Σεραφείμ Κοτρώτσος

Σε γενικές γραμμές, οι παράμετροι που θα προσδιορίσουν τους συσχετισμούς στην τελική ευθεία προς τις επόμενες εκλογές -χωρίς να αποκλείεται να διεξαχθούν συντομότερα από το όριο της άνοιξης του 2027 που έθεσε ο πρωθυπουργός- είναι οι εξής:

-Η επιβάρυνση της εικόνας διακυβέρνησης από την διαχείριση της τραγωδίας των Τεμπών, του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ, ακόμα και το πρόσφατο εργατικό δυστύχημα στην “Βιολάντα” που όλα μαζί σωρρευτικά αναδεικνύονται με το αίτημα για Δικαιοσύνη και αντιμετώπιση της διαφθοράς το οποίο κατατάσσεται δεύτερο μετά την οικονομία σε όλες τις δημοσκοπήσεις.

-Η εντυπωσιακή αντοχή, αν και σε αισθητά χαμηλότερο επίπεδο, του πρωθυπουργικού προφίλ του Κυριάκου Μητσοτάκη (επί μία δεκαετία, πιά, είναι το πρόσωπο που κυριαρχεί), σε συνδυασμό με την αδυναμία της κατακερματισμένης αντιπολίτευσης να προβάλλει, έως τώρα, κάποιο ισχυρό “αντίπαλο δέος”.

-Οι ισχυρές ενδείξεις ότι είναι πολύ δύσκολο στις επόμενες εκλογές να προκύψει αυτοδυναμία του πρώτου κόμματος (Ν.Δ), κάτι που εκ των πραγμάτων βάζει στη συζήτηση τις πιθανότητες συνεργασιών, είτε για τον σχηματισμό κυβέρνησης είτε για να αντιμετωπιστεί το προβάδισμα του κυβερνώντος κόμματος.

Τα focus groups και τα “μικρά” προβλήματα που γίνονται μεγάλα

Ειδικότερα τα focus groups του Μαξίμου (δημοσιεύτηκαν στην “Καθημερινή”) εμφανίζουν μία μετατόπιση της επιρροής της Ν.Δ από την περιοχή του φιλελευθερισμού -με αιχμή το μεταρρυθμιστικό προφίλ- στον σκληρό πυρήνα των ψηφοφόρων που έμμεσα ή άμεσα εξαρτώνται από το κράτος, όπως οι συνταξιούχοι και οι δημόσιοι υπάλληλοι.

Σε αυτά τα τμήματα του εκλογικού σώματος σημειώνονται μικρότερες απώλειες απ΄ ότι, για παράδειγμα, στους αυτοαπασχολούμενους και ελεύθερους επαγγελματίες (αποτέλεσμα της τεκμαρτής φορολόγησης) και στους αγρότες (μπλόκα) που είχαν δώσει ποσοστό πάνω από 45% στη Ν.Δ στις εκλογές του 2023. Οι θύλακες αντοχής σε αυτά τα εκλογικά κοινά οφείλονται, αφενός στις κατά καιρούς επιδοματικές πολιτικές και τις αυξήσεις, αφετέρου στο ότι πρόκειται για περισσότερο συντηρητικούς πολίτες που δεν επιθυμούν ανατροπές.

Η κυβέρνηση, πάντως, έχει χάσει τα αντανακλαστικά της προηγούμενης περιόδου και δείχνει ενίοτε να πνίγεται στο ποτήρι θεωρητικά μικρών συμβάντων με σωρρευτική, όμως, επιρροή στο δυνητικό εκλογικό της ακροατήριο. Για παράδειγμα, η υπόθεση της διάταξης περί συνεπιμέλειας που αξιολογήθηκε ως “φωτογραφική” για την Όλγα Κεφαλογιάννη, ή η απερίσκεπτη τοποθέτηση του Λευτέρη Αυγενάκη σε αναπτυξιακό αγροτικό οργανισμό στην Κρήτη, ήταν δύο μόνο τέτοια περιστατικά.

Οι απώλειες στα δεξιά και η μάχη στο Κέντρο

Ένα κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο στην τελική ευθεία προς τις εκλογές θα ευδοκιμήσει το δίλημμα περί πολιτικής σταθερότητας. Όχι επειδή δεν είναι υπαρκτό με όσα συμβαίνουν διεθνώς και ειδικότερα στην ζώνη γεωπολιτικών συμφερόντων της χώρας (και στα ελληνοτουρκικά), αλλά διότι διευρύνεται σημαντικά (πάνω από 30%) το τμήμα εκείνο του εκλογικού σώματος που διακατέχεται από απογοήτευση και οργή και δείχνει να κατευθύνεται σε προσωποπαγή “αντισυστημικά” κόμματα. Σε αυτή την ζώνη του ανορθολογισμού είναι αμφίβολο εάν μπορεί να αποδόσει το σχετικό δίλημμα.

Μέχρις ώρας, το επιτελικό κέντρο του Μαξίμου εκπονεί μεθοδικά εστιασμένες πολιτικές παρεμβάσεις με στόχο να προσελκύσει τα ειδικά αυτά κοινά που θα κρίνουν σε σημαντικό βαθμό και την τελική εκλογική επίδοση. Από την άλλη, γίνεται σαφές ότι η κυβέρνηση αντιλαμβάνεται πώς δεν μπορεί να ικανοποιήσει τους πάντες και στοχεύει πολιτικά περισσότερο στον χώρο του Κέντρου (κατά το γνωστό κλισέ είναι αυτό που θα γείρει τελικά την εκλογική πλάστιγγα) επειδή εκτιμά, παράλληλα, ότι οι απώλειες προς τα δεξιά της δεν είναι εύκολα αναστρέψιμες.

Έχοντας αντιληφθεί ότι η βασική μάχη θα δοθεί στο Κέντρο, η κυβέρνηση φαίνεται πώς θα εστιάσει την προσοχή της ακριβώς εκεί και προς τούτο θα αξιοποιήσει και το μομέντουμ της έναρξης της διαβούλευσης για το (προ)αναθεωρητικό πλαίσιο του Συντάγματος. Θα προσπαθήσει, δηλαδή, να αναζωγονήσει, ταυτόχρονα, το μεταρρυθμιστικό της προφίλ (βάζοντας μεγάλο αριθμό διατάξεων προς αναθεώρηση στο τραπέζι: από το άρθρο 86 για την ευθύνη υπουργών μέχρι τα ιδιωτικά ΑΕΙ και την μερική τουλάχιστον άρση της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων) και την εκμαίευση της συνεννόησης με το ΠΑΣΟΚ.

Η πλαγιοκόπηση του ΠΑΣΟΚ

Ως προς το τελευταίο, στο Μαξίμου αναγνωρίζουν ότι, εφόσον προκύψει η ανάγκη συνεργασιών για τον σχηματισμό κυβέρνησης, μόνο το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης θα μπορούσε να γίνει εταίρος. Προκαλώντας και προσκαλώντας το ΠΑΣΟΚ στο θέμα της Συνταγματικής αναθεώρησης, λοιπόν, ίσως αναγκάσει τις μεταρρυθμιστικές δυνάμεις που υπάρχουν εκεί να αντιδράσουν και, παράλληλα, θα ωθήσει τον Νίκο Ανδρουλάκη σε ακόμα εντονότερη αριστερή στροφή. Με αυτόν τον τρόπο ο πρωθυπουργός θα επεκτείνει την επιρροή του στο Κέντρο και θα διαμορφώσει συνθήκες μίας πιθανής μετεκλογικής συνεργασίας με κάποιους βουλευτές του ΠΑΣΟΚ που δεν υιοθετούν την συγκρουσιακή στρατηγική (Δούκας, Γερουλάνος, Κατρίνης κ.ά) και κινούνται πιό κοντά στην μετριοπαθέστερη στάση της Άννας Διαμαντοπούλου που επιμένει πώς βασικό επιχείρημα στο μετεκλογικό τοπίο θα είναι το “συμφέρον της χώρας”.

