήσει και να λειτουργήσει πλήρως το σύστημα ασφαλείας του σιδηροδρομικού δικτύου, όπως είχε ξεκινήσει από την προηγούμενη κυβέρνηση και, σύμφωνα με όσα έχουν δει το φως της δημοσιότητας, έμενε μόνο η υλοποίηση της τελευταίες συμπληρωματικής σύμβασης που είχε “πράσινο φως” από το Ελεγκτικό Συνέδριο και της Επιτροπή Δημοσιονομικού Ελέγχου (ΕΔΕΛ).

–Έως τις 31 Δεκεμβρίου του 2021 δεν είχε υπογραφεί η σχετική σύμβαση, προφανώς επειδή η κυβέρνηση δεν είχε προσωρήσει την υλοποίηση της εγκατάστασης του συστήματος ασφαλείας (τηλεδιοίκηση- ETCS),

–Τον Ιούλιο του 2022, χωρίς να έχει γίνει ευρύτερα γνωστό, η κυβέρνηση αναθεωρεί την σύμβαση με την Hellenic Train αλλά αυτή τη φορά οι απαιτήσεις του Ελληνικού Δημοσίου για επενδύσεις της ιταλικής εταιρείας περιορίζονται στα 77,5 εκατ. ευρώ! Προφανώς επειδή η κυβέρνηση δεν είχε προωθήσει -ακόμα- την υλοποίηση του έργου τηλεδιοίκησης.

Αυτή η συναλλαγή με τους Ιταλούς επενδυτές αποτελεί μείζον θέμα καθώς η κυβέρνηση όχι μόνο καθυστερούσε την εφαρμογή των συστημάτων ασφαλείας αλλά “χάριζε” στην Hellenic Train σχεδόν το 90% των συμβατικών της υποχρεώσεων σχετικά με επενδύσεις σε τροχαίο υλικό και άλλα συμπληρωματικά συστήματα ασφάλειας και εξυπηρέτησης του κοινού.

Τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων

Χάρισαν τα δάνεια του ΟΣΕ

Ο ΟΣΕ σύναπτε συμβάσεις για αγορά εξοπλισμού με δάνεια τα οποία αναγκάστηκε να αποπληρώσει το ελληνικό δημόσιο. Η κυβέρνηση σύμφωνα με το ieidiseis.gr ψήφισε νόμο το 2021, που διέγραψε χρέη δισεκατομμυρίων ευρώ του ΟΣΕ προς το Δημόσιο, με ρύθμιση, η οποία πέρασε μουλωχτά το Δεκέμβριο του 2021 σε νόμο (ΥΠ’ ΑΡΙΘΜ. 4876 ΦΕΚ Α 251/23.12.2021), που αφορούσε «Ρυθμίσεις για την αντιμετώπιση της πανδημίας του κορονοϊού COVID-19 και την προστασία της δημόσιας υγείας και άλλες επείγουσες διατάξεις»!

Η υπόθεση έφτασε στη Δικαιοσύνη, καθώς αύριο Τρίτη 7 Μαρτίου, δικάζονται στα δικαστήρια της Ευελπίδων, σε Τριμελές Πλημμελειοδικείο της Αθήνας, δύο πρώην στελέχη του ΟΣΕ (ο Πρόεδρος και ο Διευθύνων Σύμβουλος του ΟΣΕ, για μη καταβολή βεβαιωμένων χρεών προς το δημόσιο, συνολικής αξίας 4.563.250.465,95 ευρώ.

Η δίκη δεν πρόκειται να γίνει, καθώς σύμφωνα με πληροφορίες, με απόφαση του ίδιου δικαστηρίου από προηγούμενη δικάσιμο – όταν και πάλι αναβλήθηκε η υπόθεση – από πλευράς των κατηγορουμένων ζητήθηκε η ΚΥΑ «περί διαγραφής χρεών προς το Δημόσιο», η οποία ακόμη δεν έχει εκδοθεί, προκειμένου να απαλλαγούν.

Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, για τον έναν εκ των κατηγορουμένων, που είναι ο πρώην διευθύνων σύμβουλος του ΟΣΕ Π.Θ., αναφέρεται μεταξύ άλλων ότι: «… όντας οφειλέτης του Δημοσίου κι ενώ τα χρέη του κατέστησαν ληξιπρόθεσμα κατά την ισχύ του Ν. 3230/2004, με πρόθεση καθυστέρησε την καταβολή χρεών προς το Δημόσιο, για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των τεσσάρων μηνών, το δε ποσό της ληξιπρόθεσμης για την καταβολή οφειλής, μαζί με τις κάθε είδους προσαυξήσεις υπερβαίνει τις 200.000 ευρω».

Oπως αναφέρεται σε άλλο σημείο του κατηγορητηρίου «… ενώ είχαν βεβαιωθεί σε βάρος της εταιρΕίας με την επωνυμία “ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ”, της οποία τυγχάνει διευθύνων σύμβουλος, διάφορα χρέη υπΈρ του Δημοσίου στη ΔΟΥ Φ.Α.Ε. Αθηνών…ηθελημένα δεν κατέβαλε ποσό 4.563.250.465,95 ευρώ».

• Σύμφωνα με πληροφορίες, τα συνολικά χρέη του ΟΣΕ προς το Δημόσιο, με τις προσαυξήσεις, ανέρχονται σε περίπου 7 δισ. ευρώ.

Γιά την ιστορία, ο ΟΣΕ φέρεται ότι, είχε λάβει ομολογιακά δάνεια από Τράπεζες, με εγγυητικές επιστολές του Δημοσίου, για αγορά εξοπλισμού. Ενα από τα δάνεια ποσού 700 εκατομμυρίων ευρώ (αριθμός δανείου Gr 115000 267), είχε λήξει 12.6.2037.

Τα δάνεια δεν αποπληρώθηκαν και κατέπεσε η εγγύηση υπερ του Δημοσίου, με αποτέλεσμα το Δημόσιο να αναγκαστεί να τα αποπληρώσει, ενώ εστράφη στη συνέχεια κατά του ΟΣΕ, απαιτώντας την αποπληρωμή των χρεών.

Με την ψήφιση διαδοχικών νόμων διεγράφησαν οι απαιτήσεις του Δημοσίου από τον ΟΣΕ, βασιζόμενες στο ΝΟΜΟ ΥΠ’ ΑΡΙΘ. 3891 ΦΕΚ Α 188 4.11.2010, για την «Αναδιάρθρωση, εξυγίανση και ανάπτυξη του ομίλου ΟΣΕ και της ΤΡΑΙΝΟΣΕ και άλλες διατάξεις για το σιδηροδρομικό τομέα».

Στο μεταξύ είχε ασκηθεί ποινική δίωξη, όπως ορίζει ο νόμος, σε βάρος των διοικήσεων του ΟΣΕ, που κληρονόμησαν τα χρέη προς το Δημόσιο, οι οποίοι είναι κατηγορούμενοι.

Μάλιστα βάσει του αρχικού νόμου 3891/2010 και του νόμου 4876/2021 (επί πανδημίας), εκδόθηκε ΚΥΑ με ισχύ μέχρι 30.6.2022, βάσει της οποία διεγράφη μέρος των χρεών.

Η υπόθεση γεννά και ορισμένες σφοδρές απορίες, όπως:

• Πού κατέληξαν τα ιλιγγιώδη ποσά, που δανειζόταν ο ΟΣΕ για αγορά εξοπλισμού και τι είδους εξοπλισμός αγοράστηκε, σε ένα σιδηροδρομικό δίκτυο, που παρέμεινε απηρχαιωμένο και κατέληξε στο έγκλημα με θύματα δεκάδες αθώους;
• Ο Εισαγγελέας Αρείου Πάγου, στη μακροσκελή παραγγελία του περί αναζήτησης ευθυνών της σιδηροδρομικής τραγωδίας, όπου ζητάει τον εντοπισμό των υπευθύνων «όποιοι κι αν είναι, όπου κι αν ανήκουν, απ΄ όπου και αν προέρχονται», θα ψάξει και τα παραπάνω;

Η ανάρτηση του κ. Πολάκη:

O πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ μιλώντας στη Βουλή χρησιμοποίησε σκληρή γλώσσα για την «αποικιακού τύπου» σύμβαση με την «Ελληνικός Χρυσός».

