Συγκεκριμένα, σχετικά με τη δήλωση του εκπροσώπου του Στέιτ Ντιπάρτμεντ των ΗΠΑ ότι επιτεύχθηκε συμφωνία κατάπαυσης του πυρός μεταξύ της Τουρκίας και των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF), τις οποίες η Τουρκία συνδέει με την τρομοκρατία και την κουρδική οργάνωση ΡΚΚ, οι ίδιες πηγές ανέφεραν ότι «ως Τουρκία, δεν έχουμε συνομιλίες με καμία τρομοκρατική οργάνωση. Πιστεύουμε ότι υπάρχει μία γλωσσική παραδρομή όσον αφορά τη δήλωση που έγινε».

Η τοποθέτηση αυτή του τουρκικού υπουργείου Άμυνας δεν αποκλείει ωστόσο το ενδεχόμενο να συμφωνήθηκε η προσωρινή κατάπαυση του πυρός στην περιοχή του Μανμπίτζ, από τον ελεγχόμενο από την Τουρκία Συριακό Εθνικό Στρατό, που διεξάγει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά των Κούρδων, μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ στη Συρία.

Κατά τη συνήθη πρακτική, την εβδομαδιαία ενημέρωση του Τύπου από τον εκπρόσωπο του τουρκικού υπουργείου Άμυνας, αρχιπλοίαρχο Ζεκί Άκτουρκ, ακολουθούν ρεπορτάζ που αποδίδονται σε απαντήσεις «πηγών» σε δημοσιογραφικές ερωτήσεις στο πλαίσιο της ίδιας ενημέρωσης.

Στη σημερινή τακτική εβδομαδιαία ενημέρωση των αμυντικών συντακτών, ο εκπρόσωπος του τουρκικού υπουργείου Άμυνας υποστήριξε ότι «η τρέχουσα κατάσταση και όλες οι εξελίξεις στη Συρία, όπου έχει ξεκινήσει μια νέα εποχή, παρακολουθούνται στενά και οι προσπάθειες για να εξασφαλιστεί η εθελοντική, ασφαλής και αξιοπρεπής επιστροφή των Σύριων συνεχίζονται».

Στο πλαίσιο αυτό, ο αρχιπλοίαρχος Άκτουρκ τόνισε ότι η Τουρκία υποστηρίζει την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Συρίας, προτεραιότητά της είναι η εξάλειψη του PKK, συνεχίζει να λαμβάνει προληπτικά μέτρα κατά της τρομοκρατίας και συνεργάζεται για τον σκοπό αυτό με τη νέα συριακή κυβέρνηση.

«Η έκθεση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα το 2023 δεν εμφάνισε καμία πρόοδο στο μέτωπο της προστασίας των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Αντιθέτως, η κυβέρνηση των ΗΠΑ εκφράζει προβληματισμό για μια σειρά από σημαντικά ζητήματα που είχε αναδείξει και το πρόσφατο ψήφισμά – ράπισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για το Κράτος Δικαίου στην Ελλάδα. Ενδεικτικά, αναφέρεται στη «σκληρή, απάνθρωπη ή ταπεινωτική μεταχείριση» μεταναστών και κρατουμένων, σε στοχευμένη βία σε βάρος φυλετικών ή εθνοτικών μειονοτήτων και σε και εγκλήματα που περιλαμβάνουν βία ή απειλές βίας σε βάρος μελών της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας».

Η ανακοίνωση του ΣΥΡΙΖΑ αναφέρει επίσης ότι «σε σχέση με το σκάνδαλο των υποκλοπών, η έκθεση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ εκθέτει την κυβέρνηση Μητσοτάκη. Υιοθετεί τις αναφορές της αντιπολίτευσης και των διεθνών ΜΜΕ που υποστήριξαν ότι το μοτίβο των αποδεικτικών στοιχείων εμπλέκει τις ελληνικές αρχές στη χρήση του Predator. Εστιάζει δε στα ευρήματα της Αρχής Προστασίας Δεδομένων που κατέδειξαν ότι τουλάχιστον 92 Έλληνες πολίτες έχουν πέσει θύματα του κακόβουλου λογισμικού. Κάνει δε ειδική μνεία στην έκθεση των Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα και στις ανησυχίες τους αφενός για τις παρακολουθήσεις δημοσιογράφων στην Ελλάδα και αφετέρου για τον κυβερνητικό έλεγχο στα Μέσα Ενημέρωσης».

Τέλος, σύμφωνα με την ανακοίνωση του ΣΥΡΙΖΑ, «μόνον απαρατήρητες δεν περνούν οι επισημάνσεις του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για τη διαφθορά κρατικών αξιωματούχων και δημοσίων λειτουργών και για το πως οι καταδικασμένοι επίορκοι αποφεύγουν τη φυλάκιση.

Η έκθεση του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών για το καθεστώς των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στην Ελλάδα είναι ένα ακόμη ράπισμα για την Κυβέρνηση Μητσοτάκη. Επιβεβαιώνει δε πλήρως τις ανησυχίες που έχουν εκφράσει ήδη άλλοι διεθνείς οργανισμοί για την κατάσταση του Κράτους Δικαίου στην Ελλάδα.

Ο ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία θλίβεται που μια έκθεση με τόσο μεγάλη διεθνή απήχηση εμπεριέχει τόσες πολλές αρνητικές αναφορές για τη χώρα μας. Ωστόσο, τα προβλήματα πλέον δεν μπορούν να κρυφτούν και οι εξωραϊσμοί του μιντιακού συστήματος Μητσοτάκη δεν έχουν πλέον καμία απολύτως ισχύ».

H ανακοίνωση καταλήγει με τη φράση: «Για όσους δεν το έχουν ακόμη αντιληφθεί, αυτό που διακυβεύεται στις εκλογές της 9ης Ιουνίου είναι η ποιότητα της Δημοκρατίας μας και η διεθνής θέση της χώρας».

Στέιτ Ντιπάρτμεντ: Έκθεση με κριτική για τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Ελλάδα- Πού επικεντρώνει

Σε έκθεση 46 σελίδων που ξεπερνά τις 10.000 λέξεις το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αναφέρεται εκτενώς στην κατάσταση που επικρατεί στη χώρα μας. Αστυνομική βία και διαφθορά, υποκλοπές, προσφυγικό και το πολύνεκρο ναυάγιο στην Πύλο βρίσκονται στο επίκεντρο της κριτικής. «Σημαντικά ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων περιελάμβαναν αξιόπιστες αναφορές για σκληρή, απάνθρωπη ή ταπεινωτική μεταχείριση ή τιμωρία κρατουμένων στη φυλακή και μεταναστών και αιτούντων άσυλο από τις αρχές επιβολής του νόμου, εγκλήματα που περιλαμβάνουν βία που στοχεύουν μέλη εθνικών, φυλετικών ή εθνοτικών μειονοτήτων και εγκλήματα που περιλαμβάνουν βία ή απειλές βίας που στοχεύουν λεσβίες, ομοφυλόφιλους, αμφιφυλόφιλους, τρανς, queer ή ιντερσεξ άτομα» αναφέρεται στην εισαγωγή.

Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αναφέρει ότι «η κυβέρνηση λάμβανε τακτικά μέτρα για τη διερεύνηση, τη δίωξη και την τιμωρία αξιωματούχων που διέπραξαν παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, είτε στις δυνάμεις ασφαλείας είτε σε άλλα μέρη της κυβέρνησης». Ωστόσο, όπως τονίζει, «υπήρξαν, καταγγελίες από μη κυβερνητικούς οργανισμούς και διεθνείς οργανισμούς σχετικά με την αποτυχία της κυβέρνησης να διερευνήσει αποτελεσματικά τους ισχυρισμούς για αναγκαστικές επιστροφές αιτούντων άσυλο και να ζητήσει από τους υπεύθυνους να λογοδοτήσουν.

