Μία από αυτές τις κάμερες αποδείχθηκε κρίσιμη: κατέγραφε σταθερά το σημείο στάθμευσης των οχημάτων της φρουράς, επιτρέποντας στις ισραηλινές υπηρεσίες να χαρτογραφήσουν το «μοτίβο ζωής» (pattern of life) όσων κινούνταν γύρω από τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ. Με τη συνδρομή αλγορίθμων και ανάλυσης κοινωνικών δικτύων, επεξεργάστηκαν δισεκατομμύρια σημεία δεδομένων: διευθύνσεις κατοικίας, ωράρια, διαδρομές, ιεραρχικές σχέσεις και συνήθεις συνοδείες.

Η εκστρατεία συλλογής πληροφοριών, στην οποία φέρονται να συμμετείχαν η Μονάδα 8200 και η Μοσάντ, παρήγαγε μια διαρκώς επικαιροποιημένη «εικόνα πληροφοριών» της Τεχεράνης. Παράλληλα, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, διαταράχθηκαν τμήματα πύργων κινητής τηλεφωνίας κοντά στο συγκρότημα, περιορίζοντας τη δυνατότητα έγκαιρης ειδοποίησης της ομάδας ασφαλείας.

Όταν επιβεβαιώθηκε ότι ο 86χρονος ηγέτης θα συμμετείχε σε σύσκεψη το πρωί του Σαββάτου στο γραφείο του, η ευκαιρία θεωρήθηκε επιχειρησιακά μοναδική. Κατά τις ίδιες πληροφορίες, η απόφαση για εξόντωσή του ήταν πολιτική και ελήφθη σε συνθήκες ήδη κλιμακούμενης σύγκρουσης. Ισραηλινοί και Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτίμησαν ότι, αν ο πόλεμος παγιωνόταν, ο Χαμενεΐ θα μετακινούνταν σε υπόγεια καταφύγια απρόσβλητα από τα διαθέσιμα πυρομαχικά.

Για στόχο τέτοιας βαρύτητας, το ισραηλινό δόγμα απαιτεί διπλή, ανεξάρτητη επιβεβαίωση παρουσίας. Σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν την επιχείρηση, χρησιμοποιήθηκαν υποκλοπές σημάτων, εικόνες από παραβιασμένες κάμερες και, κατά ορισμένες πηγές, ανθρώπινη πηγή των ΗΠΑ. Όταν επιβεβαιώθηκε ότι η σύσκεψη εξελισσόταν κανονικά, μαχητικά αεροσκάφη που πετούσαν επί ώρες εκτόξευσαν έως και 30 πυρομαχικά ακριβείας. Το πλήγμα πραγματοποιήθηκε υπό το φως της ημέρας, επιλογή που –κατά ισραηλινές πηγές– εξασφάλισε αιφνιδιασμό.

Η επιχείρηση εντάσσεται σε μια μακρά στρατηγική στοχοποίησης της ιρανικής ηγεσίας και υποδομής, η οποία, σύμφωνα με πρώην αξιωματούχους, επιταχύνθηκε μετά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023 από τη Χαμάς. Αν και το Ισραήλ έχει κατ’ επανάληψη πλήξει επιστήμονες και στρατιωτικούς του Ιράν, η εξόντωση εν ενεργεία ανώτατου ηγέτη συνιστά ποιοτική κλιμάκωση.

Το κατά πόσο η επιτυχία αυτή μεταφράζεται σε στρατηγικό όφελος παραμένει αντικείμενο έντονης συζήτησης εντός και εκτός Ισραήλ. Υποστηρικτές θεωρούν ότι αποκεφαλίστηκε το κέντρο λήψης αποφάσεων της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Επικριτές προειδοποιούν ότι η δολοφονία ξένου ηγέτη ενέχει τον κίνδυνο απρόβλεπτης αποσταθεροποίησης σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.

Πλέον σε αυτά περιλαμβάνεται ακόμη και το σενάριο εισόδου των δυνάμεών της στο ιρανικό έδαφος. Στόχος μιας τέτοιας κίνησης θα ήταν η αποτροπή της διέλευσης εκτοπισμένων πληθυσμών προς την Τουρκία, αν και η επιλογή αυτή θα εξεταζόταν μόνο σε περίπτωση κενού εξουσίας στην Τεχεράνη.

Η ιδέα μιας «νεκρής ζώνης» (buffer zone) στην ιρανική πλευρά των συνόρων έχει κερδίσει σημαντικό έδαφος εντός της τουρκικής κυβέρνησης. Το Υπουργείο Εξωτερικών της Άγκυρας ενημέρωσε πρόσφατα τους βουλευτές σε κεκλεισμένων των θυρών συνεδρίαση για μια σειρά κλιμακωτών σχεδίων. Αξιωματούχοι ξεκαθάρισαν την πρόθεσή τους να λάβουν έκτακτα μέτρα για να αποφύγουν την επανάληψη της πολιτικής των «ανοιχτών θυρών» που ακολούθησε τον συριακό εμφύλιο πόλεμο, η οποία οδήγησε σε πάνω από τρία εκατομμύρια πρόσφυγες στη χώρα.

Ταυτόχρονα πάντως η Τουρκία χρησιμοποίησε την δημιουργία «νεκρής ζώνης» στη Συρία, προκειμένου να εκπαιδεύσει και εξοπλίσει ομάδες τζιχαντιστών που αργότερα κατέλαβαν την εξουσία στη Συρία.

Η Άγκυρα προετοιμάζεται για πολλαπλά σενάρια σύγκρουσης

Οι προετοιμασίες αυτές γίνονται εν μέσω πληροφοριών ότι η Τουρκία αναμένει ένα πιθανό πλήγμα υπό την ηγεσία των ΗΠΑ κατά του Ιράν. Σκοπός μιας τέτοιας επιχείρησης, σύμφωνα με Τούρκους αξιωματούχους, θα ήταν ο εξαναγκασμός της Τεχεράνης σε παραχωρήσεις για το πυρηνικό της πρόγραμμα. Η Ουάσιγκτον έχει ήδη συγκεντρώσει ισχυρές δυνάμεις στη Μέση Ανατολή, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει πως εξετάζει περιορισμένα πλήγματα, θέτοντας ως ορόσημο για μια συμφωνία τις αρχές Μαρτίου.

