«Η επίμαχη ΚΥΑ θίγει το συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα της ιδιοκτησίας», τονίζει, καθώς τα έξοδα υλοποίησης των υποχρεωτικών μέτρων πυρασφάλειας είναι υπέρογκα και όσοι πολίτες δε δύνανται να τα καταβάλλουν θα κατευθυνθούν αναγκαστικά προς την επιλογή μεταβίβασης των ακινήτων τους ή θα βρεθούν υπόχρεοι καταβολής υψηλών διοικητικών προστίμων.

Αναλυτικά:

Αξιότιμε κύριε Υπουργέ,

Αξιότιμοι κύριοι Υφυπουργοί,

Αξιότιμε κύριε Γενικέ Γραμματέα,

Ο Συνήγορος του Πολίτη κατόπιν της μακροχρόνιας εμπειρίας του αναφορικά με την έρευνα υποθέσεων για τον καθαρισμό ιδιωτικών εκτάσεων και τη λήψη των απαιτούμενων μέτρων πυροπροστασίας, θα ήθελε να θέσει υπόψη σας ορισμένες παρατηρήσεις αναφορικά με τα ζητήματα που τίθενται από την εφαρμογή της ΚΥΑ ΥΠΕΝ/ΔΑΟΚΑ/55904/2019/23.05.23.

Η ανωτέρω ΚΥΑ εστιάζει σε μέτρα πυροπροστασίας των ακινήτων, τα οποία αφορούν τόσο το κέλυφος, όσο και τον περιβάλλοντα χώρο, ενώ εφαρμόζονται επιπρόσθετα των πυροσβεστικών διατάξεων, εφόσον αυτά είναι επαχθέστερα.

Από το σύνολο των μέτρων που υποχρεούνται οι ιδιοκτήτες να υλοποιήσουν, ακόμα και αν με την εγκύκλιο 42966/1311/19.04.24 για φέτος τα μέτρα που υποχρεούνται αυτοί να λάβουν έχουν περιοριστεί, προκύπτει ένα υπέρμετρο οικονομικό κόστος, στις περισσότερες των περιπτώσεων πολλών χιλιάδων ευρώ (πχ. κατασκευή μάνδρας ύψους 1 μέτρου με άκαυστα υλικά, τοποθέτηση πυράντοχων εξωτερικών κουφωμάτων, τοποθέτηση μεταλλικής άκαυστης σίτας, αντικατάσταση υδροροών, πλήρωση διάκενων με άκαυστα υλικά ή ακόμα και αντικατάσταση στέγης, εγκατάσταση συστήματος καταιονισμού ύδατος κτλ).

Περαιτέρω, το πλήθος των πολιτών που θα αναγκαστούν να συμμορφωθούν με αυτά τα μέτρα είναι εξαιρετικά μεγάλο, γιατί η εν λόγω ΚΥΑ θεσπίζει οριζόντιες διατάξεις – με μόνη παράμετρο μερικής διαφοροποίησης των υποχρεωτικών εργασιών την κλίμακα επικινδυνότητας του ακινήτου – που αφορούν τόσο τα ακίνητα εντός, όσο και τα ακίνητα εκτός σχεδίου, τα ακίνητα μόνιμης ή εξοχικής κατοικίας, όπως και τα ακίνητα οποιασδήποτε χρονολογίας κατασκευής, όσα και αυτά που πρόκειται να ανεγερθούν. Πρέπει να τονιστεί ότι η συγκεκριμένη ΚΥΑ προκύπτει ότι εστιάζει στην προστασία των ιδιωτικών περιουσιών, παρά στην προστασία της δημόσιας περιουσίας από την πυρκαγιά.

Επισημαίνεται ότι το κράτος μέχρι σήμερα επιτρέπει την εκτός σχεδίου δόμηση, χωρίς να έχει προηγηθεί συγκεκριμένος χωροταξικός σχεδιασμός, χωρίς να έχει επιλύσει τα ζητήματα των κοινόχρηστων οδών σε συνάρτηση με την οικοδομησιμότητα των γηπέδων κλπ., ενώ, έχει κρίνει ως ανεκτά και τα μορφώματα οικισμών εντός δασών και δασικών εκτάσεων, με τις αντίστοιχες διατάξεις για τις οικιστικές πυκνώσεις. Πολλώ δε μάλλον παραμένουν ακίνητα εντός δασικών και αναδασωτέων εκτάσεων τα οποία, εάν και έχουν κριθεί ως τελεσιδίκως αυθαίρετα, δεν κατεδαφίζονται.