Το Σύνταγμα και ο νόμος απαγόρευαν τέτοιες πρακτικές. Υπήρξαν, ωστόσο, αναφορές για κακομεταχείριση και κακοποίηση από την αστυνομία και την ακτοφυλακή, συμπεριλαμβανομένων μελών φυλετικών και εθνοτικών μειονοτήτων, μεταναστών χωρίς έγγραφα, αιτούντων άσυλο, διαδηλωτών και Ρομά».

Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ συνεχίζει λέγοντας ότι «στις 11 Μαρτίου το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη ανέφερε τη σύλληψη τεσσάρων αστυνομικών με την κατηγορία «βασανιστηρίων και άλλων αδικημάτων της ανθρώπινης αξιοπρέπειας» αφού φέρεται να ξυλοκόπησαν κρατούμενο κατά τη διέλευση μεταξύ των σωφρονιστικών ιδρυμάτων.

Ξύλο και pushbacks

Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ επισημαίνει ότι «τοπικές και διεθνείς μη κυβερνητικές οργανώσεις (ΜΚΟ) και ΜΜΕ ανέφεραν περιπτώσεις αστυνομικών αρχών που φέρονται να κακοποιούν παράτυπους μετανάστες και αιτούντες άσυλο κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων αποτροπής και απώθησης στα χερσαία και θαλάσσια σύνορα Ελλάδας-Τουρκίας, καθώς και σε προαναχωρητικά κέντρα και εγκαταστάσεις κράτησης. Οι ΜΚΟ υποστήριξαν τη δημιουργία μιας ανεξάρτητης κυβερνητικής υπηρεσίας για τη διερεύνηση της βίας και άλλων εικαζόμενων καταχρήσεων. Οι ΜΚΟ υποστήριξαν ότι παρά τις εκθέσεις των Ηνωμένων Εθνών και της ΕΕ και την Ενδιάμεση Έκθεση του Ιανουαρίου 2023 για τον Μηχανισμό Καταγραφής των Άτυπων Αναγκαστικών Επιστροφών υπό την Εθνική Επιτροπή για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, η χώρα δεν είχε ερευνήσει αποτελεσματικά τους ισχυρισμούς απώθησης. Η κυβέρνηση αμφισβήτησε την ανάγκη ύπαρξης πρόσθετου φορέα διερεύνησης. Η κυβέρνηση υποστήριξε ότι οι υπάρχουσες διασφαλίσεις ήταν επαρκείς, συμπεριλαμβανομένου του δικαστικού συστήματος, της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας και του Υπεύθυνου Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και της Ειδικής Επιτροπής για τη Συμμόρφωση με τα Θεμελιώδη Δικαιώματα στο Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου.

ΜΚΟ και διεθνείς οργανισμοί ανέφεραν ότι οι αρχές ξυλοκόπησαν μετανάστες και αιτούντες άσυλο και πήραν έγγραφα ταυτότητας, προσωπικά αντικείμενα και χρήματα. Ορισμένες αναφορές ισχυρίστηκαν ότι οι αρχές άφησαν μετανάστες και αιτούντες άσυλο εγκλωβισμένους στο Αιγαίο ή στη χερσαία συνοριακή περιοχή του Έβρου χωρίς πρόσβαση σε τροφή, νερό ή ιατρική περίθαλψη».

Στις 6 Μαρτίου, η ισπανική εφημερίδα El Pais δημοσίευσε μια ανάλυση 374 περιστατικών απώθησης που αφορούσαν ελληνικές δυνάμεις ασφαλείας στα σύνορα του Έβρου με την Τουρκία. Τα περιστατικά φέρεται να συνέβησαν μεταξύ 2017 και 2022 και αφορούσαν περισσότερα από 20.000 άτομα που αναγκάστηκαν να επιστρέψουν στα σύνορα αμέσως μετά τη διέλευση τους. Το άρθρο ανέφερε ότι οι δυνάμεις ασφαλείας κατάσχεσαν περισσότερα από 2 εκατομμύρια ευρώ (2,16 εκατομμύρια δολάρια), κινητά τηλέφωνα και άλλα τιμαλφή. Το άρθρο ανέφερε επίσης ότι το 92 τοις εκατό των ατόμων που απωθήθηκαν το 2022 ανέφεραν ότι ήταν θύματα κλοπής.

Τον Φεβρουάριο το Δίκτυο Παρακολούθησης της Βίας στα Σύνορα, μια κοινοπραξία 12 ΜΚΟ σε όλη την Ευρώπη, ανέφερε ευρήματα βασισμένα σε συνεντεύξεις 50 κρατουμένων σε ελληνικά προαναχωρητικά κέντρα. Από τους ερωτηθέντες, το 65 τοις εκατό ισχυρίστηκε ότι βίωσαν ή έγιναν μάρτυρες βίας από τις αρχές. Περίπου το 25 τοις εκατό ισχυρίστηκε ότι οι αρχές χρησιμοποίησαν σωματική βία, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης τέιζερ, ως μορφή εξαναγκασμού ή τιμωρίας.

Στις 19 Μαΐου, οι New York Times δημοσίευσαν ένα βίντεο της 11ης Απριλίου που φέρεται να δείχνει την Ελληνική Ακτοφυλακή να μεταφέρει 12 μετανάστες και αιτούντες άσυλο, συμπεριλαμβανομένων μικρών παιδιών από ένα φορτηγό σε μια σχεδία, να τους βγάζει στη θάλασσα και να τους εγκαταλείπει. Στις 22 Μαΐου, ο πρωθυπουργός Μητσοτάκης είπε ότι οι αρχές άνοιξαν έρευνα».

«Κόλαση» οι φυλακές

Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ υπογραμμίζει ότι «οι φυλακές και τα κέντρα κράτησης παρέμεναν υπερπλήρη, συχνά με ανεπαρκείς εγκαταστάσεις υγιεινής ή υγειονομικής περίθαλψης. Τον Ιανουάριο, ο βουλευτής της αξιωματικής αντιπολίτευσης και σκιώδης υπουργός Μετανάστευσης, Γιώργος Ψυχογιός, κατήγγειλε «την επιδείνωση των συνθηκών» στα προαναχωρητικά κέντρα που απέδωσε στην έλλειψη ζωτικής σημασίας υγειονομικών και κοινωνικών υπηρεσιών. Τον Αύγουστο, η Επιτροπή του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων και της Απάνθρωπης ή Ταπεινωτικής Μεταχείρισης ή Τιμωρίας δημοσίευσε μια έκθεση με βάση την επίσκεψή της τον Νοέμβριο του 2022 στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Κρατουμένων Κορυδαλλού. Η έκθεση σημείωσε «υπερπληθυσμένα και ερειπωμένα» δωμάτια χωρίς «πραγματικές δραστηριότητες εργοθεραπείας» και ανεπαρκές ιατρικό προσωπικό για τους 170 ασθενείς. Για την περίοδο 2022-2023, η κυβέρνηση εφάρμοσε ένα ειδικό πρόγραμμα, αξίας 24 εκατομμυρίων ευρώ (25,9 εκατομμύρια δολάρια) και στόχευσης 7.000 δικαιούχων, για την ενίσχυση της μελλοντικής επανένταξης των κρατουμένων.

Οι κυβερνητικές στατιστικές Ιουλίου έδειξαν ότι ο πληθυσμός των φυλακών υπερέβη ελαφρά την ικανότητα κράτησης. Τα βίαια επεισόδια μεταξύ των κρατουμένων συνέχισαν να μειώνονται και δεν αναφέρθηκαν θάνατοι. Ορισμένοι μετανάστες και αιτούντες άσυλο που κρατούνται από την Ελληνική Αστυνομία και το Λιμενικό Σώμα ισχυρίζονται ότι είναι απάνθρωπες ή εξευτελιστικές συνθήκες κράτησης. Στις 21 Μαρτίου, τα ΜΜΕ ανέφεραν ότι τουλάχιστον 11 μετανάστες και αιτούντες άσυλο στο προαναφερόμενο κέντρο Παρανεστίου στη Δράμα, βόρεια Ελλάδα, έκαναν απεργία πείνας από τις 16 Μαρτίου, διαμαρτυρόμενοι για παρατεταμένη κράτηση, ανεπαρκείς συνθήκες και επαναλαμβανόμενη αστυνομική βία. Η απεργία πείνας έληξε στις 25 Μαρτίου».

