«Ο Καναδάς μόλις ανακοίνωσε ότι τάσσεται υπέρ παλαιστινιακού κράτους. Αυτό θα κάνει πολύ πιο δύσκολο για εμάς να κλείσουμε συμφωνία μαζί του για το εμπόριο», διεμήνυσε ο Τραμπ μέσω Truth Social αν και ο χρόνος θα δείξει αν τελικά και σε ποιο βαθμό θα επηρεαστούν οι διαπραγματεύσεις.

Είχε προηγηθεί η δήλωση του Καναδού πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϊ ότι η χώρα του σκοπεύει να αναγνωρίσει ένα παλαιστινιακό κράτος στα Ηνωμένα Έθνη τον Σεπτέμβριο υπό ορισμένες προϋποθέσεις ακολουθώντας το παράδειγμα της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου που είχαν κάνει γνωστές τις προθέσεις τους τις προηγούμενες μέρες.

«Κανένας ρόλος της Χαμάς στις εκλογές»

Ο Κάρνεϊ δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι η σχεδιαζόμενη κίνηση βασίστηκε στη δέσμευση της Παλαιστινιακής Αρχής για μεταρρυθμίσεις, συμπεριλαμβανομένων των δεσμεύσεων για ριζική μεταρρύθμιση της διακυβέρνησής της και για τη διεξαγωγή γενικών εκλογών το 2026. Η Χαμάς δεν πρέπει να διαδραματίσει κανέναν ρόλο στις εκλογές, πρόσθεσε.

Τόσο οι ΗΠΑ όσο και το Ισραήλ δήλωσαν ότι οι αποφάσεις των κρατών αποτελούν «ανταμοιβή για τη Χαμάς». Ουσιαστικά οι δηλώσεις Μακρόν, Στάρμερ και Κάρνεϊ σε συνδυασμό με το κάλεσμα αραβικών και κρατών κρατών συμπεριλαμβανομένης της Σαουδικής Αραβίας και της Τουρκίας τη Χαμάς να παραδώσει τα όπλα της στην Παλαιστινιακή Αρχή, κατά τη διάρκεια συνόδου στον ΟΗΕ δεν είναι τίποτα άλλο από ένα μοχλό πίεσης προς τις ΗΠΑ να αναλάβουν ενεργότερο ρόλο στις διαπραγματεύσεις, αλλά και να καταστρώσουν μία διπλωματική οδό που θα αποδώσει καρπούς.

Η απειλή του 35% στα προϊόντα

Ωστόσο η αμερικανική κυβέρνηση, αν και δεν λείπουν οι τριβές με την κυβέρνηση Νετανιάχου, με τον Τραμπ να ακυρώνει το αφήγημα του Ισραηλινού πρωθυπουργού ότι δεν είναι ανθρωπιστική κρίση και λιμός στη Γάζα, δεν φαίνεται έτοιμη να δεχθεί μία τέτοια εξέλιξη εξ ου και οι απειλές προς τον Καναδά χρησιμοποιώντας το όπλο των δασμών δεδομένης και της λήξης της διορίας για την επιβολή τους από την Παρασκευή (1/8). Ο Τραμπ πρόκειται να επιβάλει δασμούς 35% σε όλα τα καναδικά προϊόντα που δεν καλύπτονται από την εμπορική συμφωνία ΗΠΑ-Μεξικού-Καναδά, εάν οι δύο χώρες δεν καταλήξουν σε συμφωνία εντός της προθεσμίας.

Η κυβέρνηση Τραμπ προτιμά να μιλάει για το άμεσο ζήτημα: την απελευθέρωση ομήρων και την επίτευξη εκεχειρίας κάτι που δείχνει ότι δεν έχει ολοκληρωμένο σχέδιο για την επόμενη μέρα. Όταν ο Τραμπ κλήθηκε ξανά να κοιτάξει πέρα από αυτό, κατά τη διάρκεια πρόσφατης επίσκεψης του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου στον Λευκό Οίκο, αμέσως ανέθεσε στον Ισραηλινό ηγέτη να απαντήσει.