Επίσης, η διαδικασία ολοκλήρωσης των δασικών χαρτών της χώρας καθυστερεί, καθώς οι αρμόδιες επιτροπές εξέτασης αντιρρήσεων καλούνται να διαχειριστούν πλήθος αντιρρήσεων των πολιτών. Επιπλέον, συχνά σημειώνονται καθυστερήσεις στην υλοποίηση έργων αντιπυρικής προστασίας εντός δασών και δασικών εκτάσεων.

Η διοίκηση και οι σχετικοί φορείς είναι υπεύθυνοι για τη λήψη μέτρων κατά των πυρκαγιών με τις ενδεδειγμένες προληπτικές ενέργειες (διάνοιξη αντιπυρικών οδών, υπογειοποίηση καλωδίων ηλεκτρισμού, καθαρισμό εκτάσεων παρακείμενων στο οδικό δίκτυο κτλ), όπως επίσης και για την πυρόσβεση. Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι το κράτος δεν είναι συνταγματικά αποδεκτό (άρθρα 24 και 17 του Συντάγματος) να μετακυλύει, σε μεγάλο βαθμό, τις ευθύνες της προστασίας της περιουσίας και του περιβάλλοντος από τις πυρκαγιές στους ιδιώτες, με υπέρμετρα, μάλιστα, επαχθείς οικονομικά όρους για αυτούς.

Εκτός των ανωτέρω, η επίμαχη ΚΥΑ θίγει το συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα της ιδιοκτησίας (άρθρο 17), καθώς, όπως προαναφέρθηκε, τα έξοδα υλοποίησης των υποχρεωτικών μέτρων πυρασφάλειας είναι υπέρογκα και όσοι πολίτες δε δύνανται να τα καταβάλλουν θα κατευθυνθούν αναγκαστικά προς την επιλογή μεταβίβασης των ακινήτων τους ή θα βρεθούν υπόχρεοι καταβολής υψηλών διοικητικών προστίμων, που καμία αντιστοιχία δεν έχουν με τα πρόστιμα που προβλέπονται στις υφιστάμενες πυροσβεστικές διατάξεις.

Παράλληλα, θα προκύψει και το ζήτημα της δυσχέρειας ασφάλισης της περιουσίας κατά της πυρκαγιάς, γιατί εκτιμάται ότι οι ασφαλιστικές εταιρείες θα απαιτήσουν την τήρηση των συγκεκριμένων μέτρων πριν προβούν στη σύναψη σύμβασης, ενώ τα ασφαλιστήρια συμβόλαια που βρίσκονται σήμερα εν ισχύ, είναι πολύ πιθανό, να τροποποιηθούν με επαχθέστερα ασφάλιστρα για όσους πολίτες δεν έχουν προβεί στις προβλεπόμενες εργασίες.

Οι πυροσβεστικές διατάξεις περί καθαρισμού εκτάσεων που ίσχυαν και ισχύουν μέχρι σήμερα κατά την άποψη της Αρχής, είναι επαρκείς, πλήρως λειτουργικές και εφαρμόσιμες από όλους τους πολίτες.

Συγκεκριμένα η τελευταία πυροσβεστική διάταξη 20/2024 προβλέπει τα ακόλουθα: α) Υλοτομία και απομάκρυνση των ξερών και σπασμένων δέντρων και κλαδιών, καθώς και των κλαδιών που βρίσκονται σε άμεση επαφή με κτίσμα, β) Απομάκρυνση της καύσιμης φυτικής ύλης που βρίσκεται στην επιφάνεια του εδάφους όπως ενδεικτικά το φυλλόστρωμα, τα ξερά χόρτα και τα κατακείμενα ξερά κλαδιά, γ) Αποκλάδωση της βάσης της κόμης των δέντρων και αύξηση του ύψους έναρξής της από την επιφάνεια του εδάφους, ανάλογα με την ηλικία και το είδος του δέντρου, δ) Αραίωση της θαμνώδους βλάστησης ως προς την κάλυψη του εδάφους, ε) Απομάκρυνση τυχόν άλλων εγκαταλελειμμένων καυστών, αναφλέξιμων, εκρήξιμων ή εύφλεκτων υλικών, αντικειμένων και απορριμμάτων.