«Το Σύνταγμα και οι νόμοι απαγόρευαν την αυθαίρετη σύλληψη και προέβλεπαν το δικαίωμα οποιουδήποτε προσώπου να αμφισβητήσει τη νομιμότητα της σύλληψης ή της κράτησής του στο δικαστήριο. Η κυβέρνηση γενικά τήρησε αυτές τις απαιτήσεις. Στις 25 Ιανουαρίου, ο βουλευτής της αντιπολίτευσης Ψυχογιός είπε ότι ο αριθμός των διοικητικών κρατουμένων στην προαναχωρητική κράτηση στην περιφέρειά του αυξήθηκε κατά 500% από το 2019. Είπε ότι οι αρχές συνέλαβαν επιζώντες από ναυάγιο του Οκτωβρίου 2022 στα Κύθηρα για περισσότερους από τρεις μήνες.

Τον Σεπτέμβριο, τα μέσα ενημέρωσης ανακοίνωσαν ότι ένας Αφγανός υπήκοος που καταδικάστηκε και φυλακίστηκε για τρία χρόνια με κατηγορίες για λαθρεμπόριο ανθρώπων θα λάβει 16.000 ευρώ (17.280 δολάρια) ως αποζημίωση για παράνομη κράτηση. Ο Συνήγορος του Πολίτη, μέσω του Εθνικού Προληπτικού Μηχανισμού για τη Διερεύνηση Συμβάντων Αυθαιρέτων, έλαβε 210 καταγγελίες το 2022, οι περισσότερες για προσβολές της αστυνομίας στην ανθρώπινη ακεραιότητα, υγεία ή ελευθερία. Η έκθεση του διαμεσολαβητή τον Ιούλιο σημείωσε ότι παρά τις λιγότερες αναγκαστικές επιστροφές αλλοδαπών υπηκόων, ο αριθμός των διοικητικών κρατουμένων στα προκαταρκτικά κέντρα κράτησης και στα αστυνομικά τμήματα παρέμεινε υψηλός. Ο διαμεσολαβητής σημείωσε ότι οι αρχές κρατούσαν αλλοδαπούς υπηκόους που δεν είχαν εύλογη προοπτική επιστροφής».

Οι αναφορές στις υπολοπές

Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αναφέρει ότι «μια έκθεση του Μαΐου από την Εξεταστική Επιτροπή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τη χρήση λογισμικών κατασκοπείας διαπίστωσε ότι η χώρα δεν χρησιμοποιούσε spyware «ως μέρος μιας ολοκληρωμένης αυταρχικής στρατηγικής», αλλά χρησιμοποιούσε το κατασκοπευτικό λογισμικό εναντίον «δημοσιογράφων, πολιτικών και επιχειρηματιών», και εξήγαγε το spyware σε χώρες με φτωχές επιδόσεις στο σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Κατά τη διάρκεια του έτους, δεν υπήρξαν νέες αναφορές για περιπτώσεις χρήσης spyware.

Κατά τη διάρκεια του έτους, η Άρτεμις Σίφορντ, πρώην υπάλληλος της Meta με διπλή ελληνική και αμερικανική υπηκοότητα, η οποία, σύμφωνα με έκθεση των New York Times στις 20 Μαρτίου, εργαζόταν σε θέματα πολιτικής για την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο, ισχυρίστηκε ότι παρακολουθούνταν από την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών της Ελλάδος μέσω του λογισμικού κατασκοπείας Predator από τον Σεπτέμβριο έως τον Νοέμβριο του 2021. Η αντιπολίτευση και τα διεθνή μέσα υποστήριξαν ότι το μοτίβο των αποδεικτικών στοιχείων εμπλέκει τις αρχές της χώρας».

Τον Ιούλιο, η Ελληνική Αρχή Προστασίας Δεδομένων παρουσίασε ευρήματα που υποδηλώνουν ότι το 2022 τουλάχιστον 92 Έλληνες πολίτες είχαν πέσει θύματα απόπειρας να στοχευθούν με το spyware Predator. Η Αρχή είπε ότι δεν είχε στοιχεία που να δείχνουν την προέλευση αυτών των προσπαθειών, αλλά πρόσθεσε ότι η έρευνα παραμένει σε εξέλιξη».

Πιέσεις σε ΜΜΕ για να μην κάνουν κριτική στην κυβέρνηση

Αναφορικά με την Ελευθερία του Τύπου, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ επισημαίνει ότι «το σύνταγμα και ο νόμος προέβλεπαν την ελευθερία της έκφρασης, συμπεριλαμβανομένων των μελών του Τύπου και άλλων μέσων ενημέρωσης, και η κυβέρνηση γενικά σεβάστηκε αυτό το δικαίωμα.

Ωστόσο, εγχώρια και διεθνή πρακτορεία ανέφεραν ότι δημοσιογράφοι και μέσα ενημέρωσης αντιμετώπισαν πίεση για να αποφύγουν την κριτική της κυβέρνησης ή την αναφορά σκανδάλων.

Στις 12 Ιανουαρίου, η Επίτροπος για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα του Συμβουλίου της Ευρώπης, Ντούνια Μιγιάτοβιτς, προέτρεψε τις αρχές να διασφαλίσουν ότι «οι υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και οι δημοσιογράφοι θα μπορούσαν να εργάζονται με ασφάλεια και ελεύθερα». Τον Μάιο, μια έκθεση των Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα ανέφερε ανησυχίες για παρακολουθήσεις δημοσιογράφων, που φέρεται να έγιναν από τις υπηρεσίες πληροφοριών και μέσω του spyware Predator, συγκέντρωση ιδιοκτησίας των μέσων ενημέρωσης, κυβερνητικό έλεγχο των δημοσίων μέσων ενημέρωσης και βία κατά δημοσιογράφων, κυρίως όσων καλύπτουν διαμαρτυρίες και το μεταναστευτικό».

Το ναυάγιο στην Πύλο

Σύμφωνα με το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, «υπήρξαν αναφορές για σωματική κακοποίηση και βία από μέλη της Ελληνικής Αστυνομίας και του Λιμενικού Σώματος σε βάρος μεταναστών και αιτούντων άσυλο κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων απώθησης. Στην ενδιάμεση έκθεσή του τον Ιανουάριο, ο Μηχανισμός Καταγραφής Περιστατικών Άτυπων Αναγκαστικών Επιστροφών, ένα όργανο που συγκλήθηκε υπό την Εθνική Επιτροπή για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και αποτελείται από πολλές ΜΚΟ υπό την επίβλεψη της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες, κατέγραψε 50 τέτοια περιστατικά μεταξύ Απριλίου 2020 και Οκτωβρίου 2022, επηρεάζοντας περίπου 2.157 τα άτομα. Από τις 58 μαρτυρίες, οι 51 καταγγέλλονταν βία κατά τη διάρκεια της σωματικής απομάκρυνσης, είτε εναντίον του ατόμου που κατέθεσε είτε εναντίον άλλων προσώπων της ομάδας που υποβλήθηκαν σε απωθήσεις. Οι κατηγορίες περιελάμβαναν σωματική και λεκτική κακοποίηση και απειλές, σεξουαλική κακοποίηση και κατάσχεση προσωπικών αντικειμένων.