Ο κίνδυνος μιας νέας προσφυγικής κρίσης

Κύρια πηγή ανησυχίας για την Τουρκία παραμένει η εισροή εκτοπισμένων, κυρίως Αφγανών και Πακιστανών που διαμένουν σήμερα στο Ιράν. Με την οικονομία της να πιέζεται ήδη από τον υψηλό πληθωρισμό, η Άγκυρα θεωρεί ότι ένα νέο κύμα προσφύγων θα προκαλούσε ανυπέρβλητα προβλήματα στις δημόσιες υπηρεσίες και την εσωτερική πολιτική σκηνή.

Τα σύνορα Τουρκίας-Ιράν, μήκους 560 χιλιομέτρων, είναι ήδη βαριά θωρακισμένα με τσιμεντένια τείχη, συρματοπλέγματα και πύργους επιτήρησης, καθώς αποτελούν παραδοσιακό πέρασμα παράνομης μετανάστευσης.

Ο χώρος προορίζεται να λειτουργήσει ως στρατιωτική βάση για μια μελλοντική Διεθνή Δύναμη Σταθεροποίησης (ISF), αλλά και ως πολυεθνική στρατιωτική δύναμη αποτελούμενη από στρατεύματα που έχουν δεσμευτεί να συμμετάσχουν. Η Διεθνή Δύναμη Σταθεροποίησης αποτελεί μέρος του νεοσύστατου Συμβουλίου Ειρήνης, το οποίο έχει συσταθεί για να αναλάβει την πολιτική διοίκηση της Γάζας.

Πώς θα είναι η στρατιωτική βάση

Τα αρχεία που εξέτασε ο Guardian προβλέπουν τη σταδιακή κατασκευή ενός στρατιωτικού φυλακίου που θα έχει έκταση 1.400 μέτρων επί 1.100 μέτρων, περιτριγυρισμένο από 26 θωρακισμένους πύργους παρακολούθησης, ένα μικρό πεδίο βολής, καταφύγια και μια αποθήκη για στρατιωτικό εξοπλισμό που θα χρησιμοποιείται σε επιχειρήσεις. Ολόκληρη η βάση θα περιβάλλεται από συρματόπλεγμα.

Η βάση προγραμματίζεται να κατασκευαστεί σε μια άγονη έκταση πεδινών εδαφών στο νότιο τμήμα της Γάζας, που είναι κατεστραμμένη έπειτα από χρόνια ισραηλινών βομβαρδισμών. Πηγή που γνωρίζει για την κατασκευή της βάση δήλωσε στον Guardian ότι μια μικρή ομάδα υποψηφίων – διεθνείς κατασκευαστικές εταιρείες με εμπειρία σε εμπόλεμες ζώνες – έχει ήδη επισκεφθεί την περιοχή.

Από την πλευρά της, η Ινδονησία φέρεται να έχει προσφερθεί να στείλει έως και 8.000 στρατιώτες στη Γάζα στο πλαίσιο του ειρηνευτικού σχεδίου του Τραμπ, την ώρα που ο πρόεδρος της χώρας παρευρέθηκε στην εναρκτήρια συνεδρίαση του Συμβουλίου Ειρήνης στην Ουάσινγκτον την Πέμπτη.

Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ εξουσιοδότησε το Συμβούλιο Ειρήνης να ιδρύσει μια προσωρινή Διεθνή Δύναμη Σταθεροποίησης στη Γάζα. Αυτή η Δύναμη θα έχει ως αποστολή να διατηρεί την ειρήνη στην περιοχή αλλά και στα σύνορα της Γάζας, σύμφωνα με τον ΟΗΕ. Θα πρέπει επίσης να προστατεύει τους πολίτες και να εκπαιδεύει και να υποστηρίζει «παλαιστινιακές αστυνομικές δυνάμεις».

Δεν έχει γίνει σαφές τι θα κάνει η Διεθνή Δύναμη Σταθεροποίησης σε περίπτωση μάχης, νέας βομβιστικής επίθεσης από το Ισραήλ ή επιθέσεων της Χαμάς.

Ενώ περισσότερες από 20 χώρες έχουν υπογράψει για να γίνουν μέλη του Συμβουλίου Ειρήνης, μεγάλο μέρος του υπόλοιπου κόσμου έχει μείνει εκτός. Αν και ιδρύθηκε με την έγκριση του ΟΗΕ, το καταστατικό της οργάνωσης φαίνεται να παρέχει τον πλήρη έλεγχο στον Τραμπ.

«Το Συμβούλιο Ειρήνης είναι ένα κάτι από μόνο του, ξεχωριστό τόσο από τον ΟΗΕ όσο και από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, στην πραγματικότητα είναι ένας οργανισμός που οι ΗΠΑ μπορούν να χρησιμοποιούν όπως κρίνουν σκόπιμο», δήλωσε ο Αντίλ Αχμάντ Χακ, καθηγητής νομικής στο Πανεπιστήμιο Rutgers.

«Πρωτόκολλο για ανθρώπινα λείψανα»

Το έγγραφο για την κατασκευή της στρατιωτικής βάσης εκδόθηκε από το Συμβούλιο Ειρήνης, και σύμφωνα με πρόσωπο που είναι εξοικειωμένο με τη διαδικασία, συντάχθηκε με τη βοήθεια Αμερικανών αξιωματούχων.

Τα σχέδια αναφέρουν ότι θα δημιουργηθεί ένα δίκτυο καταφυγίων διαστάσεων 6 μέτρων επί 4 μέτρων και ύψους 2,5 μέτρων, με εξελιγμένα συστήματα εξαερισμού, όπου οι στρατιώτες θα μπορούν να καταφεύγουν για προστασία.

Ένα τμήμα του εγγράφου με όνομα «Πρωτόκολλο για ανθρώπινα λείψανα», αναφέρει: «Εάν ανακαλυφθούν ύποπτα ανθρώπινα λείψανα ή πολιτιστικά αντικείμενα, όλες οι εργασίες στην άμεση περιοχή πρέπει να σταματήσουν αμέσως, η περιοχή πρέπει να ασφαλιστεί και ο υπεύθυνος συμβάσεων πρέπει να ειδοποιηθεί αμέσως». Σύμφωνα με την υπηρεσία πολιτικής άμυνας της Γάζας, περίπου 10.000 πτώματα Παλαιστινίων πιστεύεται ότι είναι θαμμένα κάτω από τα ερείπια στη Γάζα.