Τα πρόστιμα καθορίζονταν ως εξής: α. πρόστιμο πενήντα (50) λεπτών του ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο ποσό τα διακόσια (200) ευρώ, β. δαπάνη του αυτεπάγγελτου καθαρισμού του χώρου και απομάκρυνσης των υλικών. Ο Δήμος σε περίπτωση μη συμμόρφωσης αναλαμβάνει τον αυτεπάγγελτο καθαρισμό των εκτάσεων εάν ο ιδιοκτήτης αμελεί να το πράξει. Η συγκεκριμένη πυροσβεστική διάταξη αφορά τόσο τα εντός ορίων οικισμού, όσο και τα εκτός σχεδίου γήπεδα με κτίσμα, ως και εκτάσεις χωρίς κτίσμα στα 100 μέτρα από τα όρια των οικισμών.

Συμπερασματικά, ο Συνήγορος του Πολίτη εκτιμά ότι τα μέτρα, τα οποία ήδη ισχύουν με τις πυροσβεστικές διατάξεις, είναι πλήρη και επαρκή τόσο για την προστασία του περιβάλλοντος όσο και των ακινήτων.

Εντούτοις, τα περιστατικά παράλειψης καθαρισμού των εκτάσεων θα έπρεπε, πιθανά, να αντιμετωπιστούν με υψηλότερα πρόστιμα, προκειμένου οι πολίτες να προβαίνουν αμελητί στις απαιτούμενες ενέργειες. Επίσης, είναι απαραίτητη η οργάνωση, στελέχωση και υποστήριξη των αρμοδίων υπηρεσιών των Δήμων ώστε να πραγματοποιούνται περισσότεροι έλεγχοι σε τακτική βάση. Τέλος, προς τη σωστή κατεύθυνση είναι η δημιουργία ενός ενιαίου συστήματος παρακολούθησης των ελέγχων και της πορείας του καθαρισμού των γηπέδων από την κεντρική διοίκηση.

Κατόπιν των ανωτέρω, η εφαρμογή της ΚΥΑ ΥΠΕΝ/ΔΑΟΚΑ/55904/2019/23.05.23, θα οδηγήσει σε υπέρμετρη οικονομική επιβάρυνση των πολιτών και σε κάθε περίπτωση, τα υφιστάμενα ακίνητα, θα πρέπει να εξαιρεθούν από την εφαρμογή των συγκεκριμένων διατάξεων.

Με την πεποίθηση ότι οι ανωτέρω απόψεις και προτάσεις θα βρουν πρόσφορο έδαφος και θα τύχουν της αναγκαίας εκτίμησης, παραμένουμε στη διάθεσή σας για παροχή περαιτέρω διευκρινίσεων.

Με τιμή

Ανδρέας Ποττάκης Συνήγορος του Πολίτη

Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ Προοδευτική Συμμαχία, Στέφανος Κασσελάκης, αύριο Τρίτη 14 Νοεμβρίου και ώρα 13.00, θα συναντηθεί με τον Συνήγορο του Πολίτη Ανδρέα Ποττάκη, στο γραφείο του στη Βουλή.​

“Κατόπιν της ρητής άρνησης να ξεκινήσει εσωτερική πειθαρχική έρευνα το Λιμενικό Σώμα, η Ανεξάρτητη Αρχή αποφάσισε να ξεκινήσει ιδία έρευνα, με την ειδική αρμοδιότητά της ως Εθνικού Μηχανισμού Διερεύνησης Περιστατικών Αυθαιρεσίας για πράξεις ή παραλείψεις ένστολου προσωπικού του Λ.Σ.-ΕΛ.ΑΚΤ. σχετικά με το ναυάγιο της Πύλου, θεωρώντας ότι η πλήρης διαφάνεια ως προς τη δράση των αρμόδιων στελεχών της Διοίκησης για το πολύνεκρο αυτό ναυάγιο αποτελεί στοιχειώδες δικαιοκρατικό αίτημα” αναφέρει χαρακτηριστικά ο Συνήγορος του Πολίτη.

Μάλιστα, επισυνάπτει τις δύο σχετικές επιστολές “με τις οποίες ζητούσε να υπάρξει ενδελεχής διοικητική διερεύνηση τυχόν πράξεων ή παραλείψεων στελεχών του Λιμενικού που συνδέονταν με το τραγικό περιστατικό της 14.06.2023”.