Ορισμένοι τοπικοί και διεθνείς οργανισμοί ισχυρίστηκαν, βάσει μαρτυριών επιζώντων, ότι η βύθιση του υπερπλήρους αλιευτικού σκάφους Adriana στις 14 Ιουνίου (σ.σ. ναυάγιο στην Πύλο) ήταν το αποτέλεσμα των προσπαθειών της ακτοφυλακής να αποσύρει το σκάφος από τα χωρικά ύδατα της χώρας. Οι δικαστικές αρχές ξεκίνησαν έρευνα για τη βύθιση, κατά την οποία υπολογίζεται ότι 600 μετανάστες και αιτούντες άσυλο πέθαναν αφού εγκληματίες λαθρέμποροι τους έβαλαν σε επισφαλή κατάσταση. Η κυβέρνηση ανέφερε ότι το σκάφος βρισκόταν σε διεθνή ύδατα τη στιγμή του συμβάντος. Στις 26 Ιουλίου, ο Διαμεσολαβητής της ΕΕ ξεκίνησε έρευνα και ζήτησε πρόσβαση στα αρχεία του FRONTEX (Ευρωπαϊκή Υπηρεσία για τη Διαχείριση της Επιχειρησιακής Συνεργασίας στα Εξωτερικά Σύνορα) σχετικά με το ναυάγιο Adriana. Τον Σεπτέμβριο, 40 επιζώντες από το ναυάγιο της Adriana υπέβαλαν μήνυση στο Ναυτοδικείο Πειραιά. Στις 10 Νοεμβρίου, ο Συνήγορος του Πολίτη Ανδρέας Ποττάκης ξεκίνησε μια ανεξάρτητη έρευνα για το ναυάγιο αφού η ηγεσία του Λιμενικού Σώματος αρνήθηκε τα γραπτά του αιτήματα να διεξαγάγει ενδελεχή εσωτερική έρευνα.

Το Δίκτυο Καταγραφής Ρατσιστικής Βίας (RVRN) ανέφερε περιστατικά κακοποίησης με βάση την εθνικότητα, τη θρησκεία ή το χρώμα του δέρματος, καθώς και κακοποίηση ακτιβιστών για τα ανθρώπινα δικαιώματα λόγω της συμμετοχής τους στην παροχή βοήθειας σε ομάδες μεταναστών».

Διαφθορά στην κυβέρνηση
«Ο νόμος προβλέπει ποινικές κυρώσεις για αξιωματούχους που καταδικάστηκαν για διαφθορά και η κυβέρνηση γενικά εφάρμοσε αποτελεσματικά τον νόμο. Υπήρχαν κάποιες αναφορές για κυβερνητική διαφθορά. Η Εθνική Αρχή Διαφάνειας επέβλεψε την εφαρμογή ενός Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς για την περίοδο 2022-2025, διεξήγαγε έρευνες και παρακολούθησε την εφαρμογή των διατάξεων σχετικά με τις δηλώσεις περιουσιακών στοιχείων και τις δραστηριότητες λόμπινγκ. Στη Γενική Διεύθυνση της Μονάδας Οικονομικού και Οικονομικού Εγκλήματος του Υπουργείου Οικονομικών ανατέθηκαν υποθέσεις απάτης και διαφθοράς. Η Διεύθυνση Εσωτερικών Υποθέσεων διερεύνησε τη διαφθορά εντός της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων. Η Υπηρεσία Εσωτερικών Υποθέσεων για τα όργανα επιβολής του νόμου διερεύνησε εγκλήματα, συμπεριλαμβανομένης της διαφθοράς, που διαπράχθηκαν από τις αρχές επιβολής του νόμου. Το Ελεγκτικό Συνέδριο ήταν το ανώτατο οικονομικό δικαστήριο και όργανο ελέγχου όσον αφορά τη χρήση των δημοσίων πόρων.

Οι πιο αξιοσημείωτες υποθέσεις διαφθοράς κατά τη διάρκεια του έτους αφορούσαν την αστυνομία. Στις 29 Ιανουαρίου, ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου Ντογιάκος διέταξε τη διεξαγωγή προανάκρισης για δημοσίευμα Τύπου που καταγγέλλονταν διασυνδέσεις μεταξύ υψηλόβαθμων αστυνομικών και αρχηγών εγκληματικών συμμοριών. Στις 29 Μαΐου, οι αρχές συνέλαβαν πέντε αξιωματικούς της συνοριακής αστυνομίας με κατηγορίες για συμμετοχή σε δίκτυο λαθρεμπορίας που έφερνε μετανάστες από την Τουρκία».

Όσον αφορά τη χώρα μας, η έκθεση σημειώνει ότι η Ελλάδα έχει ανακάμψει από τη δεκαετή οικονομική κρίση που είχε ως αποτέλεσμα την μείωση του πραγματικού της ΑΕΠ κατά 25%. Όπως αναφέρεται, «η ελληνική κυβέρνηση έχει εφαρμόσει μεταρρυθμίσεις και προσέλκυσε επενδύσεις, περικόπτοντας την γραφειοκρατία, προωθώντας την καινοτομία και την επιχειρηματικότητα, ψηφιοποιώντας τις κυβερνητικές υπηρεσίες και επιτυγχάνοντας μια πιο ταχεία ανάπτυξη του τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας».

Τα ευρήματα της έκθεσης είναι εξίσου ενθαρρυντικά για την πορεία της ανάπτυξης και της εξυπηρέτησης του ελληνικού χρέους. Ειδικότερα, οι Αμερικανοί γραφειοκράτες παρατηρούν ότι «η αναλογία μεταξύ του χρέους και του ΑΕΠ της Ελλάδας μειώθηκε περισσότερο από 20% το 2022 -απεικονίζοντας μία ισχυρή ανάπτυξη, δημοσιονομική προσαρμογή και υψηλότερο πληθωρισμό – και ωφελείται από τα σχετικά χαμηλά επιτόκια εξυπηρέτησης του χρέους, τα οποία θα επιτρέψουν στην Ελλάδα να εξυπηρετήσει με ευκολία το χρέος της για το προβλεπόμενο μέλλον. Οι περισσότεροι οίκοι αξιολόγησης αναβάθμισαν το κυβερνητικό χρέος της Ελλάδας, τοποθετώντας το τον Ιανουάριο μία βαθμίδα κάτω από τον επενδυτική βαθμό, ως αποτέλεσμα της βιώσιμης θετικής δημοσιονομικής επίδοσης της Ελλάδας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά τις προβλέψεις της, τον Νοέμβριο του 2022, προέβλεψε ανάπτυξη της τάξης του 6% για την ελληνική οικονομία -σχεδόν διπλάσια του μέσου όρου της ΕΕ- και ανάπτυξη 1% για το 2023».

Συνεχίζοντας, η έκθεση επικεντρώνεται στην ουσιαστική αναβάθμιση που έχει επιτευχθεί στις ελληνοαμερικανικές σχέσεις, με την Ελλάδα να παρουσιάζεται ως ένας ενεργειακός και διπλωματικός κόμβος που συμβάλει στην ασφάλεια και στην σταθερότητα της ευρύτερης περιοχής. Όπως επισημαίνεται στην έκθεση, «τα τελευταία χρόνια, οι διμερείς σχέσεις μεταξύ των ΗΠΑ και της Ελλάδας έχουν ενισχυθεί ουσιαστικά μέσω της αμυντικής και στρατηγικές εταιρικής σχέσης, και η Ελλάδα φιλοδοξεί να φέρει τους οικονομικούς δεσμούς σε αντίστοιχα υψηλά επίπεδα. Η Ελλάδα είναι, με αυξανόμενο ρυθμό, πηγή λύσεων – όχι μόνο στον τομέα της ενεργειακής διπλωματίας και της άμυνας, αλλά και στην υψηλής τεχνολογίας καινοτομία, στον τομέα της υγείας, και της πράσινης ενέργειας, βελτιώνοντας τις προοπτικές για ρωμαλέα οικονομική ανάπτυξη και σταθερότητα εδώ και στην ευρύτερη περιοχή».

Η έκθεση αναφέρεται και σε συγκεκριμένα παραδείγματα παρουσιάζοντας τη σημασία του επενδυτικού νομοσχεδίου που ψηφίστηκε τον Οκτώβριο του 2019. Όπως υπογραμμίζεται, «τα τελευταία χρόνια, η Βουλή ενέκρινε δεκάδες νομοσχέδια για την οικονομία, συμπεριλαμβανομένου ενός κρίσιμης σημασίας επενδυτικού νόμου τον Οκτώβριο του 2019, ο οποίος περιέκοψε την γραφειοκρατία, βοήθησε στην μείωση της ανεργίας, και υιοθέτησε τις καλύτερες διεθνείς επενδυτικές πρακτικές, συμπεριλαμβανομένης της ψηφιοποίησης των κυβερνητικών υπηρεσιών».

