Η νέα ρύθμιση που προωθείται έχει ως στόχο το Μητρώο να μην περιορίζεται μόνο στην καταγραφή των υποχρεώσεων των πολιτών κατά την αντιπυρική περίοδο αλλά να λειτουργήσει ως εργαλείο που θα συνδέεται με την υποβολή δηλώσεων, τους ελέγχους αλλά και τις παρεμβάσεις των αρμόδιων αρχών.

Ακαθάριστα οικόπεδα: Τι αλλάζει με το νομοσχέδιο

Παράλληλα, ο καθαρισμός των οικοπέδων αλλά και η δήλωσή τους παρατείνεται έως τις 15 Ιουνίου. Ειδικότερα, σύμφωνα με το νομοσχέδιο, οι ιδιοκτήτες ή υπόχρεοι καλούνται να προχωρήσουν σε καθαρισμό των οικοπέδων από την 1η Απριλίου έως τις 15 Ιουνίου, με υποχρέωση συντήρησης καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, ενώ η δήλωση υποβάλλεται έως τις 15 Ιουνίου. Το χρονοδιάγραμμα αυτό, σύμφωνα με πηγές του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, δίνει επαρκές περιθώριο συμμόρφωσης και επιτρέπει καλύτερο επιχειρησιακό προγραμματισμό των ελεγκτικών μηχανισμών.

Σημαντικότερη μεταβολή, όπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, είναι «η καθετοποίηση της διαδικασίας» και η ξεκάθαρη κατανομή ρόλων. Αυτό, όπως εξηγούν αρμόδιες πηγές, σημαίνει ότι με την προωθούμενη ρύθμιση οι δήμοι θα ενημερώνουν τους ιδιοκτήτες των οικοπεδικών ή ακάλυπτων χώρων, θα διενεργούν δειγματοληπτικούς ελέγχους επί των δηλώσεων και, όπου διαπιστώνεται παράβαση, θα μπορούν να προχωρήσουν σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό.

Η Πυροσβεστική Υπηρεσία με τη σειρά της θα παρεμβαίνει κατόπιν καταγγελιών, θα διενεργεί ελέγχους και θα επιβάλλει πρόστιμα και τις προβλεπόμενες κυρώσεις τόσο για τη μη υποβολή δήλωσης όσο και για τη μη τήρηση των μέτρων καθαρισμού, ενημερώνοντας παράλληλα τον οικείο δήμο για την άμεση αποκατάσταση.

Τα πρόστιμα

Στο πεδίο των κυρώσεων, το νέο πλαίσιο εισάγει αναλογική κλιμάκωση, διαχωρίζοντας την τυπική παράβαση (μη υποβολή δήλωσης) από την ουσιαστική (μη καθαρισμό). Για παράδειγμα σε περίπτωση μη υποβολής δήλωσης οι κυρώσεις θα είναι ηπιότερες αν ο ιδιοκτήτης έχει προχωρήσει σε καθαρισμό ενώ βαρύτερες αν δεν έχει γίνει. Σύμφωνα με πηγές του υπουργείου στόχος είναι ο ορθολογισμός των προστίμων. Για το λόγο αυτό εισάγεται κατώτατο και ανώτατο όριο σε αυτά.

Ειδικότερα, για τον μη καθαρισμό προβλέπεται πρόστιμο ανά τετραγωνικό μέτρο, ύψους ενός ευρώ, με κατώτατο όριο τα 200 ευρώ και ανώτατο τα 2.000 ευρώ ενώ σε περίπτωση μη υποβολής δήλωσης αλλά διενέργειας καθαρισμού το πρόστιμο ανέρχεται στα 100 ευρώ. Παράλληλα, προβλέπεται δυνατότητα μείωσης του προστίμου σε περίπτωση που ο ιδιοκτήτης διορθώσει άμεσα την παράβασή του.

Επιπλέον το νέο πλαίσιο προβλέπει μηχανισμούς άμεσης παρέμβασης για την πρόληψη κινδύνου πυρκαγιάς, ώστε να αποφεύγονται καθυστερήσεις.

Όπως διευκρινίζεται από αρμόδιες πηγές, η διαδικασία προβλέπει καταρχάς προσπάθεια επικοινωνίας και εξασφάλισης της συναίνεσης του ιδιοκτήτη. Εφόσον αυτό δεν καταστεί εφικτό και κριθεί ότι υπάρχει άμεσος κίνδυνος πυρκαγιάς, ιδίως σε ζώνες αυξημένου κινδύνου, η Πυροσβεστική Υπηρεσία διαπιστώνει εγγράφως την επικινδυνότητα και ο δήμος προχωρά αυτεπάγγελτα στον καθαρισμό. Παράλληλα προβλέπεται η δυνατότητα επείγουσας παρέμβσαης σε περιπτώσεις άμεσου και υψηλού κινδύνου πυρκαγιάς υπό την προϋπόθεση αυτό να έχει διαπιστωθεί εγγράφως από την αρμόδια Πυροσβεστική Υπηρεσία.

Επιπλέον θα λαμβάνονται υπόψιν οι οικολογικές και κλιματικές ιδιαιτερότητες σε κάθε περιοχή. Ειδικότερα, σε περίπτωση που λόγω κλιματικών συνθηκών, προβλέπεται η δυνατότητα παράτασης των προθεσμιών μέσω σχετικής υπουργικής απόφασης και κατόπιν εισήγησης της αρμόδιας επιτροπής.

Παράλληλα προβλέπεταιειδική μέριμνα για αδυναμία χρήσης ψηφιακών υπηρεσιών με σκοπό την πρόληψη ψηφιακού αποκλεισμού. Συγκεκριμένα θα υπάρχει ειδική διαδικασία για περιπτώσεις αδυναμίας υποβολής δήλωσης, όπου θα μπορεί να υποβληθεί με φυσικό τρόπο και να αποσταλεί με κάθε πρόσφορο μέσο στην αρμόδια υπηρεσία, διασφαλίζοντας με αυτόν τον τρόπο ότι η πρόληψη δεν δημιουργεί αποκλεισμούς κι ότι όλοι οι πολίτες θα έχουν τη δυνατότητα να προχωρήσουν στις απαραίτητες ενέργειες.

Όπως εξηγούν αρμόδιες πηγές στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης ελήφθησαν ιδιαιτέρως υπόψη και οι παρατηρήσεις της Κ.Ε.Δ.Ε. και της ΠΟΜΙΔΑ, οι οποίες εστίασαν, αφενός, στην ανάγκη σαφήνειας ως προς το πεδίο εφαρμογής και τις κατηγορίες των υπόχρεων –στις οποίες εντάσσονται ρητά και τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου– και, αφετέρου, στην αποφυγή δυσανάλογων επιβαρύνσεων για ιδιοκτήτες που έχουν ήδη προβεί σε καθαρισμό ή αντιμετωπίζουν αντικειμενικές δυσχέρειες συμμόρφωσης.

Συνολικά, κατά τις ίδιες πηγές, η νέα ρύθμιση μεταβαίνει από ένα καθεστώς ασάφειας και άνισης εφαρμογής σε ένα πλαίσιο τυποποιημένο, ψηφιακά υποστηριζόμενο και επιχειρησιακά ενεργό με σκοπό οι καθαρισμοί οικοπέδων να πάψουν να αποτελούν ζήτημα αποσπασματικής πρακτικής και να μετατραπούν σε υποχρέωση πρόληψης σε εθνικό επίπεδο.

«Κλείνει ένας ακόμη λογαριασμός από το παρελθόν που κρατά σε ομηρία 50.000 δανειολήπτες», δήλωσε χαρακτηριστικά ο πρωθυπουργός, γνωστοποιώντας ότι εντός των επόμενων ημερών κατατίθεται σχετική νομοθετική διάταξη.

Σύμφωνα με όσα ανακοίνωσε, η ρύθμιση προβλέπει:

• Μετατροπή των υποχρεώσεων των δανειοληπτών ελβετικού φράγκου σε ευρώ, με σταθερά χαμηλό επιτόκιο, ώστε να εξαλειφθεί ο συναλλαγματικός κίνδυνος
• «Κούρεμα» από 15% έως και 50%, το οποίο θα καθορίζεται με βάση τα περιουσιακά στοιχεία και την οικονομική κατάσταση των δανειοληπτών
• Δυνατότητα επιμήκυνσης της αποπληρωμής έως και 5 χρόνια, προκειμένου να μειωθεί το μηνιαίο βάρος εξυπηρέτησης των δανείων

Προς το παρόν οι έχοντες εκτάσεις κάτω των 2 στρεμμάτων, σε οικισμούς με πληθυσμό κάτω των 2.000 κατοίκων βάσει ορίων που δεν συμφωνούν με τον προσδιορισμό τους το 1923, δεν μπορούν πια να χτίσουν σε αυτές.

