Του Μιχάλη Χριστοδουλίδη*

Για μήνες, ο ΔΕΔΔΗΕ λειτουργούσε ως εισπρακτικός μηχανισμός χωρίς δικλείδες ασφαλείας, μοιράζοντας εξοντωτικά «ραβασάκια» δεκάδων χιλιάδων ευρώ σε ανυποψίαστους   οικιακούς καταναλωτές. Χωρίς επαρκή τεκμηρίωση, χωρίς κοινοποίηση στοιχείων, χωρίς σεβασμό στις στοιχειώδεις εγγυήσεις της διοικητικής διαδικασίας. Το μήνυμα ωμό και εκβιαστικό: πληρώνεις ή μένεις στο σκοτάδι.

Το ερώτημα που πρέπει να απασχολεί την πολιτεία είναι μπορεί ένας  ιδιωτικός φορέας να επιβάλει ποινές σε πολίτες,  χωρίς να υπάρχουν τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις; Δηλαδή ωμή παραβίαση του δικαιακού μας συστήματος, αφού κατ’ ουσίαν καταργείται το τεκμήριο της αθωότητας 

Η σημερινή αναδίπλωση δεν ήρθε από αυτοκριτική. Ήρθε ύστερα από τη γενικευμένη κοινωνική κατακραυγή, τις μαζικές καταγγελίες πολιτών και –κυρίως– τις καταδικαστικές αποφάσεις της ΡΑΑΕΥ, που επέβαλε πρόστιμα συνολικού ύψους 240.000 ευρώ για καταχρηστικές και παραβατικές πρακτικές.

Αποφάσεις-κόλαφος, στις οποίες η Ρυθμιστική Αρχή διαπιστώνει ότι ο ΔΕΔΔΗΕ δεν τήρησε ούτε ένα από τα προβλεπόμενα στάδια ελέγχου, επιδεικνύοντας μάλιστα «αξιοσημείωτη και άκρως απαράδεκτη αδιαφορία» απέναντι ακόμη και στα αιτήματα της ίδιας της Αρχής.

Κι όμως, ο ΔΕΔΔΗΕ επιχείρησε να παρουσιάσει αυτή την ήττα ως οργανωτική αναβάθμιση. Με ένα επιλεκτικά διανεμημένο ενημερωτικό σημείωμα, γεμάτο γενικολογίες για το τι είναι η ρευματοκλοπή, ενώ οι κρίσιμες αλλαγές θάφτηκαν στις τελευταίες γραμμές: αναστολή βεβαιώσεων, επανέλεγχοι χιλιάδων υποθέσεων, πάγωμα αποκοπών.

Ούτε λέξη για τις ευθύνες. Ούτε λέξη για τις ζωές που αναστατώθηκαν, τα νοικοκυριά που βρέθηκαν αντιμέτωπα με τον φόβο της διακοπής ρεύματος, τον κοινωνικό στιγματισμό, την οικονομική εξόντωση.

Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν υπήρξαν «αστοχίες», όπως αμήχανα παραδέχεται ο ΔΕΔΔΗΕ. Το ερώτημα είναι πώς ένας κρίσιμος διαχειριστής υποδομών έφτασε να λειτουργεί με τέτοια προχειρότητα, αδιαφάνεια και θεσμική αλαζονεία, μετατρέποντας τη δίωξη της ρευματοκλοπής σε συστημική παθογένεια της αγοράς ηλεκτρισμού.

Η προστασία των συνεπών καταναλωτών δεν επιτυγχάνεται με αυθαίρετες κατηγορίες και διοικητικό αυταρχισμό. Επιτυγχάνεται με διαδικασίες, έλεγχο, διαφάνεια και λογοδοσία. Και αυτά, όπως αποδεικνύεται, ήταν ακριβώς όσα έλειπαν.

Το σκοτάδι, τελικά, δεν απείλησε μόνο τα σπίτια των πολιτών. Απείλησε και την αξιοπιστία ενός οργανισμού που όφειλε να υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον – όχι να το εκβιάζει.