Δεν είναι καθόλου τυχαίο, άλλωστε, ότι ο πρωθυπουργός αποφάσισε να συγκροτηθεί προαναθεωρητική κοινοβουλευτική επιτροπή, όπου θα γίνει το πείραμα της συναίνεσης, την ίδια ώρα που τη Ν.Δ θα εκπροσωπήσουν πολιτικοί με κεντρώο και κεντροδεξιό προφίλ, όπως ο Γ. Γεραπετρίτης, ο Θ. Ρουσσόπουλος και ο Ευρ. Στυλιανίδης. Οι δύο τελευταίοι προέρχονται από την καραμανλική πτέρυγα, ενώ ειδικότερα ο Θόδωρος Ρουσσόπουλος (με περγαμηνές από την θητεία του στην προεδρία της κοινοβουλευτικής συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης) τοποθετείται και πρόεδρος του συνεδρίου της Ν.Δ και αναμένεται να αξιοποιηθεί περαιτέρω στην τελική ευθεία προς τις εκλογές- λέγεται ότι μπορεί να περιληφθεί στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας ώστε να μην δεσμεύεται από το “απαγορευτικό” των περιορισμένων τηλεοπτικών εμφανίσεων κι έτσι να προωθήσει την στρατηγική προς το Κέντρο.

Οι ανεξέλεγκτες μεταβλητές που θα προσδιορίσουν και τον χρόνο των εκλογών

Οι πιό “θερμόαιμοι” στη Ν.Δ επιχαίρουν πάντως για την “βαβέλ” στο πολιτικό σκηνικό, με το κύμα του “αντισυστημισμού” να διογκώνεται και την κρίση στο ΠΑΣΟΚ να εντείνεται, θεωρώντας ότι έτσι αναδεικνύεται περισσότερο πώς δεν υπάρχει εναλλακτική διακυβέρνησης. Οι πιό ψύχραιμες φωνές, όμως, στο επιτελείο του πρωθυπουργού τονίζουν ότι είναι ακόμα νωρίς για συμπεράσματα δεδομένου ότι επίκειται η ίδρυση των δύο νέων κομμάτων, αυτών της Μαρίας Καρυστιανού και του Αλέξη Τσίπρα. Η πρώτη εκτιμάται ότι θα προσελκύσει ψηφοφόρους της δεξιάς πτέρυγας της Ν.Δ (ήδη στις μετρήσεις εμφανίζεται ποσοστό άνω του 15% όσων ψήφισαν το κυβερνών κόμμα στις τελευταίες εκλογές που δηλώνει σίγουρα ή μάλλον να την ψηφίσει) και θα μοχλεύσει τον χώρο του “αντισυστημισμού” όπου κυριαρχούν η Πλεύση Ελευθερίας και η Ελληνική Λύση. Ο πρώην πρωθυπουργός, όμως, κινείται με βήματα αργά αλλά σταθερά και, παρότι δημοσκοπικά φαίνεται να μην δημιουργεί δυναμική ρεύματος, είναι πιθανό να αναδειχθεί ως εναλλακτική διακυβέρνησης με πολιτικά και ορθολογικά χαρακτηριστικά.

Αυτό θεωρητικά ευνοεί τον Κυριάκο Μητσοτάκη, αφενός γιατί τον έχει ήδη νικήσει δύο φορές, αφετέρου επειδή, όπως εκτιμάται, θα ξυπνήσουν τα αντανακλαστικά του “αντιΣΥΡΙΖΑ μετώπου” στους κεντρώους ψηφοφόρους, όμως, από την άλλη, ένα κόμμα Τσίπρα χωρίς τα βαρίδια του παρελθόντος θα βάλει τη συζήτηση σε καθαρά πολιτική βάση. Άλλωστε, ο Αλέξης Τσίπρας έχει διατελέσει πρωθυπουργός και έχει εκείνα τα χαρακτηριστικά που δεν έχει κανένας άλλος στον χώρο της αντιπολίτευσης.

Σε κάθε περίπτωση, ο πρωθυπουργός θα μπορέσει να προσδιορίσει με μεγαλύτερη σαφήνεια την προεκλογική του τακτική μετά τον Απρίλιο, όταν όπως φαίνεται θα έχουν εκκινήσει οι πρωτοβουλίες του (Σύνταγμα κ.ά) και θα έχει αποτυπωθεί ο νέος πολιτικός χάρτης, και θα αξιολογήσει εάν και κατά πόσο τον συμφέρει να φτάσει στις κάλπες την άνοιξη του 2027, όπως έχει δηλώσει, ή να τις φέρει λίγο νωρίτερα. Η περίοδος μετά την επόμενη ΔΕΘ, ή τα τέλη Ιανουαρίου με αρχές Φεβρουαρίου του 2027 είναι δύο εναλλακτικές που εξετάζονται σοβαρά με την πρώτη να κερδίζει αρκετούς υποστηρικτές.

Απόστολος Χονδρόπουλος

Σε μια στιγμή που οι δρόμοι της αποκλιμάκωσης παραμένουν κλειστοί και ενώ η προσεκτική στάση των αγροτών εξακολουθεί να απενεργοποιεί και τις όποιες διαθέσεις “κοινωνικού αυτοματισμού”, η κυβέρνηση επιχειρεί πάντως να ενισχύσει τη θέση της στα μάτια κοινής γνώμης μέσα από ένα επικοινωνιακό μπαράζ ανάδειξης των πρωτοβουλιών που έχει αναλάβει για την ικανοποίηση των “δικαιολογημένων” αιτημάτων των αγροτών.

Αποκορύφωμα ο αναλυτικός κατάλογος με τα 27 αιτήματα από τα οποία, σύμφωνα με τα στοιχεία που δόθηκαν από την κυβέρνηση στην δημοσιότητα, τα 16 ήδη έχουν ικανοποιηθεί ή αντιμετωπίζονται θετικά, 4 βρίσκονται υπό επεξεργασία ή συζήτηση προκειμένου να βρεθεί λύση και μόνο 7 δεν μπορούν να επιλυθούν, είτε γιατί προσκρούουν σε βασικούς ευρωπαϊκούς κανόνες και στη λειτουργία της ΚΑΠ είτε γιατί είναι ανέφικτα δημοσιονομικά.

Σε αυτά περιλαμβάνονται και οι κατώτερες εγγυημένες τιμές, ο διπλασιασμός των συντάξεων, αλλά και η μετάβαση του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ που ήδη ψηφίστηκε, αποτελώντας μάλιστα αφορμή και για πολιτική αντεπίθεση της κυβέρνησης εναντίον του ΠΑΣΟΚ το οποίο, σύμφωνα με το Μέγαρο Μαξίμου, αφενός διαμαρτύρεται για το χρονοδιάγραμμα των πληρωμών, αφετέρου απορρίπτει μία νομοθετική παρέμβαση που διασφαλίζει ότι οι πραγματικοί και έντιμοι γεωργοί και κτηνοτρόφοι θα λαμβάνουν περισσότερα χρήματα.

Είναι σαφές ότι η επιχειρηματολογία της κυβέρνησης με την οποία διαχωρίζει τα “δικαιολογημένα” αιτήματα που η ίδια φροντίζει να ικανοποιήσει, από τα “μαξιμαλιστικά” έναντι των οποίων δηλώνει ότι δεν πρόκειται να υποχωρήσει, έχει σαν στόχο να πείσει ότι έχει σκύψει πάνω από τα προβλήματα των αγροτών. Και δεν απευθύνεται μόνο συνολικά στην κοινή γνώμη, αλλά και στο τμήμα των ίδιων των αγροτών που στο Μέγαρο Μαξίμου θεωρούν ότι τηρούν μια πιο μετριοπαθή στάση.