“Το γεγονός και μόνον του τραγικού θανάτου δεκάδων ανθρώπων και η ύπαρξη εκατοντάδων αγνοουμένων θα αρκούσε για να στηρίξει την ανάγκη πλήρους και άμεσης διερεύνησης της διοικητικής αντιμετώπισης του συγκεκριμένου περιστατικού πλοίου που βρισκόταν σε κίνδυνο, για το οποίο την 13.06.2023 οι ελληνικές αρχές είχαν λάβει ειδοποίηση που είχε κοινοποιηθεί στον Συνήγορο του Πολίτη, πολλώ δε μάλλον πλοίου που εκτελούσε παράνομη μεταφορά μεταναστών, σε συνθήκες ευαλωτότητας κι επικινδυνότητας που γνωρίζει το Λιμενικό Σώμα από πολλές άλλες διασώσεις“ συνεχίζει η ανακοίνωση.

Παράλληλα, υπογραμμίζει πως “το τραγικό ναυάγιο της 14.06.2023 ακολούθησε πληθώρα δημοσιευμάτων ελληνικών και διεθνών ΜΜΕ, μεταξύ αυτών και βραβευμένη από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διεθνής δημοσιογραφική έρευνα, τα οποία παρουσιάζουν εκδοχές της αλληλουχίας των συμβάντων διαφορετικές από την επίσημη εκδοχή του Λ.Σ.-ΕΛ.ΑΚΤ. Η υπόθεση προσέλκυσε, επίσης, το έντονο ενδιαφέρον της κοινής γνώμης αλλά και αρμόδιων υπηρεσιακών παραγόντων σε επίπεδο ευρωπαϊκών και διεθνών οργανισμών”. “Ήδη η Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια ξεκινώντας σχετική έρευνα για την FRONTEX ζήτησε συντονισμό αντίστοιχων ενεργειών με τον Έλληνα Συνήγορο” προσθέτει.

Η ανακοίνωση συνεχίζει επισημαίνοντας ότι “για τον Συνήγορο του Πολίτη ήταν εξαρχής σαφές αυτό που προέτρεψε εις μάτην τα αρμόδια διοικητικά όργανα να πράξουν: ότι η ενδελεχής και αμερόληπτη διερεύνηση των σχετικών πράξεων και παραλείψεων στελεχών του Λ.Σ.-ΕΛ.ΑΚΤ. θα συνέβαλε στην αξιόπιστη εικόνα του Λιμενικού Σώματος και σε τελική ανάλυση της Πολιτείας”.

“Η Ανεξάρτητη Αρχή με πλήρη αίσθηση καθήκοντος ως προς την συνταγματική αποστολή της αναλαμβάνει πλέον την πρωτοβουλία δικής της έρευνας σύμφωνα με το νόμο (αρχικά αρ.56 ν.4443/2016, νυν αρ.188 ν.4662/2020) με την ειδική αρμοδιότητα του Εθνικού Μηχανισμού Διερεύνησης Περιστατικών Αυθαιρεσίας και αναμένει την κατά νόμον συνεργασία όλων των κρατικών αρχών και οργάνων στα στοιχεία που ζητούνται για την ανεξάρτητη έρευνά της” καταλήγει η ανακοίνωση.

Τα προβλήματα αφορούν την κοινωνική πρόνοια και συγκεκριμένα την εξυπηρέτηση των πολιτών από τον ΕΟΠΥΥ, τις δομές Υγείας αστικού τύπου (ΤΟΜΥ, Κέντρα Υγείας) και την υγειονομική περίθαλψη.

Πρόσβαση και εξυπηρέτηση σε Κέντρα Υγείας

Ελλιπή εξυπηρέτησή κατήγγειλαν οι πολίτες στον Συνήγορο του Πολίτη, για τα Κέντρα Υγείας (ΚΥ) της Αττικής και της Περιφέρειας.

Για την διευθέτηση αυτών των θεμάτων, η Αρχή προχώρησε σε διαμεσολάβηση με τις αρμόδιες υπηρεσίες, είτε εγγράφως είτε με τη διενέργεια αυτοψιών, ανάλογα με το είδος του προβλήματος.

Το θετικό είναι ότι στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων υπήρξαν θετικά αποτελέσματα.