*Διπλ Μηχανολόγος Μηχανικός ΑΠΘ, Ενεργειακός Επιθεωρητής

Του Μιχάλη Χριστοδουλίδη*

Σε πολλές περιπτώσεις, οι καταγγελίες βασίζονται σε ενδείξεις από τεχνικά ευρήματα που δεν αποδεικνύουν ποιος ευθύνεται. Γι’ αυτό το πιο σημαντικό είναι να παραμείνεις ψύχραιμος και να μην παραδεχτείς τίποτα βιαστικά. Ακόμα κι αν ο έλεγχος γίνεται παρουσία σου, έχεις δικαίωμα να πεις ότι θα απαντήσεις γραπτώς και αφού ενημερωθείς σωστά.

Ένα συχνό παράδειγμα είναι αυτό του ενοικιαστή που κατηγορείται για παρέμβαση στον μετρητή, ενώ ο μετρητής βρίσκεται σε κοινόχρηστο χώρο της πολυκατοικίας. Σε μια τέτοια περίπτωση, είναι πολύ δύσκολο να αποδειχθεί ότι η ευθύνη ανήκει στο συγκεκριμένο άτομο. Αν είχαν πρόσβαση και άλλοι – όπως προηγούμενος ένοικος, διαχειριστής ή τεχνικός – τότε η κατηγορία δεν στέκει εύκολα.

Ακόμα όμως κι αν ο μετρητής σταλεί για εργαστηριακό έλεγχο και βρεθούν «ευρήματα», χρειάζεται μεγάλη προσοχή. Οι ηλεκτρικοί μετρητές δεν συντηρούνται ποτέ, λειτουργούν για δεκαετίες εκτεθειμένοι στην υγρασία, τη σκόνη και τον χρόνο. Αν ανοίξει κανείς έναν παλιό μετρητή, είναι συνηθισμένο να δει φαγωμένα γρανάζια, οξειδώσεις στους ακροδέκτες, βίδες που λείπουν ή σφραγίδες κομμένες από την πολυκαιρία. Όλα αυτά είναι αποτέλεσμα φυσικής φθοράς. Δυστυχώς, τέτοιες φθορές συχνά αποδίδονται αυθαίρετα σε ανθρώπινη παρέμβαση με σκοπό τη ρευματοκλοπή. Όμως τίποτα από αυτά δεν τεκμηριώνει από μόνο του κλοπή ρεύματος. 

Η πραγματική ρευματοκλοπή αποδεικνύεται μόνο όταν εντοπιστούν συγκεκριμένες αλλοιώσεις, όπως αλλαγή της καλωδιακής συνδεσμολογίας, γεφυρώσεις, παράκαμψη του μετρητή ή αντιστροφή ουδέτερου με γείωση. Χωρίς τέτοια ευρήματα, μιλάμε για υποψίες, όχι για αποδείξεις.

Ένα ακόμα σημείο που συχνά παραβλέπεται είναι η μειωμένη ή «δυσεξήγητη» κατανάλωση. Οι πάροχοι πολλές φορές την αποδίδουν σε παρέμβαση των ενοίκων, αλλά στην πράξη μπορεί εύκολα να καταπέσει. Αρκεί να αποδείξεις ότι το ακίνητο ήταν κλειστό ή ξενοίκιαστο για μεγάλο διάστημα ή ότι οι ένοικοι απουσίαζαν για συγκεκριμένους λόγους, όπως ταξίδι, νοσηλεία ή επαγγελματική απομάκρυνση. Τέτοιοι λόγοι εξηγούν πλήρως τη μειωμένη κατανάλωση και αντικρούουν τις υποψίες.

Πολλές φορές το πρόβλημα δεν είναι μόνο η κατηγορία, αλλά και το ποσό που ζητείται. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου οι χρεώσεις υπολογίζονται για μήνες ή και χρόνια χωρίς να αποδεικνύεται από πότε ξεκίνησε η υποτιθέμενη παράβαση. Όταν δεν υπάρχει σαφής χρονικός προσδιορισμός, η χρέωση μπορεί και πρέπει να αμφισβητηθεί.