Δεν είναι τυχαίο ότι εκφράζοντας και χθες από τις Βρυξέλλες την κυβερνητική διάθεση για διάλογο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέφερε ότι “κάποιοι αγρότες δεν αισθάνονται την ανάγκη να διαφωνήσουν με τις προτάσεις που έχουν γίνει από την κυβέρνηση”, ενώ και συνεργάτες του επισημαίνουν πως η κυβέρνηση απευθύνεται σε  όλους τους ανθρώπους του πρωτογενούς τομέα, όχι στους αγρότες των μπλόκων.

Η κυβερνητική επιχειρηματολογία στηρίζεται σταθερά και στους αριθμούς που συνθέτουν το αφήγημα της συνολικής καταβολής μεγαλύτερου ποσού ενισχύσεων το 2025 σε σχέση με το 2024.

Όπως επαναλαμβάνουν, φέτος έχουν ήδη καταβληθεί 3,2 δισ. ευρώ, επίκειται εκταμίευση ακόμα 600 εκ. έως το τέλος του έτους, ενώ πέρυσι καταβλήθηκαν συνολικά 3,1 δισ, πρόκειται λοιπόν για αύξηση των επιδοτήσεων κατά 700 εκατ. ευρώ σε σχέση με πέρυσι, τα οποία θα στηρίξουν τους πραγματικούς αγρότες.

Η πολιτικά δύσκολη θέση στην οποία έχει περιέλθει η κυβέρνηση στο αγροτικό, το οποίο παραμένει κυρίαρχο θέμα στην επικαιρότητα, είναι σαφές ότι αντανακλάται και στην δυσκολία της να διατηρήσει στο προσκήνιο τις δικές της κυβερνητικές πρωτοβουλίες στο πλαίσιο της “θετικής ατζέντας” και να δημιουργήσει προϋποθέσεις για να πιστωθεί πολιτικά και δημοσκοπικά τις θετικές ειδήσεις στην οικονομία, την έναρξη υλοποίησης των μέτρων στήριξης που θα κορυφωθούν από 1ης Ιανουαρίου, τις εξαγγελίες για το στεγαστικό κ.ο.κ.

Αποτέλεσμα αυτού του κλίματος είναι οι τελευταίες εβδομάδες του 2025 να βρίσκουν τη ΝΔ καθαρά πρώτο κόμμα μεν- συνέπεια όμως εν πολλοίς και της συνεχιζόμενης αδυναμίας και του κατακερματισμού στην αντιπολίτευση- αλλά σε δημοσκοπικά επίπεδα κάτω του 30%.   

Ενδεικτικό είναι ότι σε πρόσφατες διαφορετικές δημοσκοπήσεις η επιρροή της ΝΔ καταγράφεται στην εκτίμηση ψήφου σε ποσοστά από 27% έως 29,2%, παραμένοντας επί της ουσίας χωρίς δυναμική αυτοδυναμίας, μέσα ένα ιδιαίτερα επιβαρυμένο για την ίδια πολιτικό και κοινωνικό κλίμα.

Του Σπύρου Σιδέρη

Η επιστολή, την οποία είδε το Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΚΥΠΕ), εστάλη στις 15 Ιουλίου 2024, ενόψει του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων της Δευτέρας και την υπογράφουν η Ελλάδα, η Κύπρος, η Αυστρία, η Τσεχική Δημοκρατία, η Κροατία, η Ιταλία, η Σλοβενία και η Σλοβακία.

• Οι οκτώ χώρες αναφέρουν στην επιστολή ότι η σύρραξη στην Συρία συνεχίζεται εδώ και 13 χρόνια, «προκαλώντας πρωτοφανή ανθρώπινη δυστυχία» και οδηγώντας στη «μεγαλύτερη κρίση εκτοπισμού στον κόσμο», με αποτέλεσμα να καταγράφεται ρεκόρ συριακών προσφύγων στις γειτονικές χώρες και στην Ευρώπη.

Στην επιστολή επισημαίνεται ότι η τρέχουσα στρατηγική της ΕΕ χρονολογείται από το 2017 και ότι έκτοτε «η κατάσταση επί τόπου στη Συρία και γύρω από αυτήν έχει αλλάξει σημαντικά», καθώς το καθεστώς έχει ανακτήσει τον έλεγχο περίπου του 70% της χώρας και οι περιοχές εκτός του ελέγχου του έχουν επίσης εδραιωθεί. Καθώς οι ροές προσφύγων-μεταναστών συνεχίζονται από την Συρία, είτε από Σύριους είτε από άλλες εθνικότητες που χρησιμοποιούν τη χώρα ως βάση, έχει προκαλέσει σοβαρά ζητήματα στην ενσωμάτωση και την διευθέτηση των προσφυγικών ροών.

Στο ίδιο πλαίσιο όμως βρίσκεται και η Τουρκία, που αντιμετωπίζει σημαντικά προβλήματα στο εσωτερικό της χώρας από τους περισσότερους από 3,5 εκατομμύρια Σύριους που έχουν βρει καταφύγιο στη χώρα. Εν τω μεταξύ το αντιμεταναστευτικό κύμα έχει προκαλέσει ακόμα και συγκρούσεις σε περιοχές με που ζουν Σύριοι, ενώ ήταν κι ένα από τα κεντρικά ζητήματα στις τελευταίες εκλογές.

Για το λόγο αυτό, ο Τούρκος Πρόεδρος, εστιάζει το τελευταίο διάστημα σε μια συνάντηση με τον Σύρο ομόλογό του Μπασάρ Αλ-Άσαντ, ώστε να επιλυθούν οι διμερείς διαφορές, που προέκυψαν με την έναρξη του εμφυλίου πολέμου στην Συρία και την παρέμβαση της Τουρκίας υπέρ των αντικαθεστωτικών.

• Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, που επικαλούνται τουρκικά μέσα ενημέρωσης, επίκειται συνάντηση μεταξύ του Άσαντ και του Ερντογάν τον Αύγουστο στη Μόσχα, καθώς ο Ρώσος Πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν έχει αναλάβει το ρόλο του διαμεσολαβητή, μεταξύ των δυο χωρών.

Σε ότι αφορά την πολιτική της ΕΕ απέναντι στη συριακή κρίση, μια σειρά κυρώσεων ενάντια στο καθεστώς Άσαντ, είναι ο μεγαλύτερος αρνητικός παράγοντας για την επιστροφή των προσφύγων στις εστίες τους και όλα δείχνουν ότι η ΕΕ δεν έχει διάθεση να αλλάξει την πολιτική της. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την συνέχιση της παραμονής των προσφύγων στην Τουρκία, αλλά και την ενίσχυση των μεταναστευτικών ροών από την σπαρασσόμενη με εμφύλιο για 13 χρόνια Συρία.

Η Γενική Γραμματεία Δημοσίων Επενδύσεων και ΕΣΠΑ διοργανώνει εκδήλωση για τη νέα Στρατηγική Έξυπνης Εξειδίκευσης στο περίπτερο του Υπουργείου Ανάπτυξης & Επενδύσεων στη ΔΕΘ. Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 14 Σεπτεμβρίου και ώρα 18:30 έως 19:30.

