Σπύρος Σιδέρης

Με άλλα λόγια, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν εμφανίζεται απλώς ως ένας πρόεδρος με αιχμηρή ρητορική, αλλά ως ο πολιτικός που επιχειρεί να μετατρέψει την αμερικανική ηγεμονία από «περιορισμένη από κανόνες» σε δικαίωμα του ισχυρού, ξαναγράφοντας τους όρους της διεθνούς τάξης ώστε να εξυπηρετεί πιο ωμά το εθνικό συμφέρον των ΗΠΑ, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει μετωπική σύγκρουση με θεσμούς, εταίρους και παγιωμένες αρχές.

Η «λογική» της ανατροπής: από τους κανόνες στην ισχύ

Οι κινήσεις Τραμπ δεν στοχεύουν στη «μοιρασιά σφαιρών επιρροής», αλλά στο αντίθετο: στη διάσωση και ενίσχυση της αμερικανικής ηγεμονίας. Η αφετηρία είναι οικονομική: οι ανοικτές αγορές και η ελεύθερη εμπορική τάξη επιτάχυναν την άνοδο ανταγωνιστών, με πρώτον την Κίνα, ενώ η μακρά περίοδος «εύκολου χρήματος» εξάντλησε τα όριά της.

Έτσι, ο Τραμπ φέρεται να επιλέγει μια στρατηγική «αναγκαστικού επαναπατρισμού» ισχύος: περιορισμό της ελευθερίας εμπορίου, υποχώρηση του σεβασμού στην κυριαρχία τρίτων και αντικατάσταση των κανόνων από το δικαίωμα του ισχυρού.

Στο πλαίσιο αυτό εντάσσονται ιδέες όπως οι δευτερογενείς δασμοί, οι πιέσεις σε χώρες-αγοραστές «ανεπιθύμητων» ενεργειακών πόρων και μια συνολική προσπάθεια να ξαναγραφούν οι εμπορικές σχέσεις υπέρ των ΗΠΑ, όχι μέσω ανταγωνιστικότητας αλλά μέσω εξαναγκασμού.

Ενέργεια, θαλάσσιες οδοί, τεχνολογία: τα τρία «κλειδιά»

Τρεις είναι οι άξονες στους οποίους θα επιδιωχθεί να «κλειδώσει» η αμερικανική πρωτοκαθεδρία: πρώτον, να μη μπορέσει καμία χώρα να ξεπεράσει τις ΗΠΑ σε υψηλή τεχνολογία και διάστημα· δεύτερον, να παραμείνουν υπό αμερικανικό έλεγχο οι βασικές θαλάσσιες οδοί και κρίσιμες περιοχές ενεργειακών πόρων· τρίτον, να συντηρείται μια κατάσταση αλληλοεξουθενωτικών ανταγωνισμών ανάμεσα σε μεγάλους παίκτες, ώστε να μην εμφανιστεί ένας συνεκτικός αντίπαλος πόλος.

Στην ίδια λογική «θεσμικής παράκαμψης» εντάσσεται και η ιδέα ενός εναλλακτικού μηχανισμού διαχείρισης συγκρούσεων –ενός «Συμβουλίου Ειρήνης» ως υποκατάστατου ή αντίβαρου του ΟΗΕ– όπου, αντί για συλλογική αρχιτεκτονική, θα δεσπόζει ουσιαστικά μία δύναμη.

Ευρώπη ως «αδύναμος κρίκος»

Ιδιαίτερη θέση κατέχει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο Τραμπ δεν βλέπει την Ευρώπη ως ισότιμο εταίρο του «Δυτικού στρατοπέδου», αλλά ως οικονομικό χώρο που μπορεί να μετατραπεί σε εξαρτημένη αγορά: με αυξημένες αγορές αμερικανικών προϊόντων (ειδικά αμυντικών), με πιέσεις που ενισχύουν την αποβιομηχάνιση και με ενθάρρυνση εσωτερικών ρωγμών, ώστε να είναι ευκολότερη η διαπραγμάτευση «διμερώς» και όχι με έναν ενιαίο ευρωπαϊκό παίκτη.

Οι ευρωπαϊκές φωνές –από το Λονδίνο έως πολιτικούς όπως ο Φρίντριχ Μερτς– που θεωρούν ότι μπορεί να υπάρξει επιστροφή σε ένα σχήμα «χρήσιμων, έστω και νεότερων, εταίρων» φαντάζει πλέον μακρινό. Όσο αυξάνονται οι αμερικανικές «επιτυχίες», τόσο θα σκληραίνει η γραμμή έναντι της Ευρώπης.

Η Ρωσία στο «σταυροδρόμι» των δύο σχολών στην Ουάσινγκτον

Για τη Ρωσία, δύο είναι οι ανταγωνιστικές σχολές σκέψης στις ΗΠΑ. Η πρώτη, «γερακίσια», αντιμετωπίζει τη Μόσχα ως δομικό ανταγωνιστή σε ενέργεια, όπλα, πυρηνική ισορροπία και –κυρίως– ως κρίσιμο κρίκο σε κάθε δυνητική αντι-αμερικανική σύγκλιση με την Κίνα. Σε αυτό το πρίσμα, η Ρωσία γίνεται στόχος «στρατηγικής αποδυνάμωσης», ακόμη και με εργαλεία οικονομικού πολέμου, κυρώσεων και πίεσης σε τρίτους.

Η δεύτερη σχολή θεωρεί ότι, για να περιοριστεί η Κίνα, οι ΗΠΑ χρειάζονται τουλάχιστον ρωσική ουδετερότητα. Επιπλέον, αποδίδεται στον Τραμπ ένα τακτικό κίνητρο: να εμφανιστεί ως ο ηγέτης που «κλείνει» τη σύγκρουση στην Ουκρανία και κερδίζει εσωτερικούς πόντους, ενώ δοκιμάζει να εντάξει τη Μόσχα σε μια νέα αρχιτεκτονική συναλλαγών και ισορροπιών.

Η Ουκρανία ως καθρέφτης της νέας λογικής

Το παράδοξο, είναι ότι ενώ η νέα γραμμή Τραμπ μπορεί να συνιστά υπαρξιακή απειλή για Ευρώπη και Ρωσία, οι δύο πλευρές παραμένουν παγιδευμένες σε λογική πλήρους σύγκρουσης.

Η συνέχιση του πολέμου στην Ουκρανία ενισχύει τους «σκληρούς» στην Ουάσινγκτον, δένει περισσότερο την Ευρώπη στο αμερικανικό άρμα και αυξάνει τον κίνδυνο κλιμάκωσης, ακόμη και στα άκρα της πυρηνικής αποτροπής. Ως ένδειξη της έντασης, οι τοποθετήσεις του Ντμίτρι Μεντβέντεφ περί κινδύνου γενικευμένης σύγκρουσης, σε μια ρητορική που λειτουργεί ταυτόχρονα ως προειδοποίηση και ως μοχλός πίεσης.