Η Κυβέρνηση υποστηρίζει πως δεν αφήνει στον “αέρα” οικισμούς, αλλά διορθώνει εκκρεμότητα δεκαετιών. Οι πολιτικοί μηχανικοί διαφωνούν.

Στο μεσοδιάστημα, τρεις φορές (2005, 2017 και 2019) το Συμβούλιο της Επικρατείας πήρε αποφάσεις, στις οποίες έκρινε ως παράνομες και αντισυνταγματικές τις οριοθετήσεις και επεκτάσεις ορίων οικισμών που είχαν γίνει το ‘90, με απόφαση του τότε Νομάρχη «ή υπουργού».

Η τελευταία (προ εξαετίας) απόφαση 1268/2019 αφορούσε το Πήλιο. Είχε προηγηθεί το Ρέθυμνο.

Μετά την απόφαση του ΣτΕ το 2019, σχεδόν 11.000 οικισμοί που “μεγάλωσαν” με απόφαση νομάρχη ή υπουργού ή με πληθυσμό μικρότερο των 2.000 κατοίκων δεν μπορούσαν να οικοδομήσουν στα οικόπεδα τους.

Μηχανικοί υποστηρίζουν πως έκτοτε οι Πολεοδομίες να αρνούνται να προχωρήσουν σε έκδοση αδειών δόμησης σε περιοχές που δεν ήταν εντός των ορίων των οικισμών -βάσει πάντα τα όρια του 1923.

Αυτοί που πλήττονται από τον ΠΔ είναι όσοι έχουν εκτάσεις σε περισσότερους από 10.000 οικισμούς προ του 1923 ή κάτω των 2.000 κατοίκων που ανήκαν στη Ζώνη Γ’ Οικισμών, περιπτώσεις που με το νέο Προεδρικό Διάταγμα βγαίνουν εκτός ορίου -άρα γίνονται μη άρτιες, μη οικοδομήσιμες.

Στο νέο προεδρικό διάταγμα δεν υπάρχει προσδιορισμός για τη Ζώνη Γ. Στο προηγούμενο προσχέδιο περιλάμβανε τις περιοχές του οικισμού μετά τη Β1 Ζώνη -τμήμα που έχει δημιουργηθεί μεταξύ του 1923 και του 1983-, με το καθορισμένο όριο του οικισμού να έχει προκύψει -όπως διαβάσατε ήδη και μάλλον έχετε εμπεδώσει “με απόφαση Νομάρχη ή υπουργού”.

Αυτή η ζώνη λοιπόν, “αφαιρέθηκε” στην απόφαση του ΣτΕ, μολονότι πολλές από αυτές τις περιοχές που όρισαν νομάρχες, έχουν δομηθεί. Για αυτήν τη συνθήκη, δεν θα υπάρξουν συνέπειες.

Όσοι δεν έχουν δομήσει και πλήρωναν φόρους ΕΝΦΙΑ, οι περιουσίες τους γίνονται αγροτεμάχια και αδόμητες: χιλιάδες ακίνητα χάνουν το δικαίωμα οικοδόμησης. Δεν βγαίνει σχετική άδεια, ενώ αν κάποιος που την έχει εξασφαλίσει και αρχίσει να χτίζει, μπορεί να έλθει αντιμέτωπος με καταγγελία και να γίνει έκθετος.

Το ΠΔ εισάγει τρεις ζώνες (εντός σχεδίου, εκτός σχεδίου και εκτός ορίων) και περιορίζει δραστικά τις επιτρεπόμενες χρήσεις στους μικρούς οικισμούς: επιτρέπονται κατοικία, βασικές κοινωνικές και υγειονομικές δομές, μικρές εμπορικές δραστηριότητες, τουριστικά καταλύματα έως 100 κλίνες και εγκαταστάσεις του αγροτικού τομέα.

Ωστόσο, για προϋφιστάμενους του 1923 και παραδοσιακούς οικισμούς, όπως είναι οι οικισμοί του Πηλίου , προβλέπεται ξεχωριστή ρύθμιση μέχρι την ολοκλήρωση πολεοδομικών σχεδίων.

Το υπουργείο Περιβάλλοντος επιμένει μέχρι σήμερα πως ο στόχος του νέου Προεδρικού Διατάγματος είναι να υπάρχει “ασφάλεια δικαίου” και για αυτό έγινε η οριοθέτηση με ΠΔ, καθώς «ο πρόεδρος της Δημοκρατίας έχει την ανώτατη θεσμική κατοχύρωση».

Ο Ευθύμιος Μπακογιάννης, Γενικός Γραμματέας του Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος μιλώντας στην ERTNews είπε πως

«για να υπάρχει ασφάλεια δικαίου στο πολεοδομικό σχεδιασμό, καταθέσαμε προεδρικό διάταγμα με προδιαγραφές για την οριοθέτηση των οικισμών από τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια. Αυτές οι προδιαγραφές δεν είναι άμεσα εφαρμοστέες. Δεν ξυπνήσαμε, δηλαδή μια ημέρα και άλλαξε το καθεστώς που ισχύει στη δόμηση στους οικισμούς. Το ΠΔ δίνει στο υπουργείο και τους μελετητές που έχει επιλέξει, τον τρόπο και τη μεθοδολογία και τα επιστημονικά κριτήρια με τα οποία θα πάνε οι μελετητές σε κάθε οικισμό, θα καταγράψουν τα πραγματικά δεδομένα».

Υποστήριξε ότι η ανασφάλεια που έχει προκύψει σε χιλιάδες οικισμούς «έχει προκύψει λόγω της οριοθέτησης των νομαρχών» που επαναλαμβάνουμε πως ίσχυε από το 1983 και τόνισε πως «δεν έχει αλλάξει πάντως τίποτα από χθες μέχρι σήμερα στο καθεστώς δόμησης των οικισμών της χώρας, εκτός των οικισμών Ρεθύμνου και Πηλίου που έχουν ακυρωθεί τα όρια τους από το ΣτΕ από το 2019 και δεν εκδίδουν οικοδομικές άδειες. Για όλους τους υπόλοιπους οικισμούς δεν έχει να κάνει αυτό το ΠΔ με την αλλαγή των όρων δόμησης που ισχύουν σήμερα».

Μετά το χάος που προκλήθηκε πληροφορίες αναφέρουν πως το υπουργείο Περιβάλλοντος ενημέρωσε ότι μελετά νομοθετική ρύθμιση, γενικότερα επί του ΠΔ και ειδικότερα για την Ζώνη Γ.

Η αρχή έγινε με την παρουσία του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου στην ERTNews, όπου είπε κατ’ αρχάς ότι

«η οριοθέτηση των οικισμών γινόταν από το 1985, από τον νομάρχη. Το 2005, το 2017 και το 2019 το ΣτΕ είπε ότι δεν ήταν σωστή αυτή η οριοθέτηση, καθώς ο νομάρχης ήταν αναρμόδιος και πως τα κριτήρια δεν ήταν μεθοδολογικά σωστά. Ως αποτέλεσμα, ακύρωσε την οριοθέτηση οικισμών στην Κρήτη και στο Πήλιο και έτσι εν δυνάμει, έθεσε σε κίνδυνο την οριοθέτηση όλων αυτών των οικισμών. Άρα, το Προεδρικό Διάταγμα που προετοίμασε ο προκάτοχός μου, ο Θόδωρος Σκυλακάκης, όχι απλά δεν αφήνει “στον αέρα” τους οικισμούς, αλλά κάνει ακριβώς το αντίθετο, διορθώνει μια εκκρεμότητα δεκαετιών».

Στα της “διαγραφής” της Ζώνης Γ ο κύριος Παπασταύρου δήλωσε ότι «η Πολιτεία με επιστημονικά κριτήρια, σεβόμενη την αξιολόγηση του ΣτΕ, μελετά νομοθετική ρύθμιση μέσα από την οποία θα προσπαθήσει να ενσωματώσει τα ακίνητα που έχουν γεωγραφική, πραγματική ή οικιστική σχέση με τον οικισμό».

Δηλαδή, το υπουργείο εξετάζει τη δημιουργία νέων ζωνών, που δεν περιλαμβάνονται στο ΠΔ -κατά τα φαινόμενα- γιατί δεν συνεκτιμήθηκαν αρχικά όσα στοιχεία και δεδομένα θα έπρεπε να ληφθούν υπ’ όψιν.