Στην εκδήλωση θα μιλήσουν ο Γενικός Γραμματέας Δημοσίων Επενδύσεων και ΕΣΠΑ κ. Δημήτρης Σκάλκος, ο Γενικός Γραμματέας Έρευνας και Καινοτομίας κ. Αθανάσιος Κυριαζής, η Διευθύντρια του Γραφείου της Γενικής Γραμματέως Βιομηχανίας, κα Κατερίνα Οικονόμου, το στέλεχος της Γενικής Διεύθυνσης Περιφερειακής και Αστικής Πολιτικής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ. Κωνσταντίνος Νιάφας και ο Αναπλ. Καθηγητής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, κ. Άγγελος Τσακανίκας. Την εκδήλωση θα συντονίσει ο κ. Μιχάλης Γκούμας, Αν. Προϊστάμενος της Μονάδας Προγραμματισμού, Συντονισμού και Παρακολούθησης της Εθνικής Στρατηγικής Έξυπνης Εξειδίκευσης.
Η Στρατηγική Έξυπνης Εξειδίκευσης στοχεύει στην αύξηση της παραγωγής νέας γνώσης, τη διάχυση και την αποτελεσματική αξιοποίησή της, την ενσωμάτωση καινοτόμων μεθόδων παραγωγής και νέων τεχνολογιών στην οικονομία καθώς και στην εξωστρέφεια των ελληνικών επιχειρήσεων και τη συμμετοχή τους σε διεθνείς αλυσίδες αξίας.
Η Εθνική Στρατηγική Έξυπνης Εξειδίκευσης (ΕΣΕΕ) 2021-2027 εγκρίθηκε από τον Υπουργό Ανάπτυξης και Επενδύσεων κ. Άδωνι Γεωργιάδη ύστερα από θετική εισήγηση του Συμβουλίου Εθνικής Στρατηγικής Έξυπνης Εξειδίκευσης που συνεδρίασε υπό την προεδρία του Γενικού Γραμματέα Δημοσίων Επενδύσεων & ΕΣΠΑ στις 28 Ιουνίου 2022.
Το ενδεκαμελές Συμβούλιο Εθνικής Στρατηγικής Έξυπνης Εξειδίκευσης αποτελείται από αρμόδιους Γενικούς Γραμματείς, εκπρόσωπο της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδας (ΕΝΠΕ) και τρία πρόσωπα εγνωσμένου κύρους από τον ακαδημαϊκό και επιχειρηματικό χώρο.
Με την έγκριση της ΕΣΕΕ ολοκληρώνεται η φάση του σχεδιασμού και εκκινεί η φάση της υλοποίησης ώστε να επιτευχθεί η μετάβαση σε ένα νέο αναπτυξιακό πρότυπο κοινωνικά, οικονομικά και περιβαλλοντικά βιώσιμο.

Ανάλυση του ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΚΟΤΡΩΤΣΟΥ

Η πρώτη νέα ιδέα στρατηγικής του ΝΑΤΟ σε μια δεκαετία θα αναφέρει την Κίνα ως ανησυχία για πρώτη φορά, αλλά τα κράτη μέλη εξακολουθούν να διαφωνούν για το πώς να περιγράψουν τη χώρα με τον μεγαλύτερο στρατό στον κόσμο και τη σχέση της με Ρωσία, λένε διπλωμάτες του ΝΑΤΟ.

Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου εξέφρασε τη βεβαιότητα ότι το έγγραφο θα περιλαμβάνει «ισχυρή» γλώσσα για την Κίνα, αλλά είπε ότι οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται ενόψει της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στη Μαδρίτη στις 29-30 Ιουνίου.

Ο στρατηγικός αναπροσανατολισμός του ΝΑΤΟ, με την Ρωσία να ορίζεται αντί υποψήφιος «στρατηγικός εταίρος» ως «άμεση απειλή» και η επιχειρησιακή αναβάθμιση, με τις δυνάμεις άμεσης επέμβασης να περνούν από 40.000 στελέχη σήμερα σε 300.000 είναι ο στόχος που αναμένεται να επικυρωθεί. Τον προανάγγειλε ο Γενς Στόλτεμπεργκ, μιλώντας στους δημοσιογράφους χθες.

Όπως μεταδίδει το Reuters, το ΝΑΤΟ θα αυξήσει τον αριθμό των στρατευμάτων σε κατάσταση συναγερμού κατά περισσότερο από επταπλάσιο σε πάνω από 300.000, δήλωσε τη Δευτέρα ο γενικός γραμματέας του, καθώς οι σύμμαχοι ετοιμάζονται να υιοθετήσουν μια νέα στρατηγική που περιγράφει τη Μόσχα ως άμεση απειλή τέσσερις μήνες στον πόλεμο της Ουκρανίας.

Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο έχει πυροδοτήσει μια μεγάλη γεωπολιτική αλλαγή στη Δύση, ωθώντας τις κάποτε ουδέτερες χώρες Φινλανδία και Σουηδία να υποβάλουν αίτηση για ένταξη στο ΝΑΤΟ και την Ουκρανία για να εξασφαλίσουν το καθεστώς της υποψήφιας για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Όπως αναφέρει το K-Report, το πόκερ του Ερντογάν θα εξελιχθεί τα επόμενα 24ωρα. Μετά από πολυήμερες εντατικές διαπραγματεύσεις, ο Ερντογάν, ο Γ.Γ. του ΝΑΤΟ και οι ηγέτες Σουηδίας και Φινλανδίας θα έχουν σήμερα, παραμονή της Συνόδου Κορυφής, μια τετραμερή συνάντηση στην Μαδρίτη, για να βρεθεί φόρμουλα απεμπλοκής της Τουρκίας από την απειλή βέτο που διατύπωσε, με ανταλλάγματα που δεν έχουν ακόμη διευκρινιστεί. Ο Τούρκος Πρόεδρος ξεκινά για Μαδρίτη, αφ’ ενός έτοιμος να συμμετάσχει στην αναζήτηση συμβιβασμού και αφ’ ετέρου με δηλώσεις που τον εμφανίζουν αδιάλλακτο και ανυποχώρητο έναντι των δύο Σκανδιναβικών χωρών αλλά και έτοιμο να βάλει φωτιά στην Σύνοδο μεταφέροντας εκεί όλες τις αξιώσεις που τον τελευταίο καιρό σωρεύει έναντι της Ελλάδας.

Το παρασκήνιο

Όλα ίσως αποτυπωθούν σε δύο ραντεβού που ενδεχόμενα θα έχει ο Ερντογάν στην Μαδρίτη. (α) Ο Σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας Τζέικ Σάλλιβαν δήλωσε εδώ ότι ο Πρόεδρος Μπάιντεν ίσως ικανοποιήσει το από διετίας εκκρεμές αίτημα για μια συνάντηση με τον Τούρκο ομόλογό του- υπό την αυτονόητη προϋπόθεση πως θα καρποφορήσουν οι παρασκηνιακές προσπάθειες συμβιβασμού. (β) Μητσοτάκης και Ερντογάν θα βρεθούν για 48 ώρες στο ίδιο περιβάλλον, για πρώτη φορά από την έκρηξη Ερντογάν εναντίον του Έλληνα πρωθυπουργού και την δήλωση ότι δεν θα τον ξανασυναντήσει ποτέ. Από πολλές πλευρές καταβάλλεται προσπάθεια να οργανωθεί μια έστω σύντομη συνάντηση των δύο, ώστε να «σπάσει ο πάγος».

MR. SULLIVAN:  So, first, on the question of meeting with President Erdoğan, nothing is scheduled at the moment, but they may very well have the opportunity to see one another at the NATO Summit.  Let’s see how the next 24 hours unfold.

Από όλα αυτά προκύπτουν ερωτήματα σχετικά με την στάση που προτίθεται να κρατήσει ο Έλληνας πρωθυπουργός.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της Άννας Καραβοκύρη για το libre (εδώ), για την κρίσιμη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στη Μαδρίτη που θα διεξαχθεί αύριο και μεθαύριο αλλά προπαντός για μια ενδεχόμενη «σύγκρουση» με τον Ταγίπ Ερντογάν προετοιμάζεται πυρετωδώς ο πρωθυπουργός. Τα δεδομένα έχουν αλλάξει άρδην από την τελευταία φορά που οι δύο ηγέτες, Κυριάκος Μητσοτάκης και Ταγίπ Ερντογάν συναντήθηκαν στην Κωνσταντινούπολη τον περασμένο Μάρτιο. Το σκηνικό στη Μαδρίτη μυρίζει μπαρούτι από την κλιμακούμενη ένταση της Άγκυρας με τον Τούρκο πρόεδρο να απειλεί πως θα θέσει στη Σύνοδο θέμα «παράνομης κατοχής νησιών» από την Ελλάδα.