Δεν έχει γίνει σαφές σε ποιον ανήκει η γη όπου πρόκειται να κατασκευαστεί η στρατιωτική βάση, αλλά μεγάλο μέρος της νότιας Γάζας βρίσκεται επί του παρόντος υπό ισραηλινό έλεγχο. Ο ΟΗΕ εκτιμά ότι τουλάχιστον 1,9 εκατομμύρια Παλαιστίνιοι έχουν εκτοπιστεί κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Ο «Οδικός Χάρτης» Βρυξελλών–Ουάσινγκτον

Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Bloomberg, οι Βρυξέλλες είναι έτοιμες να υπογράψουν εντός τριμήνου με την Ουάσινγκτον μνημόνιο κατανόησης για την εκπόνηση ενός «Οδικού Χάρτη Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης».

Το πλαίσιο αυτό προβλέπει:

• Κοινό εντοπισμό και ανάπτυξη εναλλακτικών πηγών προμήθειας
• Δημιουργία ασφαλών και ανθεκτικών διατλαντικών αλυσίδων εφοδιασμού
• Συντονισμό για την αποτροπή στρεβλώσεων αγοράς
• Μηχανισμούς προστασίας από υπερπροσφορά ή χειραγώγηση τιμών

Η πρωτοβουλία εντάσσεται στη στρατηγική απεξάρτησης από την Κίνα, η οποία κυριαρχεί στην εξόρυξη και επεξεργασία σπάνιων γαιών και άλλων κρίσιμων πρώτων υλών.

Η κινεζική υπεροχή και η δυτική ευαλωτότητα

Η ανάγκη αυτής της διατλαντικής συνεργασίας προκύπτει από την πραγματικότητα ότι τόσο οι ΗΠΑ όσο και η ΕΕ εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από κινεζικά ορυκτά χαμηλού κόστους και υψηλής διαθεσιμότητας.

Η εξάρτηση αυτή προσφέρει στο Πεκίνο σημαντικό γεωπολιτικό μοχλό πίεσης — ιδίως μετά τους πρόσφατους κινεζικούς περιορισμούς στις εξαγωγές σπάνιων γαιών.

Στο πλαίσιο αυτό, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε τη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων κρίσιμων γαιών ύψους 12 δισ. δολαρίων, αναδεικνύοντας το θέμα σε κορυφαία προτεραιότητα της Ουάσινγκτον.

Η ευρωπαϊκή πρόταση περιλαμβάνει:

• Κοινά επενδυτικά έργα εξόρυξης και επεξεργασίας
• Μηχανισμούς στήριξης τιμών
• Αμοιβαία εξαίρεση από εξαγωγικούς περιορισμούς
• Συνεργασία σε έρευνα και καινοτομία
• Συντονισμό απέναντι σε τρίτες χώρες

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στη συμμόρφωση με το διεθνές δίκαιο και τον σεβασμό της εδαφικής ακεραιότητας, σε μια έμμεση αναφορά στις πρόσφατες εντάσεις που προκλήθηκαν μετά τις δηλώσεις Τραμπ περί ενδεχόμενης αγοράς της Γροιλανδίας.

Η ευρύτερη γεωπολιτική συγκυρία

Η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία συμπίπτει με σύνοδο που φιλοξενούν οι ΗΠΑ με τη συμμετοχή υπουργών Εξωτερικών και ανώτερων αξιωματούχων συμμαχικών χωρών, με αντικείμενο τον περιορισμό της εξάρτησης από κινεζικά κρίσιμα ορυκτά. Αν και αντίστοιχες προσπάθειες στο παρελθόν δεν απέδωσαν ουσιαστικά αποτελέσματα, η τρέχουσα συγκυρία — με τις εντεινόμενες γεωοικονομικές αντιπαραθέσεις — ενισχύει τη βαρύτητα της πρωτοβουλίας.

Η Κομισιόν χαρακτήρισε τις συνομιλίες «ζωτικής σημασίας για τη διαφοροποίηση των προμηθειών μας μακριά από οποιαδήποτε μεμονωμένη χώρα», χωρίς να αποκαλύπτει περαιτέρω λεπτομέρειες.

Τα κρίσιμα ορυκτά δεν αποτελούν απλώς βιομηχανική πρώτη ύλη. Είναι η βάση για:

• μπαταρίες ηλεκτρικών οχημάτων
• ανεμογεννήτριες
• ημιαγωγούς
• αμυντικά συστήματα
• τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης

Όπως έγραψε ο ιστότοπος Bloomberg, το σχέδιο θα χρηματοδοτηθεί σε ύψος 1,7 δισεκατομμυρίων δολαρίων από ιδιωτικά κεφάλαια, με το υπόλοιπο ποσό να προέρχεται από ένα δάνειο ύψους 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων από την αμερικανική Τράπεζα Εισαγωγών-Εξαγωγών (EXIM).

Ένα δάνειο που αναμένεται να εγκριθεί και να εκταμιευθεί από σήμερα, σύμφωνα με το πρακτορείο ειδήσεων, κάτι που θα αποτελεί ένα ρεκόρ για την τράπεζα.

Ένα τέτοιο σχέδιο αφορά βιομηχανίες στρατηγικής σημασίας όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, οι ψηφιακές υπηρεσίες ή η άμυνα και λαμβάνει χώρα την ώρα που η Κίνα χρησιμοποιεί τον έλεγχο των βιομηχανικών μαγνητών, αναγκαίων στον κύκλο χρήσης των σπάνιων γαιών, ως μέσο άσκησης πίεσης προς γειτονικά κράτη, ιδίως την Ιαπωνία.

Οι κινεζικές επιχειρήσεις ελέγχουν ένα μεγάλο μέρος, εάν όχι σχεδόν το σύνολο σε ορισμένες περιπτώσεις, της αξιακής αλυσίδας των σπάνιων γαιών, από την εξόρυξη έως την επεξεργασία και την ενσωμάτωση σε τεχνικά υλικά.

Μια κατάσταση που προκαλεί ανησυχία στην Ουάσινγκτον, την ώρα που το Πεκίνο δεν δίστασε να απειλήσει να ενεργοποιήσει αυτόν τον μοχλό πίεσης κατά τη διάρκεια των εμπορικών διαπραγματεύσεων μεταξύ των δύο πρώτων οικονομικών δυνάμεων του πλανήτη, ιδίως κατά την εμπορική κλιμάκωση ανάμεσα στις δύο χώρες, μετά την ανακοίνωση νέων δασμών από τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ τον περασμένο Απρίλιο.