Αφορά τα οικόπεδα από 2 έως 4 στρέμματα (όσα είναι κάτω από αυτό το όριο φαίνεται να χάνουν δια παντός τη δυνατότητα οικοδόμησης), με το υπουργείο να προωθεί την οργάνωση περιοικιστικών ζωνών σε Περιοχές Ελέγχου Χρήσεων (βλ. εισαγωγή χρήσεων γης), με προϋπόθεση να έχουν “πρόσωπο” σε αναγνωρισμένο κοινόχρηστο δρόμο.

Νίκος Γιαννόπουλος

Τις τελευταίες ημέρες βρέθηκε στο στάδιο της διαβούλευσης το νομοσχέδιο του Υπουργείου Υγείας που έχει τίτλο “ρυθμίσεις για την ενίσχυση του Εθνικού Συστήματος Υγείας και την παρακολούθηση και αξιολόγηση της φαρμακευτικής δαπάνης”.

Τέσσερα από τα άρθρα του νόμου αφορούν τη μετατροπή της ογκολογικού τμήματος του νοσοκομείου Αγία Σοφία σε Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου το οποίο στο εξής θα τιτλοφορείται “Ογκολογικό Νοσοκομείο Παίδων “Μαριάννα Βαρδινογάννη-ΕΛΠΙΔΑ”. Αναφέρεται χαρακτηριστικά το άρθρο 9: “Ιδρύεται νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου με την επωνυμία «Ογκολογικό Νοσοκομείο Παίδων “Μαριάννα Β. Βαρδινογιάννη – ΕΛΠΙΔΑ”» (Νοσοκομείο) και έδρα τον Δήμο Αθηναίων, το οποίο απολαύει οικονομικής και διοικητικής αυτοτέλειας, υπάγεται στον δημόσιο τομέα, υπό την έννοια της περ. α) της παρ. 1 του άρθρου 14 του ν. 4270/2014 (Α’ 143), και εποπτεύεται από το Υπουργείο Υγείας”.

Γι’ αυτή τη ρύθμιση παράγοντες του ΕΣΥ εκφράζουν ζωηρές επιφυλάξεις:

• Μπορεί να πάρει τον τίτλο του Νοσοκομείου μία ογκολογική μονάδα με 90 κλίνες;
• Γιατί προτιμάται ο τύπος του νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου;
• Ποια θα είναι τα εργασιακά δικαιώματα των γιατρών και των νοσηλευτών στο νέο φορέα;

Τα σχόλια-φωτιά των ειδικών

Στα σχόλια της διαβούλευσης όλες αυτές οι επιφυλάξεις αναλύονται περαιτέρω: Η Ελληνική Εταιρεία Παιδιατρικής Αιματολογίας-Ογκολογίας τονίζει, μεταξύ άλλων, ότι “η μετονομασία του «Κέντρου» σε «Νοσοκομείο» είναι προφανές ότι σε καμία περίπτωση το υφιστάμενο Κτίριο δεν μπορεί να χαρακτηριστεί «Νοσοκομείο». Μόνο ως προς την ονομασία μπορεί να γίνει τέτοιου είδους αλλαγή. Το υπάρχον κτίριο, στεγάζει 4 νοσηλευτικές μονάδες και η ουσιώδης κλινική λειτουργία του είναι σε απόλυτο βαθμό εξαρτώμενη από τα δύο Νοσοκομεία Παίδων. Τα υφιστάμενα τμήματα της «Ογκολογικής Μονάδας Παίδων Μαριάννα Β. Βαρδινογιάννη – ΕΛΠΙΔΑ» σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να λειτουργήσουν χωρίς τη διασύνδεση με τα Νοσοκομεία Παίδων”.

Και παρακάτω: “Για τη μεταφορά του Ιατρικού και Νοσηλευτικού προσωπικού έχει πρωτοκολληθεί και αποσταλεί και στο Υπουργείο εκτενής ομόφωνη αναφορά των Ιατρών και Νοσηλευτών με ερωτήματα και θέσεις που έχουν σχέση με τα εργασιακά, επιστημονικά δικαιώματα, υποχρεώσεις και τον τρόπο λειτουργίας του προσωπικού εντός του νέου ΝΠΙΔ, ειδικά υπό το καθεστώς έλλειψης κανονισμού λειτουργίας και ασαφών εργασιακών σχέσεων. Τα ερωτήματα αυτά δεν έχουν απαντηθεί ποτέ έως τώρα”.

• Είναι φανερό ότι οι γιατροί φοβούνται ότι το νέο νοσοκομείο θα λειτουργεί ουσιαστικά έξω από τους κόλπους του ΕΣΥ με ότι αυτό μπορεί να σημαίνει για τα εργασιακά τους δικαιώματα.

Σε άλλο άρθρο του νομοσχεδίου η Ελληνική Εταιρεία Χειρουργών Παίδων σχολιάζει ότι “η συνεργασία των δύο μεγάλων παιδιατρικών νοσοκομείων με το ίδρυμα «Ελπίδα» έχει εξασφαλίσει υψηλά πρότυπα φροντίδας και εκπαίδευσης, που έχουν θετική απήχηση σε ολόκληρη την κοινωνία και συμβάλλουν στην εμφανή πρόοδο των αποτελεσμάτων στην Παιδιατρική Ογκολογία στη χώρα. Η αδιαφανής τροποποίηση αυτής της δοκιμασμένης συνεργασίας δεν επηρεάζει μόνο τη συνολική ποιότητα της ογκολογικής περίθαλψης, αλλά και την εκπαίδευση των νέων γιατρών στην ειδικότητα της Χειρουργικής Παίδων, γεγονός που μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις στη δημόσια υγεία και το κοινωνικό σύνολο”.

• Οι χειρουργοί, κοντολογίς, εκφράζουν φόβους ακόμη και το επίπεδο της παρεχόμενης θεραπείας στα παιδιά που νοσούν από καρκίνο.

Τέλος η σχετική ανακοίνωση της ΕΙΝΑΠ αναφέρει ότι “το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Υγείας «Ρυθμίσεις για την ενίσχυση του Εθνικού Συστήματος Υγείας και την παρακολούθηση και αξιολόγηση της φαρμακευτικής δαπάνης» που έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση από τις 25/10/2024, συμπεριλαμβάνονται διατάξεις που, ολοκληρώνουν την ιδιωτικοποίηση της παιδιατρικής ογκολογικής περίθαλψης, εξειδικεύοντας τις ρυθμίσεις του προηγούμενου νόμου, ονομάζει πλέον το παιδοογκολογικό κέντρο νοσοκομείο, η διορισμένη από το ίδρυμα Βαρδινογιάννη Διοίκησή του θα μπορεί να ασκεί καθήκοντα Διοίκησης περιστασιακά και στα δύο νοσοκομεία. Πρόκειται για επιτάχυνση της λειτουργίας της θεραπείας του παιδικού καρκίνου, με όρους εμπορίου. Επιπλέον το ιατρονοσηλευτικό προσωπικό μετακινείται χωρίς να ζητηθεί η συναίνεσή του. Η κυβέρνηση αποφασίζει ότι το ΝΠΙΔ αποκτάει τη δυνατότητα να αιτείται από την 1η Υ.Πε. την απόσπαση μονίμου και ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου προσωπικού πάσης φύσεως από άλλα νοσοκομεία της ίδιας Υ.Πε. Πρόκειται για ρύθμιση που ανοίγει επικίνδυνους δρόμους. Σε όλα τα παραπάνω, το ΔΣ της ΕΙΝΑΠ εκφράζει την απόλυτη διαφωνία του. Καλούμε την κυβέρνηση να αποσύρει άμεσα τα επίμαχα σημεία από το σχέδιο νόμου!”

Δεν είναι βέβαια η πρώτη φορά που η κυβέρνηση νομοθετεί έτσι ώστε να μετατραπεί η ογκολογική κλινική του Αγία Σοφία σε νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου. Η πρώτη σχετική ρύθμιση πέρασε όταν αναπληρωτής Υπουργός Υγείας ήταν η Μίνα Γκάγκα το 2023. Τότε όμως δεν προβλεπόταν η μετατροπή της κλινικής σε νοσοκομείο.