Προκύπτει, ωστόσο, ένα ζήτημα. Η Ελλάδα προσέρχεται με σαφή θέση υπέρ της ένταξης των σκανδιναβικών χωρών και αυτό εξηγείται απολύτως από την στρατηγική της άνευ αστερίσκων συμφωνίας της ελληνικής κυβέρνησης με τις κεντρικές αποφάσεις του ΝΑΤΟ και των ΗΠΑ. Όμως, η σύνοδος του ΝΑΤΟ είναι το καταλληλότερο forum να αναδειχθεί η τουρκική απειλή (μελους εναντίον μέλους) και η αμφισβήτηση της κυριαρχίας στα νησιά του Αιγαίου. Ο πρωθυπουργός έχει υλοποιήσει με επιμέλεια έως σήμερα την στρατηγική της διεθνοποίησης της τουρκικής απειλής, το έπραξε τόσο κατά την ομιλία του στο Κογκρέσο, το επανέλαβε -και με σημαντικά αποτελέσματα- στο πρόσφατο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Στην Μαδρίτη, όμως, η κυβέρνηση δηλώνει πως δεν πηγαίνει με “λυμένο το ζωνάρι” και εφόσον προκληθεί θα απαντήσει.

Γ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ: Όπως κάνουμε πάντοτε σε όλα τα fora, η Ελλάδα ψύχραιμα, τεκμηριωμένα, αποφασιστικά, με επιχειρήματα που βασίζονται στο Διεθνές Δίκαιο, αποδομεί κάθε παράλογο, ανιστόρητο και έωλο τουρκικό ισχυρισμό. Στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ δεν πηγαίνουμε «με το ζωνάρι λυμένο για καυγά», αλλά δεν υπάρχει περίπτωση ν’ αφήσουμε αναπάντητη και την οποιαδήποτε πρόκληση. Η χώρα πηγαίνει στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ για να έχει μια δημιουργική συμβολή στην ατζέντα των θεμάτων της Συμμαχίας, με σαφή και καθαρή θέση υπέρ της ένταξης της Σουηδίας και της Φινλανδίας. Ταυτόχρονα, όμως, ανυποχώρητη σε ό,τι αφορά στην εθνική μας κυριαρχία, τα εθνικά μας δικαιώματα, ανυποχώρητη σε ό,τι αφορά κάθε πρόκληση, κάθε κατασκευή που δεν μπορεί να σταθεί με τίποτα απέναντι στις Διεθνείς Συνθήκες και στο Διεθνές Δίκαιο.

Γιατί, όμως, μόνο εφόσον προκληθεί; Στο πλαίσιο της διεθνοποίησης της τουρκικής επιθετικότητας, και αφού το έπραξε ήδη στην Ουάσιγκτον και τις Βρυξέλλες, θα ανέμενε κανείς να κάνει το ίδιο και στο πλέον “προνομιακό” πεδίο της Συνόδου Κορυφής του βορειοατλαντικού συμφώνου. Ιδιαίτερα μετά τις τελευταίες απαράδεκτες δηλώσεις του Γενς Στόλτενμπεργκ που δρά προκλητικά ως “όργανο” της Άγκυρας, κάτι που επικρίθηκε από όλα τα κόμματα της αντιπολίτευσης, τον πρώην πρόεδρο της Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλου (ο οποίος με την ομιλία του στη Σαμοθράκη πρόσφερε πλήρη νομική επιχειρηματολογία), και τον υπουργό Εξωτερικών της κυβέρνησης του Κώστα Καραμανλή και “πρύτανη” της ελληνικής διπλωματίας Πέτρο Μολυβιάτη (άρθρο στην Καθημερινή).

Εάν ο Ερντογάν δεν κάνει το βήμα πρόκληση που προεξοφλούν οι δηλώσεις αξιωματούχων της ‘Αγκυρας και φαίνεται να επιβάλει η εσωτερική πολιτική (προεκλογική) κατάσταση, και περιοριστεί σε ένα παζάρι παρασκηνίου με άγνωστα και πιθανώς δυσμενή για εμάς αποτελέσματα, ίσως θα ήταν άστοχο εάν ο πρωθυπουργός δεν διεθνοποιήσει για ακόμα μία φορά το φάσμα των τουρκικών απειλών. Όχι γιατί είναι εύκολο να υπάρξει στην Μαδρίτη κείμενο καταδίκης της Τουρκίας ισοδύναμο με αυτό του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου αλλά διότι μια ελληνική “σιωπή” μπορεί να εκληφθεί ως αδυναμία. Η νέα στρατηγική του ΝΑΤΟ, άλλωστε, προσφέρει στον πρωθυπουργό την ευκαιρία να θέσει επιφυλάξεις ως προς το με ποιόν τρόπο θα διαφυλαχθεί η σταθερότητα στη νοτιοανατολική του πτέρυγα.

του ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΚΟΤΡΩΤΣΟΥ

Οι συζητήσεις για εναλλακτική διαδρομή μέσω της Αιγύπτου, η αλλαγή πολιτικής φρουράς στο Ισραήλ με τον Νετανιάχου -ο οποίος ήταν ένθερμος υποστηρικτής της κατασκευής του αγωγού-, σε συνδυασμό με το γεγονός πως στο Στέϊτ Ντιπάρτμεντ δεν βρίσκεται πια ο Μάϊκ Πομπέο (κατά ορισμένους πολιτικός που εκπροσωπούσε τα συμφέροντα των πολυεθνικών), ο επαναπροσδιορισμός της στάσης της Ουάσιγκτον έναντι της Άγκυρας για γεωπολιτικούς λόγους, η σιωπηλή προσέγγιση του Ερντογάν με τον Χέρτζογκ εξαιτίας της πολιτικής συγκυρίας στην Ιερουσαλήμ, ήταν επίσης ίχνη μιας κυοφορούμενης αλλαγής.

Στο μπρίφινγκ των πολιτικών συντακτών η δημοσιογράφος του Ant1 (και του libre) Στεφανία Μουρελάτου έθεσε ένα πολύ ενδιαφέρον ερώτημα στον κυβερνητικό εκπρόσωπο Γιάννη Οικονόμου και εισέπραξε μια απάντηση που εύλογα δημιουργεί ερωτηματικά.

ΣΤ. ΜΟΥΡΕΛΑΤΟΥ: Επειδή παλαιότερα είχε υποστηριχθεί μια όδευση που θα παρέκαμπτε την Κύπρο και θα κατέβαινε από Αίγυπτο και από εκεί θα ανέβαινε πάνω σε εμάς. Υπήρξαν πολύ έντονες αντιδράσεις. Μάλιστα, από την Κύπρο, θεωρείται ότι ήταν και ένα unfair της ελληνικής Κυβέρνησης, που μετά, βεβαίως, αυτή η πληροφορία, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, δεν ευσταθούσε. Όταν λέτε «εναλλακτικές οδεύσεις» τι εννοείτε;

Γ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ: Σας είπα ότι εξετάζονται όλοι εκείνοι οι αγωγοί που από άποψη τεχνική και οικονομική θα μπορούν να είναι συμφέροντες. Και η Κύπρος έχει τις δικές της εναλλακτικές συμφωνίες. Σε κάθε περίπτωση, η χώρα μας στηρίζει και τον ευρωπαϊκό διασυνδετήριο αγωγό, έργο που αφορά την κατασκευή υποθαλάσσιου καλωδίου που θα συνδέει τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ και τον αντίστοιχο αγωγό EuroAfrica. Συμφωνία την οποία έχει υπογράψει και η Κύπρος με την Αίγυπτο.

Στις 2 Ιανουαρίου 2020, μόλις δύο χρόνια πριν, οι Κυριάκος Μητσοτάκης, Μπέντζαμιν Νετανιάχου, Νίκος Αναστασιάδης υπέγραψαν στο Ζάππειο την συμφωνία για την κατασκευή του EastMed. Μια ημέρα που χαρακτηρίστηκε “ιστορική” από την κυβέρνηση και τα εγχώρια μέσα ενημέρωσης. Εκεί ο πρωθυπουργός επιχειρηματολόγησε ενθέρμως για τις γεωπολιτικές διαστάσεις του αγωγού. Εστίασε, δε, και στην χρησιμότητα και οικονομική βιωσιμότητα του έργου.