Τι μένει όταν «τελειώνει» ο κανόνας;

Η πιο ενδιαφέρουσα πτυχή δεν είναι η συμφωνία ή η διαφωνία με τα συμπεράσματα αυτά, αλλά η περιγραφή ενός κόσμου όπου οι διεθνείς θεσμοί μετατρέπονται από κανόνες σε εργαλεία. Η εσωτερική νομιμοποίηση στο εσωτερικό των χωρών –ιδίως των ΗΠΑ– γίνεται κεντρική μεταβλητή: μια αποτυχημένη επιχείρηση, μεγάλες απώλειες ή οικονομική αναταραχή μπορούν να αλλάξουν πορεία.

Αντίστροφα, μια σειρά «γρήγορων νικών» μπορεί να παγιώσει ένα νέο δόγμα, ανεξάρτητα από το αν στο τιμόνι βρίσκεται ο Τραμπ ή ένας διάδοχος (δημοκρατικός ή ρεπουμπλικάνος) που θα επιλέξει να διατηρήσει την ίδια αρχιτεκτονική ισχύος.

Σε αυτό το σενάριο, ο κόσμος δεν επιστρέφει απλώς σε «σφαίρες επιρροής». Πηγαίνει προς μια πιο ωμή εκδοχή ηγεμονίας, όπου το διεθνές δίκαιο και οι πολυμερείς μηχανισμοί λειτουργούν όσο δεν εμποδίζουν την ισχύ. Και εκεί ακριβώς βρίσκεται το μεγάλο διακύβευμα: αν η διεθνής κοινότητα αποδεχθεί ως «νέο φυσικό νόμο» το δικαίωμα του ισχυρού, τότε η «σκακιέρα» δεν αλλάζει μόνο πιόνια. Αλλάζει κανόνες.

Σπύρος Σιδέρης

Οι κατηγορίες συνοδεύτηκαν από ευθείες απειλές για χρήση ακόμη και μη στρατηγικών πυρηνικών όπλων, σε περίπτωση που –όπως υποστηρίζει η ρωσική πλευρά– επιβεβαιωθεί μια τέτοια εξέλιξη. Το ερώτημα που ανακύπτει δεν αφορά μόνο την αξιοπιστία των ισχυρισμών, αλλά κυρίως το πολιτικό και διαπραγματευτικό μήνυμα που επιχειρεί να εκπέμψει η Μόσχα.

Η αρχική δήλωση προήλθε από την Υπηρεσία Εξωτερικών Πληροφοριών της Ρωσίας, η οποία έκανε λόγο για «κρυφή μεταφορά ευρωπαϊκών εξαρτημάτων, εξοπλισμού και τεχνολογιών στον πυρηνικό τομέα» προς το Κίεβο. Σύμφωνα με τη ρωσική εκδοχή, εξετάζεται ακόμη και το ενδεχόμενο αξιοποίησης γαλλικής μικρού μεγέθους πυρηνικής κεφαλής τύπου TN75, που χρησιμοποιείται σε βαλλιστικούς πυραύλους υποβρυχίων. Λίγο αργότερα, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, χαρακτήρισε τις πληροφορίες «εξαιρετικά σημαντικές» και έκανε λόγο για «επέκταση της αντιπαράθεσης», προσθέτοντας ότι το θέμα θα τεθεί στις συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

• Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο σύμβουλος του Βλαντίμιρ Πούτιν, Γιούρι Ουσάκοφ, ο οποίος προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε προσπάθεια της Ουκρανίας να αποκτήσει πυρηνικά όπλα θα επηρεάσει τη ρωσική στάση στο ουκρανικό ζήτημα. Η πιο αιχμηρή τοποθέτηση ήρθε από τον αναπληρωτή πρόεδρο του Συμβουλίου Ασφαλείας, Ντμίτρι Μεντβέντεφ, ο οποίος δήλωσε ότι σε περίπτωση μεταφοράς πυρηνικών όπλων στο Κίεβο, η Ρωσία θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει «οποιοδήποτε όπλο», συμπεριλαμβανομένων μη στρατηγικών πυρηνικών, όχι μόνο κατά στόχων στην Ουκρανία αλλά –εφόσον κριθεί αναγκαίο– και κατά των «χωρών-προμηθευτών».

Το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών μίλησε για κίνδυνο «άμεσης σύγκρουσης πυρηνικών δυνάμεων», ενώ το Συμβούλιο της Ομοσπονδίας απηύθυνε έκκληση στα κοινοβούλια της Βρετανίας και της Γαλλίας να διερευνήσουν τις σχετικές πληροφορίες. Ο ίδιος ο Βλαντίμιρ Πούτιν, μιλώντας σε συνεδρίαση της FSB, ανέφερε ότι υπάρχουν ενδείξεις πρόθεσης «χρήσης πυρηνικού στοιχείου» κατά της Ρωσίας, προειδοποιώντας για τις συνέπειες.

Το Λονδίνο διέψευσε κατηγορηματικά τις κατηγορίες, με εκπρόσωπο του πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ να κάνει λόγο για απόπειρα αποπροσανατολισμού από τις ρωσικές ενέργειες στην Ουκρανία. Αντίστοιχα, το ουκρανικό υπουργείο Εξωτερικών χαρακτήρισε τις ρωσικές δηλώσεις «προπαγανδιστικό κατασκεύασμα» με στόχο τη δημιουργία συνθηκών «πυρηνικού εκβιασμού».

• Πέρα από τη ρητορική κλιμάκωση, το κρίσιμο στοιχείο αφορά το πολιτικό timing. Οι δηλώσεις έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία οι διαπραγματεύσεις φαίνεται να εισέρχονται σε πιο ουσιαστική φάση. Στη Δύση παρατηρείται εντατικοποίηση της στήριξης προς τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, με σειρά συνεντεύξεων και δημοσιευμάτων που αναδεικνύουν τις πάγιες θέσεις του: άρνηση αποχώρησης από το Ντονμπάς, απαίτηση για εγγυήσεις ασφαλείας από τις ΗΠΑ πριν από οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία και σαφές χρονοδιάγραμμα ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Την ίδια στιγμή, πληροφορίες από το Κίεβο και τη Μόσχα επιβεβαιώνουν ότι νέος γύρος συνομιλιών προγραμματίζεται στη Γενεύη την επόμενη εβδομάδα. Ο επικεφαλής της ουκρανικής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών, Κίριλο Μπουντάνοφ, άφησε να εννοηθεί ότι οι διαπραγματεύσεις προχωρούν σε «κλειστό κύκλο», με τις λεπτομέρειες να παραμένουν απόρρητες. Από αμερικανικής πλευράς, ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ έκανε λόγο για πρόοδο και πιθανότητα συνάντησης κορυφής.

Στο παρασκήνιο, συζητούνται ζητήματα όπως η Ζαπορίζια, η αποστρατιωτικοποίηση ζωνών επαφής και ακόμη και η δημιουργία ειδικού οικονομικού καθεστώτος σε περιοχές του Ντονέτσκ. Παρά τις δημόσιες σκληρές τοποθετήσεις, ενδείξεις υποδηλώνουν ότι υπάρχουν δίαυλοι επικοινωνίας που λειτουργούν.