Ενδεικτικά αναφέρονται οι ακόλουθες περιπτώσεις:

• Αδυναμία τηλεφωνικής επικοινωνίας πολίτη με ΚΥ, ενώ στην επιτόπια επίσκεψή του ενημερώθηκε ότι θα πρέπει να κλείσει τηλεφωνικό ραντεβού για να εξυπηρετηθεί.

Η Αρχή διενήργησε αυτοψία στο εν λόγω Κ.Υ., κατά την οποία διαπιστώθηκαν δυσλειτουργίες του τηλεφωνικού κέντρου. Μετά τη διαμεσολάβηση της Αρχής, το Κ.Υ. προχώρησε σε αντικατάσταση της υποδομής του τηλεφωνικού του κέντρου και πλέον η τηλεφωνική λειτουργία γίνεται απρόσκοπτα.

• Μη εξυπηρέτηση πολίτη κατά την επίσκεψή του, κατόπιν ραντεβού σε ΚΥ, για εκτέλεση άυλης συνταγής, λόγω αδυναμίας του συγκεκριμένου ΚΥ να εκτελέσει άυλες συνταγές, η οποία οφειλόταν σε δυσλειτουργία του μηχανογραφικού συστήματος.

Μετά την παρέμβαση της Αρχής, το πρόβλημα επιλύθηκε και πλέον η εκτέλεση της άυλης συνταγογράφησης διενεργείται κανονικά στο συγκεκριμένο ΚΥ.

Οι αναφορές για τον ΕΟΠΥΥ

Η Αρχή εξέτασε αναφορές, παράβασης γενικών αρχών και κανόνων του διοικητικού δικαίου, εστιάζοντας στην έλλειψη διαφάνειας και λογοδοσίας, και αφετέρου ζητήματα διοικητικών δυσλειτουργιών των υπηρεσιών του ΕΟΠΠΥ.

Τα θέματα που διερευνήθηκαν από την Αρχή για το 2022, αφορούσαν κυρίως:

• αναιτιολόγητες απορριπτικές αποφάσεις ενστάσεων
• ελλείψεις στους εισηγητικούς φακέλους που συνοδεύουν τον ιατρικό φάκελο για την έγκριση ιατρικών πράξεων υψηλού κόστους από το Ανώτατο Υγειονομικό Συμβούλιο (ΑΥΣ)
• πλημμελής εξυπηρέτηση από τα φαρμακεία του ΕΟΠΠΥ και έλλειψη ενημέρωσης των πολιτών.

Ο Συνήγορος παρενέβη, υπογραμμίζοντας την υποχρέωση του ΕΟΠΥΥ «να εφαρμόζει το σύνολο των κανόνων δικαίου της έννομης τάξης, με σεβασμό στην αρχή της αναλογικότητας, της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, της επιείκειας, της χρηστής διοίκησης, της καλής πίστης».

Επιπλέον, αποσαφήνισε τις γενικές και αόριστες έννοιες του Ενιαίου Κανονισμού Παροχών Υγείας (ΕΚΠΥ), καθώς σε πολλές περιπτώσεις η πραγματικότητα στα αιτήματα Υγείας πολλές φορές ξεπερνά τη συγκεκριμένη πρόβλεψη του νομοθέτη.

Επεσήμανε, επίσης, την ανάγκη της ανταπόκρισης του ΕΟΠΥΥ στο δικαίωμα του «αναφέρεσθαι» των πολιτών, το οποίο υποχρεώνει τον Οργανισμό να ενεργήσει άμεσα και σύννομα.

Ο ΕΟΠΥΥ εξέδωσε, υπό μορφή εγκυκλίου, τα παρακάτω έγγραφα:

• «Οδηγίες σχετικά με την διαχείριση ενστάσεων των ασφαλισμένων κατά απορριπτικών αποφάσεων Διευθυντών του Οργανισμού και τη διαδικασία έκδοσης απόφασης από την αρμόδια Ειδική Επιτροπή» και
• «Γενικές Οδηγίες για την εύρυθμη λειτουργία του Οργανισμού», στα οποία συμπεριλήφθηκαν οι κατά καιρούς παρατηρήσεις του Συνηγόρου του Πολίτη.