“…ο νέος αυτός αγωγός είναι τεχνικά υλοποιήσιμος και είναι εμπορικά ανταγωνιστικότερος σε σχέση με άλλες επιλογές. Αυτό το αποδεικνύει μια σημαντική συμφωνία που υπογράφηκε ήδη σήμερα ανάμεσα στη ΔΕΠΑ και στην Energean για τη μεταφορά 2 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων αερίου μέσω του EastMed. Θυμίζω ότι η συνολική δυναμικότητα του αγωγού είναι 10 δισεκατομμύρια bcm. Και η συμφωνία του θα αναδειχθεί ακόμη περισσότερο, όταν η υπογραφεί και από την Ιταλία, κάτι το οποίο είμαι σίγουρος ότι θα γίνει πολύ σύντομα. Χαιρετίζω τη δήλωση στήριξης του έργου από τον Ιταλό Υπουργό Οικονομικής Ανάπτυξης, αρμόδιο για θέματα ενέργειας.“

Και συνέχισε: “Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα τα οφέλη είναι πολλά. Προκύπτουν τόσο από τα έσοδα της παραγωγής, μεταφοράς και διανομής αερίου σε νέες περιοχές, όσο και από τη μείωση των τιμών στην τελική αγορά. Ο αγωγός αυτός προσβλέπουμε ότι θα μπορεί στο μέλλον να μεταφέρει και τους ενεργειακούς πόρους που ελπίζουμε να βρούμε νότια της Κύπρου, αλλά και στο Ιόνιο στην αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και έχει ακόμα μεγάλη σημασία το γεγονός ότι ο αγωγός αυτός θα τροφοδοτεί με φυσικό αέριο περιοχές της χώρας που δεν έχουν ακόμη πρόσβαση στο εθνικό δίκτυο, όπως η Κρήτη, η Πελοπόννησος και η Δυτική Ελλάδα...Ο EastMed, λοιπόν, δεν είναι απλώς ένας αγωγός ενέργειας και οικονομικής προόδου, αλλά ένας αγωγός ειρήνης και συνεργασίας των λαών της περιοχής. Και αυτό είναι μια χαρμόσυνη είδηση στην αρχή μιας χρονιάς που εύχομαι σε όλους να φέρει υγεία, χαρά και προκοπή.“

Για την Ελλάδα, λοιπόν, και προφανώς και για την Κύπρο και το Ισραήλ, δύο χρόνια πριν η κατασκευή του EastMed ήταν, πέραν όλων των άλλων, ένα τεχνικά υλοποιήσιμο και οικονομικά βιώσιμο έργο. Διέθετε, άλλωστε, το “πράσινο φως” και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (αγορά υποδοχής του φυσικού αερίου), αλλά και των μεγάλων πολυεθνικών. Μπορεί, βεβαίως, να ισχυριστεί κανείς πως τα ενεργειακά δεδομένα έχουν αλλάξει. Με την παρούσα ενεργειακή κρίση παγκοσμίως, έχουν αλλάξει, όμως, επί τα χείρω ή επί τα βελτίω;

Σε όλα τα παραπάνω που είπε ο πρωθυπουργός, δύο χρόνια πριν, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος παρουσίασε, χθες, μια διαφορετική εκδοχή:

“Η Κυβέρνηση, από την πρώτη στιγμή, έχει στηρίξει το εγχείρημα του EastMed. Ταυτόχρονα, όμως, έχει στηρίξει και στηρίζει μια σειρά από εναλλακτικές οδεύσεις, οι οποίες ενδεχομένως είναι οικονομικά και τεχνολογικά πολύ πιο βιώσιμες και τεχνικά εφικτές. Η Κυβέρνηση δεν είναι αυτή που αποφασίζει ποια λύση είναι οικονομικά και τεχνικά εφικτή. Αυτό το αποφασίζει η αγορά. Σε κάθε περίπτωση, όμως, αυτό που έχει σημασία είναι ότι η χώρα μας δεν είναι παραγωγός. H χώρα μας είναι ένας ισχυρός διαμετακομιστικός κόμβος, ρόλο που θα τον έχει, ανεξαρτήτως του ποια διαδικασία όδευσης θα επιλεγεί.”

Προκύπτουν εύλογα τα ερωτήματα: έχει αποφασίσει η…αγορά πως δεν είναι πια οικονομικά και τεχνικά εφικτή η κατασκευή του EastMed; Πότε ακριβώς συνέβη κάτι τέτοιο; Πότε, δηλαδή, αξιολογήθηκε και από ποιούς ότι αυτό που ήταν τεχνικά εφικτό πριν δύο χρόνια (και μετά) έχει πάψει να είναι; Κι αν δεν είναι πια οικονομικά εφικτό εν μέσω παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης που εκτοξεύει την ζήτηση γιατί οι πολυεθνικές συνεχίζουν να κάνουν έρευνες και γεωτρήσεις στα “οικόπεδα” της Κύπρου, του Ισραήλ και της Αιγύπτου; Γιατί, μόλις πρόσφατα, η ExxonMobil, η Total κ.ά ενδιαφέρθηκαν για αξιοποίηση και άλλων θαλάσσιων περιοχών στην κυπριακή ΑΟΖ; Υπάρχει κάποια νεώτερη μελέτη που επιβεβαιώνει πως έχει αρθεί η οικονομική βιωσιμότητα του έργου που διαφημιζόταν πριν δύο χρόνια (και μετά) από δύο πρωθυπουργούς και έναν πρόεδρο και στηριζόταν στρατηγικά από τις Βρυξέλλες;

Επιπροσθέτως, αξίζει να σημειωθεί πως οι εταιρείες που εμπλέκονται στην κατασκευή του αγωγού αναφέρουν πως συνεχίζουν το project (;;;).

Σύμφωνα με σχετικές διαρροές “οι ΔΕΠΑ και Edison, συνεχίζουν κανονικά τις τεχνικές εργασίες και άλλες διαδικασίες που οδηγούν στην ωρίμανση του project, το οποίο σχεδιάστηκε προκειμένου να διαφοροποιήσει τις πηγές ενεργειακού εφοδιασμού της Ευρώπης. Υπενθυμίζεται ότι το project έχει ενταχθεί και στα έργα PCI της Ε.Ε. με αποτέλεσμα τη χρηματοδότηση σειρά μελετών.”

Μήπως,λοιπόν, όλα αυτά υποκύπτουν μόνο στην λογική του non paper του Στέϊτ Ντιπάρτμεντ που επικαλείται: α. περιβαλλοντικούς λόγους, β. οικονομική βιωσιμότητα του έργου, γ. πηγή εντάσεων στην περιοχή;

Διότι η κατασκευή του EastMed αποτελεί κωρωνίδα της γεωπολιτικής στρατηγικής -όχι μόνο της Ελλάδας- κατά την τελευταία 10αετία (από την κυβέρνηση Παπανδρέου και εντεύθεν όλες οι κυβερνήσεις επέμειναν και ενίσχυσαν την προοπτική του έργου). Και ως τέτοια δεν μπορεί να εγκαταλείπεται από την Αθήνα με την ευκολία που υποδηλώνει η δήλωση του κυβερνητικού εκπροσώπου περί “εναλλακτικών οδεύσεων”.

Είναι σαφές πως οι δύο από τους τρεις λόγους στο αμερικανικό non paper υφίστανται -εφόσον όντως υφίστανται- εδώ και καιρό. Όντως, υπήρξαν κατά καιρούς αμφιβολίες και επιφυλάξεις για την βιωσιμότητα ενός τέτοιου αγωγού, επιχείρημα το οποίο αξιοποίησε και η Τουρκία που προτείνει τα τελευταία χρόνια την δική της “εναλλακτική όδευση” μέσα από τα εδάφη της και σε συνεργασία με το Ισραήλ. Ως εκ τούτου δεν ανακαλύφθηκαν τώρα.