• «Φέρατε μία σύμβαση όχι ως θεματοφύλακες του δημοσίου συμφέροντος αλλά ως στελέχη της “Ελληνικός Χρυσός”», σημείωσε χαρακτηριστικά ο Αλέξης Τσίπρας.

Ο ίδιος δεν παρέλειψε να αναφερθεί στον όρο που εμπεριέχεται στην τροποποιημένη σύμβαση, σύμφωνα με τον οποίο το Δημόσιο παραιτείται από κάθε αξίωσή του, παρελθούσα ή μελλοντική, έναντι της «Ελληνικός Χρυσός» σημειώνοντας ότι η εν λόγω εταιρία είναι τσιφλικάς και όχι επενδυτής. Είναι μία σύμβαση που εκχωρεί δημόσιο χώρο, γη και ύδωρ σε ιδιώτες χωρίς την παρουσία του δημοσίου, πρόσθεσε ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Επικριτικός για τη σύμβαση ήταν και ο βουλευτής της ΝΔ, Γιώργος Βαγιωνάς, χαρακτηρίζοντάς τη «ετεροβαρή υπέρ της εταιρίας». Μάλιστα ο ίδιος την προηγούμενη εβδομάδα είχε προειδοποιήσει ότι εάν δεν γίνουν αλλαγές στη σύμβαση, αυτή θα καταντήσει «λεόντειος».

• «Στις Σκουριές, ψιθυρίζεται, έχει λεχθεί, ότι θα γίνει επιφανειακή εξόρυξη. Είναι χίλια στρέμματα εκεί. Θα δημιουργηθεί ένας κρατήρας στη περιοχή που θα φαίνεται από τη σελήνη που θα είναι επικίνδυνος για την υγεία των κατοίκων. Αυτό είναι βαθιά κόκκινη γραμμή», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Βαγιωνάς, ενώ πρόσθεσε ότι, «μικρότερη κόκκινη γραμμή είναι η κατάργηση της εντοπιότητας για τους εργαζόμενους και αυτό δεν θα γίνει αποδεκτό από τους κατοίκους».

Υπενθυμίζεται ότι η τροποποιημένη σύμβαση προβλέπει μεταξύ άλλων ότι υπάλληλος της «Ελληνικός Χρυσός» θα ελέγχει αν τηρεί η ίδια εταιρία την περιβαλλοντική νομοθεσία και τους εγκεκριμένους περιβαλλοντικούς όρους των έργων.

Αξίζει αν σημειωθεί ότι στις 8 Απριλίου δυο υψηλόβαθμα στελέχη της «Ελληνικός Χρυσός» οδηγούνται ενώπιων του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων στη Θεσσαλονίκη αντιμετωπίζοντας κατηγορίες για σοβαρή ρύπανση και υποβάθμιση του περιβάλλοντος την πενταετία 2012-2017.

Της Άννας Φραγκάκη

Από την άλλη πλευρά, να υπερασπιστεί το δικαίωμα για επενδύσεις, δουλειά κι έσοδα σε ένα κράτος , που διώχνει μακριά τα παιδιά του.

Κι εκεί κάπου στη μέση, μερικοί, να μιλούν για αναγκαίο κακό,  να λένε, πως χάθηκε πολύτιμος χρόνος γιατί και το κοίτασμα είναι μεγάλο και μπορεί να δώσει υπό προϋποθέσεις κάποιες λύσεις στη δύσμοιρη ελληνική οικονομία συνολικά.

Η ουσία είναι πως το τρισέλιδο πανηγυρικό ενημερωτικό σημείωμα του υπουργείου Περιβάλλοντος, που κατατέθηκε την περασμένη Παρασκευή 4/2/2021 απέχει από την πραγματικότητα, που βιώνουν οι κάτοικοι της Κασσάνδρας Χαλκιδικής, οι οποίοι έζησαν αλλεπάλληλες επιδρομές των ΜΑΤ, είδαν εαυτούς να σέρνονται στα δικαστήρια και μερικοί ακόμη και στις φυλακές ζητώντας να μην καταστραφεί το φυσικό περιβάλλον της περιοχής. 