Για το θέμα οι γιατροί των δύο νοσοκομείων Παίδων προχώρησαν σε δίωρη στάση εργασίας και συγκέντρωση διαμαρτυρίας στο Αγία Σοφία την Τρίτη. Η κυβέρνηση, προσώρας, δεν τοποθετείται, τουλάχιστον επισήμως. Και το κυριότερο: Δεν απαντά στο κρίσιμο ερώτημα αν υπό το νέο καθεστώς το νοσοκομείο θα λειτουργεί με όρους αγοράς ή όχι, αν θα παράσχει δηλαδή τις υπηρεσίες του δωρεάν ή θα απαιτεί την καταβολή νοσηλείων.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Γιάννης Οικονόμου δέχθηκε ερώτηση – με αφορμή τα όσα έχουν δει το φως της δημοσιότητας αναφορικά με την ηγεσία του «Εθνικού Κόμματος Έλληνες»- για το αν θα υπάρξει πρόσθετη παρέμβαση. Εκεί σημείωσε χαρακτηριστικά πως «αν τεχνικά χρειάζεται να γίνουν οι οποιεσδήποτε προσθήκες, εδώ είμαστε να το δούμε» και φούντωσαν οι συζητήσεις για τι θα περιλαμβάνει η σχετική ρύθμιση.

Όμως το βράδυ της Πέμπτης στην ΕΡΤ ο υπουργός Εσωτερικών, Μάκης Βορίδης, αποκάλυψε ότι τη Δευτέρα θα κατατεθεί πρόσθετη ρύθμιση λέγοντας πως «…δεν μπορεί να υπάρχει μια βαθιά αντίφαση που λέει ότι από τη μια μεριά το ποινικό τμήμα της Δικαιοσύνης τον καταδικάζει ως αρχηγό εγκληματικής οργανώσεως και έρχεται ένα άλλο τμήμα της δικαιοσύνης επίσης, το Α1 του Αρείου Πάγου, που λέει ότι είναι πολιτικός αρχηγός. Η παρέμβασή μας, θα εκδηλωθεί και νομίζω ότι θα τη συζητήσουμε εκτενώς στη Βουλή τη Δευτέρα».

• Σύμφωνα με συγκλίνουσες πληροφορίες με τη ρύθμιση που θα κατατεθεί θα ανοίξει ο δρόμος ώστε η απόφαση για τη συμμετοχή ή μη κόμματος στις εκλογές να λαμβάνεται από την Ολομέλεια του α’ τμήματος του Αρείου Πάγου. Δηλαδή και από όλα τα μέλη, συμπεριλαμβανομένου του προέδρου, και όχι μόνο από τη πενταμελή επιτροπή.

Ο συνολικός αριθμός των δικαστών του Α1 Τμήματος του ανωτάτου δικαστηρίου, που θα αποφασίσουν για την ανακήρυξη των κομμάτων, σύμφωνα με την κυβερνητική τροπολογία που θα κατατεθεί, είναι εννέα μαζί με τον πρόεδρό του, αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου Χρήστο Τζανερίκο, έμπειρο δικαστικό.

Η αρχική κυβερνητική ρύθμιση προβλέπει ότι τη συμμετοχή των κομμάτων στις εκλογές κρίνει «το Α1 Τμήμα του Αρείου Πάγου» χωρίς να κάνει λόγο για τον αριθμό των δικαστών που πρόκειται μετάσχουν στον εν λόγω δικαστικό σχηματισμό. Με την κυβερνητική τροπολογία θα προστεθεί «το Α1 Τμήμα του Αρείου Πάγου σε πλήρη σύνθεση».

Η σχετική ρύθμιση αναμένεται να ψηφιστεί τη Μεγάλη Τρίτη, καθώς τα χρονικά περιθώρια είναι στενά και στη συνέχεια κλείνει η Βουλή για το Πάσχα. Να σημειωθεί πως στις 5 Μαΐου αναμένεται να αποφασίσει ο Άρειος Πάγος για τα κόμματα που θα συμμετάσχουν στις επόμενες εκλογές.

Ο καταδικασμένος για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης με το τρικ της αλλαγής του επικεφαλής επιχειρεί όπως όλα δείχνουν, να ξεπεράσει τον σκόπελο του Αρείου Πάγου.

Χρόνης Διαμαντόπουλος

Μέχρι τις 2 Μαΐου κάθε κόμμα πρέπει να υποβάλει στην ηλεκτρονική πύλη καταχώρησης υποψηφίων τους υποψηφίους βουλευτές του.

Σ’ αυτό το πλαίσιο, ο ε.τ. Αντεισαγγελέας του Αρείου Πάγου Αναστάσιος Κανελλόπουλος, έκανε γνωστό ότι αναλαμβάνει Πρόεδρος του «Εθνικού κόμματος ΕΛΛΗΝΕΣ» δηλαδή του «κόμματος Κασιδιάρη». Ο ίδιος δήλωσε ότι δεν είναι ο μπροστινός και επιβεβαίωσε ότι ο Ηλίας Κασιδιάρης «θα είναι υποψήφιος στην Α’ Αθήνας».

Εκείνο που απομένει να δούμε είναι τι θα συμβεί. Αν δηλαδή το κόμμα το οποίο θα πριμοδοτήσει και θα συμμετάσχει ως υποψήφιος ο καταδικασμένος χρυσαυγίτης θα είναι μεταξύ εκείνων που θα ανακοινωθούν από τον Άρειο Πάγο.

Τις απόψεις τους για το θέμα καταθέτουν στο libre οι:

-Ιφιγένεια Καμτσίδου, Αναπληρώτρια καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Α.Π.Θ.
Μέλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων του Συμβουλίου της Ευρώπης
-Γιάννης Α. Τασόπουλος, Καθηγητής ΕΚΠΑ, δικηγόρος
-Χαράλαμπος Μ. Τσιλιώτης, Αναπληρωτής Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Πανεπιστημίου Πελοποννήσου

Μια εκλογική ρύθμιση ανωφελής έως και επικίνδυνη

Πριν από 2 μήνες, η κυβερνητική πλειοψηφία τροποποίησε τον εκλογικό νόμο με δηλωμένη πρόθεση τον αποκλεισμό των φασιστικών ή/και νεοναζιστικών μορφωμάτων από την εκπροσώπησή τους στην Βουλή. Με την νέα ρύθμιση διευρύνεται η εξουσία του Αρείου Πάγου να ελέγχει όχι μόνο την νόμιμη ίδρυση των πολιτικών κομμάτων, αλλά και την εσωτερική οργάνωση και λειτουργία τους.

Έτσι προβλέπεται πια ότι για να έχει ένα πολιτικό κόμμα την δυνατότητα να καταρτίσει συνδυασμό για τις βουλευτικές εκλογές θα πρέπει η ηγετική ομάδα του, ο νόμιμος εκπρόσωπος και η πραγματική ηγεσία του να μην έχουν καταδικασθεί -έστω σε πρώτο βαθμό- σε κάθειρξη για αδίκημα που θίγει την πολιτειακή εξουσία, τα πολιτειακά όργανα, την διεθνή θέση της χώρας και την δημόσια τάξη, ή για έγκλημα του Στρατιωτικού Ποινικού Κώδικα που επισύρει την ποινή της ισόβιας κάθειρξης.

Ακόμη, προβλέπεται ότι η κρίση του ΑΠ σχετικά με το ότι η δράση του πολιτικού κόμματος δεν εξυπηρετεί την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος «δύναται να λάβει χώρα μόνο όταν υφίσταται καταδίκη σε οποιονδήποτε βαθμό υποψηφίων βουλευτών ή ιδρυτικών μελών ή διατελεσάντων προέδρων για τα αδικήματα των άρθρων 134, 187 και 187Α του Ποινικού Κώδικα», δηλαδή για εσχάτη προδοσία και για συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση ή για τέλεση τρομοκρατικών πράξεων.

Οι παραπάνω προϋποθέσεις ελέγχονται από τον ΑΠ αυτεπαγγέλτως μέσα σε ασφυκτική προθεσμία 3 ημερών. Με άλλα λόγια, ένας δικαστικός σχηματισμός, που όμως δεν δικαιοδοτεί, αλλά διαμορφώνει την κρίση του χωρίς να δεσμεύεται από τις εγγυήσεις που περιβάλλουν την απονομή της δικαιοσύνης, αποκτά την εξουσία να διεισδύει στην λειτουργία των πολιτικών κομμάτων και να εντοπίζει την «πραγματική ηγεσία» τους. Κανένας αποδεικτικός κανόνας, καμιά δικονομική εγγύηση, αντίθετα οι ανώτατοι δικαστές μπορεί υποβοηθούνται από «υπομνήματα» που έχουν την δυνατότητα να καταθέσουν οι πολιτικοί αντίπαλοι της ελεγχόμενης παράταξης.

Πάντως, η παραπάνω δραστική παρέμβαση του νομοθέτη στην αυτονομία των πολιτικών κομμάτων δείχνει να μην μπορεί να αποτρέψει την συμμετοχή των εκτρωμάτων της Χρυσής Αυγής στην εκλογική διαδικασία.