Εκείνο που προφανώς θα έπρεπε να μας ανησυχεί είναι ο τρίτος λόγος που επικαλείται η αμερικανική διπλωματία, ήτοι το ό,τι ο αγωγός ίσως αποτελεί “πηγή εντάσεων” στη νοτιοανατολική Μεσόγειο. Κάτι τέτοιο, όμως, για να το πούμε απλά, ταυτίζεται με τις τουρκικές επιδιώξεις και τις απειλές πως τίποτε δεν μπορεί να συμβεί στην ΑΟΖ της Κύπρου χωρίς τη συναίνεση του Ταγίπ Ερντογάν. Είτε ως στοιχείο εκβιαστικής επίλυσης(;) του Κυπριακού προς συγκεκριμένη κατεύθυνση, είτε δια της έμμεσης αποδοχής του τουρκολιβυκού συμφώνου.

Προκαλεί, ωστόσο, απορία πως αυτό που Μητσοτάκης, Νετανιάχου, Αναστασιάδης με την συνυπογραφή Πομπέο θεωρούσαν πως εδραιώνει την ασφάλεια και την ειρήνη στην περιοχή μετατρέπεται τώρα για τις ΗΠΑ σε εστία εντάσεων!

Για να είμαστε σαφείς:

Από την στιγμή που τα συμφέροντα των ΗΠΑ οδηγούνται στην θέση ότι το σχέδιο του EastMed “παροπλίζεται” επειδή αλλάζουν οι γεωπολιτικές προτεραιότητες στην ευρύτερη περιοχή (από το Ουκρανικό μέχρι τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική), η Ελλάδα μπορεί να κάνει ελάχιστα πράγματα. Και η Κύπρος (σημειώστε την παραίτηση του Νίκου Χριστοδουλίδη από το υπουργείο Εξωτερικών ως έχουσα πιθανώς και μια μικρή αλλά διόλου αμελητέα σύνδεση με αυτές τις εξελίξεις) ακόμα λιγότερα.

Η ελληνική διπλωματία, ωστόσο, οφείλει να προβληματιστεί σχετικά με το εάν είχε προβλέψει την εξέλιξη και εάν, τελικώς, ήταν ορθή επιλογή να αναγάγει σε “ιστορική” μια συμφωνία, όταν η αξία των υπογραφών Μητσοτάκη, Νετανιάχου και Αναστασιάδη άρχισε, ως φαίνεται, να εκπίπτει πριν καλά καλά στεγνώσει η μελάνη στο έγγραφο του Ζαππείου.

Οφείλει ακόμα να προβληματιστεί εάν έλαβε όσα έπρεπε και μπορούσε να λάβει από την ελληνοαμερικανική συμφωνία υπό το φως ότι ο EastMed (λυδία λίθος επί μια δεκαετία της στρατηγικής της χώρας στην περιοχή της νοτιοανατολικής Μεσογείου) θα κατέληγε μια ανενεργός επιδίωξη.

Επειδή, όμως, καμία αξία έχει να κλαίει κανείς πάνω από την καρδάρα με το χυμένο γάλα, η εξέλιξη πρέπει να προκαλέσει άμεσα τον επαναπροσδιορισμό της ελληνικής στρατηγικής. Είναι σαφές πως η διοίκηση Μπάϊντεν δεν επιθυμεί να απομονώσει την Τουρκία όπως σκιαγραφούσαν οι δηλώσεις, διαρροές και αναλύσεις στην Αθήνα. Ακόμα και την ώρα που το καθεστώς Ερντογάν εμφανίζει σημάδια κατάρρευσης ως προς την τουρκική οικονομία και τις πολιτικές πιέσεις που δέχεται στο εσωτερικό της χώρας του ο Τούρκος πρόεδρος, η Άγκυρα παραμένει ένας ισχυρός παίκτης στην περιοχή στα μάτια των συμμάχων μας.

Η απουσία του γεωπολιτικού ίχνους του EastMed από την εθνική στρατηγική οδηγεί εκ των πραγμάτων στην ανάγκη για μια νέα εθνική στρατηγική. Η Αθήνα οφείλει να διεκδικήσει άμεσα “αντίβαρα” σε αυτή την δυσμενή για τα δικά μας συμφέροντα εξέλιξη. Ακόμα κι αν αρκετοί στην Ελλάδα δεν πίστευαν πως αυτό το φιλόδοξο σχέδιο θα ολοκληρωνόταν αποτέλεσε κλειδί στην περιφερειακή πολιτική της χώρας.

Πρέπει να αναζητηθεί ένα νέο κλειδί. Η αναβάθμιση της συνεργασίας με τις ΗΠΑ πρέπει να αποκτήσει πρόσθετη αξία και για να συμβεί κάτι τέτοιο πρέπει να την επιδιώξουμε. Η σιωπηρή αποδοχή του ναυαγίου του EastMed και ο συμβιβασμός με τα εναλλακτικά δίκτυα ή το γεγονός -δεν πρέπει να το υποτιμά κανείς- πως η Ελλάδα θα γίνει διαμετακομιστικός κόμβος δεν επαρκούν. Η δε επαναβεβαίωση εκ μέρους των ΗΠΑ της συμμαχίας “3+1”, αλλά χωρίς τον EastMed που έδρασε για αρκετά χρόνια ως σημείο συνοχής, πρέπει να αποκτήσει πρακτικό αντίκρυσμα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ: EastMed: Το non paper του Στέιτ Ντιπάρτμεντ έφερε αμηχανία σε Αθήνα και Λευκωσία – Βήματα πίσω και από την Κομισιόν

Υ.Γ Στη δήλωση του εκπροσώπου του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, αναφέρονται τα εξής:

Σε μια εποχή που η ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης είναι -περισσότερο από ποτέ- ζήτημα εθνικής ασφάλειας, δεσμευόμαστε να εμβαθύνουμε τις περιφερειακές μας σχέσεις και να προωθήσουμε τεχνολογίες καθαρής ενέργειας.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίζουν να υποστηρίζουν σθεναρά τις περιφερειακές προσπάθειες που ενισχύουν και προάγουν τη συνεργασία και την περιφερειακή σταθερότητα, συμπεριλαμβανομένου του μηχανισμού 3+1 στον οποίο συμμετέχουν η Κυπριακή Δημοκρατία (ROC), η Ελλάδα, το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες.

Παραμένουμε προσηλωμένοι στη φυσική διασύνδεση της ενέργειας της Ανατολικής Μεσογείου με την Ευρώπη.

Μεταθέτουμε το ενδιαφέρον στις διασυνδέσεις ηλεκτρικής ενέργειας που μπορούν να υποστηρίξουν τόσο το φυσικό αέριο όσο και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Υποστηρίζουμε έργα όπως η σχεδιαζόμενη διασύνδεση EuroAfrica από την Αίγυπτο προς την Κρήτη και την ηπειρωτική Ελλάδα, και την προτεινόμενη διασύνδεση EuroAsia για τη σύνδεση των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας του Ισραήλ, της Κύπρου και της Ευρώπης.

Τέτοια έργα όχι μόνο θα συνδέουν ζωτικής σημασίας αγορές ενέργειας, αλλά θα βοηθούν επίσης στην προετοιμασία της περιοχής για τη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια.

του ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΚΟΤΡΩΤΣΟΥ

Ως προς το δεύτερο, η τοποθέτηση του Τούρκου προέδρου στην κοινή συνέντευξη Τύπου με τον “πρόεδρο” του ψευδοκράτους Ερσίν Τατάρ δεν αφήνει κανένα περιθώριο ελπίδας.