Την ίδια στιγμή αποτυπώνει και την πραγματικότητα, ό, τι κάποιοι έχουν ανάγκη το μεροκάματο και θέλουν να προχωρήσει η επένδυση της «Ελληνικός Χρυσός ΑΕ», τονίζοντας πως τα μεταλλεία δίνουν θέσεις εργασίας από την αρχαιότητα. Επισημαίνουν ότι η Ελλάδα όφειλε να διαμορφώσει φιλοεπενδυτικό κλίμα, αντί να σέρνονται υποψήφιες εγχώριες επενδύσεις στο διηνεκές, ώστε να σταματήσει ο φαύλος κύκλος του brain drain.

Θριαμβολογία κι επιφυλάξεις

Τα μεταλλεία της Κασσάνδρας σε ανακοίνωση, που εξέδωσαν στις 9/2/2021 σημείωσαν ότι:

• «Ελπίζουμε επιτέλους η κύρωση της νέας συμφωνίας για τα Μεταλλεία Κασσάνδρας να σηματοδοτήσει μια νέα εποχή για την ΒΑ Χαλκιδική, μια εποχή βιώσιμης ανάπτυξης, προόδου και κοινωνικής σύμπνοιας. Η αναμονή δεν ήταν μόνο πολύχρονη, αλλά και βασανιστική (…).Η ανακοίνωση της συναινετικής συμφωνίας που κατέληξαν κυβέρνηση και Eldorado Gold πραγματικά ήχησε σαν αναστάσιμη καμπάνα στα Μαντεμοχώρια. Επιτέλους μπαίνουν οι βάσεις να τελειώσει όλο αυτό το διχαστικό και ψυχοφθόρο παιχνίδι μικροσυμφερόντων, που παιζόταν στις πλάτες κατοίκων και εργαζομένων τόσο καιρό».

“Ως πρόεδρος του συνεταιρισμού «Σίθων», έχω επιφυλάξεις για τη λειτουργία των μεταλλείων», μας αναφέρει ο Αχιλλέας Παπαστεργίου από τον μελισσοκομικό συνεταιρισμό Νικήτης Χαλκιδικής.

• «Η μέλισσα επηρεάζεται πάρα πολύ και φοβόμαστε ότι θα δημιουργηθούν προβλήματα. Από την άλλη πλευρά αντιλαμβάνομαι ότι άλλοι 5.000 άνθρωποι θέλουν να ζήσουν. Πρέπει να ενημερωθούμε για τις νέες περιβαλλοντικές μελέτες και τι επιπτώσεις θα έχουν στη μελισσοκομία», επισημαίνει.

Το γεγονός σχολίασε αρνητικά η πρώην βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, κι άλλοτε πρόεδρος της Επιτροπής Περιβάλλοντος της Βουλής, Κατερίνα Ιγγλέζη, αρθρογραφώντας στην «Εφ.Συν.».

Χαρακτηριστική είναι κι η ανακοίνωση του ΜέΡΑ25.

• «Η κυβέρνηση προχώρησε σε νέα σύμβαση με την Eldorado Gold για τις Σκουριές, παρά την αποτυχία της εταιρείας να τηρήσει τις δεσμεύσεις της προηγούμενης σύμβασης, όπως αποφάσισε και το Συμβούλιο της Επικρατείας πέρυσι. Έδωσε μήπως η εταιρεία παραπάνω δεσμεύσεις για την τήρηση των περιβαλλοντικών όρων;».

Μια κοινωνία διχασμένη

Η υπόθεση έχει μακριά ουρά και ξεκινά ήδη από την εποχή της υπουργού Περιβάλλοντος, Τίνας Μπιρμπίλη, την οποία πίεζαν πανταχόθεν για να υπογράψει για την Ελληνικός Χρυσός ΑΕ, κάτι που δεν έκανε. Αντίθετα, ο διάδοχός της στο υπουργείο, Γιώργος Παπακωνσταντίνου φέρεται να υπέγραψε άρον, άρον με αποτέλεσμα να έρθουν σχεδόν στα χέρια με τον τότε βουλευτή Χαλκιδικής, Γιάννη Δριβελέγκα, ο οποίος απειλούσε ότι θα παραιτηθεί.