• Σε αυτό το πλαίσιο, η ρωσική επίκληση του πυρηνικού κινδύνου λειτουργεί ως εργαλείο πίεσης. Το μήνυμα φαίνεται να απευθύνεται όχι μόνο στο Κίεβο αλλά και στην Ευρώπη και στον Ντόναλντ Τραμπ. Προς τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, η Μόσχα υπενθυμίζει το κόστος πιθανών «επιθετικών κινήσεων», όπως η αποστολή στρατευμάτων ή η πλήρης απομόνωση της ρωσικής ναυσιπλοΐας. Προς την Ουάσιγκτον, η προειδοποίηση αφορά τον κίνδυνο ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης εάν οι διαπραγματεύσεις παραταθούν χωρίς αποτέλεσμα.

Το εάν πρόκειται για πραγματική ανησυχία ή για στρατηγική διαπραγματευτική τακτική μένει να αποδειχθεί. Ωστόσο, η χρήση της πυρηνικής ρητορικής σε αυτό το στάδιο δημιουργεί συνθήκες αυξημένου ρίσκου, θυμίζοντας σε πολλούς τη λογική μιας νέας «Κρίσης των Πυραύλων». Η επόμενη φάση των συνομιλιών στη Γενεύη θα αποτελέσει κρίσιμο τεστ για το κατά πόσο η ένταση θα μετατραπεί σε περαιτέρω κλιμάκωση ή σε επιτάχυνση μιας συμφωνίας.

Σε κάθε περίπτωση, η σημερινή ρητορική δείχνει ότι η Μόσχα δεν προτίθεται να διαπραγματευτεί υπό πίεση χωρίς να υπενθυμίσει το ύστατο αποτρεπτικό της όπλο. Το αν η τακτική αυτή θα λειτουργήσει ως μέσο επιτάχυνσης της ειρήνης ή ως παράγοντας αποσταθεροποίησης θα κριθεί στο αμέσως επόμενο διάστημα.

Σπύρος Σιδέρης

Σύμφωνα με τον ερευνητή διεθνούς ασφάλειας Αρίφ Ντεχκαντάρ, σε περίπτωση πολέμου μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών, η στήριξη της Μόσχας και του Πεκίνου θα είχε «στρατηγικό αλλά περιορισμένο» χαρακτήρα.

Όπως επισημαίνει, τόσο η Ρωσία όσο και η Κίνα αντιλαμβάνονται το Ιράν ως κρίσιμο γεωπολιτικό αντίβαρο στην αμερικανική επιρροή στη Δυτική Ασία. Μια ενδεχόμενη κατάρρευση του ιρανικού καθεστώτος ή ο έλεγχος των ιρανικών ενεργειακών πόρων από τις ΗΠΑ θα συνιστούσε για αμφότερες «κόκκινη γραμμή» ασφαλείας.

Ωστόσο, η στήριξη αυτή δεν θα μεταφραζόταν, σύμφωνα με την ίδια ανάλυση, σε άμεση στρατιωτική εμπλοκή. Το πιθανότερο σενάριο περιλαμβάνει διπλωματική κάλυψη, ενίσχυση σε επίπεδο πληροφοριών και τεχνικής υποστήριξης, καθώς και προσπάθεια παράτασης της σύγκρουσης ώστε να αυξηθεί το κόστος για την Ουάσιγκτον, χωρίς να ανοίξει ο δρόμος για έναν γενικευμένο πόλεμο.

Η κινεζική διάσταση: Ενέργεια και οικονομική ανθεκτικότητα

Για το Πεκίνο, το ζήτημα της ενεργειακής ασφάλειας είναι καθοριστικό. Η Κίνα αποτελεί τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο του Ιράν και βασικό εισαγωγέα ιρανικού πετρελαίου. Σε περίπτωση πολεμικής αναμέτρησης, εκτιμάται ότι θα αξιοποιούσε τα ισχυρότερα διπλωματικά της εργαλεία, επιδιώκοντας παράλληλα τη διατήρηση οικονομικών διαύλων που θα απέτρεπαν την κατάρρευση της ιρανικής οικονομίας.

Η κινεζική στρατηγική θα μπορούσε να κινηθεί «κάτω από το κατώφλι του πολέμου», με χρηματοοικονομική στήριξη, διευκολύνσεις σε πληρωμές εκτός δολαρίου και τεχνολογική συνεργασία. Η παρατεταμένη αστάθεια στην περιοχή βλάπτει τα ευρύτερα οικονομικά συμφέροντα της Κίνας· ωστόσο ο πλήρης έλεγχος των ιρανικών ενεργειακών πόρων από τις ΗΠΑ θα συνιστούσε ακόμη μεγαλύτερο πλήγμα για το Πεκίνο.

Η ρωσική οπτική: Γεωπολιτική αποσυμπίεση και τεχνική στήριξη

Για τη Μόσχα, μια πολεμική ανάφλεξη στον Περσικό Κόλπο θα μπορούσε να λειτουργήσει ως γεωπολιτική αποσυμπίεση, μετατοπίζοντας τη διεθνή προσοχή από την Ουκρανία στη Μέση Ανατολή. Ο Ντεχκαντάρ εκτιμά ότι η Ρωσία θα επιθυμούσε μια σύγκρουση «μακρά και κοστοβόρα» για τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σε πρακτικό επίπεδο, η ρωσική στήριξη θα μπορούσε να περιλαμβάνει ανταλλαγή δορυφορικών πληροφοριών, παροχή ανταλλακτικών ή ακόμη και προηγμένων συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας, μέσω χερσαίων διαδρομών της Κασπίας. Παράλληλα, δεν αποκλείεται η ενεργοποίηση κυβερνοεπιχειρήσεων κατά αμερικανικών υποδομών. Ωστόσο, όπως και η Κίνα, η Ρωσία δύσκολα θα ρίσκαρε την αποστολή στρατευμάτων για την υπεράσπιση ιρανικού εδάφους.

Η λογική που φαίνεται να κυριαρχεί είναι αυτή της ασύμμετρης αποτροπής και όχι μιας παραδοσιακής στρατιωτικής συμμαχίας. Το Ιράν δεν θα πρέπει να αναμένει «πυρηνική ομπρέλα» ή άμεση εμπλοκή ρωσικών και κινεζικών δυνάμεων, αλλά ένα είδος διεθνούς «βαλβίδας ασφαλείας» που θα αποτρέπει την πλήρη απομόνωσή του.