“Υπάρχουν ήδη δυο ξεχωριστοί λαοί στην Κύπρο και δύο ξεχωριστά κράτη.Η βάση της λύσης στην οποία οι δύο λαοί μπορούν να ζήσουν δίπλα-δίπλα με ειρήνη, ευημερία καια σφάλεια πρέπει να βασίζεται στη διακυβέρνηση της νήσου. Σε αυτό το σημείο, πιστεύουμε ότι η έναρξη διαπραγματεύσεων στη βάση της επιλογής της ομοσπονδίας θα ήταν χάσιμο χρόνου”. Σαφέστερο δεν γίνεται. Διχοτόμηση.

Ο Ερντογάν κλείνει κάθε δίαυλο επικοινωνίας με την ΕΕ και τις ΗΠΑ. Καθυβρίζει τον Εμανουέλ Μακρόν αφού προηγουμένως είχε εκθέσει ανεπανόρθωτα την διαμεσολαβητική προσπάθεια της Άγκελα Μέρκελ. Προκαλεί την Ουάσιγκτον να του επιβάλλει κυρώσεις για τους s400. Εμπλέκεται σε περιφερειακές συγκρούσεις από την Συρία και τη Λιβύη έως το Ναγκόρνο Καραμπάχ. Παραβιάζει από τον Ιούλιο κυριαρχία και κυριαρχικά δικαίωματα κρατών -μελών της ΕΕ (Ελλάδα, Κύπρος) και απειλεί με πολεμική σύγκρουση.

Θα ήταν εξωφενικό να πιστεύει κανείς πως υπό αυτές τις συνθήκες είναι δυνατό (και επωφελές) να καθίσουν στο τραπέζι των συνομιλιών οι διπλωματικές ομάδες των διερευνητικών επαφών. Θα ήταν αφελές να πιστεύει κανείς πως μπορεί να αποδώσει ακόμα και η υποκρύπτουσα πολλές παγίδες για τα εθνικά μας συμφέροντα περιφερειακή διάσκεψη που προωθούσε μέχρι πρότινος ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ.

Το επόμενο διάστημα θα αποδειχθεί κρίσιμο για τα χρόνια που έρχονται. Ιδιαίτερα οι επόμενοι τρεις μήνες μετά τις αμερικανικές προεδρικές εκλογές, όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα. Ας μην ξεχνούμε πως ακόμα κι αν νικήσει ο Τζο Μπάϊντεν, μέχρι τις 20 Ιανουαρίου στον Λευκό Οίκο θα βρίσκεται ο Ντόναλντ Τραμπ και ίσως ο Τούρκος πρόεδρος επιδιώξει να “κλείσει λογαριασμούς” εκμεταλλευόμενος το κενό ηγεσίας και την στενή σχέση του (πολιτική και ίσως και επιχειρηματική) με τον σημερινό πρόεδρο των ΗΠΑ.

Από την άλλη, οι ευρωπαίοι ηγέτες μπορεί να συντάχθηκαν στο πλευρό του υβριζόμενου -από τον Τούρκο πρόεδρο– Εμανουέλ Μακρόν, δεν δείχνουν, όμως, τη διάθεση να προβούν σε καταλυτικές κινήσεις και να επιβάλλουν κυρώσεις στην Τουρκία. Ακόμα, δε, περισσότερο να διακόψουν όλα τα στρατιωτικά-εξοπλιστικά προγράμματα που υλοποιούν με την Τουρκία. Στο νεοοθωμανικό ερντογανικό παραλήρημα η Ευρώπη εμφανίζεται απρόθυμη να πράξει τα δέοντα.

Όλα αυτά εγκυμονούν μείζονες κινδύνους. Η ελληνική κυβέρνηση αξιοποιεί βεβαίως –και πολύ καλά κάνει– κάθε πιθανή διεθνή στρατηγική (ΕΕ,ΗΠΑ), ή τακτική (Ρωσία) συμμαχία, τίθεται εν αμφιβόλω, ωστόσο, εάν αυτό είναι επαρκές και οδηγήσει σε αποτελέσματα.

Ας μην υποτιμούμε πως οι κυρώσεις και το εμπάργκο όπλων δεν προχωρούν, ο δε Σεργκέϊ Λαβρώφ, αναμφίβολα υποβοηθητικός ως προς το θέμα των 12 μιλίων, έβαλε πλαγίως τις παραμέτρους της “κοινής λογικής” και των “γεωγραφικών ιδιαιτεροτήτων”.

Η Ελλάδα έχει όλα τα δίκια και το Διεθνές Δίκαιο με το μέρος της, σύμμαχοι και εταίροι, όμως, δεν ανταποκρίνονται στον συστημικό κίνδυνο που δημιουργεί πλέον η παρουσία του Ερντογάν στο ευρύτερο γεωπολιτικό μας περιβάλλον.

Ο Τούρκος πρόεδρος λαμβάνει δυστυχώς μηνύματα αδυναμίας από την ΕΕ, τις ΗΠΑ αλλά και από την Αθήνα και τα μεταφράζει κατά τρόπο που να υποστηρίζουν την παραβατικότητά του. Επειδή αντιλαμβάνεται μόνο την ισχύ και επειδή δεν εισπράττει τέτοια μηνύματα θεωρεί πως μπορεί να κλιμακώσει την ένταση. Στόχος του ήταν πάντοτε να δημιουργεί μικρά αλλά αθροιστικά σημαντικά τετελεσμένα. Αυτή ήταν πάντοτε η στρατηγική της Τουρκίας. Από το 1974 μέχρι σήμερα, παρά τις όποιες προσπάθειες διευθέτησης της ελληνοτουρκικής διαφοράς, τις διαμεσολαβητικές προσπάθειες, τις διερευνητικές επαφές και άλλα, η Άγκυρα έχει κατορθώσει να διευρύνει το πλαίσιο των διεκδικήσεών της και αρκετές από αυτές να εκλαμβάνονται ως λογικές από τους εταίρους και τους συμμάχους μας.

Οι τελευταίες εκφορές ελληνικής αμφισημίας με την “κόκκινη γραμμή” στα 6 μίλια στη θάλασσα και στα 10 μίλια στον αέρα μπορεί να αποτελέσουν έναυσμα για ένα ακόμα βήμα παραβατικότητας. Η παρουσία τουρκικού γεωτρύπανου εντός του ορίου των 12 μιλίων νοτίως της Κρήτης, για παράδειγμα, πρέπει να θεωρείται αρκετά πιθανή. Τι θα πράξουμε;

Εν κατακλείδι, ζούμε αυτή την περίοδο το τέλος της εθνικής στρατηγικής έναντι της Τουρκίας που υλοποιούν όλες οι ελληνικές κυβερνήσεις τα τελευταία 30 χρόνια. Η αυλαία της ευρωπαϊκής προοπτικής της Τουρκίας έχει πέσει οριστικά και οι συσχετισμοί στην ΕΕ είναι προβληματικοί, αν όχι αρνητικοί.

Είναι αναγκαία με όρους εθνικής επιβίωσης η εκπόνηση νέας στρατηγικής. Διπλωματικής προς το διεθνές περιβάλλον και την Τουρκία, αποτρεπτικής με την ενίσχυση των ενόπλων δυνάμεων, και εσωτερικής ως προς την ενημέρωση της κοινής γνώμης και τη συναίσθηση των πραγματικών κινδύνων. Το δημοσκοπικό εύρημα (ενίοτε χειραγωγούμενο) ότι η πλειονότητα των πολιτών δεν επιθυμεί στρατιωτική εμπλοκή είναι μεν σαφές αλλά, από την άλλη, δεν μπορεί να αξιοποιείται από ορισμένους για να μιλούν για “εθνικισμούς”, ή να διατάσσουν εσαεί υποχωρητικότητα.

Όλα αυτά υπερβαινουν την θητεία και τις αντοχές μιας μόνο κυβέρνησης, όσο ικανή κι αν είναι αυτή. Απαιτείται σύμπνοια και συναίνεση. Ας το καταλάβουν αυτό οι έχοντες την πρωτοβουλία των κινήσεων.