Τέλος, στην έκθεση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ καταγράφονται οι εγγενείς δομικές αδυναμίες που συνεχίζουν να υπάρχουν, λέγοντας ότι οι επενδυτές παρουσιάζουν ως εμπόδια στις επενδύσεις τις δυσκολίες που υπάρχουν με την γραφειοκρατία και την έλλειψη ταχέων αποφάσεων σε περιπτώσεις δικαστικής διαμάχης. Οι εκθέσεις επιχειρηματικού κλίματος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ συμπεριλαμβάνονται στους Εμπορικούς Οδηγούς ανά χώρα του υπουργείου Εμπορίου των ΗΠΑ προκειμένου οι επενδυτές να έχουν μία ευρύτερη αντίληψη του επενδυτικού και επιχειρηματικού περιβάλλοντος στις ξένες οικονομίες.

Υπενθυμίζεται ότι η Τουρκία είχε υποβάλει το δικό της αίτημα τον Οκτώβριο του 2021, ζητώντας να αγοράσει 40 νέα F-16 και να εκσυγχρονίσει 80 μαχητικά που ήδη διαθέτει στον στόλο της.

Οι τεχνικές συνομιλίες μεταξύ των δύο πλευρών ολοκληρώθηκαν πρόσφατα, και πλέον εκτιμάται ότι το επίσημο αίτημα για την έγκριση της αμυντικής σύμβασης θα σταλεί το επόμενο διάστημα από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ στην επιτροπή Διεθνών Σχέσεων της Γερουσίας. Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Μεβλουτ Τσαβούσογλου, θα επισκεφτεί την Ουάσιγκτον στις 18 Ιανουαρίου για να πραγματοποιήσει διμερή συνάντηση με τον Άντονι Μπλίνκεν, όπου αναμένεται ότι θα συζητηθεί μεταξύ άλλων και το θέμα των F-16.

Από την πλευρά του, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αρνείται να τοποθετηθεί για τις τελευταίες εξελίξεις, καθώς παραμένει προσηλωμένο στη πάγια πρακτική που το θέλει να μην επιβεβαιώνει ούτε να σχολιάζει προτεινόμενες αμυντικές συμβάσεις πριν από την ολοκλήρωση της επίσημης ενημέρωσης του Κογκρέσου. Ωστόσο στο ερώτημα της ιστοσελίδας Hellas Journal για το εάν η Τουρκία συνεχίζει να βρίσκεται υπό το καθεστώς των κυρώσεων CAATSA (Νόμος για την Αντιμετώπιση των Αντιπάλων της Αμερικής μέσω Κυρώσεων), εκπρόσωπος του αμερικανικού υπουργείου απάντησε ότι «οι Ηνωμένες Πολιτείες εξετάζουν και εκδικάζουν τα αιτήματα κατά περίπτωση, σύμφωνα με τον Νόμο περί Ελέγχου Εξαγωγών Όπλων, τη Σύμβαση των ΗΠΑ για την Πολιτική Μεταφοράς Όπλων και τους σχετικούς νόμους, κανονισμούς και οδηγίες».

Άμεση Αντίδραση Γερουσιαστή Μενέντεζ

Το κλίμα που επικρατεί στους διαδρόμους του Κογκρέσου αλλά και η στάση που θα τηρήσουν οι γερουσιαστές αναμένεται ότι θα παίξει σημαντικό ρόλο στην έκβαση του αιτήματος της Τουρκίας, καθώς η επιτροπή Διεθνών Σχέσεων της Γερουσίας είναι το αρμόδιο όργανο για την έγκριση των αμυντικών συμβάσεων. Επιπλέον, αξίζει να σημειωθεί ότι σε αυτή τη διαδικασία ο γερουσιαστής Ρόμπερτ Μενέντεζ διαθέτει το δικαίωμα βέτο που του δίνεται λόγω της θέσης που κατέχει ως πρόεδρος της επιτροπής.

Οι τελευταίες εξελίξεις οδήγησαν στην άμεση αντίδραση του Αμερικανού γερουσιαστή, ο οποίος δεσμεύτηκε για μια ακόμα φορά ότι θα συνεχίσει να εμποδίζει τη μεταφορά των πολεμικών αεροσκαφών έως ότου η Τουρκία αρχίσει να σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα και σταματήσει να απειλεί τους περιφερειακούς συμμάχους των ΗΠΑ. Ο πρόεδρος της επιτροπής Διεθνών Σχέσεων έβαλε στο στόχαστρο τον πρόεδρο Ερντογάν, λέγοντας ότι υπονομεύει το Διεθνές Δίκαιο, αγνοεί τα ανθρώπινα δικαιώματα και τους δημοκρατικούς κανόνες και επιδεικνύει αποσταθεροποιητική συμπεριφορά τόσο εντός της Τουρκίας όσο και εναντίον συμμάχων του ΝΑΤΟ.

Αναφερόμενος στις προϋποθέσεις που βάζει για την άρση των αντιρρήσεων του στην πρόταση της κυβέρνησης Μπάιντεν, ο γερουσιαστής Μενέντεζ είπε ότι «μέχρι ο Ερντογάν να σταματήσει τις απειλές του, να βελτιώσει το ιστορικό του για τα ανθρώπινα δικαιώματα στο εσωτερικό – συμπεριλαμβανομένης της απελευθέρωσης των δημοσιογράφων και των πολιτικών αντιπάλων – και να αρχίσει να ενεργεί όπως θα έπρεπε ένας έμπιστος σύμμαχος, δεν θα εγκρίνω αυτή την πώληση».

Πολιτικοί αναλυτές που μίλησαν στο πρακτορείο Reuters εκτιμούν ότι είναι απίθανο το Κογκρέσο να δώσει το πράσινο φως για την πώληση των F-16 πριν η Τουρκία επικυρώσει την ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ. Στην ίδια γραμμή κινείται και το Politico, το οποίο επισημαίνει ότι η προοπτική της πώλησης μαχητικών στην Τουρκία έχει εκνευρίσει ορισμένους κορυφαίους νομοθέτες στο ίδιο το κόμμα του Μπάιντεν, οι οποίοι λένε ότι ανησυχούν για την χρονοτριβή που προκαλεί η Άγκυρα στην επέκταση του ΝΑΤΟ, τις παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου, και την στροφή της Τουρκίας προς τον αυταρχισμό.

Κρις Πάπας: Παράβαση των Κυρώσεων CAATSA

Tην αντίθεσή του στην πώληση νέων αεροσκαφών F-16 στην Τουρκία εξέφρασε και ο νέος συμπρόεδρος της ομάδας στο Κογκρέσο για τα ελληνικά θέματα, Κρις Πάπας. Ο Δημοκρατικός βουλευτής υπενθυμίζει ότι από τη στιγμή που εξέφρασε τις επιφυλάξεις του πριν από ένα χρόνο, η Τουρκία όχι μόνο δεν έχει αλλάξει συμπεριφορά, αλλά αντιθέτως έχει κλιμακώσει την ρητορική και τις ενέργειες της.

Όπως τόνισε χαρακτηριστικά, «πριν από περισσότερο από ένα χρόνο, εξέφρασα τις ανησυχίες μου στην κυβέρνηση Μπάιντεν για την πιθανή πώληση νέων μαχητικών αεροσκαφών F-16 και άλλων όπλων στην κυβέρνηση Ερντογάν. Από τότε, η συμπεριφορά και η ρητορική της Τουρκίας έχουν αυξήσει τις ανησυχίες για τυχόν πιθανές πωλήσεις στην Τουρκία. Όχι μόνο η Τουρκία συνεχίζει να παραβιάζει τον Νόμο για την Αντιμετώπιση των Αντιπάλων της Αμερικής μέσω Κυρώσεων (CAATSA), αλλά έχει απειλήσει και με περαιτέρω παραβιάσεις. Η Τουρκία ανέστειλε επίσης αδικαιολόγητα την ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ, πραγματοποίησε ρεκόρ μη εξουσιοδοτημένων εισβολών με στρατιωτικά αεροσκάφη πάνω από το ελληνικό έδαφος και τον εθνικό εναέριο χώρο και απειλεί συνεχώς την Ελλάδα με πόλεμο».