Με την προκήρυξη των εκλογών, συνταξιούχος αντεισαγγελέας του Αρείου Πάγου προθυμοποιήθηκε να αναλάβει τα ηνία του νεοναζιστικού κόμματος της χώρας. Το αξίωμα που κατείχε μέχρι πρόσφατα προβάλλεται ως ακλόνητη πειστήριο της πραγματικής από αυτόν ανάληψης της ηγεσίας του κόμματος και εύλογα γεννιέται το ερώτημα με ποιο τρόπο και ποια μέσα ο Άρειος Πάγος θα αποδείξει ότι η διεύθυνση της παράταξης παραμένει στα χέρια του καταδικασμένου ιδρυτή της. Ο έλεγχος που τυχόν θα περιλαμβάνει την συστηματική αποτίμηση της εσωκομματικής ζωής δεν είναι μόνο πρακτικά ανέφικτος, αλλά και αντίθετος προς το Σύνταγμα που προστατεύει την λειτουργία των κομμάτων από οποιαδήποτε κρατική παρέμβαση.

Ανάλογης έντασης θα είναι η προσβολή της πολιτικής αυτονομίας, σε περίπτωση που οι δικαστές επιχειρήσουν να στηρίξουν τον αποκλεισμό των συνδυασμών του κόμματος στην αδυναμία του να συμβάλλει στην ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος. Τούτο προϋποθέτει να ληφθεί υπόψη η καταδίκη ιδρυτικού μέλους του (και πρώην προέδρου;) για συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση. Αν ο Άρειος Πάγος επιχειρήσει να προστατεύσει την δημοκρατία από τους εχθρούς της μέσω της ασφυκτικής επιτήρησης της συλλογικής τους δράσης, το πλήγμα που θα επιφέρει στους αντιπροσωπευτικούς θεσμούς δύσκολα θα μπορεί να επανορθωθεί.

Ωστόσο, το βασικό πρόβλημα που αναδεικνύει η παραπάνω εξέλιξη, δεν έγκειται στην αναποτελεσματικότητα της απαγορευτικής ρύθμισης. Ο λαός έχει την ευκαιρία και την εξουσία να κρατήσει τους ναζί και τις κομματικές τους εκφράσεις στο περιθώριο της πολιτικής σκηνής του τόπου.

Ο κίνδυνος για την δημοκρατία πηγάζει από την δημόσια συμπαράταξη πρώην εισαγγελικού λειτουργού με τον κομματικό φορέα του ολοκληρωτισμού και της βαρβαρότητας.

Επειδή δε πρόκειται για ένα σοβαρό κίνδυνο, δημιουργείται επείγουσα ανάγκη να συζητηθούν και να σχεδιαστούν οι δομικές αλλαγές που θα εξασφαλίζουν την στελέχωση της δικαιοσύνης με πρόσωπα τα οποία θα διαθέτουν τόσο επιστημονική επάρκεια, όσο και δημοκρατικό ήθος.

Η πραγματική ηγεσία ενός κόμματος μπορεί να είναι και συλλογική

Στο ζήτημα που συνδέεται με την καταδίκη της ηγεσίας της Χρυσής Αυγής σε πρώτο βαθμό, το άρθρο 102 του νόμου 5019/2023 (ΦΕΚ Α΄27) προβλέπει την αποστέρηση του δικαιώματος κατάρτισης συνδυασμών για τη συμμετοχή στις βουλευτικές εκλογές, πολιτικών κομμάτων των οποίων υποψήφιοι βουλευτές ή ιδρυτικά μέλη ή διατελέσαντες πρόεδροι είναι πρόσωπα που έχουν καταδικαστεί για τα αδικήματα των άρθρ. 134 (εσχάτη προδοσία), 187 και187Α ΠΚ (εγκληματική οργάνωση).

Το άρθρ. 102 ορίζει ότι “η πραγματική ηγεσία έχει την έννοια ότι πρόσωπο άλλο από εκείνο που κατέχει τυπικά θέση προέδρου, γενικού γραμματέα, μέλους της διοικούσας επιτροπής ή νομίμου εκπροσώπου με συγκεκριμένες πράξεις του εμφανίζεται να ασκεί διοίκηση του κόμματος, ή να έχει τοποθετήσει εικονική ηγεσία, ή να έχει τον ηγετικό πολιτικό ρόλο προς το εκλογικό σώμα”.

Συνεπώς στην έννοια της πραγματικής ηγεσίας περιλαμβάνεται και η συλλογική ηγεσία, δηλαδή η περίπτωση όπου η τυπική και επίσημη ηγεσία του κόμματος μοιράζεται την κομματική αρχή με πρόσωπο που ασκεί στο κόμμα πραγματική ηγεσία, από κοινού με την τυπική. Η συλλογική ηγεσία του κόμματος εμπίπτει στις απαγορεύσεις του εν λόγω άρθρου.

• Κατά την άποψή μου, εφόσον προκύπτει και αποδεικνύεται με τήρηση όλων των εγγυήσεων του κράτους δικαίου και της παροχής δικαστικής προστασίας ότι η πραγματική ηγεσία ενός κόμματος περιλαμβάνει πρόσωπα που εμπίπουν στις απαγορεύσεις του ανωτέρω άρθρου 102 τότε είναι σύμφωνη με το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ η απαγόρευση της κατάρτισης συνδυασμών για τη συμμετοχή του κόμματος αυτού στις βουλευτικές εκλογές.

Σχετικά με το ζήτημα της συνταγματικότητας της εν λόγω απαγόρευσης, είναι σημαντικό να είμαστε όσο το δυνατόν πιο σαφείς και καθαροί στις διακρίσεις μας.

Διαφέρουν λοιπόν: α) ο θεωρητικός λόγος και οι ιδέες, β) οι πράξεις και γ) τα έργα.

Η ελευθερία της έκφρασης προστατεύει κατ’ αρχήν απεριόριστα τις πολιτικές ιδέες χωρίς ουσιαστικές διακρίσεις ως προς το περιεχόμενό τους, με εξαίρεση οριακές περιπτώσεις όπως είναι στην Ευρώπη η άρνηση του Ολοκαυτώματος από τους κήρυκες του νεοναζισμού (PASTÖRS v. GERMANY, 55225/14, 3 Οκτωβρίου 2019). Η ελευθερία της έκφρασης προστατεύει όμως όχι μόνο το θεωρητικό corpus ιδεών, αλλά και την ενεργητική προβολή τους ως πολιτική πράξη, με σκοπό την διάδοσή τους για τη διαμόρφωση της κοινής γνώμης (άρθρ. 14 παρ. 1 Σ., “καθένας μπορεί να εκφράζει και να διαδίδει […] τους στοχασμούς του τηρώντας του νόμους του κράτους”).

Ωστόσο το Σύνταγμα δεν προστατεύει απεριόριστα και αδιακρίτως τα έργα, δηλαδή τις συνέπειες και τα αποτελέσματα του πολιτικού λόγου, ως πολιτικής παρέμβασης και πράξης.

Τα έργα αυτά μπορεί να αφορούν ένα μεμονωμένο επεισόδιο, π.χ. μια συγκεκριμένη περίπτωση όπου κάποιος είπε ή δημοσίευσε κάτι για ένα άλλο πρόσωπο και το συμβάν έληξε εκεί, χωρίς συνέχεια. Μπορεί όμως και να αφορούν ευρύτερο σχέδιο που αναπτύσσεται σε περισσότερα επεισόδια.

Η κατάληψη της εξουσίας από ένα κόμμα που απεργάζεται την καταστροφή της φιλελεύθερης δημοκρατίας είναι σίγουρα ένα σύνθετο σχέδιο του οποίου απώτερος στόχος είναι να ελέγξει τον “πυρήνα της κρατικότητας”, δηλαδή τους κατασταλτικούς και καταναγκαστικούς θεσμούς του κράτους με σκοπό να ανατρέψει το δημοκρατικό πολίτευμα. Η αντίδραση της φιλελεύθερης δημοκρατίας απέναντι στην απειλή αυτή μπορεί να πάρει διάφορες μορφές.

Στη χώρα μας υπό το Σύνταγμα του 1975 όπως ισχύει απορρίπτεται η εκδοχή της “αμυνόμενης δημοκρατίας”, ουσιώδες γνώρισμα της οποίας είναι η θέση πολιτικών κομμάτων εκτός νόμου λόγω της ιδεολογίας και των σκοπών του καταστατικού τους.