Εξοπλιστική κινητικότητα και «υπόγεια» στήριξη

Το τελευταίο διάστημα, σύμφωνα με διεθνή πρακτορεία, έχουν καταγραφεί ενδείξεις επιτάχυνσης της στρατιωτικής συνεργασίας Ιράν–Κίνας. Πληροφορίες αναφέρουν ότι η Τεχεράνη βρίσκεται κοντά στην ολοκλήρωση συμφωνίας για την προμήθεια κινεζικών αντιπλοϊκών πυραύλων CM-302, υπερηχητικών και σχεδιασμένων να διαπερνούν ναυτικές άμυνες, με εμβέλεια έως 290 χιλιόμετρα. Μια τέτοια εξέλιξη θα ενίσχυε σημαντικά την ιρανική αποτρεπτική ικανότητα στον Κόλπο.

Παράλληλα, οι συνομιλίες φέρονται να περιλαμβάνουν φορητά αντιαεροπορικά συστήματα (MANPADS), αντιπυραυλικά μέσα και τεχνολογίες με δυνητική αντιδορυφορική χρήση. Από ρωσικής πλευράς, δεδομένα πτήσεων δείχνουν επαναλαμβανόμενες μεταφορές φορτίου προς την Τεχεράνη, ενώ διαρροές κάνουν λόγο για ιρανικό αίτημα αγοράς ρωσικών συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας αξίας 500 εκατ. ευρώ μετά τον πρόσφατο κύκλο περιφερειακών συγκρούσεων.

Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι αυτή μιας έμμεσης ενίσχυσης: Ρωσία και Κίνα αποφεύγουν την άμεση πολεμική εμπλοκή, αλλά παρέχουν στην Τεχεράνη τα μέσα να αυξήσει το κόστος οποιασδήποτε επίθεσης.

Οι συμφωνίες στρατηγικής εταιρικής σχέσης

Η συνεργασία αυτή εδράζεται σε θεσμικό υπόβαθρο. Τον Μάρτιο του 2021, Ιράν και Κίνα υπέγραψαν μνημόνιο συνολικής στρατηγικής συνεργασίας, με πρόβλεψη για 25ετή ορίζοντα σε τομείς όπως ενέργεια, υποδομές, βιομηχανία και άμυνα. Αντίστοιχα, η 20ετής συνθήκη «Συνολικής Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης» μεταξύ Ρωσίας και Ιράν τέθηκε σε ισχύ τον Οκτώβριο του 2025, μετά την υπογραφή της στη Μόσχα από τον Βλαντίμιρ Πούτιν και τον Μασούντ Πεζεσκιάν.

Οι συμφωνίες αυτές δεν συνιστούν ρητές στρατιωτικές συμμαχίες τύπου ΝΑΤΟ, αλλά δημιουργούν ένα πλαίσιο βαθιάς συνεργασίας σε τομείς από τις πληροφορίες και την άμυνα έως την ενέργεια και την τεχνολογία.

Πόλεμος ή ελεγχόμενη αποκλιμάκωση;

Παρά τις πολεμικές ρητορικές και τις απειλές για «καλή συμφωνία» γύρω από το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, η συνέχιση των συνομιλιών στη Γενεύη δείχνει ότι παραμένει ενεργό το διπλωματικό κανάλι. Πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι ακόμη και σε περίπτωση περιορισμένης στρατιωτικής κλιμάκωσης στον Κόλπο, το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ θα κινητοποιηθεί για την επιβολή εκεχειρίας και όρων αποκλιμάκωσης.

Το ερώτημα, τελικά, δεν είναι μόνο αν Ρωσία και Κίνα θα σταθούν στο πλευρό του Ιράν, αλλά μέχρι ποιο σημείο είναι διατεθειμένες να φτάσουν. Όλα δείχνουν ότι θα λειτουργήσουν ως στρατηγικοί εταίροι σε καιρό ειρήνης και ως υποστηρικτές «από τα μετόπισθεν» σε καιρό πολέμου — επιδιώκοντας να μετατρέψουν οποιαδήποτε σύγκρουση σε γεωπολιτικό τέλμα για την Ουάσιγκτον, χωρίς να εμπλακούν άμεσα στην πρώτη γραμμή.

Η δήλωση έγινε πριν από τη συνάντηση Ουκρανών και Αμερικανών απεσταλμένων που αναμένονται στη Γενεύη, με στόχο την προετοιμασία νέων τριμερών συνομιλιών με τη Ρωσία.

«Μας έχετε ακούσει να λέμε οτιδήποτε για προθεσμίες; (…) Δεν έχουμε καμία προθεσμία, έχουμε μόνον καθήκοντα (…) Βρισκόμαστε στη διαδικασία εκπλήρωσής τους», σημείωσε ο Λαβρόφ, σύμφωνα με το ρωσικό κρατικό πρακτορείο ειδήσεων TASS.

Ουκρανοί και Ρώσοι διαπραγματευτές μετέβησαν σήμερα στη Γενεύη για ξεχωριστές συναντήσεις με τους απεσταλμένους των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ πιέζει για μια διευθέτηση της σύγκρουσης που ξεκίνησε με τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, αλλά οι διπλωματικές προσπάθειες δεν έχουν προς το παρόν αποφέρει απτά αποτελέσματα παρά τους πολλούς κύκλους συναντήσεων που έχουν γίνει τους τελευταίους μήνες.

«Θα είναι το μεγαλύτερο λάθος να προσπαθήσουμε τώρα να καθορίσουμε ένα οποιοδήποτε στάδιο ή να κάνουμε μια οποιαδήποτε πρόγνωση. Δεν θέλω να κάνω αυτά τα λάθη», τόνισε παράλληλα ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, τον οποίο επικαλέστηκε επίσης το TASS.

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει πει επανειλημμένως ότι μια συνάντηση με τον Ρώσο ομόλογό του Βλαντίμιρ Πούτιν θα ήταν απαραίτητη για να καταλήξουν σε μια συμφωνία που θα επιλύσει τα σημαντικά ζητήματα των συνομιλιών, ιδίως αυτό για εδάφη στην ανατολική Ουκρανία, τα οποία προσπαθεί να καταλάβει η Μόσχα.

Ο Πεσκόφ επανέλαβε με τη σειρά του ότι μια συνάντηση τέτοιου είδους, δηλαδή κορυφής, δεν θα μπορούσε να γίνει αν δεν ολοκληρωθεί η διαπραγματευτική εργασία, ώστε αυτή «να βάλει μια τελεία».

Η φωτογραφία της, τραυματισμένης από ρωσικό βομβαρδισμό, με το πρόσωπο ματωμένο και το κεφάλι δεμένο με επιδέσμους, έκανε τον γύρο του κόσμου. Ο Αμερικανός φωτογράφος ντοκιμαντέρ, Βόλφγκανγνκ Σουάν  την απαθανάτισε λίγα λεπτά αφότου διασώστες της παρείχαν τις πρώτες βοήθειες. Στο βλέμμα της αποτυπώνονταν σύγχυση, σοκ και αδυναμία κατανόησης του τι είχε μόλις συμβεί.