Στρατηγικός ανασχεδιασμός μέσω του «Σπύρος Δοξιάδης»

Το έργο, που φέρει τον τίτλο «Λειτουργική Αναδιοργάνωση του ΕΟΔΥ», αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι του εμβληματικού Προγράμματος Πρόληψης «Σπύρος Δοξιάδης». Με τη χρηματοδότηση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (NextGenerationEU), η δράση αναπτύσσεται σε 16 αλληλένδετα Υποέργα.

Ειδικότερα, μέσω των Υποέργων 2 και 3, ο ΕΟΔΥ δεν περιορίζεται στην απλή συντήρηση των υφιστάμενων συστημάτων, αλλά προχωρά σε:

• Αξιολόγηση και βελτιστοποίηση των τρεχουσών δομών επιτήρησης.
• Ανάπτυξη νέων, ψηφιακών εργαλείων που προσφέρουν ολιστική εικόνα της επιδημιολογικής κατάστασης στη χώρα.
• Ενίσχυση της επιχειρησιακής ετοιμότητας για ταχύτερη λήψη αποφάσεων σε επείγουσες καταστάσεις.

Η καινοτομία της «Επιτήρησης Βάσει Σχολείου»

Μία από τις σημαντικότερες προσθήκες στον εθνικό μηχανισμό είναι η επιτήρηση της νοσηρότητας μέσω της συστηματικής παρακολούθησης των σχολικών απουσιών. Πρόκειται για ένα εργαλείο έγκαιρης προειδοποίησης (early warning system), καθώς ο μαθητικός πληθυσμός αποτελεί συχνά τον «καθρέφτη» της διασποράς λοιμώξεων στην κοινότητα.

Με την ανάλυση των δεδομένων απουσιασμού, ο ΕΟΔΥ στοχεύει:

1. Στην ακριβή αποτύπωση της κυκλοφορίας αναπνευστικών λοιμώξεων (γρίπη, COVID-19 κ.α.).
2. Στον εντοπισμό γεωγραφικών εστιών με αυξημένο επιδημιολογικό φορτίο.
3. Στην παροχή επιστημονικής τεκμηρίωσης για την εφαρμογή τοπικών υγειονομικών παρεμβάσεων.

Συμμετοχική Δημόσια Υγεία: Ο πολίτης ως «αισθητήρας» δεδομένων

Η μεγάλη αλλαγή παραδείγματος έρχεται με το νέο Συμμετοχικό Σύστημα Επιτήρησης. Βασισμένο σε ευρωπαϊκά πρότυπα, το σύστημα αυτό καλεί εθελοντές πολίτες και οικογένειες να αναφέρουν συμπτώματα μέσω μιας ειδικής ψηφιακής πλατφόρμας.

Το πλεονέκτημα αυτής της «αυτοαναφορικής» μεθόδου είναι διπλό:

• Πληροφορία σε πραγματικό χρόνο: Η καταγραφή γίνεται πριν ο πολίτης επισκεφθεί γιατρό ή νοσοκομείο, προσφέροντας πολύτιμα δεδομένα που δεν εξαρτώνται από τις αντοχές του συστήματος υγείας.
• Κοινωνική ενδυνάμωση: Ενισχύεται η αίσθηση της ατομικής και συλλογικής υπευθυνότητας, μετατρέποντας τον πολίτη από απλό παρατηρητή σε ενεργό συνεργάτη των υγειονομικών αρχών.

Ένα μέλλον βασισμένο στην πρόληψη και την καινοτομία

Ο επανασχεδιασμός του ΕΟΔΥ αποτελεί το θεμέλιο για τη μετάβαση σε μια προληπτική δημόσια υγεία. Η ενσωμάτωση της ψηφιακής καινοτομίας και η ενεργοποίηση των αντανακλαστικών της κοινωνίας διασφαλίζουν ότι ο εθνικός μηχανισμός θα είναι πάντα ένα βήμα μπροστά από τις εξελίξεις.

Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0», διαμορφώνοντας ένα πιο ασφαλές και ανθεκτικό μέλλον για όλους τους πολίτες.

Το έγγραφο, έκτασης 18 σελίδων, περιγράφει ένα δεκαετές σχέδιο ανάκαμψης με ορίζοντα την ταχεία πορεία ένταξης της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαβίβασε το σχέδιο στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες πριν από τη χθεσινή έκτακτη σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες, όπου και συζητήθηκε, όπως επιβεβαίωσαν τρεις Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και διπλωμάτες υπό καθεστώς ανωνυμίας. Το έγγραφο φέρει ημερομηνία 22 Ιανουαρίου.

Παρά τη φιλοδοξία του σχεδίου και την προώθηση της Ουκρανίας ως μελλοντικού μέλους της ΕΕ και ελκυστικού επενδυτικού προορισμού, η υλοποίησή του εξαρτάται άμεσα από μια εκεχειρία που παραμένει αβέβαιη.

Χρηματοδοτικός ορίζοντας έως το 2040

Η στρατηγική χρηματοδότησης εκτείνεται έως το 2040, ενώ προβλέπεται και ένα επιχειρησιακό σχέδιο 100 ημερών για την άμεση εκκίνηση των έργων. Ωστόσο, όπως επισημαίνεται, η προσέλκυση εξωτερικών επενδύσεων είναι εξαιρετικά δύσκολη όσο συνεχίζεται ο πόλεμος.

Τον ρόλο του συμβούλου στο σχέδιο, σε εθελοντική βάση, έχει αναλάβει η BlackRock. Ο αντιπρόεδρός της, Φίλιπ Χίλντερμπραντ, ήταν σαφής μιλώντας στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ:

«Αν είστε συνταξιοδοτικό ταμείο, έχετε ευθύνη απέναντι στους ασφαλισμένους σας. Είναι σχεδόν αδύνατο να επενδύσετε σε μια ζώνη πολέμου», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι η διαδικασία θα πρέπει να είναι σταδιακή και μακροχρόνια.

Από την επείγουσα βοήθεια στην αυτοσυντηρούμενη ευημερία

Το σχέδιο ευημερίας εντάσσεται στο ειρηνευτικό πλαίσιο 20 σημείων που προωθούν οι ΗΠΑ και στοχεύει στη μετάβαση της Ουκρανίας από τη διεθνή βοήθεια σε ένα μοντέλο αυτοσυντηρούμενης ανάπτυξης, με τις εγγυήσεις ασφάλειας να θεωρούνται ήδη δεδομένες.