Προς συμβιβασμό όλων αυτών, τελικά ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου κλήθηκε από τον Γιώργο Παπανδρέου να ενισχύσει τους περιβαλλοντικούς όρους.

Η υπόθεση θα συνεχιστεί με άλλα ιδιαίτερα δραματικά επεισόδια. Ο πόλεμος με τα ΜΑΤ στη Χαλκιδική  σχεδόν καθημερινή υπόθεση.

Τον Μάρτη του 2013 στην είσοδο της Ιερισσού γέμισε χημικά  από τα ΜΑΤ. Κάτοικοι να τρέχουν, άλλοι να ρίχνουν στα τυφλά πέτρες.

«Είμαστε απλοί άνθρωποι, που αγωνιζόμαστε για τον τόπο μας», να λένε. Παιδιά να ουρλιάζουν από τα γεγονότα, που συμβαίνουν, κοντά στο σχολείο, με αποτέλεσμα ένα να πάθει κρίση πανικού.

Ο τότε πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς στις 13/6/2013 ευρισκόμενος στη Θεσσαλονίκη για το προσυνέδριο της ΝΔ συναντιέται με τους εκπροσώπους των εργαζομένων στα μεταλλεία, που είναι έξω από το Μακεδονία Παλλάς και τους διαμηνύει πως «η επένδυση στη Χαλκιδική θα γίνει», παρόντος του περιφερειάρχη, Απόστολου Τζιτζικώστα.  

Οι πιέσεις όλα αυτά τα χρόνια συνεχείς. Πρέσβεις πάνε κι έρχονται από τη βόρεια Αμερική ξανά και ξανά στο γραφείο του εκάστοτε, υπουργού Περιβάλλοντος. Η υπόθεση αφορά από κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ επί Γιώργου Παπανδρέου, Λάμπρου Παπαδήμου, της ΝΔ – ΠΑΣΟΚ με Σαμαρά – Βενιζέλο  των ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ, του ΣΥΡΙΖΑ και τώρα της Νέας Δημοκρατίας.

Όλο αυτό το διάστημα, θα υπάρξει μία ολόκληρη κοινωνία, που αναρωτιέται γιατί την έβαλαν στο στόχαστρο. Τραυματισμοί, φυλακές, κόσμος στα δικαστήρια, διχασμός στην τοπική κοινωνία, αφού άλλοι ήθελαν να προχωρήσει η επένδυση κι άλλοι όχι .

Σ’ αυτά τα χρόνια χτίστηκαν και γκρεμίστηκαν πολιτικές καριέρες, ήρθαν σε αντιπαράθεση βουλευτές ή υποψήφιοι βουλευτές με τα κόμματά τους και παρά λίγο να παίξουν ξύλο, ο πρώην υπουργός Περιβάλλοντος, Γιώργος Παπακωνσταντίνου, με τον πρώην βουλευτή Χαλκιδικής, Γιάννη Δριβελέγκα, αν δεν έμπαινε στη μέση ο τότε υφυπουργός και μετέπειτα υπουργός Περιβάλλοντος, Γιάννης Μανιάτης.

Η υπόθεση αυτή, δε, ήταν η αρχή για ν’ αποκτήσει βουλευτή στη Χαλκιδική ο ΣΥΡΙΖΑ την Κατερίνα Ιγγλέζη και τώρα πια την Κυριακή Μάλαμα. Ακόμη κι ορισμένοι γαλάζιοι θα διαφωνήσουν με το θέμα της επένδυσης, γιατί θεωρούν πως έτσι καταστρέφεται ο τουρισμός ενώ και παραγωγοί, ειδικά οι μελισσοκόμοι, οι κτηνοτρόφοι, οι ελαιοπαραγωγοί φοβούνται ότι αυτή η επένδυση θα δημιουργήσει τεράστια προβλήματα.