Φαρμακεία ΕΟΠΥΥ

Όσον αφορά στις περιπτώσεις που προέκυψαν προβλήματα στη λειτουργία ορισμένων φαρμακείων του Οργανισμού, μετά τη διαμεσολάβηση της Αρχής, οι αρμόδιες υπηρεσίες προέβησαν σε συστάσεις στο προσωπικό, αναφορικά με τα θέματα συμπεριφοράς, κακής εξυπηρέτησης και έλλειψης επικοινωνίας.

Υγειονομική περίθαλψη ασθενών τρίτης ηλικίας, με κινητικά προβλήματα που νόσησαν με Covid

Ο Συνήγορος του Πολίτη και κατά το 2022 έγινε αποδέκτης αναφορών από οικείους ηλικιωμένων ασθενών, που νοσηλεύθηκαν λόγω Covid–19 και δεν τους παρασχέθηκε η κατάλληλη νοσηλεία και φροντίδα, ζήτημα το οποίο αναδείχθηκε και στην Ετήσια Έκθεση 2021.

Ιδιαίτερη μνεία γίνεται για την περίπτωση ηλικιωμένου ασθενούς με κινητικά προβλήματα, ο οποίος, ακόμα και επτά μήνες μετά τη νοσηλεία που έλαβε, αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα λόγω των κατακλίσεων.

Ο Συνήγορος του Πολίτη, με έγγραφό του προς τις αρμόδιες υπηρεσίες, επικαλούμενος την αρχή της ισότητας αλλά και τους Κώδικες Ιατρικής και Νοσηλευτικής Δεοντολογίας, υποστήριξε (ειδικά για τους ασθενείς αυτής της κατηγορίας), την αναγκαιότητα αρχικής εκτίμησης των αναγκών του κάθε ασθενούς και την παροχή της εξειδικευμένης φροντίδας που απαιτείται για την αποφυγή κατακλίσεων.

Επιπλέον, επεσήμανε την ανάγκη του σχεδιασμού και της εφαρμογής σχετικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων, καθώς και της προμήθειας του κατάλληλου εξοπλισμού σε συνδυασμό με την ενίσχυση του ΕΣΥ.

Θετική εξέλιξη της παρέμβασης αποτέλεσε η υιοθέτηση πρωτοκόλλου από την αρμόδια Υγειονομική Περιφέρεια για τη νοσηλεία ασθενών με κινητικά προβλήματα, που προβλέπει τα ανωτέρω, καθώς και η ανάληψη πρωτοβουλιών, τόσο για την ενίσχυση της στελέχωσης του νοσοκομείου με ιατρούς και νοσηλευτές, όσο και για τη συνεχή και ειδική εκπαίδευσή τους.

Πηγή: news247

Παράλληλα, στα καταγγελλόμενα περιστατικά που διερεύνησε, παρατηρεί «επανάληψη μιας διαχρονικά σταθερής πρακτικής, σύμφωνα πάντα με τις καταγγελίες». Την ίδια ώρα, τονίζει ότι η ανταπόκριση των αρμόδιων υπηρεσιών της αστυνομίας στις καταγγελίες «είχε τις περισσότερες φορές τη μορφή τυπικής επιστολής με παρόμοια χαρακτηριστικά».

Ο ΣτΠ εκτιμά ότι το πλήθος των καταγγελιών «σε βάθος χρόνου και με σταθερά επαναλαμβανόμενα χαρακτηριστικά» έχει δημιουργήσει ανησυχία για το επίπεδο προστασίας θεμελιωδών δικαιωμάτων στη χώρα. Η ανησυχία αυτή πηγάζει τόσο από τις επίμονες καταγγελίες για άμεση εμπλοκή της αστυνομίας, όσο και από την αδυναμία των ελληνικών αρχών να εντοπίσουν κυκλώματα ή ομάδες ιδιωτών που ενδεχομένως ενέχονται σε παράνομες επαναπροωθήσεις.

• Στο πλαίσιο αυτό προτείνει, όπως η ΕΛ.ΑΣ. διατάξει έρευνα για όσες καταγγελίες για επαναπροωθήσεις δεν διεξήχθη τυπική έρευνα και μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα, να δώσει στη δημοσιότητα τα αποτελέσματα της διερεύνησης, με ειδική αιτιολόγηση για κάθε περιστατικό που καταγγέλθηκε.