Ο κ. Πάπας υποστηρίζει ότι η συγκεκριμένη πώληση συνιστά παραβίαση των κυρώσεων του Νόμου CAATSA, λέγοντας ότι «μέχρι να αντιμετωπιστούν οι ανησυχίες που εξέφρασα και οι ανησυχίες που προέκυψαν από τις επακόλουθες τουρκικές ενέργειες, θα συνεχίσω να εργάζομαι για να αποτρέψω τα F-16 ή οποιοδήποτε άλλο αμερικανικό όπλο να πέσουν στα χέρια του Ερντογάν. Αυτή η πώληση δεν πρέπει να προχωρήσει και θα αντιταχθώ σε οποιοδήποτε σχέδιο που θα υποβληθεί ενώπιον του Κογκρέσου».

«Η καταδίκη του τουρκικού καθεστώτος στον ηγέτη της αντιπολίτευσης, Εκρέμ Ιμάμογλου, καταδεικνύει τον συνεχιζόμενο κατήφορο της Τουρκίας προς την απολυταρχία» αναφέρει ο ο πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας Μπομπ Μενέντεζ, παίρνοντας κι αυτός θέση.

Η ανακοίνωση αναλυτικά

«Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ είναι βαθιά προβληματισμένο και απογοητευμένο από τη σημερινή καταδίκη του δημάρχου της Κωνσταντινούπολης σε φυλάκιση δύο ετών και επτά μηνών με βάση τους νόμους περί εξύβρισης που στοχεύουν να περιορίσουν την άσκηση της ελεύθερης έκφρασης του. Αυτή η άδικη καταδίκη δεν συνάδει με τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, με σεβασμό στις θεμελιώδεις ελευθερίες και το κράτος δικαίου, και εξακολουθούμε να ανησυχούμε πολύ για τις συνεχόμενες κατηγορίες στους ηγέτες της κοινωνίας των πολιτών, των μέσων ενημέρωσης, των πολιτικών και επιχειρηματικών ηγετών στην Τουρκία και την παρατεταμένη προφυλάκισή τους».

• Την απόφαση τουρκικού δικαστηρίου επέκρινε με σφοδρότητα και ο πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας Μπομπ Μενέντεζ.

«Η καταδίκη του τουρκικού καθεστώτος στον ηγέτη της αντιπολίτευσης, Εκρέμ Ιμάμογλου, καταδεικνύει τον συνεχιζόμενο κατήφορο της Τουρκίας προς την απολυταρχία. Οι ελεύθερες εκλογές είναι η ψυχή της δημοκρατίας. Ο Ερντογάν δεν μπορεί να απαγορεύσει στους πολιτικούς του αντιπάλους από το αξίωμα και ταυτόχρονα να υποκρίνεται ότι συμμερίζεται τις αξίες μας» ανέφερε χαρακτηριστικά ο Δημοκρατικός γερουσιαστής στο Twitter.

Σημειώνεται ότι η καταδικαστική απόφαση της Άγκυρας, που δεν επιτρέπει στον Ιμάμογλου να κατέλθει στις προεδρικές εκλογές, έχει προκαλέσει διεθνείς αντιδράσεις.

Ο Ιμάμογλου ανερχόμενος αστέρας της τουρκικής πολιτικής σκηνής όταν εξελέγη το 2019 – δικαζόταν για «εξύβριση» και ο ίδιος είχε χαρακτηρίσει την δίκη του «πολιτική», καθώς διεξαγόταν λίγους μήνες πριν τις εκλογές του Ιουνίου 2023 στην Τουρκία. Στη διάρκεια προηγούμενης ακροαματικής συνεδρίασης τον Νοέμβριο, ο εισαγγελέας είχε ζητήσει να επιβληθεί στον Ιμάμογλου ποινή φυλάκισης από 15 μήνες έως τέσσερα χρόνια για ένα σχόλιό του που θεωρήθηκε «εξύβριση» των μελών του τουρκικού Εκλογικού Συμβουλίου.

Ο δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης ήταν μεταξύ των λίγων ηγετών της αντιπολίτευσης που οι δημοσκοπήσεις τους φέρουν να κερδίζουν τον Ερντογάν, ο οποίος βρίσκεται αντιμέτωπος με σοβαρή οικονομική κρίση και πληθωρισμό που επισήμως τρέχει με ρυθμό γύρω στο 85%.

Όπως μετέδωσε το MEGA, οι ΗΠΑ ενέκριναν την πώληση «έξυπνων» βομβών σε χώρες του ΝΑΤΟ, αλλά και σε φιλικές χώρες προς τις ΗΠΑ, με εκτιμώμενο κόστος 22,7 εκατομμυρίων δολαρίων.

Οι χώρες όπου θα κατευθυνθούν οι «έξυπνες» βόμβες είναι:

• το Βέλγιο
• η Τσεχία
• η Δανία
• η Φινλανδία
• η Ουγγαρία
• η Ιταλία
• η Ολλανδία
• η Νορβηγία
• η Πολωνία
• η Πορτογαλία
• η Ισπανία
• το Ηνωμένο Βασίλειο
• η Ελλάδα.

Στα 15 εκατ. δολάρια το κόστος για την Ελλάδα

Σύμφωνα με πηγές του MEGA, η Πολεμική Αεροπορία πρόκειται να αποκτήσει «έξυπνες βόμβες» με εκτιμώμενο κόστος 15 εκατομμύρια δολάρια. Πρόκειται κυρίως για διατρητικές βόμβες, που ως στόχο έχουν να καταστρέφουν θωρακισμένα στρατηγεία, θωρακισμένες αποθήκες και θωρακισμένα υπόστεγα αεροσκαφών.

Επιπλέον, πρόκειται να αποκτήσει ελαφρύτερου τύπου «έξυπνες βόμβες», με στόχο λιγότερο θωρακισμένων στόχων.

«Είμαστε κοντά σε μια πιθανή συμφωνία, αλλά δεν είμαστε ακόμη εκεί», δήλωσε ο εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Νεντ Πράις και πρόσθεσε, σύμφωνα με το AFP: «Πιστεύουμε ότι το χάσμα στα υπόλοιπα ζητήματα μπορεί να γεφυρωθεί».

Την περασμένη εβδομάδα, ο επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Ζοζέπ Μπορέλ, έκανε λόγο για ανάγκη «προσωρινής παύσης» των συνεχιζόμενων διαπραγματεύσεων μεταξύ της Τεχεράνης και των μεγάλων δυνάμεων για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, προφασιζόμενος «εξωγενείς παράγοντες» για την πρότασή του αυτή.

Ο κ. Μπορέλ προέβη στην πρότασή του, ενώ οι ΗΠΑ ετοιμάζονται να επανέλθουν στη συμφωνία, από την οποία ο πρόεδρος Τραμπ υπαναχώρησε μονομερώς το 2018. Παρότι ο Μπορέλ δεν αιτιολόγησε τα σχόλιά του, η παύση που πρότεινε ο ύπατος εκπρόσωπος θεμάτων εξωτερικής πολιτικής της Ε.Ε. συμπίπτει με την ανακοινωθείσα πρόθεση της Μόσχας να συνδέσει τις συνομιλίες για τα πυρηνικά του Ιράν με τις κυρώσεις που της έχουν επιβληθεί από τη Δύση.