• Αν επιτρεπόταν, η απαγόρευση αυτή θα οδηγούσε σε περιορισμό της ελευθερίας της έκφρασης τόσο στο σκέλος των ιδεών όσο και της πολιτικής πράξης. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η δημοκρατία μας είναι αδύναμη και ευάλωτη απέναντι στους εχθρούς της. Αντίθετα έχει τα μέσα να αντιδράσει όταν υπάρχει καταδίκη έστω και πρωτόδικη, όπως στην περίπτωση της Χρυσής Αυγής.

Πάντως, επειδή ουδέν κακόν αμιγές καλού, η ύπαρξη του λεγόμενου «κόμματος Κασιδιάρη» στη δημόσια ζωή μας βοηθά να γνωρίσουμε καλύτερα τους ανθρώπους που επιλέγουν να συμπορευθούν πολιτικά με το κόμμα αυτό. Παραφράζοντας τη λαϊκή σοφία, «δείξε μου τους (πολιτικούς) φίλους σου να σου πω ποιος είσαι (από πολιτική άποψη)».

Ποιος θα είναι ο πραγματικός και ποιος ο φαινομενικός αρχηγός του κόμματος;

Πολύ πρόσφατα τροποποιήθηκε με το άρθρο 102 Ν. 5019/2023 το άρθρο 32 του εκλογικού νόμου (ΠΔ 26/2012) που προβλέπει ότι για να μπορεί να συμμετάσχει ένα κόμμα στις εκλογές θα πρέπει μεταξύ άλλων να συντρέχουν σωρευτικά οι εξής προϋποθέσεις:

α) Να μην έχει καταδικασθεί σε οποιοδήποτε βαθμό (ακόμα και πρώτο) η ηγεσία του κόμματος (τυπική ή πραγματική, υπονοώντας διάκριση μεταξύ τους) μεταξύ άλλων και για το αδίκημα της συγκρότησης, ένταξης ή διεύθυνσης εγκληματικής οργάνωσης (άρθρο 187 ΠΚ) σε ποινή κάθειρξης και

β) η οργάνωση και η δράση του κόμματος να εξυπηρετεί την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος, κάτι που δεν συμβαίνει εάν υποψήφιοι βουλευτές ή ιδρυτικά μέλη ή διατελέσαντες πρόεδροι ενός κόμματος έχουν καταδικασθεί μεταξύ άλλων σε οποιοδήποτε βαθμό (ακόμα και πρώτο) και για το ως άνω αδίκημα.

Η διάταξη φαίνεται να έχει θεσπισθεί ειδικά για το κόμμα «Εθνικό Κόμμα Έλληνες», το οποίο μέχρι τώρα έχει ως αρχηγό του τον καταδικασθέντα για το αδίκημα του άρθρου 187 ΠΚ πρώην Βουλευτή του κόμματος «Χρυσή Αυγή» Ηλία Κασιδιάρη, ο οποίος εκτός από αρχηγός του κόμματος είναι και ιδρυτικό μέλος και προτίθεται να είναι υποψήφιος στις επερχόμενες εκλογές και στην περίπτωση που παραιτηθεί θα θεωρηθεί διατελέσας πρόεδρος.

Ήδη ανακοινώθηκε ότι ο Κασιδιάρης προτίθεται να παραιτηθεί και να αναλάβει την προεδρία του κόμματος ο επίτιμος Αντεισαγγελέας του Αρείου Πάγου Αναστάσιος Κανελλόπουλος.

Ζήτημα γεννάται εάν ο κ. Κανελλόπουλος θα είναι ο πραγματικός ή ο φαινομενικός Αρχηγός του κόμματος ή εάν πραγματικός Αρχηγός θα παραμείνει ο Ηλίας Κασιδιάρης, κάτι το οποίο αποτελεί δυσδιάκριτο θέμα απόδειξης.

• Τα παραπάνω καλείται να ερευνήσει το Α1 Τμήμα του Αρείου Πάγου κατά την εξέταση των υποψηφιοτήτων για την ανακήρυξη των συνδυασμών των κομμάτων και των συνασπισμών κομμάτων. Πριν ερευνήσει τα παραπάνω, όμως, ο Άρειος Πάγος καλείται να εξετάσει την συνταγματικότητα της διάταξης του άρθρου 32 παρ. 1 του εκλογικού νόμου και την συμβατότητά του με την ΕΣΔΑ.

Θα πρέπει να απαντήσει στο εάν η ρύθμιση είναι σύμφωνη με το άρθρο 29 παρ. 1 Συντάγματος, δηλ. εάν η διάταξη αυτή επιτρέπει την απαγόρευση συμμετοχής κόμματος στις εκλογές ή εάν η απαγόρευση συμμετοχής στις εκλογές θεωρείται ισοδύναμη με την απαγόρευση λειτουργίας κόμματος που κατά την κρατούσα (και στην νομολογία του ΑΠ) ιστορική ερμηνεία της διάταξης θεωρείται μη επιτρεπτή κατά την ως άνω συνταγματική διάταξη.

Επίσης, ο ΑΠ θα ερευνήσει εάν μπορεί να απαγορευθεί η συμμετοχή κόμματος στις εκλογές και για λόγους πέραν των όσων ορίζει το άρθρο 29 παρ. 1 Σ ως προϋπόθεση για την νόμιμη λειτουργία ενός κόμματος, δηλ. την εξυπηρέτησης της ελεύθερης και δημοκρατικής λειτουργίας του πολιτεύματος από την οργάνωση και την δράση του κόμματος, όπως και εάν η μη εξυπηρέτηση της λειτουργίας αυτής ταυτίζεται με την διάπραξη των αδικημάτων της εσχάτης προδοσίας, της εγκληματικής και της τρομοκρατικής οργάνωσης.

Ακόμα το Δικαστήριο θα πρέπει να ελέγξει, εάν εν προκειμένω το Σύνταγμα κατά αναλογική εφαρμογή του άρθρου 51 παρ. 3 Σ απαιτεί όπως η καταδίκη των ως άνω προσώπων πρέπει να είναι αμετάκλητη και όχι απλά οριστική και εν πάση περιπτώσει εάν η επίμαχη διάταξη που αρκείται και σε οριστική καταδίκη παραβιάζει το τεκμήριο αθωότητας του άρθρου 6 παρ. 2 ΕΣΔΑ που απαιτεί σίγουρα αμετάκλητη καταδίκη.

Τέλος, θα πρέπει να κρίνει εάν τα στενά χρονικά περιθώρια εντός των οποίων καλείται να κρίνει τα παραπάνω ανταποκρίνονται στο δικαίωμα δικαστικής προστασίας όπως αυτό προστατεύεται από το άρθρο 20 παρ. 1 Σ και 6 παρ. 1 ΕΣΔΑ.

Πέραν των ανωτέρω σοβαρών νομικών ζητημάτων που καλείται να εξετάσει ο Άρειος Πάγος εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι ένας επίτιμος Αντεισαγγελέας του Αρείου Πάγου αποφασίζει να δηλώσει ότι επιθυμεί να εκλεγεί Αρχηγός ενός κόμματος, όντας εκτός κόμματος μέχρι τώρα, σε αντικατάσταση του Ηλία Κασιδιάρη με την γνωστή πολιτική συμπεριφορά και το ανάλογο ύφος και ήθος.

Στα βασικά σημεία της απόφασης, είναι και η διαμόρφωση ειδικής μισθολογικής κλίμακας Καλλιτεχνικού Έργου (ΚΕ) με 19 μισθολογικά κλιμάκια (ΜΚ).

Όπως αναφέρεται, ο μηνιαίος βασικός μισθός του ΜΚ1 ορίζεται σε 1.037 ευρώ, με δυνατότητα μισθολογικής εξέλιξης.

Αναλυτικά η ΚΥΑ αναφέρει:

Σε συνέχεια της συνάντησης που πραγματοποιήθηκε στις 15 Φεβρουαρίου, μεταξύ του Πρωθυπουργού και εκπροσώπων καλλιτεχνών και σπουδαστών παραστατικών τεχνών, η κυβέρνηση προχωρά στη θεραπεία της μακροχρόνιας στρέβλωσης που προϋπήρχε του ΠΔ85/2022 και εντάθηκε κατά τη θητεία της προηγούμενης κυβέρνησης, αίροντας τη χρόνια μισθολογική διχοτόμηση των αποφοίτων σχολών παραστατικών τεχνών στο Δημόσιο.

Σε αυτό το πλαίσιο, τα συναρμόδια Υπουργεία Οικονομικών, Εσωτερικών και Πολιτισμού και Αθλητισμού διαμόρφωσαν σχέδιο ΚΥΑ, που αφορά στο μισθολογικό καθεστώς των αποφοίτων δραματικών σχολών και σχολών χορού στο Δημόσιο ανεξαρτήτως του έτους αποφοίτησης (προ ή μετά του 2003), και η οποία καθιερώνει έναν ορθολογικό και ισότιμο τρόπο αμοιβής, τόσο εκείνων που παρέχουν καλλιτεχνικό έργο, όσο και εκείνων που παρέχουν συναφές έργο, όπως το καλλιτεχνικό-εκπαιδευτικό.