Αυτό ισοδυναμεί με μια αυξανόμενη απόδειξη ότι η στρατηγική της κυβέρνησης Τραμπ στη Γάζα είναι στο ίδιο μήκος κύματος με αυτή του Ισραηλινού συμμάχου της. Ο Νετανιάχου απορρίπτει οποιαδήποτε εμπλοκή της Παλαιστινιακής Αρχής στη μελλοντική διακυβέρνηση της Γάζας, όπου οι δυνάμεις του ελέγχουν πλέον περίπου τα δύο τρίτα της επικράτειας.

Οι δηλώσεις του Τραμπ για τον Καναδά έρχονται ενώ ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, βρίσκεται στο Ισραήλ για να συζητήσει την ανθρωπιστική κρίση στη Γάζα. Ο Γουίτκοφ συναντήθηκε ήδη με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου ενώ σύμφωνα με πληροφορίες θα επισκεφθεί τη Γάζα και κέντρα βοήθειας που διαχειρίζεται το αμφιλεγόμενο, υποστηριζόμενο από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, Ίδρυμα Ανθρωπιστικής Βοήθειας για τη Γάζα.

Συμβολική η αναγνώριση

Βέβαια και η αναγνώριση Παλαιστινιακού Κράτους είναι ένα συμβολικό βήμα. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για μια επίσημη, πολιτική αναγνώριση της παλαιστινιακής αυτοδιάθεσης – χωρίς την ανάγκη εμπλοκής σε ακανθώδεις πρακτικές λεπτομέρειες όπως η τοποθεσία των συνόρων ή της πρωτεύουσάς της.

Επιτρέπει επίσης τη σύναψη πλήρων διπλωματικών σχέσεων που θα οδηγήσουν στην τοποθέτηση ενός Παλαιστίνιου πρέσβη αντί για επικεφαλής αποστολής στο Λονδίνο και ενός Βρετανού πρέσβη στην Παλαιστίνη. Οι υποστηρικτές λένε ότι είναι ένας τρόπος για να ξεκινήσει μια πολιτική διαδικασία προς μια τελική λύση δύο κρατών.

Από τα 193 κράτη μέλη του ΟΗΕ, περίπου 140 ήδη αναγνωρίζουν την Παλαιστίνη ως κράτος. Σε αυτά περιλαμβάνονται η Κίνα, η Ινδία και η Ρωσία, καθώς και η πλειοψηφία ευρωπαϊκών χωρών όπως η Κύπρος, η Ιρλανδία, η Νορβηγία, η Ισπανία και η Σουηδία. Αλλά μέχρι την ανακοίνωση της Γαλλίας ότι σκοπεύει να αναγνωρίσει την Παλαιστίνη, καμία χώρα της G7 δεν είχε δεσμευτεί γι’ αυτό.

«Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής έχουν υποστεί αφαίμαξη εμπορικά  (και στρατιωτικά!), από φίλους και εχθρούς εξίσου, εδώ και δεκαετίες. Αυτό είχε κόστος τρισεκατομμυρίων δολαρίων και δεν είναι πλέον βιώσιμο – και ποτέ δεν ήταν», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ακολούθως κάλεσε τις ξένες κυβερνήσεις να αναγνωρίσουν την ανάγκη αναπροσαρμογής της αμερικανικής στάσης, λέγοντας ότι «οι χώρες θα έπρεπε να κάτσουν και να πουν: “Σας ευχαριστούμε για την πολύχρονη δωρεάν διαδρομή, αλλά καταλαβαίνουμε ότι τώρα πρέπει να κάνετε το σωστό για την Αμερική.”

Κι εμείς θα πρέπει να απαντήσουμε: «Σας ευχαριστούμε που κατανοείτε την κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε. Το εκτιμούμε βαθύτατα!».