«Μια παύση των συνομιλιών της Βιέννης είναι αναγκαία, εξαιτίας εξωτερικών παραγόντων. Το τελικό κείμενο είναι σχεδόν έτοιμο. Ως συντονιστής, θα συνεχίσω τις επαφές με όλες τις πλευρές για να ξεπεράσουμε κάθε εμπόδιο», ανέφερε σε μήνυμά του στο Twitter ο Μπορέλ. Απαντώντας στον Ευρωπαίο αξιωματούχο, εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν είπε ότι η παύση «μπορεί να δώσει ευκαιρία επίλυσης εκκρεμοτήτων», υπογραμμίζοντας ότι κανένας εξωγενής παράγοντας δεν θα επηρεάσει την πορεία προς τη συμφωνία.

Παρότι το ιρανικό ΥΠΕΞ απέφυγε και αυτό να κατονομάσει τον «εξωγενή παράγοντα», το Ιράν καταβάλλει τις τελευταίες εβδομάδες προσπάθειες προκειμένου να κατευνάσει τη Μόσχα. Την Πέμπτη, ο εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, Νεντ Πράις, είπε πως οι ΗΠΑ βρίσκονται πολύ κοντά σε συμφωνία. Την περασμένη εβδομάδα, όμως, ο Ρώσος ΥΠΕΞ Σεργκέι Λαβρόφ δήλωσε ότι επιθυμεί εγγυήσεις «τουλάχιστον από τα χείλη του Αμερικανού ομολόγου» του πως οι αμερικανικές κυρώσεις δεν θα επηρεάσουν τη σχέση Μόσχας – Τεχεράνης.

«Οι νέες κυρώσεις που επιβλήθηκαν κατά της Ρωσίας δεν σχετίζονται με τις διπλωματικές προσπάθειες γύρω από τη συνθήκη για τα πυρηνικά του Ιράν και δεν θα έπρεπε να έχουν καμία επίπτωση στην εφαρμογή της. Δεν έχουμε σκοπό να προσφέρουμε κάτι νέο στη Ρωσία σε ό,τι αφορά τις κυρώσεις για την Ουκρανία», τόνισε ο Νεντ Πράις.

Ωστόσο, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αναγνωρίζει τον ρόλο που καλείται να παίξει το Κογκρέσο σε αυτή τη διαδικασία και διευκρινίζει ότι δεσμεύεται να εφαρμόσει τις κυρώσεις που επιβλήθηκαν εναντίον της Τουρκίας για την απόκτηση των ρωσικών S-400 στο πλαίσιο του Νόμου για την Αντιμετώπιση των Αντιπάλων της Αμερικής Μέσω Κυρώσεων (CAATSA).

“Το υπουργείο (Εξωτερικών) γνωρίζει ότι η Τουρκία υπέβαλε Επιστολή Αίτησης στο υπουργείο Άμυνας. Το υπουργείο (Εξωτερικών) βρίσκεται στα πρώτα στάδια της διαδικασίας εξέτασης της προτεινόμενης πώλησης, η οποία απαιτεί την ειδοποίηση του Κογκρέσου στην περίπτωση που την εγκρίνουμε. Το υπουργείο Εξωτερικών επιβεβαιώνει τη δέσμευσή μας στις καθιερωμένες διαδικασίες αδειοδότησης του αμυντικού εμπορίου, συμπεριλαμβανομένης της επίβλεψης του Κογκρέσου και της πολιτικής για τη μεταφορά συμβατικών όπλων”.

Η συγκεκριμένη τοποθέτηση έγινε από ανώτερη αξιωματούχο του Γραφείου Νομοθετικών Υποθέσεων του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, η οποία απάντησε στην επιστολή που είχε στείλει για το συγκεκριμένο θέμα ο βουλευτής Κρις Πάπας. Όπως σημειώνει η Αμερικανίδα αξιωματούχος στην επιστολή της, το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ εκφράζει με συνέπεια στο ανώτερο επίπεδο την έντονη αντίρρησή του για την απόφαση της Άγκυρας να αγοράσει τους S-400. Παράλληλα σημειώνει ότι οι ΗΠΑ έχουν υπογραμμίσει στην Τουρκία τη σημασία της χρήσης των στρατιωτικών της δυνατοτήτων για την ενίσχυση των προσπαθειών του ΝΑΤΟ και την προώθηση των αμοιβαίων στόχων.

“Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ συνεχίζει να εκφράζει την έντονη αποδοκιμασία μας για την απόφαση της Άγκυρας να αποκτήσει τους S-400 και να προειδοποιεί ότι περαιτέρω αγορές ρωσικού στρατιωτικού εξοπλισμού θα μπορούσαν να προκαλέσουν πρόσθετες κυρώσεις. Η κυβέρνηση συνεχίζει να πιέζει την Τουρκία να ευθυγραμμίσει την εξωτερική της πολιτική με τους στόχους των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ”, αναφέρεται στην επιστολή.

Επιπλέον, η αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ αναγνωρίζει ότι η Τουρκία είναι ένας μακροχρόνιος σύμμαχος του ΝΑΤΟ με τον οποίο οι ΗΠΑ μοιράζονται πολλά στρατηγικά συμφέροντα. Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά, “η Άγκυρα συνεχίζει να συνεισφέρει σημαντικά στις αποστολές της Συμμαχίας, συμπεριλαμβανομένων πρόσφατα στην Ανατολική Ευρώπη, στα Βαλκάνια και στο Αφγανιστάν. Η υποστήριξη της Τουρκίας για την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας και οι αμυντικές σχέσεις συνεργασίας αποτελούν σημαντικό αποτρεπτικό παράγοντα εναντίον της κακής επιρροής στην περιοχή, ενώ οι δραστηριότητες της Τουρκίας βοηθούν πολλές από τις προσπάθειές μας στη Μέση Ανατολή, στην Αφρική και στην Κεντρική Ασία. Παρά τις πολύ πραγματικές προκλήσεις που υπάρχουν στις σχέσεις ΗΠΑ-Τουρκίας, η Τουρκία παραμένει ένας σημαντικός σύμμαχος, ενεργώντας ταυτόχρονα ως γέφυρα και ως ανάχωμα σε μια περιοχή που μεταβάλλεται συνεχώς”.

Ωστόσο, στην επιστολή επισημαίνεται ότι υπάρχουν τομείς με τους οποίους το Στέιτ Ντιπάρτμεντ διαφωνεί βαθύτατα, αναφέροντας ως παράδειγμα ότι “η εμπλοκή της Άγκυρας σε ορισμένες πρόσφατες συγκρούσεις δεν βοηθάει και υπονομεύει την περιφερειακή ασφάλεια”.

Με το non paper η Ουάσιγκτον ουσιαστικά προτείνει την εγκατάλειψη του σχεδιασμού για την υλοποίηση του αγωγού EastMed, ο οποίος έτσι κι αλλιώς βρίσκεται υπό μελέτη.

Και βέβαια η αμερικανική πλευρά αναπτύσσει μία επιχειρηματολογία εξηγώντας γιατί το έργο δεν πρέπει να γίνει. Ενας από τους λόγους που προτάσσουν οι ΗΠΑ είναι πως το έργο του αγωγού είναι ασύμφορο οικονομικά. Πρόκειται για ένα επιχείρημα που δεν ακούγεται για πρώτη φορά. Ομως προκαλεί ερωτηματικά γιατί διατυπώνεται από τις ΗΠΑ, αφού αν τελικώς αποφασιστεί η κατασκευή του αγωγού, το κόστος και το οικονομικό κομμάτι δει τις αφορά καθόλου.

• Ο βασικός προβληματισμός όμως της Αθήνας είναι ότι με το non paper (το οποίο έφερε στη δημοσιότητα ο διπλωματικός συντάκτης Σωτήρης Σιδέρης στην ιστοσελίδα Ωμέγα press), η Ουάσιγκτον είναι πρόδηλο ότι κλείνει το μάτι στην Τουρκία.

Και αυτό διότι προκρίνει την εγκατάλειψη του σχεδίου και εξαιτίας των εντάσεων που προκαλεί στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, όπως υποστηρίζεται στο έγγραφο. Πρόκειται για αναφορά που φαίνεται να κλείνει το μάτι στην Αγκυρα και τις δικές της αντιδράσεις. Επιπλέον, οι Αμερικανοί επικαλούνται και περιβαλλοντικούς λόγους για την εγκατάλειψη του αγωγού.