Βασικά σημεία της προτεινόμενης ΚΥΑ είναι:

• Η διαμόρφωση ειδικής μισθολογικής κλίμακας Καλλιτεχνικού Έργου (ΚΕ) με 19 μισθολογικά κλιμάκια (ΜΚ). Ο μηνιαίος βασικός μισθός του ΜΚ1 ορίζεται σε €1037, με δυνατότητα μισθολογικής εξέλιξης.
• H ένταξη σε αυτήν αρρύθμιστων ειδικοτήτων θεάτρου, χορού και κινηματογράφου, καθώς και συναφών εκπαιδευτικών ειδικοτήτων, κάτι που θα θεραπεύσει χρόνια προβλήματα στον τρόπο αμοιβής σε καλλιτεχνικές-εκπαιδευτικές θέσεις, ιδίως σε ΟΤΑ. (Υπενθυμίζεται ότι η ρύθμιση δεν αφορά θέσεις που προκηρύσσει το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων καθώς ακολουθείται για αυτές διακριτό προσοντολόγιο.)
• Η ισότιμη μισθολογική αντιμετώπιση όλων των αποφοίτων δραματικών σχολών και σχολών χορού, ανεξάρτητα από το έτος αποφοίτησής τους. Ικανοποιείται έτσι ένα διαχρονικό αίτημα του κλάδου, λύνεται ένας γόρδιος δεσμός εικοσαετίας, διορθώνεται η στρέβλωση που παγιώθηκε το 2017 με τη διάταξη του ΣΥΡΙΖΑ.

Η προτεινόμενη ρύθμιση αντιμετωπίζει παθογένειες που ταλανίζουν τον κλάδο από το 2003 και αποτελεί έμπρακτη ηθική και ουσιαστική αναγνώριση του έργου των καλλιτεχνών που εργάζονται στον δημόσιο τομέα. Μετά από δύο δεκαετίες, η σημερινή Κυβέρνηση δίνει λύση σε ακόμη ένα πρόβλημα των εργαζομένων στον πολιτισμό.

Η ρύθμιση αυτή έρχεται να προστεθεί στο πλέγμα ευρύτερων πρωτοβουλιών που έχει αναλάβει η Κυβέρνηση για τη διαμόρφωση για πρώτη φορά ενός εθνικού πλαισίου εκπαίδευσης στις παραστατικές τέχνες και την αναβάθμιση των σπουδών στο πεδίο αυτό, μέσα από την ίδρυση πανεπιστημιακού επιπέδου Σχολής Παραστατικών Τεχνών το 2025, τη διαβάθμιση όσων σχολών παραμένουν αδιαβάθμητες, και τη διαπερατότητα των σπουδών στις παραστατικές τέχνες με την πρόβλεψη ακαδημαϊκών διαδρόμων για αποφοίτους σχολών παραστατικών σχολών που επιθυμούν να συνεχίσουν τις σπουδές τους.

Το «παράθυρο» αυτό της παράλληλης ρύθμισης άνοιξε με την πρόσφατη ΠΝΠ της 13ης Απριλίου, όταν δόθηκε η δυνατότητα σε περισσότερους από 40.000 οφειλέτες που έχουν μείνει στα παλαιά σχήματα και τα διατηρούν ενεργά να εντάσσουν παράλληλα τρέχουσες οφειλές στις 12 δόσεις.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, η δυνατότητα αυτή υπάρχει ήδη προ κοροναϊού για τους οφειλέτες που έχουν ενταχθεί στις 120 δόσεις, καθώς μπορούν να εντάσσουν παράλληλα στις 12 δόσεις -κι ενώ τρέχουν οι 120- τρέχουσες οφειλές από το 2019 και μετά. Απαραίτητη προϋπόθεση σε όλες τις περιπτώσεις είναι η νέα πάγια ρύθμιση των τρεχουσών οφειλών να τηρείται. Η εγκύκλιος του Κέντρου Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών που δημοσιεύθηκε χθες δίνει όλες τις λεπτομέρειες για την εφαρμογή του νέου μέτρου. Η σχετική διάταξη αναφέρει πως «η ρύθμιση οφειλών προς τα ασφαλιστικά ταμεία, όπως προβλέπεται στο ν. 4321/2015 και στο ν.4305/2014 δεν απόλλυται, εάν οι οφειλές που κατέστησαν απαιτητές στις 29 Φεβρουαρίου 2020 και εφεξής τελούν σε αναστολή είσπραξης, διοικητική, δικαστική ή εκ του νόμου, ή έχουν υπαχθεί στην πάγια ρύθμιση, της οποίας οι όροι τηρούνται».

Πηγή: naftemporiki.gr

Η μείωση των εσόδων κατά 15% τον πρώτο μήνα της κρίσης, τον Μάρτιο, κατά τον οποίο μπήκαν σε «καραντίνα» 800.000 επιχειρήσεις, μπορεί να θεωρήθηκε επιτυχία με τα μέτρα (των εκπτώσεων) που ελήφθησαν, αλλά δεν προκαλεί εφησυχασμό. Και η πτώση μπορεί να χαρακτηρίζεται λελογισμένη δεδομένων των συνθηκών, ωστόσο αυτό οφείλεται και στο καλό δίμηνο Ιανουαρίου – Φεβρουαρίου στο λιανικό εμπόριο. Στο υπουργείο Οικονομικών γνωρίζουν, βέβαια, ότι ο Απρίλιος θα είναι ένας πολύ διαφορετικός μήνας.

Μόνο από την αναστολή των φορολογικών υποχρεώσεων η «τρύπα», αν και παροδική, μπορεί να φθάσει στα 3-4 δισ. ευρώ, ενώ εάν συνυπολογισθούν και οι αναστολές σε άλλους φόρους, όπως ο φόρος μισθωτών υπηρεσιών, η φορολογία εισοδήματος (από την καθυστέρηση υποβολής των δηλώσεων και πληρωμής των φόρων) και ο ΕΝΦΙΑ, είναι πιθανόν να αγγίξει τα 10 δισ. ευρώ, αναφέρουν στελέχη που έχουν ξεκινήσει τους υπολογισμούς για τις ενδεχόμενες απώλειες στον τρέχοντα προϋπολογισμό.

Τι εξετάζεται από την κυβέρνηση

Σύμφωνα με την Καθημερινή, ένα από τα ζητούμενα είναι πώς θα εισπραχθούν οι φόροι που βρίσκονται σε… αναστολή. Με τις επιχειρήσεις, τους ελεύθερους επαγγελματίες και τα νοικοκυριά να έχουν αρχίσει να αισθάνονται τις συνέπειες της πανδημίας, το οικονομικό επιτελείο εξετάζει συνδυαστικά διάφορα σενάρια. Τα σενάρια αυτά προβλέπουν νέες ρυθμίσεις δόσεων αποκλειστικά και μόνο για χρέη και οφειλές που δημιουργούνται από την κρίση. Θα είναι μία νέα, έκτακτη ρύθμιση ειδικού σκοπού με χαμηλά επιτόκια. Το ποιο θα επικρατήσει, αναφέρουν από την κυβέρνηση, θα καθορισθεί από τις εξελίξεις και το διάστημα που θα παραμείνουν κλειστές οι επιχειρήσεις, αλλά και το πώς και ποιες θα επωφεληθούν από τα χρηματοδοτικά εργαλεία, δηλαδή από τις ενέσεις ρευστότητας που ξεκινούν άμεσα.

Το πρώτο «εργαλείο» που ξεκίνησε ήδη είναι τα κρατικά δάνεια ύψους 1 δισ. ευρώ, που θα καταλήξουν ως κεφάλαια κίνησης σε περίπου 400.000 μικρομεσαίους.

Το δεύτερο «εργαλείο» είναι οι επιστροφές φόρων και εισφορών, με διαδικασίες-εξπρές. Η οδηγία που έχει δοθεί είναι ότι επιστροφές έως 30.000 ευρώ καταβάλλονται άμεσα, με δειγματοληπτικούς ελέγχους στη συνέχεια. Στο δίμηνο Μαρτίου –  Απριλίου υπολογίζεται ότι θα έχουν επιστραφεί περί τα 600 εκατ. Μια ακόμη ένεση που προς το παρόν πάντως μένει στο συρτάρι, προβλέπει την άρση των κατασχέσεων από την εφορία για το διάστημα της κρίσης και για πολύ συγκεκριμένους λόγους. Είναι ένα θέμα ειδικού χειρισμού, καθώς μπορεί να δημιουργήσει προηγούμενα και να χαθεί η κουλτούρα, όπως σημειώνουν στελέχη του υπουργείου Οικονομικών, της καταβολής των φόρων.