Παράλληλα, τριήμερη συνάντηση μεταξύ Ουκρανίας, Ρωσίας και ΗΠΑ αναμένεται να πραγματοποιηθεί στο Άμπου Ντάμπι, την Παρασκευή και το Σάββατο, με τις ΗΠΑ να προορίζονται για καταλυτικό ρόλο στην επόμενη ημέρα της χώρας.

Οι ΗΠΑ ως στρατηγικός εταίρος – Όχι απλός δωρητής

Το έγγραφο δεν παρουσιάζει την Ουάσινγκτον ως απλό χρηματοδότη, αλλά ως στρατηγικό οικονομικό εταίρο, επενδυτή και «άγκυρα αξιοπιστίας» για την ανάκαμψη της Ουκρανίας. Προβλέπεται άμεση συμμετοχή αμερικανικών εταιρειών και τεχνογνωσίας επί του πεδίου, με έμφαση στην κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων.

Στις σχετικές διεργασίες συμμετείχε και ο διευθύνων σύμβουλος της BlackRock, Larry Fink, μαζί με τον γαμπρό του Ντόναλντ Τραμπ, Jared Kushner, και τον ειδικό απεσταλμένο του Αμερικανού προέδρου, Steve Witkoff, σε επαφές με το Κίεβο.

500 δισ. δολάρια σε μία δεκαετία

Σύμφωνα με το έγγραφο, ΕΕ, ΗΠΑ και διεθνείς χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί, όπως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και η Παγκόσμια Τράπεζα, έχουν δεσμευτεί να διαθέσουν 500 δισ. δολάρια την επόμενη δεκαετία.

Η Κομισιόν σχεδιάζει επιπλέον 100 δισ. ευρώ σε δημοσιονομική στήριξη και επενδυτικές εγγυήσεις μέσω του νέου επταετούς προϋπολογισμού από το 2028, ποσό που εκτιμάται ότι θα «ξεκλειδώσει» 207 δισ. ευρώ σε επενδύσεις.

Οι ΗΠΑ, από την πλευρά τους, δεσμεύονται να κινητοποιήσουν κεφάλαια μέσω ειδικού Ταμείου Ανασυγκρότησης ΗΠΑ–Ουκρανίας, χωρίς να προσδιορίζουν ακόμη συγκεκριμένο ποσό, ενώ δηλώνουν πρόθεση επενδύσεων σε κρίσιμα ορυκτά, υποδομές, ενέργεια και τεχνολογία.

Παρότι ο Ντόναλντ Τραμπ περιόρισε τη στρατιωτική και ανθρωπιστική βοήθεια κατά τη διάρκεια του πολέμου, το έγγραφο καταδεικνύει ότι η μεταπολεμική Ουκρανία βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο ενός μεγάλου γεωοικονομικού σχεδιασμού.

Το 1979, ο Παχλαβί σπούδαζε στις Ηνωμένες Πολιτείες όταν ο πατέρας του, ο τελευταίος σάχης του Ιράν, ανατράπηκε. Έκτοτε ζει στην εξορία και δεν έχει επιστρέψει ποτέ στη χώρα. Ωστόσο, οι υποστηρικτές του δεν έπαψαν να θεωρούν ότι ο «διάδοχος του θρόνου» θα μπορούσε κάποια στιγμή να διαδραματίσει ρόλο στις εξελίξεις. Σύμφωνα με το Politico, αυτή η στιγμή ίσως να πλησιάζει.

Το όνομα Παχλαβί στους δρόμους

Σε αρκετές διαδηλώσεις, το όνομα του Παχλαβί ακούγεται ανοιχτά, με μερίδα διαδηλωτών να ζητά την επιστροφή του «σάχη». Ακόμη και επικριτές του –που απορρίπτουν την ιδέα της επαναφοράς της μοναρχίας– αναγνωρίζουν ότι ενδέχεται να είναι η μοναδική προσωπικότητα με το διεθνές κύρος και το πολιτικό προφίλ που θα μπορούσε να επιβλέψει μια μεταβατική περίοδο.

Ο ίδιος ο Παχλαβί επιμένει ότι η αλλαγή πρέπει να προέλθει από το εσωτερικό του Ιράν. Σε συνέντευξή του στο Politico τον περασμένο Φεβρουάριο, ξεκαθάρισε ότι δεν επιθυμεί ξένη στρατιωτική επέμβαση, αλλά διεθνή στήριξη προς τον ιρανικό λαό ώστε να κινηθεί εναντίον της ηγεσίας. «Η οικονομική εξαθλίωση έχει φτάσει σε τέτοιο σημείο που οι άνθρωποι δεν μπορούν να αγοράσουν ούτε ένα κιλό πατάτες», είχε δηλώσει χαρακτηριστικά.

Καθώς οι διαμαρτυρίες κλιμακώθηκαν την τελευταία εβδομάδα, ο Παχλαβί ενίσχυσε την παρουσία του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με αναρτήσεις που συγκεντρώνουν εκατομμύρια προβολές, καλώντας τους πολίτες να βγουν μαζικά στους δρόμους και να καταλάβουν τα κέντρα των πόλεων.

Βίαιη καταστολή και ανθρώπινο κόστος

Οι δυνάμεις ασφαλείας απάντησαν με ακραία βία. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κάνουν λόγο για χιλιάδες νεκρούς και περισσότερες από 10.000 συλλήψεις. Αν και είναι δύσκολο να επιβεβαιωθεί ο βαθμός απήχησης του μηνύματος Παχλαβί σε εθνικό επίπεδο, πλάνα από το εσωτερικό της χώρας δείχνουν ότι τα καλέσματά του βρίσκουν ανταπόκριση σε σημαντικό τμήμα των διαδηλωτών.

Έκκληση προς τον Τραμπ

Σε αυτό το πλαίσιο, ο Παχλαβί απηύθυνε δημόσια έκκληση προς τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ζητώντας του να τηρήσει τις δεσμεύσεις του και να παρέμβει υπέρ του ιρανικού λαού. Σε μήνυμά του στο X, έκανε λόγο για επείγουσα κατάσταση, καταγγέλλοντας ότι το καθεστώς του Αλί Χαμενεΐ επιχειρεί, μέσω της διακοπής των επικοινωνιών, να προχωρήσει σε μαζική και αθόρυβη καταστολή.