Έναν μήνα αργότερα, ο πίνακας «The First Face of War» της καλλιτέχνιδας Ζένια Γκέρσμαν, βασισμένος στη συγκεκριμένη φωτογραφία, πωλήθηκε στον αμερικανικό οίκο δημοπρασιών Heritage Auctions έναντι 100.000 δολαρίων. Τα έσοδα διατέθηκαν για τη στήριξη των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας. Για την ίδια, ωστόσο, ξεκινούσε ένας διαφορετικός αγώνας: η αποκατάσταση της όρασής της.

Θεραπεία στο εξωτερικό και επιστροφή

Η Ολένα παρέμεινε στο εξωτερικό για περισσότερο από έναν χρόνο, υποβαλλόμενη συνολικά σε τέσσερις επεμβάσεις. Τα έξοδα θεραπείας και διαμονής καλύφθηκαν από δωρεές πολιτών, ενώ σημαντική ήταν η στήριξη της βρετανικής εφημερίδας Daily Mail, η οποία είχε δημοσιεύσει τη φωτογραφία της. Αρχικά μετέβη στην Πολωνία και στη συνέχεια στο Λονδίνο, όπου υποβλήθηκε στην τέταρτη επέμβαση.

Όπως αναφέρει, έζησε στο Λονδίνο στο πλαίσιο του προγράμματος «Home for Ukrainians», φιλοξενούμενη από οικογένεια που την υποδέχθηκε σε τριώροφο σπίτι, με πλήρεις ανέσεις. Παρά τις καλές συνθήκες και την πρόταση να παραμείνει, η ίδια ήθελε να επιστρέψει στην πατρίδα της. «Πηγαίνεις ως τουρίστας και είναι ωραία. Αλλά να ζήσεις μόνιμα; Δεν το έβλεπα για μένα», σημειώνει. Στις 16 Ιουνίου 2023 ολοκληρώθηκε η θεραπεία της στην Πολωνία και δύο ημέρες αργότερα επιβιβάστηκε στο τρένο Πρζέμισλ–Χάρκιβ με προορισμό την Ουκρανία.

Για να ευχαριστήσει την οικογένεια που τη φιλοξένησε, τους μαγείρεψε παραδοσιακά ουκρανικά πιάτα, όπως μπορς, βαρένικι και τηγανίτες.

Οι συνέπειες του τραυματισμού

Η 24η Φεβρουαρίου 2022 παραμένει μια δύσκολη ανάμνηση. Ρωσικός πύραυλος έπληξε την αυλή πενταώροφης πολυκατοικίας στη συνοικία Αβιάτορ του Τσουχούιβ, προκαλώντας πυρκαγιά. Τότε σκοτώθηκε ο 13χρονος Άντον Ταρασένκο, το πρώτο θύμα της πλήρους κλίμακας ρωσικής εισβολής στην περιφέρεια Χαρκόβου. Πολλοί κάτοικοι τραυματίστηκαν, ανάμεσά τους και η Ολένα.

Σήμερα βλέπει κατά 30% από το ένα μάτι και κατά 80% από το άλλο. Ο αμφιβληστροειδής στο ένα μάτι αποκολλήθηκε μερικώς, ενώ στο άλλο τα θραύσματα γυαλιού έπληξαν τον κερατοειδή. Χρειάζεται τακτική ιατρική παρακολούθηση. Όπως περιγράφει, δυσκολεύεται στις σκάλες, δεν μπορεί να διαβάσει και καταφεύγει σε ηχητικά βιβλία. Έχει επίσης υποστεί διπλό κάταγμα στο χέρι μετά από πτώση.

Πέρα από την όραση, αντιμετωπίζει προβλήματα στα νεφρά και στο στομάχι λόγω της μακράς φαρμακευτικής αγωγής, καθώς και συχνές φλεγμονές στα αυτιά. Παράλληλα, υποφέρει από μετατραυματικό στρες. «Κάθε βράδυ ονειρεύομαι εκρήξεις. Θέλω απλώς να κοιμηθώ», λέει.

«Θα ήταν αρκετά γενναίος ο Πούτιν για να με συναντήσει;»

«Αν είχα την ευκαιρία να συναντήσω τον Πούτιν πρόσωπο με πρόσωπο και να τον κοιτάξω στα μάτια, δεν θα φοβόμουν», είπε σε άλλο σημείο των δηλώσεών της. «Αλλά θα ήταν αρκετά γενναίος για κάτι τέτοιο; Θα του έλεγα όλα όσα σκέφτομαι» πρόσθεσε και συνέχισε λέγοντας ότι ο Πούτιν «δεν είναι άνθρωπος, θα μείνει στην ιστορία με τέτοιο τρόπο που οι επόμενες γενιές θα τον καταριούνται».

Νέα επαγγελματική αρχή

Μετά την επιστροφή της το 2023, αναζητούσε τρόπο να είναι χρήσιμη. Σήμερα εργάζεται ως διαχειρίστρια έργου στο γραφείο της οργάνωσης «Defense of the State» στο Τσουχούιβ. Η αποστολή της δομής είναι η παροχή δωρεάν νομικής βοήθειας σε στρατιωτικούς, βετεράνους που απελευθερώθηκαν από αιχμαλωσία, οικογένειες αγνοουμένων και άλλες ευάλωτες ομάδες. Σύντομα προβλέπεται και η παροχή ψυχολογικής υποστήριξης.

Οι κάτοικοι της περιοχής συχνά την αναγνωρίζουν. Το πρόσωπό της φιλοξενείται ακόμη και σε διαφημιστική πινακίδα στην πόλη. Η ίδια, ωστόσο, αποφεύγει να προβάλλει την ιστορία της στα κοινωνικά δίκτυα. «Δεν θέλω να είμαι κάτι ξεχωριστό. Θέλω μια φυσιολογική ζωή», επισημαίνει.

Σήμερα ζει σε χωριό λίγα χιλιόμετρα από το Τσουχούιβ, καθώς το διαμέρισμά της, που υπέστη ζημιές από την πυραυλική επίθεση, δεν έχει ακόμη αποκατασταθεί πλήρως λόγω έλλειψης χρημάτων. Όπως λέει, δυσκολεύεται να παραμείνει εκεί: «Μπαίνω και θυμάμαι πού τραυματίστηκα. Είναι συναισθηματικά δύσκολο». Ελπίζει να επιστρέψει όταν τελειώσει ο πόλεμος. «Όταν επικρατήσει ειρήνη. Και ελπίζω να είναι φέτος», καταλήγει.

Η συγκεκριμένη πρακτική εκτιμάται ότι συνιστά νέα κλιμάκωση στον υβριδικό πόλεμο που, κατά τη Βαρσοβία, εξαπολύει το Κρεμλίνο κατά της Ευρώπης. Στο πλαίσιο αυτό, το Μινσκ έχει κατηγορηθεί ότι επιχείρησε να διοχετεύσει δεκάδες χιλιάδες μετανάστες κατά μήκος των ανατολικών συνόρων της Πολωνίας, ασκώντας πίεση στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Όπως ανέφεραν οι ίδιες πηγές, τα άτομα που ανέλαβαν τον σχεδιασμό και τη διάνοιξη των σηράγγων διέθεταν «ιδιαίτερα υψηλό επίπεδο εξειδίκευσης».