Σε τέτοιες καταστάσεις, η συμβουλή ενός δικηγόρου και ενός ανεξάρτητου ηλεκτρολόγου είναι καθοριστική. Οι ειδικοί γνωρίζουν τι αποτελεί πραγματική απόδειξη και τι όχι, και μπορούν να προστατεύσουν τον πολίτη από αυθαίρετες ερμηνείες. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου, μετά από σωστή αντίδραση, η υπόθεση μπαίνει στο αρχείο ή η χρέωση μειώνεται σημαντικά.

Τέλος, μην υποτιμάς τη σημασία των εγγράφων. Παλιοί λογαριασμοί που δείχνουν φυσιολογική κατανάλωση, φωτογραφίες του μετρητή και κάθε γραπτή επικοινωνία μπορούν να γίνουν το πιο δυνατό σου επιχείρημα.

Μια καταγγελία για ρευματοκλοπή μπορεί να είναι τρομακτική, αλλά δεν είναι καταδίκη. Όταν είναι άδικη, υπάρχουν τρόποι να την αντιμετωπίσεις. Η φθορά δεν είναι κλοπή, η μειωμένη κατανάλωση μπορεί να εξηγηθεί, και η υποψία δεν είναι απόδειξη. Με ψυχραιμία, γνώση και σωστές κινήσεις, ο πολίτης δεν είναι ανυπεράσπιστος.

*Διπλ Μηχανολόγος Μηχανικός ΑΠΘ, Ενεργειακός Επιθεωρητής

Από το πρωί οι Αρχές βρίσκονται στη Φυλή για έρευνες και έχουν επικεντρωθεί σε σπίτια που βρίσκονται σε καταυλισμούς και επιχειρήσεις για τον εντοπισμό παραβατικών.

Μετά το σπίτι στο οποίο εντοπίστηκαν ναρκωτικά και ρόπαλα χθες στο Μενίδι, οι Αστυνομικοί έκαναν και σήμερα εφόδους. Σε πλυντήριο αυτοκινήτων στη Λεωφόρο Φυλής, βρέθηκαν οχήματα χωρίς πινακίδες. Στο σημείο βρέθηκαν ισχυρές δυνάμεις της ΕΛ.ΑΣ., των ΜΑΤ και της ΟΠΚΕ έχοντας μαζί τους και ειδικά εκπαιδευμένα σκυλιά για τον εντοπισμό ναρκωτικών ουσιών. Παράλληλα έγιναν ειδικές έρευνες για ρευματοκλοπή σε σπίτια στην περιοχή.

Σύμφωνα με πληροφορίες, κατά την επιχείρηση  συνελήφθησαν 8 άτομα στο πλαίσιο τόσο εντοπισμού παραβατικών συμπεριφορών όσο και εκτέλεσης ενταλμάτων. Κατά τις ίδιες πηγές οι έξι αφορούν ρευματοκλοπή, μία ρευματοκλοπη και ναρκωτικά και μία ρευματοκλοπη, ναρκωτικά, περί προσωπικών δεδομένων (καμερες).

Παράλληλα συνεχείς επιχειρήσεις διεξάγονται το τελευταίο χρονικό διάστημα σε διάφορα νησιά, όπως στην Κεφαλονιά, στη Ζάκυνθο, στη Μύκονο, στην Πάρο, στη Σαντορίνη, αλλά και στη Χαλκιδική. Κλιμάκιο του ελληνικού FBI, το οποίο απαρτίζεται από αστυνομικούς της Υποδιεύθυνσης Δίωξης Ναρκωτικών, του Εκβιαστών, αλλά και άλλων Υποδιευθύνσεων της ΔΑΟΕ, έφτασε περίπου πριν από μία εβδομάδα στην Κεφαλονιά.

Οι αξιωματικοί είχαν πληροφορίες και ενδείξεις για παραβατικά άτομα, τα οποία και έθεσαν στο στόχαστρό τους, έχοντας αναπτύξει συνεργασία με την τοπική Αστυνομία.