«Έχετε αποδείξει ότι είστε άνθρωπος της ειρήνης και του λόγου σας. Σας ζητώ να είστε έτοιμοι να παρέμβετε για να βοηθήσετε τον λαό του Ιράν», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι ο χρόνος είναι κρίσιμος και ότι οι διαδηλωτές επιστρέφουν μαζικά στους δρόμους.

Το σχέδιο για την «επόμενη μέρα»

Τον Ιούνιο, ο Παχλαβί είχε δηλώσει ανοιχτά ότι είναι έτοιμος να ηγηθεί μιας μεταβατικής κυβέρνησης μετά την κατάρρευση του καθεστώτος Χαμενεΐ. Το σχέδιό του περιλαμβάνει τη σύγκληση συνταγματικής διάσκεψης με εκπροσώπους του ιρανικού λαού, τη σύνταξη νέου πολιτειακού πλαισίου και την επικύρωσή του μέσω δημοψηφίσματος.

Όπως έχει τονίσει, την επομένη του δημοψηφίσματος θα θεωρεί ότι έχει ολοκληρωθεί «η αποστολή της ζωής του», αφήνοντας τον ιρανικό λαό να αποφασίσει ελεύθερα για το μέλλον του.

«Πρέπει να είμαστε έτοιμοι για άμεση αντιπαράθεση με τον Τραμπ», δήλωσε Ευρωπαίος διπλωμάτης που ενημερώνεται για τις τρέχουσες συζητήσεις. «Βρίσκεται σε επιθετική διάθεση και πρέπει να προετοιμαστούμε κατάλληλα».

Ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο ανακοίνωσε την Τετάρτη ότι σχεδιάζει να συζητήσει το ενδεχόμενο απόκτησης της Γροιλανδίας με Δανούς αξιωματούχους την επόμενη εβδομάδα. Ο Λευκός Οίκος ανέφερε ότι η προτίμηση του Τραμπ θα ήταν μια διαπραγματευτική συμφωνία, αλλά δεν αποκλείει και στρατιωτική επέμβαση.

Καθώς εντείνονται οι διπλωματικές προσπάθειες στην Ευρώπη, ο Γάλλος Υπουργός Εξωτερικών Ζαν-Νοέλ Μπαρό δήλωσε ότι συζήτησε με τους ομολόγους του από τη Γερμανία και την Πολωνία μια κοινή ευρωπαϊκή απάντηση στις απειλές του Τραμπ.

«Το διακύβευμα είναι πώς μπορεί η Ευρώπη, η ΕΕ, να ενισχυθεί ώστε να αποτρέπει απειλές και επιθέσεις κατά της ασφάλειας και των συμφερόντων της», τόνισε ο Μπαρό στους δημοσιογράφους. «Η Γροιλανδία δεν πωλείται ούτε καταλαμβάνεται… οι απειλές πρέπει να σταματήσουν».

Ευρωπαϊκές επιλογές απέναντι στις αμερικανικές πιέσεις

Το PΟLITICO μίλησε με αξιωματούχους, διπλωμάτες, ειδικούς και στελέχη του NATO, χαρτογραφώντας τις επιλογές της Ευρώπης για την αποτροπή των αμερικανικών σχεδίων. Όλοι ζήτησαν ανωνυμία για να μιλήσουν ελεύθερα.

«Όλοι είναι σοκαρισμένοι και δεν γνωρίζουν τι έχουμε πραγματικά στα χέρια μας», σχολίασε πρώην βουλευτής της Δανίας. «Κανείς δεν ξέρει τι να κάνει, γιατί οι Αμερικανοί μπορούν να κάνουν ό,τι θέλουν. Αλλά χρειαζόμαστε απαντήσεις άμεσα, όχι σε τρία ή πέντε χρόνια».

Την Τετάρτη το PΟLITICO παρουσίασε τα βήματα που θα μπορούσε να ακολουθήσει ο Τραμπ για την κατάληψη της Γροιλανδίας. Τώρα εξετάζει πώς μπορεί η Ευρώπη να τον σταματήσει.

Ο Τραμπ υποστηρίζει ότι η Γροιλανδία είναι ζωτικής σημασίας για τα αμερικανικά συμφέροντα ασφαλείας και κατηγορεί τη Δανία ότι δεν προστατεύει επαρκώς το νησί από την αυξανόμενη κινεζική και ρωσική στρατιωτική δραστηριότητα στην Αρκτική.

Μια διαπραγματευτική λύση που θα επιτρέψει στον Τραμπ να παρουσιάσει μια νίκη και ταυτόχρονα θα διασώσει το κύρος της Δανίας και της Γροιλανδίας θεωρείται ίσως η ταχύτερη διέξοδος.

Πρώην ανώτατος αξιωματούχος του NATO πρότεινε η συμμαχία να μεσολαβήσει μεταξύ Γροιλανδίας, Δανίας και ΗΠΑ, όπως έχει κάνει στο παρελθόν μεταξύ της Τουρκίας και της Ελλάδας.

Ο Αμερικανός πρέσβης στο NATO, Μάθιου Ουίτακερ, δήλωσε πως ο Τραμπ θεωρεί ότι η ασφάλεια της Γροιλανδίας είναι ανεπαρκής. «Καθώς λιώνουν οι πάγοι και ανοίγουν οι διαδρομές στην Αρκτική… η Γροιλανδία γίνεται σοβαρός κίνδυνος για τις ΗΠΑ» σημείωσε χαρακτηριστικά.

Οι σύμμαχοι στο NATO εξετάζουν νέες πρωτοβουλίες που θα μπορούσαν να ενισχύσουν την ασφάλεια της Γροιλανδίας, παρά το γεγονός ότι πολλοί θεωρούν υπερβολικές τις απειλές από ρωσικά ή κινεζικά πλοία στην περιοχή.

NATO και ευρωπαϊκές στρατηγικές στην Αρκτική

Μεταξύ άλλων, προτείνεται επιτάχυνση των αμυντικών δαπανών στην Αρκτική, περισσότερες στρατιωτικές ασκήσεις στην περιοχή και ανάπτυξη στρατευμάτων στη Γροιλανδία ώστε να καθησυχαστούν οι ΗΠΑ, σύμφωνα με τρεις διπλωμάτες του NATO.