Αν και ειδικοί επισημαίνουν ότι είναι δύσκολο να προσδιοριστεί με βεβαιότητα ποιες ομάδες ενδέχεται να εμπλέκονται, στο δημόσιο διάλογο αναφέρονται ως πιθανά σενάρια η εμπλοκή Κούρδων μαχητών, στοιχείων που συνδέονται με το Ισλαμικό Κράτος ή ένοπλων ομάδων που θεωρούνται προσκείμενες στο Ιράν. Από πολωνικής πλευράς διατυπώνεται επίσης η εκτίμηση ότι η Λευκορωσία αναζήτησε τεχνογνωσία από τη Μέση Ανατολή επιδιώκοντας πιο σύνθετες και δυσδιάκριτες μεθόδους παράτυπης διέλευσης μεταναστών στα σύνορα.

«Αξιωματικοί της Μονάδας Συνοριακής Φρουράς Podlaskie ανακάλυψαν συνολικά τέσσερις σήραγγες κάτω από τα σύνορα με τη Λευκορωσία, όλες το 2025», δήλωσε στην Telegraph η αντισυνταγματάρχης Katarzyna Zdanowicz, από την πολωνική συνοριακή δύναμη. «Τα μέτρα φυσικής και ηλεκτρονικής ασφάλειας στα σύνορα, όπως οι θερμικές κάμερες απεικόνισης και τα συστήματα ανίχνευσης, μας επιτρέπουν να ανταποκρινόμαστε άμεσα σε τυχόν απόπειρες παραβίασης των κρατικών συνόρων, ακόμη και υπόγειες», πρόσθεσε.

Οι πολωνικές αρχές ανακάλυψαν μία από τις μεγαλύτερες σήραγγες, κοντά στο χωριό Ναρέβκα στην ανατολική Πολωνία, στα μέσα Δεκεμβρίου. Χρησιμοποιήθηκε από συνολικά 180 μετανάστες, κυρίως από το Αφγανιστάν και το Πακιστάν και οι περισσότεροι συνελήφθησαν αφού βγήκαν στην άλλη πλευρά.

Σύμφωνα με την Πολωνία, η σήραγγα είχε ύψος 1,5 μ., με την είσοδο από την πλευρά της Λευκορωσίας να είναι κρυμμένη μέσα σε ένα δάσος. Η σήραγγα είχε μήκος περίπου 50 μέτρα από την πλευρά της Λευκορωσίας και 10 μέτρα από την πολωνική πλευρά.
Η πολωνική αστυνομία δημοσίευσε επίσης φωτογραφίες μερικών από τους 130 μετανάστες που συνελήφθησαν αφού βγήκαν από τις σήραγγες.

Βίντεο από την ίδια τη σήραγγα δείχνει μια στενή κατασκευή με τσιμεντοσανίδες στερεωμένες στα πλάγια για να αποτρέψουν την κατάρρευσή της. Στρατιωτικοί εμπειρογνώμονες λένε ότι οι μόνες ομάδες της Μέσης Ανατολής που είναι γνωστό ότι είναι ικανές για τέτοιες σήραγγες είναι η Χαμάς στη Λωρίδα της Γάζας, η Χεζμπολάχ στον Λίβανο , ορισμένες παρατάξεις στο Κουρδιστάν και ενδεχομένως το Ισλαμικό Κράτος.

Η Δρ. Λινέτ Νάσμπαχερ, Αμερικανίδα ιστορικός του στρατού και στρατηγός, δήλωσε ότι είναι «πιθανό» ομάδες που υποστηρίζονται από το Ιράν, όπως η Χεζμπολάχ, να είναι οι ένοχοι. «Ένα από τα πράγματα που είδαμε αμέσως μετά τον πόλεμο του Λιβάνου το 2006 ήταν οι παρελάσεις τσιμεντοβιομηχανιών που έκαναν ουρές στο νότιο Λίβανο… βλέπαμε πάρα πολλές ιρανικές κατασκευές σηράγγων», είπε. «Έχουμε επίσης άφθονες αποδείξεις ότι η Χαμάς κάνει το ίδιο πράγμα στη Γάζα. Οπότε, αν θέλετε αυτή την βαθιά τεχνογνωσία στις σήραγγες, τότε η απάντηση στην ερώτησή σας θα είναι από τους κατοίκους της Μέσης Ανατολής».

Ο Ταγματάρχης Ρομπ Κάμπελ, ειδικός σε οχυρώσεις και πρώην σκαπανέας του Βρετανικού Στρατού, δήλωσε επίσης ότι η Χαμάς ήταν πιθανός ένοχος, αφού εξέτασε βίντεο από τις σήραγγες στην Πολωνία. «Αν έπρεπε να κάνω εικασίες, οι ειδικοί από τη Μέση Ανατολή θα ήταν η Χαμάς ή η Παλαιστινιακή Ισλαμική Τζιχάντ», είπε, αναφερόμενος σε μια άλλη παλαιστινιακή οργάνωση στη Λωρίδα της Γάζας.

Ο Σαρίτ Ζεχάβι, πρώην συνταγματάρχης των ισραηλινών μυστικών υπηρεσιών, δήλωσε ότι οι υποστηριζόμενοι από το Ιράν πληρεξούσιοι ήταν μόνο μία από τις πολλές πιθανές εξηγήσεις. «Έχει η Χεζμπολάχ ή οποιοσδήποτε ιρανικός πληρεξούσιος αυτή τη δυνατότητα; Ναι. Είναι οι μόνοι; Όχι. Πιθανώς και άλλοι έχουν τη γνώση, από κουρδικές πολιτοφυλακές στη Συρία μέχρι τον ISIS», είπε.

Ο Μάρτσιν Κιερβίνσκι, Πολωνός αξιωματούχος, είχε δηλώσει προηγουμένως ότι ορισμένοι από τους κατασκευαστές σηράγγων προέρχονταν από το Κουρδιστάν, αλλά πρόσθεσε ότι η Πολωνία τελικά θεωρεί υπεύθυνο το καθεστώς της Λευκορωσίας.
Τον περασμένο μήνα, το Al-Jazeera, το ραδιοτηλεοπτικό δίκτυο του Κατάρ, ανέφερε την ανακάλυψη ενός τεράστιου δικτύου σηράγγων κάτω από τη συριακή πόλη Ράκα, το οποίο είχε σκαφτεί από τις υπό κουρδική ηγεσία Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF).

Υπό τον Λουκασένκο, ο οποίος κυβερνά για περισσότερα από 30 χρόνια, η Λευκορωσία έχει διαδραματίσει ενεργό ρόλο στις προσπάθειες του Πούτιν να αποσταθεροποιήσει τη Δύση μέσω κυμάτων μετανάστευσης. Ακόμη και πριν από την εισβολή στην Ουκρανία το 2022, η Λευκορωσία χρησιμοποιήθηκε ως χώρος συγκέντρωσης χιλιάδων μεταναστών κατά μήκος των πολωνικών συνόρων, γεγονός που ώθησε τη Βαρσοβία να κατασκευάσει έναν φράχτη 200 χιλιομέτρων με 300 κάμερες.