Αυτό εθεωρείτο η μεγαλύτερη, ίσως, επιτυχία των συμφωνιών που συνήψαμε με τις Ηνωμένες Πολιτείες (αναβάθμιση F16, προοπτική προμήθειας F35), με τη Γαλλία (Rafale, Belhara), και με άλλες χώρες. Η αναβάθμιση της αποτρεπτικής μας ισχύος, μαζί με αυτή του ρόλου της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ (ως καλά εξοπλισμένη χώρα που συνεισφέρει στον σχεδιασμό της συμμαχίας), ήταν, κατά το αφήγημα, το κλειδί που θα επέτρεπε, ενδεχομένως και θα επέβαλλε, την εδραίωση μιας αμυντικής υπεροπλίας ως ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Μαζί, φυσικά, με το γεγονός ότι απέναντι στον αναθεωρητή και απειλητικό Ερντογάν η Ελλάδα διέθετε δύο επιπλέον πολύ βασικά όπλα: το Διεθνές Δίκαιο, και τις ισχυρές συμμαχίες της με χώρες όπως οι ΗΠΑ, η Γαλλία, η Ιταλία κ.ά.

Δημιουργείται, ωστόσο, τον τελευταίο καιρό η αίσθηση –κατ΄ άλλους η βεβαιότητα– ότι το μεν πρώτο τίθεται σε σοβαρή διακινδύνευση, και πως εξαιτίας αυτού αποδυναμώνεται και το δεύτερο.

Από την εποχή που ο Ντόναλντ Τραμπ, στην πρώτη προεδρική θητεία του, έθεσε την Τουρκία εκτός του προγράμματος των F35, μέχρι και το τέλος της θητείας Μπάϊντεν, ο Τούρκος πρόεδρος δεν κατόρθωσε να “ξεκλειδώσει” την αρνητική στάση της γραφειοκρατίας του Στέϊτ Ντιπάρτμεντ, κάτι που ενισχύθηκε και από την σθεναρή αντίδραση του Μπομπ Μενέντεζ και της επιρροής του στο Κογκρέσο.

Ο Ερντογάν, ωστόσο, βρίσκει ξανά τα βήματά του στην Ουάσιγκτον, ανοίγει διαύλους επικοινωνίας αξιοποιώντας την ισχυροποίηση της θέσης της Τουρκίας στην περιοχή, στη βάση των νέων σχεδιασμών του Τραμπ, και θεωρείται πιθανό να κατορθώσει να άρει τις απαγορεύσεις.

Εκεί, ωστόσο, που οι εξελίξεις προκαλούν προβληματισμό είναι όσον αφορά την ελληνογαλλική στρατηγική σχέση. Η χώρα μας έχει δαπανήσει πολλά δισ. (που λείπουν από όσα θα μπορούσαν να γίνουν προς όφελος των πολιτών…) για την προμήθεια των μαχητικών Rafale και των φρεγατών Belhara. Αυτό συνέβη, αφενός για να αποκτήσει σημαντικό προβάδισμα ισχύος έναντι της Τουρκίας και αδιαμφισβήτητη υπεροχή στο Αιγαίο και τη Ν.Α Μεσόγειο, αφετέρου επειδή εκτιμήσαμε (;) ότι ένας ιστορικός σύμμαχος όπως η Γαλλία δεν θα ανέτρεπε τις βασικές αρχές που διέπουν μία σχέση μεταξύ συμμάχων.

Το ζήτημα έθεσε πρώτος ο υπουργός Άμυνας Νίκος Δένδιας, όταν με βάση πληροφορίες που είχαν περιέλθει στο Πεντάγωνο ότι ο Εμανουέλ Μακρόν είχε έρθει σε κατ΄ αρχήν συμφωνία με τον Ταγίπ Ερντογάν για την προμήθεια πυραύλων Meteor από την Τουρκία, κάλεσε σε ένα πρώτο προειδοποιητικό διάβημα διαμαρτυρίας την Γαλλίδα πρέσβειρα.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα τουρκικών μέσων μαζικής ενημέρωσης και ειδικών περί την άμυνα ευρωπαϊκών μέσων ενημέρωσης, Άγκυρα και Λονδίνο εμφανίζονται να έχουν προχωρημένες συζητήσεις για την προμήθεια των αεριωθούμενων Eurofighter Typhoon που κατασκευάζονται από μια κοινοπραξία στην οποία μετέχουν η Γερμανία, η Βρετανία, η Ιταλία και η Ισπανία, οι οποίες εκπροσωπούνται από τις εταιρείες Airbus, BAE Systems και Leonardo. Για να προxωρήσει όμως η συμφωνία για τα μαχητικά αυτά, απαιτείται μια παράλληλη συμφωνία Τουρκίας – Γαλλίας για να τα εξοπλίσει με τους γαλλικούς πυραύλους Meteor, με τους οποίους είναι εξοπλισμένα τα ελληνικά Rafale.