Η συμμαχία εξετάζει επίσης τη δημιουργία ενός σχήματος «Arctic Sentry» — μεταφέροντας στρατιωτικά μέσα στην περιοχή — κατά το πρότυπο των Eastern Sentry και Baltic Sentry, όπως ανέφεραν δύο διπλωμάτες.

«Ό,τι μπορεί να γίνει» για ενίσχυση της παρουσίας του NATO κοντά στη Γροιλανδία «πρέπει να αξιοποιηθεί στο έπακρο», ανέφερε χαρακτηριστικά ένας από τους παραπάνω διπλωμάτες.

Τραμπ: Θέλει τη Γροιλανδία και για τα τεράστια κοιτάσματα ορυκτών της αλλά και τα πιθανά αποθέματα πετρελαίου-φυσικού αερίου. Ωστόσο, η εξόρυξη είναι δύσκολη και κοστοβόρα λόγω των ακραίων συνθηκών, κάνοντας τα αποθέματα λιγότερο ανταγωνιστικά έναντι των κινεζικών εισαγωγών.

Οικονομικά κίνητρα και πολιτική αυτονομίας στη Γροιλανδία

Δανοί διπλωμάτες αναφέρουν πως προσπαθούσαν επί χρόνια να προσελκύσουν επενδύσεις στη Γροιλανδία χωρίς ιδιαίτερη ανταπόκριση από τους Ευρωπαίους εταίρους. Πλέον όμως φαίνεται πως αλλάζει στάση η Ευρώπη.

Η κυβέρνηση Τραμπ στηρίζει ενεργά το κίνημα ανεξαρτησίας της Γροιλανδίας, υποστηρίζοντας πως μια συμφωνία με τις ΗΠΑ θα φέρει αμερικανικές επενδύσεις στο νησί εφόσον αποχωρήσει από το Βασίλειο της Δανίας.

Τραμπ, αν και δεν αποκλείει στρατιωτική δράση, δηλώνει πως προτιμά ειρηνική προσχώρηση της Γροιλανδίας στις ΗΠΑ.

Bρυξέλλες και Κοπεγχάγη προσπαθούν να πείσουν τους κατοίκους της Γροιλανδίας ότι μπορούν να προσφέρουν καλύτερη συμφωνία από αυτήν των Αμερικανών.

Bρυξέλλες, σύμφωνα με σχέδιο που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προτίθεται να υπερδιπλασιάσει τη χρηματοδότηση προς τη Γροιλανδία από το 2028 στο πλαίσιο πολυετούς προϋπολογισμού — αγγίζοντας τα 530 εκατ. ευρώ.

Γροιλανδία, πέραν των κονδυλίων που λαμβάνει από τη Δανία ως αυτόνομη περιοχή, θα δικαιούται επιπλέον 44 εκατ. ευρώ. σε ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για απομακρυσμένες περιοχές που συνδέονται με ευρωπαϊκές χώρες.

Δανοευρωπαϊκή στήριξη: Εστιάζει κυρίως σε πρόνοια, υγεία, εκπαίδευση και πράσινη μετάβαση — αλλά πλέον δίνεται έμφαση στην ανάπτυξη εξορυκτικών δυνατοτήτων του νησιού.

«Έχουμε πολλούς κάτω από το όριο φτώχειας και υποδομές που υστερούν σημαντικά· τα ορυκτά μας εκμεταλλεύονται κυρίως δανικές εταιρείες χωρίς ουσιαστικό όφελος για τη Γροιλανδία», δηλώνει ο Κούνο Φένκερ, βουλευτής υπέρ της ανεξαρτησίας στη γροιλανδική αντιπολίτευση.

Aντιστάθμισμα ΕΕ: εμπορικά αντίμετρα & στρατηγική ανάσχεσης

Mια ελκυστική πρόταση από Δανία-ΕΕ ίσως αποτρέψει τους κατοίκους της Γροιλανδίας από το να ενδώσουν στις ΗΠΑ.

Aπό την πρώτη θητεία Τραμπ «καταβάλλεται μεγάλη προσπάθεια ώστε να διασφαλιστεί η ευρωπαϊκή ή/και νορδική ασφάλεια χωρίς ενεργή συμμετοχή των ΗΠΑ», επισημαίνει ο Thomas Crosbie, ειδικός στις στρατιωτικές υποθέσεις στο Βασιλικό Κολλέγιο Άμυνας Δανίας. «Είναι δύσκολο αλλά εφικτό· ωστόσο κανείς δεν έχει σκεφτεί σοβαρά πώς διασφαλίζεται η Ευρώπη απέναντι στις ΗΠΑ — αυτό μοιάζει τρελό», σχολιάζει χαρακτηριστικά.

Η ΕΕ διαθέτει ένα ισχυρό πολιτικό εργαλείο: το Anti-Coercion Instrument («εμπορικό βαζούκα») που θεσπίστηκε μετά την πρώτη θητεία Τραμπ — επιτρέπει αντίποινα σε περίπτωση εμπορικών διακρίσεων εις βάρος κρατών-μελών.

Η Κομισιόν είχε απειλήσει με ενεργοποίηση του εργαλείου όταν ο Τραμπ επέβαλε δασμούς στην ΕΕ, αλλά τελικά το ανέστειλε μετά τη συμφωνία μεταξύ των δύο πλευρών τον Ιούλιο.

Mε τις ΗΠΑ ακόμη να διατηρούν δασμούς έναντι ευρωπαϊκών προϊόντων, οι Βρυξέλλες μπορούν ανά πάσα στιγμή να επαναφέρουν το μέτρο αυτό ως αντίδραση.

“Έχουμε εξαγωγές προς τις ΗΠΑ άνω των 600 δισ. ευρώ. Για περίπου το ένα τρίτο αυτών έχουμε μερίδιο αγοράς άνω του 50% — αυτή είναι η δύναμή μας”, δηλώνει ο Bernd Lange, πρόεδρος της επιτροπής εμπορίου του Ευρωκοινοβουλίου.

Kίνδυνος στρατιωτικής σύγκρουσης & τα όρια των ευρωπαϊκών δυνατοτήτων

Eάν οι ΗΠΑ αποφασίσουν τελικά να καταλάβουν τη Γροιλανδία διά της βίας, οι επιλογές των Ευρωπαίων είναι περιορισμένες.