Περισσότερες δόσεις

Το οικονομικό επιτελείο εξετάζει νέα έκτακτη ρύθμισηγια την καταβολή των φόρων στην εφορία. Σε γενικές γραμμές, το σκεπτικό των ιθυνόντων του οικονομικού επιτελείου είναι περισσότερες δόσεις σε όλους τους φόρους και ανάλογα θα αποφασισθούν οι επόμενες κινήσεις. Για παράδειγμα, σημειώνουν ότι ο φόρος εισοδήματος αντί για τρεις διμηνιαίες δόσεις να γίνει σε 8 μηνιαίες δόσεις, όπως επίσης και για τον ΕΝΦΙΑ. Ταυτόχρονα εξετάζεται:

• Η θέσπιση ρύθμισης 10 δόσεων με πολύ χαμηλό επιτόκιο για την αποπληρωμή των φόρων και χρεών που δημιουργούνται από την κρίση αποκλειστικά. Παλαιότερες οφειλές θα ρυθμίζονται με την πάγια ρύθμιση του υπουργείου Οικονομικών, που ανάλογα με το είδος της φορολογίας μπορεί να φθάσει από 24 έως 48 δόσεις, με υψηλότερα όμως επιτόκια.

• Επίσης, εξετάζεται να «ανοίξει» για τα χρέη και τους οφειλόμενους φόρους η ρύθμιση των 120 δόσεων για όλους τους φορολογούμενους. Και αυτό το σενάριο βασίζεται στην ίδια λογική και αφορά μόνο χρέη και φόρους που δημιουργήθηκαν από τον Μάρτιο και μετά.

Πάντως, από το υπουργείο Οικονομικών εκτιμούν ότι οι επιχειρήσεις θα κάνουν χρήση των ευνοϊκών διατάξεων οι οποίες προβλέπουν έκπτωση 25% που παρέχεται στις δόσεις βεβαιωμένων οφειλών φυσικών προσώπων και επιχειρήσεων που έχουν ενταχθεί στην περίμετρο των μέτρων στήριξης από την κυβέρνηση, εφόσον αυτές εξοφληθούν εμπρόθεσμα. Σημειώνεται ότι η έκπτωση αφορά δόσεις βεβαιωμένων οφειλών με ημερομηνία καταβολής από 30 Μαρτίου έως 30 Απριλίου, με εξαίρεση οφειλές ΦΠΑ και παρακρατούμενων φόρων εφόσον δεν έχουν ενταχθεί σε ρύθμιση. Το μέτρο αυτό ισχύει και για τις ασφαλιστικές εισφορές.

Παράλληλα, παρέχεται έκπτωση ΦΠΑ 25% σε όλες τις επιχειρήσεις που εντάχθηκαν τον Μάρτιο και σε όσες προστίθενται τον Απρίλιο. Οι επιχειρήσεις που πλήττονται μπορούν να καταβάλουν εμπρόθεσμα τον ΦΠΑ που έχουν να πληρώσουν τον Απρίλιο, να λάβουν έκπτωση φόρου ύψους 25% των χρημάτων τα οποία καταβάλλουν τον Απρίλιο, που θα συμψηφιστεί με τις φορολογικές τους υποχρεώσεις στη συνέχεια. Προϋπόθεση γι’ αυτές που μπήκαν τον Απρίλιο είναι να έχουν καταβάλει κανονικά τις υποχρεώσεις του Μαρτίου.

Αλλά, αποκλείονται αυτομάτως όλες οι οφειλές που τυχόν βρίσκονταν σε ενεργή ρύθμιση κατά την 1η Νοεμβρίου 2019. Από τις 2 Νοεμβρίου 2019 και μετά, όλες οι οφειλές ρυθμίζονται με βάση τις σχετικές αναλυτικές οδηγίες που εξέδωσε η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ).

Σημειώνεται ότι, με την υπαγωγή και συμμόρφωση στη ρύθμιση τμηματικής καταβολής, αναστέλλεται η συνέχιση της διαδικασίας της αναγκαστικής εκτέλεσης κινητών ή ακινήτων (έκδοση προγράμματος πλειστηριασμού). Αντίθετα, όμως, η ανωτέρω αναστολή δεν ισχύει για τις κατασχέσεις στα χέρια τρίτων που έχουν ήδη επιβληθεί πριν την υπαγωγή των οφειλών στη ρύθμιση ή έχουν εκδοθεί οι σχετικές παραγγελίες κατάσχεσης. Ωστόσο, τα ποσά που θα αποδίδονται από αυτές θα πιστώνονται σε δόση ή δόσεις της ρύθμισης, εφόσον εισπράττονται κατά τη διάρκεια αυτής και δεν πιστώνονται διαφορετικά κατά τις κείμενες διατάξεις. Σημειώνεται ότι, εάν ο οφειλέτης απολέσει τη ρύθμιση τα μέτρα που έχουν ανασταλεί συνεχίζονται. Η ρύθμιση δύναται να χορηγηθεί έως δύο φορές ανά οφειλέτη και για τις οφειλές για τις οποίες έχει ευθύνη καταβολής.

Σύμφωνα με την εγκύκλιο της ΑΑΔΕ, αποκλείονται από τη νέα πάγια ρύθμιση,

-Οφειλές που έχουν ήδη υπαχθεί σε οποιαδήποτε νομοθετική ρύθμιση, η οποία κατά την 1/11/2019 ήταν σε ισχύ, όπως πχ των 12 ή των 120 δόσεων- ακόμα και εάν οι συγκεκριμένες ρυθμίσεις χάθηκαν οποτεδήποτε μετά την 1η Νοεμβρίου 2019.

-Οφειλέτες που έχουν καταδικαστεί για εγκλήματα φοροδιαφυγής ακόμα και σε πρώτο βαθμό. Στη ρύθμιση δύνανται να υπαχθούν μόνον εάν έχουν αθωωθεί κατά τον χρόνο υπαγωγής στη ρύθμιση.

-Οφειλές οι οποίες, σύμφωνα με διατάξεις άλλων νόμων, δεν δύνανται να ρυθμίζονται (πχ από ανάκτηση κρατικών ενισχύσεων που χορηγήθηκαν με τη σύσταση ειδικών αφορολόγητων αποθεματικών).

Αντίθετα, μπορούν να ρυθμιστούν ως εξής:

Α. Υποχρεωτικά:

-το σύνολο των βεβαιωμένων και ληξιπρόθεσμων οφειλών στις ΔΟΥ/Ελεγκτικά Κέντρα και Τελωνεία, κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης, εφόσον δεν έχουν τακτοποιηθεί με αναστολή πληρωμής ή άλλη ρύθμιση τμηματικής καταβολής κλπ.

Β. Μετά από επιλογή του οφειλέτη:

α) και οι βεβαιωμένες αλλά μη ληξιπρόθεσμες οφειλές ή δόσεις οφειλών

β) και οι βεβαιωμένες αλλά ληξιπρόθεσμες οφειλές που τελούν σε αναστολή πληρωμής.

γ) οφειλές, οι οποίες μετά την 1/11/2019 και έως και τις 25/02/2020 έχουν υπαχθεί στη ρύθμιση των 12 δόσεων: δύνανται από τις 26/2/2020, κατόπιν αίτησης του οφειλέτη, να υπαχθούν για το υπόλοιπο αυτών στη νέα ρύθμιση με τις 24-48 δόσεις. Στην περίπτωση αυτή, θεωρείται ότι οι οφειλές υπήχθησαν στη ρύθμιση για πρώτη φορά.

δ) οφειλές, οι οποίες κατά την 1/11/2019 δεν τελούσαν σε ρύθμιση αλλά είχαν υπαχθεί προγενέστερα σε δόσεις ή υπήχθησαν σε ρύθμιση μετά την 1/11/2019 και έως τις 26/2/2020 αλλά χάθηκε, δύναται να υπαχθούν στη νέα ρύθμιση. Στην περίπτωση αυτή, η ρύθμιση θεωρείται δεύτερη.

Διαφορετικά, εάν δεν γίνει αίτηση, οι παραπάνω οφειλές της παρούσας περίπτωσης συνεχίζουν να τελούν σε ρύθμιση σύμφωνα με τους όρους και προϋποθέσεις των προ ισχυουσών διατάξεων για τις 12 δόσεις.