Σημειώνεται ότι προ δύο ετών υπεγράφη στην Αθήνα η συμφωνία για την κατασκευή του αγωγού EastMed από τους ηγέτες της Ελλάδας, της Κύπρου και του Ισραήλ, ενώ έχει ενταχθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στα έργα Κοινού Ενδιαφέροντος της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

• Απαντώντας για το αν το έργο του αγωγού βαίνει προς εγκατάλειψη ο πρόεδρος της Κύπρου Νίκος Αναστασιάδης έσπευσε να διευκρινίσει (στο «Βήμα της Κυριακής») πως τίποτε ακόμη δεν έχει οριστικοποιηθεί, αφού «το σχέδιο για τον αγωγό EastMed αποτελεί μία επιλογή η οποία βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της μελέτης». Πρόσθεσε δε δίνοντας και μία απάντηση στους ισχυρισμούς των Αμερικανών ότι ο αγωγός αποτελεί εστία εντάσεων πως «η υλοποίηση του πράγματι πολύπλοκου αυτού προγράμματος εξαρτάται κυρίως από την οικονομική του βιωσιμότητα, γεγονός που μένει να τεκμηριωθεί μετά τη μελέτη των τελικών πορισμάτων».

Πάντως ο κύπριος πρόεδρος κατέστησε σαφές πως άλλες μελέτες – για παράδειγμα η δημιουργία ενός κόμβου φυσικού αερίου στην Αίγυπτο – δεν πλήττει τα συμφέροντα των εμπλεκόμενων μερών και τέτοιες προοπτικές ήδη μελετώνται.

Επιφυλάξεις από Κομισιόν

Εν τω μεταξύ σύμφωνα με κοινοτική πηγή που επικαλείται το EURACTIV Ελλάδος η εκτίμηση είναι ότι “ο αγωγός φυσικού αερίου EastMed είναι ένα «περίπλοκο» έργο το οποίο θα πρέπει να λάβει επίσης υπόψη του τη νέα στρατηγική της ΕΕ για την απαλλαγή από τον άνθρακα και τη μελλοντική ζήτηση φυσικού αερίου”.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποτίθεται ότι θα είχε δημοσιεύσει μέχρι το τέλος του 2021 μια μελέτη που θα διερευνούσε την εμπορική και οικονομική σκοπιμότητα του έργου.

Ωστόσο, αυτό δεν έγινε. Επίσημα, πηγές της Κομισιόν αποδίδουν την καθυστέρηση στην πανδημία. Ανεπίσημα, πηγές κάνουν λόγο για μια περίπλοκη κατάσταση.

Συγκεκριμένα, αξιωματούχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δήλωσε στη EURACTIV ότι ο EastMed είναι ένα «πολύπλοκο έργο» και ότι για να μπορέσει να προσδιοριστεί η εμπορική του βιωσιμότητα, η αξιολόγηση πρέπει να αντικατοπτρίζει τους στόχους της ΕΕ ως προς την απαλλαγή από τον άνθρακα και τη μελλοντική ζήτηση φυσικού αερίου.

«Η ανάλυση της Επιτροπής από την αξιολόγηση των επιπτώσεων του κλιματικού στόχου δείχνει ότι η αμείωτη χρήση του φυσικού αερίου δεν είναι συμβατή με τον μακροπρόθεσμο στόχο της απαλλαγής από τον άνθρακα», δήλωσε ο αξιωματούχος.

Πρόσθεσε μάλιστα ότι η μετάβαση προς την κλιματική ουδετερότητα θα βασιστεί σε ένα ευρύ φάσμα ενεργειακών πηγών και τεχνολογικών λύσεων, καθώς και στην εξυπνότερη χρήση των υφιστάμενων φυσικών πόρων.

Ο αξιωματούχος της ΕΕ εξήγησε, επίσης, ότι παρόλο που οι Βρυξέλλες βλέπουν σήμερα το ρόλο του φυσικού αερίου ως μεταβατικό καύσιμο, η κύρια εστίαση της χρηματοδότησης της ΕΕ θα είναι προς τις επενδύσεις σε εκείνες τις ενεργειακές λύσεις οι οποίες θα εγγυώνται την προστασία του κλίματος όπως τα απαλλαγμένα από τις εκπομπές άνθρακα αέρια σαν το υδρογόνο.

«Τα αέρια με χαμηλές εκπομπές άνθρακα, όπως το υδρογόνο, το βιοαέριο και το συνθετικό αέριο, θα πρέπει να αντικαταστήσουν σταδιακά το φυσικό αέριο. Αυτό που θα είναι το κλειδί είναι ότι οι υποδομές που διαθέτουμε ή αυτές στις οποίες επενδύουμε να είναι έτοιμες να υποστηρίξουν αυτούς τα νέα ενεργειακά φορτία», δήλωσε ο αξιωματούχος.

Άλλη πηγή, που παρακολουθεί στενά το εν λόγω θέμα, δήλωσε ότι το μείγμα φυσικού αερίου της ΕΕ θα αλλάξει σημαντικά στο πλαίσιο του στόχου της κλιματικής ουδετερότητας για το 2050.

«Η κατανάλωση φυσικού αερίου θα μειωθεί κατά 66-71% και η ζήτηση για ανανεώσιμα και χαμηλών εκπομπών άνθρακα αέρια, ιδίως βιοαέριο, υδρογόνο και συνθετικό αέριο, θα αυξηθεί περίπου στο διπλάσιο της ζήτησης για φυσικό αέριο», δήλωσε συγκεκριμένα η πηγή.

«Ως εκ τούτου, η εμπορική βιωσιμότητα του Eastmed θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό, μεταξύ άλλων παραγόντων, από το πόσο φυσικό αέριο θα υπάρχει τελικά στην περιοχή που θα μπορεί να μεταφερθεί στην Ελλάδα και την Ιταλία και ποια θα είναι η ζήτηση για εισαγωγές», κατέληξε η πηγή.

«Το γεγονός ότι ο κ. Μητσοτάκης, όχι μόνο αποκρύπτει από τον ελληνικό λαό ένα τόσο σημαντικό θέμα εκχώρησης κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας, αλλά ψεύδεται χωρίς κανέναν ενδοιασμό, αναδεικνύει τον επικίνδυνο για τη χώρα τρόπο με τον οποίο εκλαμβάνει τον ρόλο του ως πρωθυπουργός».

Τι είναι το Σαχέλ που περιλαμβάνεται στην ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής με τη Γαλλία- Ο ρόλος της Τουρκίας και η “φωλιά” των τζιχαντιστών

Ολόκληρη η ανακοίνωση του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.:

Λίγες μόνο ώρες αφότου ο κ. Μητσοτάκης ανακοίνωνε ότι θα υπάρξει πενταετής ανανέωση της αμυντικής συμφωνίας με τις ΗΠΑ, το State Department τον διέψευσε κατηγορηματικά ανακοινώνοντας ότι επίκειται επ’ αόριστον ανανέωση της αμυντικής συμφωνίας.

Το γεγονός ότι ο κ. Μητσοτάκης, όχι μόνο αποκρύπτει από τον ελληνικό λαό ένα τόσο σημαντικό θέμα εκχώρησης κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας, αλλά ψεύδεται χωρίς κανέναν ενδοιασμό, αναδεικνύει τον επικίνδυνο για τη χώρα τρόπο με τον οποίο εκλαμβάνει τον ρόλο του ως πρωθυπουργός.

Επ’ αόριστον εκχώρηση κυριαρχικών δικαιωμάτων σε ελληνικό έδαφος δεν έχει αποδεχθεί ποτέ καμία μεταπολιτευτική κυβέρνηση. Δεν θα ξαφνιαστούμε αν η πρώτη που το σχεδιάζει είναι αυτή του κ. Μητσοτάκη, ωστόσο τον προειδοποιούμε ότι «λογαριάζει χωρίς τον ξενοδόχο».