“Δεν πρόκειται οι Ευρωπαίοι να επιτεθούν προληπτικά σε Αμερικανούς πριν εκείνοι διεκδικήσουν τη Γροιλανδία — κάτι τέτοιο θα ισοδυναμούσε με αιτία πολέμου”, σημειώνει ο Crosbie. “Σε περίπτωση πρώτης κίνησης πάντως — αν πρόκειται για μικρή ομάδα — θα μπορούσαν ίσως να συλληφθούν ως εγκληματίες”.

Nομικά, η Δανία υποχρεούται βάσει εντολής του 1952 τα στρατεύματα “να αντισταθούν αμέσως χωρίς αναμονή εντολών” σε περίπτωση επίθεσης σε δανικό έδαφος.

Eυρωπαίοι αξιωματούχοι εκτιμούν πως χώρες όπως η Γερμανία, η Γαλλία, ή άλλες θα μπορούσαν — εφόσον ζητηθεί — να στείλουν στρατεύματα στη Γροιλανδία ώστε να αυξηθεί το κόστος μιας πιθανής αμερικανικής επέμβασης, λειτουργώντας αποτρεπτικά ακόμα κι αν δεν μπορούν πραγματικά να ανακόψουν μια αμερικανική εισβολή.

“Μπορείς να έχεις ένα φαινόμενο ‘tripwire’, όπου μικρές ομάδες ανθρώπων βρίσκονται φυσικά μπροστά στον δρόμο μιας εισβολής (όπως στην πλατεία Τιενανμέν), προκαλώντας είτε τη χρήση βίας είτε υποχώρηση”, λέει ο Crosbie. “Αλλά αυτή η στρατηγική έχει μεγάλο κόστος· είναι αχαρτογράφητα νερά όπου ίσως χαθούν ζωές προσπαθώντας να αποτραπεί η αμερικανική απαίτηση επί της Γροιλανδίας”.

[Ρεπορτάζ συνέβαλαν οι Gerardo Fortuna, Clea Caulcutt και Eli Stokols]

Διαβάστε το αρχικό άρθρο εδώ.

Μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Κίεβο, ο Ζελένσκι ανέφερε ότι η επικαιροποιημένη εκδοχή του σχεδίου εξετάζει τον χαρακτηρισμό της ανατολικής περιοχής του Ντονμπάς —μεγάλο μέρος της οποίας τελεί σήμερα υπό ρωσική κατοχή— ως αποστρατιωτικοποιημένης «ελεύθερης οικονομικής ζώνης», όπου δεν θα σταθμεύουν ούτε ουκρανικές ούτε ρωσικές δυνάμεις.

Ο Ουκρανός πρόεδρος ξεκαθάρισε ότι το Κίεβο αντιτίθεται στην αποχώρηση, την οποία χαρακτήρισε βασικό αίτημα της Μόσχας. Ωστόσο, αναγνώρισε ότι η χώρα βρίσκεται ενώπιον κρίσιμων επιλογών:
«Υπάρχουν δύο επιλογές: είτε ο πόλεμος συνεχίζεται είτε θα πρέπει να ληφθούν αποφάσεις σχετικά με πιθανές οικονομικές ζώνες», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Εγγυήσεις ασφαλείας τύπου Άρθρου 5

Σύμφωνα με τον Ζελένσκι, η νέα εκδοχή του σχεδίου αποτελεί αναθεώρηση πρότασης της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ, η οποία αρχικά είχε απορριφθεί τόσο από το Κίεβο όσο και από την Ευρωπαϊκή Ένωση ως «μη αποδεκτή». Το επικαιροποιημένο κείμενο, ωστόσο, διατηρεί ισχυρές εγγυήσεις ασφαλείας από τις Ηνωμένες Πολιτείες, το ΝΑΤΟ και Ευρωπαίους εταίρους, ισοδύναμες με το Άρθρο 5 της Συμμαχίας.

Όπως εξήγησε, σε περίπτωση νέας ρωσικής εισβολής, θα ενεργοποιηθεί συντονισμένη στρατιωτική αντίδραση, ενώ θα αποκατασταθούν πλήρως οι διεθνείς κυρώσεις κατά της Ρωσίας. Αντιθέτως, οι εγγυήσεις παύουν να ισχύουν εάν η Ουκρανία προβεί σε απρόκλητη στρατιωτική ενέργεια.

Παράλληλα, ο Ζελένσκι σημείωσε ότι η Ουάσινγκτον αφαίρεσε από προηγούμενη εκδοχή τη διάταξη που προέβλεπε αμερικανική οικονομική αποζημίωση ως αντάλλαγμα για τις εγγυήσεις ασφαλείας.

Ρήτρες μη επιθετικότητας και ανοικοδόμηση

Το προσχέδιο ζητεί από τη Ρωσία να υιοθετήσει νομικά δεσμευτική στρατηγική μη επιθετικότητας έναντι της Ουκρανίας και της Ευρώπης. Παράλληλα:

• αναγνωρίζει το δικαίωμα της Ουκρανίας να διεκδικήσει πολεμικές αποζημιώσεις,
• στηρίζει ρητά την ευρωπαϊκή της πορεία και την ένταξη στην ΕΕ,
• προβλέπει ειδικούς επενδυτικούς μηχανισμούς για την ανοικοδόμηση της χώρας.

Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στον Πυρηνικός Σταθμός Ζαπορίζια, για τον οποίο προτείνεται κοινή διαχείριση από Ουκρανούς, Ρώσους και Αμερικανούς. Αν και το Κίεβο απορρίπτει τη ρωσική διοίκηση, εμφανίζεται διατεθειμένο να συνεργαστεί με τις ΗΠΑ σε κρίσιμες υποδομές, ιδίως σε ό,τι αφορά μελλοντική εξόρυξη ορυκτών πόρων.

Ο Ζελένσκι ανέφερε ακόμη ότι η πόλη Ενεργκοντάρ, η οποία βρίσκεται υπό ρωσική κατοχή, θα μπορούσε να αποστρατιωτικοποιηθεί, εφόσον επιμείνουν οι ΗΠΑ, αλλά μόνο μετά από δημοψήφισμα.

Τέλος, το σχέδιο περιλαμβάνει εκπαιδευτικά προγράμματα ανεκτικότητας, καθώς και μέτρα προστασίας μειονοτήτων, τα οποία —όπως υπογράμμισε— αποτελούν αναγκαία προϋπόθεση για την ευρωπαϊκή πορεία της Ουκρανίας.