Ταυτόχρονα την καλεί να εκπονήσει λεπτομερές ειδικό επιχειρησιακό σχέδιο για την αποτελεσματική αντιμετώπιση, αφενός τυχόν ομάδων ιδιωτών που απωθούν ή επαναπροωθούν παρανόμως αλλοδαπούς στην περιοχή του Έβρου, αφετέρου για την αποτελεσματική προστασία όσων αλλοδαπών εισέρχονται με
οποιονδήποτε τρόπο στην Ελλάδα για να αναζητήσουν διεθνή προστασία, και να ενημερώσει/εκπαιδεύσει αντιστοίχως τα στελέχη της.

Σημειώνεται ότι η έκθεση παρέχει μία σύντομη, περιληπτική καταγραφή της πορείας της έρευνας, που ξεκίνησε ο Συνήγορος του Πολίτη τον Ιούνιο του 2017, μέχρι και το τέλος του 2020.

Σύμφωνα με τον ΣτΠ, παρουσιάζει βασικές πτυχές των καταγγελλόμενων περιστατικών, καταγράφει τη διαχείρισή τους από τις ελληνικές αρχές και προβαίνει σε προτάσεις, για τη θωράκιση της νομιμότητας, την ενίσχυση της διαφάνειας, και τον πλήρη σεβασμό στις αρχές του κράτους δικαίου.

Η έκθεση έχει ήδη αποσταλεί στον υπουργό Προστασίας του Πολίτη και στον αρχηγό της Ελληνικής Αστυνομίας.

Συγκεκριμένα, στις δομές φιλοξενίας διέμεναν τον Ιανουάριο του 2021 10.431 παιδιά σχολικής ηλικίας. Από αυτά, είχαν εγγραφεί στα σχολεία τα 6.472 και φοιτούσαν μόλις 1.483. Την ίδια ώρα, το 82% των κέντρων φιλοξενίας που απάντησαν στο ερωτηματολόγιο του Συνηγόρου του Πολίτη δήλωσε αδυναμία στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση, λόγω έλλειψης εξοπλισμού και πρόσβασης στο διαδίκτυο.

Οι αριθμοί είναι ακόμα χειρότεροι για τα κέντρα υποδοχής και ταυτοποίησης των νησιών, όπου ως τον Ιανουάριο 2021 φοιτούσαν μόλις επτά παιδιά, από τα 178 εγγεγραμμένα στα σχολεία και σε σύνολο 2.090 ανηλίκων σχολικής ηλικίας, που διέμεναν σε αυτά.

Οι κύριοι λόγοι για τη μη φοίτηση των παιδιών στα σχολεία είναι, σύμφωνα με το πόρισμα, η απαγόρευση εξόδου των προσφύγων από τα κέντρα φιλοξενίας, η υποστελέχωση των τάξεων υποδοχής, τα προβλήματα στις μεταφορές παιδιών από τις δομές στα σχολεία (21 δομές δήλωσαν ότι δεν είναι σε θέση να υλοποιήσουν μεταφορές μαθητών), η έλλειψη εξοπλισμού για την εξ αποστάσεως εκπαίδευση την περίοδο της πανδημίας, η μη διενέργεια εμβολίων και η προβληματική στάση διευθυντών σχολείων και διευθύνσεων εκπαίδευσης. Επίσης, στην έρευνα αναδεικνύεται η έλλειψη κενών θέσεων, προσωπικού και χώρων στα σχολεία περιοχών με αυξημένο πληθυσμό.

Σημειώνεται ότι η έρευνα του Συνηγόρου έγινε σε 36 δομές φιλοξενίας και κέντρα υποδοχής και ταυτοποίησης. Όπως παρατήρησε σε σχετική εκδήλωση η Θεώνη Κουφονικολάκου, βοηθός Συνήγορος του Παιδιού, «υπάρχουν δομές που ανταποκρίθηκαν καλύτερα στις σχολικές ανάγκες των παιδιών και αυτό μας δείχνει ότι τα προβλήματα αυτά δεν σχετίζονται αμιγώς με την πανδημία». Επίσης, η κ. Κουφονικολάκου έκανε λόγο για «αποσχολειοποίηση και συναισθηματική και ψυχική αποθάρρυνση μεγάλου πληθυσμού των παιδιών από την εκπαιδευτική διαδικασία», όπως προκύπτει από την έρευνα.