Από την πλήρη εισβολή στην Ουκρανία, η Ρωσία έχει επίσης εξαπολύσει δεκάδες εισβολές με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και επιθέσεις με μολότοφ σε ευρωπαϊκά αεροδρόμια, καθώς και μια σειρά από επιθέσεις δολιοφθοράς σε εργοστάσια και σιδηροδρόμους που παρέχουν βοήθεια στην Ουκρανία. Ο απώτερος στόχος είναι να τιμωρηθεί η Δύση για τη στρατιωτική της υποστήριξη προς την Ουκρανία και να γίνει προσπάθεια να στραφεί η κοινή γνώμη εναντίον της κυβέρνησης του Βολοντίμιρ Ζελένσκι στο Κίεβο.

Στο πλαίσιο αυτής της στρατηγικής, η Λευκορωσία στέλνει αερόστατα που μεταφέρουν λαθραία προϊόντα σε γειτονικές χώρες του ΝΑΤΟ για να δημιουργήσει χάος στην εναέρια κυκλοφορία και να διερευνήσει τυχόν αδυναμίες στην αεράμυνα. Η τακτική αρχικά στόχευε τη Λιθουανία, αλλά Πολωνοί αξιωματούχοι λένε ότι τα μπαλόνια της Λευκορωσίας – συνήθως γεμάτα με λαθραία τσιγάρα – αποστέλλονται ολοένα και περισσότερο προς την κατεύθυνσή τους.

Όσον αφορά στην αντιμετώπιση των σηράγγων, η Πολωνία λέει ότι είναι περισσότερο από ικανή να εντοπίσει τις εισόδους και να τις ανατινάξει. Υπάρχουν όμως ανησυχίες ότι, κάθε φορά που η Βαρσοβία κλείνει ένα σημείο πρόσβασης στην Ευρώπη για τους μετανάστες, ένα άλλο εμφανίζεται αλλού. Ένας υπουργός μάλιστα υπαινίχθηκε ότι η εμφάνιση σηράγγων σχεδιασμένων από τη Μέση Ανατολή κάτω από την Πολωνία αποτελεί ένδειξη ότι η συνοριακή τους δύναμη είναι πολύ καλή στη δουλειά της.

«Το σκάψιμο αυτών των τούνελ σημαίνει ότι η αποτελεσματικότητά μας στην αναχαίτιση της μετανάστευσης είναι τόσο υψηλή που αποφάσισαν να φέρουν ειδικούς από τη Μέση Ανατολή για να τα σκάψουν», δήλωσε ο Τσέσλαβ Μρότσεκ, ο αναπληρωτής υπουργός Εσωτερικών, σε πρόσφατη συνέντευξή του στο πολωνικό ραδιόφωνο.

Οι περισσότεροι – το 57% όλων όσοι σκοτώθηκαν – ήταν εθελοντές, στρατιώτες και κατάδικοι που έφυγαν από τις φυλακές για τον πόλεμο.

Είναι γνωστό, αναφέρει η ρωσική υπηρεσία του BBC, ότι το 2025 δημοσιεύθηκαν 40% περισσότερες νεκρολογίες σε σχέση με το προηγούμενο έτος.

Είναι πολύ πιθανό το 2025 —παρά τις διπλωματικές επαφές και διαπραγματεύσεις με στόχο την επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας— να είναι η πιο αιματηρή χρονιά για τον ρωσικό στρατό, εκτιμά η ερευνητική ομάδα των εν λόγω μέσων ενημέρωσης.

Τέσσερα χρόνια ακριβώς μετά την έναρξη της πλήρους κλίμακας εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία, η ΕΕ ήλπιζε να προσφέρει κάποια ανακούφιση με νέες κυρώσεις κατά της Μόσχας και με ένα δάνειο 90 δισ. ευρώ προς το Κίεβο, όπως περιγράφει το Politico.

Η Ουγγαρία το εμπόδισε.

Μετά από έναν ιδιαίτερα βαρύ χειμώνα στην Ουκρανία, μήνες υποτιθέμενων ειρηνευτικών συνομιλιών που απέδωσαν ελάχιστα και με τη Ρωσία να συνεχίζει αδιάκοπα τις επιθέσεις της, η ΕΕ ήταν βέβαιη ότι θα μπορούσε επιτέλους να προσφέρει ουσιαστική βοήθεια.

Ωστόσο, η προσεκτικά οργανωμένη στήριξη ανατράπηκε όταν ο Υπουργός Εξωτερικών της Ουγγαρίας, Πέτερ Σιγιάρτο, ανακοίνωσε ότι η χώρα του θα μπλοκάρει τον 20ό γύρο κυρώσεων κατά της Ρωσίας, λόγω διαφωνίας με την Ουκρανία για το πετρέλαιο, κλιμακώνοντας την ήδη τεταμένη σχέση των δύο χωρών.

Παράλληλα, απείλησε με βέτο στο κρίσιμο δάνειο των 90 δισ. ευρώ που οι ηγέτες της ΕΕ είχαν συμφωνήσει τον Δεκέμβριο για τη χρηματοδότηση της άμυνας της Ουκρανίας απέναντι στις ρωσικές δυνάμεις.

Ο Πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Βίκτορ Όρμπαν, «δαιμονοποιεί την Ουκρανία για εσωτερικό πολιτικό όφελος», δήλωσε ο Υπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας, Αντρίι Σιμπίχα, ζητώντας από τη Βουδαπέστη να σταματήσει να εμπλέκει την Ουκρανία στην εσωτερική πολιτική της. Σημειώνεται ότι στην Ουγγαρία διεξάγονται εκλογές τον Απρίλιο, με το κυβερνών κόμμα Fidesz να υστερεί στις δημοσκοπήσεις.

Κατά τη συνάντηση των Υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ στις Βρυξέλλες, αρκετοί εξέφρασαν την οργή τους. Η Υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Σουηδίας, Τζέσικα Ρόζενκραντς, χαρακτήρισε τη στάση της Ουγγαρίας «νέο χαμηλό» για τον Όρμπαν, ενώ ο Γερμανός ΥΠΕΞ Γιόχαν Βάντεφουλ δήλωσε «κατάπληκτος» από τη θέση της Βουδαπέστης. Ο Πολωνός ΥΠΕΞ Ράντοσλαβ Σικόρσκι έκανε λόγο για έλλειψη αλληλεγγύης.

Όλα για το πετρέλαιο

Στο επίκεντρο της διαμάχης βρίσκεται ο αγωγός Druzhba, μήκους 4.000 χιλιομέτρων, που μεταφέρει ρωσικό πετρέλαιο στην Κεντρική Ευρώπη, τροφοδοτώντας κυρίως την Ουγγαρία και τη Σλοβακία. Ο αγωγός έχει τεθεί εκτός λειτουργίας από τις 27 Ιανουαρίου, όταν οι ουκρανικές αρχές ανακοίνωσαν ότι υπέστη ζημιές από ρωσικό πλήγμα.