Η Αθήνα σε ανώτατο επίπεδο παρακολουθεί κάθε εξέλιξη που αφορά το συγκεκριμένο θέμα, το οποίο στρατιωτικές πηγές χαρακτηρίζουν ως μείζον, διότι στην περίπτωση απόκτησης των Meteor από την Τουρκία, κατ’ ουσίαν χάνεται ένα κρίσιμο πλεονέκτημα που απολαμβάνει σήμερα η Πολεμική Αεροπορία. Δηλαδή, η πιθανή πώληση Eurofighter και Meteor στην Τουρκία θεωρείται “game changer” και προοπτικά η Ελλάδα ίσως απωλέσει το πλεονέκτημα ισχύος που προέκυψε από την στρατηγική συμφωνία της με τη Γαλλία.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης φέρεται να συζήτησε το θέμα με τον Γάλλο πρόεδρο, χωρίς, όμως, κατά τα φαινόμενα, να αποκομίσει κάποια δέσμευση για το αντίθετο. Κατά την “Καθημερινή”, μάλιστα το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο σε ότι αφορά τις συμφωνίες της Τουρκίας με το Ηνωμένο Βασίλειο και την Γαλλία (Eurofighter/Meteor), αλλά και η Ιταλία συζητά την πώληση στρατηγικών οπλικών συστημάτων στην γείτονα. Προφανώς, ο Έλληνας πρωθυπουργός θα θέσει το ίδιο ζήτημα (προετοιμάζεται, κατά τις πληροφορίες, φάκελλος διαμαρτυρίας) στη συνάντηση που θα έχει με την Τζόρτζια Μελόνι.

Συμπέρασμα: οι στρατηγικές συμφωνίες της χώρας ίσως τεθούν σε αμφισβήτηση από τις αποφάσεις των …συμμάχων. Οι τελευταίοι αντιλαμβάνονται -λογικό;- πρωτίστως την αξία των δικών τους συμφερόντων, όχι όμως και τις δεσμεύσεις που πρέπει να διέπουν τις σχέσεις μεταξύ συμμάχων. Ακόμα χειρότερα, δεν κατανοούν το γεγονός ότι η Ελλάδα τελεί επί δεκαετίες υπό την απειλή του τουρκικού casus belli εάν κάνει πράξη το αναφαίρετο (εκ του διεθνούς δικαίου και των συνθηκών) δικαίωμά της για επέκταση των χωρικών της υδάτων στα 12 μίλλια.

Δεν κατανοούν καν ότι η Τουρκία συνεχίζει να απειλεί την Ελλάδα, ακόμα και τώρα που υποτίθεται είναι σε ισχύ η άτυπη συμφωνία για “ήρεμα νερά” και η Διακήρυξη των Αθηνών. Υπό το φως αυτών των εξελίξεων, η Αθήνα δεν μπορεί παρά να αναθεωρήσει την στρατηγική της ότι, δηλαδή, στηρίζεται στη συνδρομή συμμαχικών ευρωπαϊκών χωρών. Είναι ακόμα περισσότερο “μόνη” σε αυτή τη σχέση με τον απρόβλεπτο και αναθεωρητή γείτονα.

Σκεφτείτε, δε, και το παράδοξο: στη βάση της ελληνογαλλικής στρατιωτικής συνεργασίας, υποτίθεται ότι η Γαλλία έχει την υποχρέωση να συνδράμει (και στρατιωτικά) στην περίπτωση που η χώρας μας δεχτεί επίθεση από την Τουρκία.

Ήτοι, η Γαλλία θα σπεύσει προς βοήθεια των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων που θα δέχονται (υποθετικά) επίθεση από την Τουρκία με…γαλλικά όπλα! Θα ήταν αστείο, εάν δεν ήταν εξωφρενικό…