Ο γενικός γραμματέας του Υπουργείου Παιδείας Αλέξανδρος Κόπτσης επισήμανε ότι στις πρωτόγνωρες συνθήκες της περσινής και φετινής χρονιάς «κάναμε ό,τι είναι ανθρωπίνως δυνατό για να ανταποκριθούμε στις απαιτήσεις μιας εκπαίδευσης για όλους». Ως εμπόδια στην εκπαίδευση των παιδιών προσφύγων ανέφερε τη μετακίνηση του πληθυσμού, τη φοίτηση παιδιών «από διαφορετικό πολιτισμικό και κοινωνικό περιβάλλον, με διαφορετικό οικονομικό και μορφωτικό κεφάλαιο» και τη διαφοροποίηση στο νομικό τους καθεστώς.

Ο κ. Κόπτσης αναγνώρισε ότι στην τηλεκπαίδευση «είχαμε μεγάλο πρόβλημα», ωστόσο «δεν έλειψε η βοήθεια στους μαθητές αυτούς, όπου μπορέσαμε παρεμβήκαμε. Δώσαμε λαπτοπ, δίνοντας προτεραιότητα στις τάξεις υποδοχής για να μην αποκλειστούν οι μαθητές αυτοί από την εκπαιδευτική διαδικασία». Τέλος, ο γενικός γραμματέας του Υπουργείου προανήγγειλε τη δημιουργία ομάδων εργασίας με στόχο την αναβάθμιση των υποδομών στις δομές, ώστε να έχουν υπολογιστές και δίκτυα.

Ο πρώην υπουργός Παιδείας και βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Νίκος Φίλης τόνισε ότι «η πανδημία έχει μεγαλώσει τις κοινωνικές ανισότητες και ειδικότερα στο χώρο της εκπαίδευσης και με την τηλεκπαίδευση αυτές οι ανισότητες έχουν αποκτήσει μεγάλες διαστάσεις και είναι ακόμα μεγαλύτερες για τα παιδιά προσφύγων και μεταναστών». Επίσης, χαρακτήρισε «αντιπαιδαγωγική και αντιδημοκρατική επιλογή την πρόταση της υφυπουργού Μετανάστευσης για μαθήματα μέσα στους καταυλισμούς» και υπογράμμισε ότι «το κρίσιμο είναι χωρίς αντιδικίες να συμφωνήσουμε ότι τα παιδιά αυτά πρέπει να ενταχθούν στο σύστημα της εκπαίδευσης».

Η συντονίστρια κοινωνικής υπηρεσίας του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες Βασιλική Κατριβάνου, υπενθύμισε ότι η εκπαίδευση είναι ένα από τα «πιο βασικά και οργανικά οχήματα για ένταξη και συμπερίληψη και αφορά όλη την κοινωνικοποίηση των ανθρώπων». Ωστόσο, «η καθημερινότητα, η εκπαίδευση και τα δικαιώματα των προσφύγων δεν είναι στο προσκήνιο αλλά στο περιθώριο».

Σχετικά με την αδυναμία πρόσβασης στην τηλεκπαίδευση, ο διευθυντής του 87ου Δημοτικού Σχολείου Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης Αθήνας Αλέξανδρος Καλιακάτσος, παρατήρησε ότι από τους 288 εγγεγραμμένους μαθητές στο σχολείο (το 99% αυτών ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικές ομάδες), μόλις 14 μαθητές κατάφεραν να παρακολουθήσουν μαθήματα τηλεκπαίδευσης την πρώτη ημέρα εφαρμογής του μέτρου. Από την άλλη πλευρά, το σχολείο δικαιούται από το πρόγραμμα ψηφιακής μέριμνας να λάβει μόνο επτά τάμπλετ.

Η Πέπη Παπαδημητρίου, συντονίστρια εκπαίδευσης στη δομή της Ριτσώνας, ανέδειξε το πρόβλημα της μεταφοράς των μαθητών στα σχολεία, «καθώς η ευθύνη μετακυλήθηκε από τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης στις κατά τόπους περιφέρειες και δεν υπάρχει πλαίσιο ελέγχου της υλοποίησης του έργου από αυτές».

Σημειώνεται ότι την εκδήλωση διοργάνωσε διαδικτυακά το Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες, σε συνεργασία με τις ΜΚΟ Άρσις, Changemakers Lab, DRC Greece, Praksis, Solidarit