Η Βουδαπέστη και η Μπρατισλάβα κατηγορούν το Κίεβο ότι διατηρεί σκόπιμα τον αγωγό ανενεργό. Ο Σιγιάρτο υποστήριξε πως δεν υπάρχει τεχνικός λόγος που να εμποδίζει την επανεκκίνηση και έκανε λόγο για πολιτική πίεση.

Σύμφωνα με το Center for the Study of Democracy, το 92% των ενεργειακών εισαγωγών της Ουγγαρίας πέρυσι προερχόταν από ρωσικό πετρέλαιο.

Η Κροατία, μέσω του Υπουργού Ενέργειας Άντε Σούσνιαρ, υποστήριξε ότι η αγορά ρωσικού πετρελαίου «χρηματοδοτεί τον πόλεμο».

Χρηματοδότηση και ενότητα της ΕΕ

Ο Όρμπαν είχε αποδεχθεί τη χρηματοδοτική στήριξη της Ουκρανίας, υπό τον όρο ότι η Ουγγαρία, μαζί με την Τσεχία και τη Σλοβακία, θα εξαιρούνταν από την αποπληρωμή του δανείου. Ωστόσο, η διαμάχη για τον Druzhba τον οδήγησε — όπως δήλωσε σε επιστολή του προς τον Κόστα — να «επαναξιολογήσει» τη στάση του.

Η Λιθουανία, μέσω του ΥΠΕΞ Κεστούτις Μπούντρις, εξέφρασε έντονη απογοήτευση, τονίζοντας ότι η στάση της Ουγγαρίας θέτει υπό αμφισβήτηση όχι μόνο τη στήριξη της ΕΕ προς την Ουκρανία, αλλά και την ίδια την ενότητα και ικανότητα λήψης αποφάσεων της Ένωσης.

«Ελπίζω ότι η Ευρώπη θα ανταποκριθεί», είπε, εκφράζοντας την ανησυχία μήπως η 20ή δέσμη κυρώσεων και το δάνειο των 90 δισ. ευρώ παραμείνουν σε εκκρεμότητα.

«Σήμερα συμπληρώνονται ακριβώς τέσσερα χρόνια από τότε που ο Πούτιν υποσχέθηκε να καταλάβει το Κίεβο σε τρεις ημέρες», είπε. 

«Και αυτό λέει πολλά για την αντίστασή μας, για τον τρόπο με τον οποίο η Ουκρανία αγωνίζεται όλο αυτό το διάστημα».

«Πίσω από αυτά τα λόγια βρίσκονται εκατομμύρια άνθρωποι, μεγάλο θάρρος, σκληρή δουλειά, επιμονή και ένα μακρύ ταξίδι που η Ουκρανία έχει διανύσει από τις 24 Φεβρουαρίου, πριν από τέσσερα χρόνια», πρόσθεσε. 

«Κοιτώντας πίσω στην έναρξη της εισβολής και κοιτώντας το σήμερα, έχουμε κάθε δικαίωμα να πούμε: Υπερασπιστήκαμε την ανεξαρτησία μας, δεν χάσαμε την κρατική μας υπόσταση, ο Πούτιν δεν πέτυχε τους στόχους του», σημείωσε και πρόσθεσε: «Δεν έσπασε τους Ουκρανούς, δεν κέρδισε αυτόν τον πόλεμο. Διατηρήσαμε την Ουκρανία και θα κάνουμε τα πάντα για να επιτύχουμε την ειρήνη και τη δικαιοσύνη. Δόξα στην Ουκρανία!»

Στο βίντεο, ο Ζελένσκι φαίνεται να περπατά στο υπόγειο συγκρότημα που χρησιμοποιήθηκε νωρίτερα στον πόλεμο για να προστατεύσει τον ίδιο και την ουκρανική ηγεσία από την προσπάθεια του Πούτιν να τους εξοντώσει.

«Δεν είχαμε δείξει ποτέ πριν αυτή την εγκατάσταση», είπε. «Στην αρχή του πολέμου υπήρχαν εκατοντάδες άνθρωποι εδώ. Δούλευα εδώ και μετά ανέβαινα επάνω για να σας απευθυνθώ. Η ομάδα μας ήταν εδώ, η κυβέρνηση, καθημερινές στρατιωτικές συσκέψεις, τηλεφωνήματα, αναζήτηση λύσεων». 

Έδειξε ένα «μικρό δωμάτιο στο καταφύγιο» όπου «είχα τις πρώτες μου συνομιλίες με ηγέτες του κόσμου στην αρχή του πολέμου».

«Εδώ μίλησα με τον Πρόεδρο Μπάιντεν. Εδώ άκουσα: ”Βολοντίμιρ, υπάρχει απειλή, πρέπει να φύγεις επειγόντως από την Ουκρανία. Είμαστε έτοιμοι να σε βοηθήσουμε σε αυτό”.»

«Και εδώ απάντησα ότι χρειαζόμουν όπλα, όχι μεταφορά», περιγράφει ο Ζελένσκι.

Μιλώντας ακριβώς τέσσερα χρόνια μετά την εισβολή δεκάδων χιλιάδων Ρώσων στρατιωτών στην Ουκρανία κατ’ εντολή του προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε ότι η σύγκρουση συνεχίζεται, αλλά ότι η Μόσχα παραμένει ανοικτή στην επίτευξη των στόχων της μέσω πολιτικών και διπλωματικών μέσων.

«Ύστερα από την άμεση παρέμβαση σε αυτή τη σύγκρουση από δυτικοευρωπαϊκές χώρες και τις ΗΠΑ, η ειδική στρατιωτική παρέμβαση de facto μετατράπηκε σε μια πολύ μεγαλύτερη αντιπαράθεση μεταξύ της Ρωσίας και χωρών της Δύσης, που είχαν και συνεχίζουν να έχουν τον στόχο της καταστροφής της χώρας μας», δήλωσε ο Πεσκόφ.

Ερωτηθείς εάν η Μόσχα πιστεύει πως η σύγκρουση μπορεί να επιλυθεί μέσω συνομιλιών, ο Πεσκόφ δήλωσε: «Συνεχίζουμε τις προσπάθειές μας να επιτύχουμε ειρήνη, η θέση μας είναι πολύ ξεκάθαρη και σταθερή. Τα πάντα εξαρτώνται τώρα από τις ενέργειες του καθεστώτος του Κιέβου».

Ο Πεσκόφ δήλωσε ότι δεν είναι ακόμα σε θέση να πει πότε και πού θα πραγματοποιηθεί ο επόμενος γύρος ειρηνευτικών συνομιλιών με την Ουκρανία καθώς είναι δεν έχει ακόμα οριστικοποιηθεί.

«Πραγματικά ελπίζουμε ότι αυτή η δουλειά θα συνεχιστεί», δήλωσε.