Το ζήτημα της Ελληνικός Χρυσός ΑΕ, θα γίνει διελκυστίνδα μεταξύ ΝΔ – ΣΥΡΙΖΑ, με τους πρώτους να κατηγορούν τον δεύτερο ότι δεν θέλει τις επενδύσεις και δίνει λάθος μηνύματα και τον ΣΥΡΙΖΑ να κατηγορεί τη Νέα Δημοκρατία πως οι επενδύσεις, δεν μπορεί να διαλύσουν τη ζωή όλων των κατοίκων της περιοχής, που ασχολούνται με την αγροτική ανάπτυξη, στον τουρισμό. Κυρίως, όμως με την τυχόν κατάρρευση ενός ολόκληρου χωριού, όπως είναι η Στρατονίκη, τις ανυπολόγιστες συνέπειες στον υδροφόρο ορίζοντα με τη μέθοδο, που λογαριάζεται να χρησιμοποιηθεί.

Διαμαρτυρίες θα γίνουν από πλευράς των εργαζομένων στα μεταλλεία επί ΣΥΡΙΖΑ ζητώντας από την τότε ηγεσία του υπουργείου Ανάπτυξης, να σταθεί στο πλευρό τους.

Η ανακοίνωση της κυβέρνησης δια του νέου υπουργού Περιβάλλοντος, Κώστα Σκρέκα φαίνεται να τερματίζει μία μακρά διαδικασία.

Υποστηρίζει πως:

• το κράτος θα έχει σταθερά έσοδα 2 δις ευρώ τα επόμενα 25 χρόνια,
• θα γίνουν επιπλέον επενδύσεις 1,9 δισ. δολάρια (1,6 δισ. ευρώ) για τον εκσυγχρονισμό και την ανάπτυξη των Μεταλλείων Κασσάνδρας,
• θα υπάρξουν επιπλέον έσοδα για το ελληνικό Δημόσιο και τον δήμο Αριστοτέλη
• ενώ 3,5 δις ευρώ αναμένεται να διοχετευθούν στην αγορά σε νέες ελληνικές επιχειρήσεις κι επαγγελματίες, με 1.400 νέες θέσεις εργασίας άμεσες, 5.000 άμεσες  κι έμμεσες, την περίοδο της δημιουργίας της επένδυσης κι αύξηση της ζωής των μεταλλείων.

Υποστηρίζει πως η εταιρεία θ΄ αποκαταστήσει το φυσικό περιβάλλον, θα προχωρήσει σε ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης υδάτων κι αποβλήτων κι εφαρμογή νέας τεχνολογίας, για να μειωθούν οι επιπτώσεις στο περιβάλλον (τεχνολογία ξηρής απόθεσης μεταλλευτικών καταλοίπων κ.ά.), επίβλεψη με παρακολούθηση σε 400 σημεία ελέγχου κ.ά.

Σχολιάζοντας στο “libre” ο πρώην αναπληρωτής υπουργός Περιβάλλοντος του ΣΥΡΙΖΑ και κοινοβουλευτικός τομεάρχης Περιβάλλοντος, Σωκράτης Φάμελλος υποστηρίζει:

• «Η τροποποιημένη σύμβαση με την Ελληνικός Χρυσός παραπέμπει σε αποικιοκρατικές πρακτικές του παρελθόντος, εφόσον δίνει συγχωροχάρτι στην εταιρεία για μη υλοποίηση υποχρεώσεών της, της εκχωρεί δικαιώματα της ελληνικής πολιτείας και δεσμεύει την ελληνική πολιτεία για το μέλλον, με ρήτρες και πλαίσιο διαιτησίας, που θα απαγορεύουν στη χώρα μας να εφαρμόζει το ελληνικό και ευρωπαϊκό πλαίσιο περιβάλλοντος. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη ξεπληρώνει προεκλογικές δεσμεύσεις, αποδεικνύοντας ότι η εταιρία δεν μπορούσε να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της μελέτης μεταλλουργίας αλλά και ότι ορθώς η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ ήταν τυπική στον έλεγχο μελετών. Οι υπουργοί της κυβέρνησης Μητσοτάκη ξεπερνούν τα όρια του (μεγάλου) ρουσφετιού και καταπατούν ευθύνες και υποχρεώσεις της θέσης τους. Κι αυτό δεν θα γίνει αποδεκτό».