Οι πρώτες δύο συλλήψεις αφορούν σε Ρομά, οι οποίοι είχαν γίνει ο φόβος και ο τρόμος στο νησί, και στην κατοχή του ενός εντοπίστηκε ποσότητα ναρκωτικών.

Οδηγήθηκαν στο αυτόφωρο και ο ένας καταδικάστηκε σε τρία χρόνια με αναστολή.

Ακολούθησε η σύλληψη δύο αδελφών, όπου επίσης στην κατοχή του ενός βρέθηκε ποσότητα ναρκωτικών.

Η σύλληψή τους ήταν επεισοδιακή, καθώς ο ένας επιχειρήσει να αρπάξει από τα χέρια των αστυνομικών τον άλλον με σκοπό να τον ελευθερώσει. Οι αστυνομικοί ωστόσο κατάφεραν να τον ακινητοποιήσουν.

Toυ Μιχάλη Χριστοδουλίδη*

Ο ίδιος ο ΔΕΔΔΗΕ, μάλιστα, στην εισήγησή του προς τη ΡΑΑΕΥ για την έγκριση του ρυθμιζόμενου εσόδου περιόδου 2025-2028 προτείνει ως αποδεκτό επίπεδο απωλειών το 11,36% της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας, με το επιχείρημα ότι ο έλεγχός τους βρίσκεται εκτός αποκλειστικής ευθύνης του, τοποθέτηση που προκάλεσε δυσφορία τόσο στη ΡΑΑΕΥ όσο και στο ΥΠΕΝ.

Οι συνολικές απώλειες δικτύου (τεχνικές και μη) στην Ελλάδα αυξήθηκαν στο 11,4% το 2023, από 5,9% μία δεκαετία πριν, κάτι που με βάση πρόσφατη έκθεση του Συμβουλίου των Ευρωπαίων Ρυθμιστών Ενέργειας (CEER) φέρει τη χώρα μας στην 5η χειρότερη επίδοση μεταξύ 33 ευρωπαϊκών χωρών. Στη δε Ευρωπαϊκή Ένωση κατέχει αρνητική πρωτιά, με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο απωλειών δικτύου να κινείται στο 5,5%.

Τα σκήπτρα των ρευματοκλοπών κρατούν οι επιχειρήσεις κάθε μεγέθους και κλάδου. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι από 400 στοχευμένους ελέγχους σε μεγάλους πελάτες σε ένα χρονικό διάστημα 10 ημερών που πραγματοποίησε ο ΔΕΔΔΗΕ, προέκυψαν 35 ρευματοκλοπές που εκτιμάται ότι αντιστοιχούν σε απολεσθείσα ενέργεια 4.800 MWh.

Με έναν πρόχειρο υπολογισμό και με βάση ότι η χώρα μας καταναλώνει ετησίως περίπου 55.000GWh και με βάση το ανωτέρω ποσοστό του 5,06% που αφορά απώλειες λόγω  ρευματοκλοπής, αυτό αντιστοιχεί σε μια απώλεια της τάξης των 2.780GWh επι 15 λεπτά περίπου μια μέση τιμή χρέωσης της κιλοβατώρας, μας κάνει 417 εκατ. ευρώ τον χρόνο. Ποιος όμως πληρώνει αυτή την χασούρα; Σίγουρα όχι ο ΔΕΔΔΗΕ, αλλά ο συνεπής καταναλωτής μέσα από τους μηνιαίους λογαριασμούς του ρεύματος. 

Σε διεθνές επίπεδο, η ρευματοκλοπή αντιμετωπίζεται με συνδυασμό τεχνολογικών, νομικών και κοινωνικών μέτρων. Στη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, η χρήση έξυπνων μετρητών έχει καθιερωθεί, διευκολύνοντας την άμεση ανίχνευση παρατυπιών, ενώ η νομοθεσία προβλέπει αυστηρές ποινές, όπως φυλάκιση και χρηματικά πρόστιμα. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η αντιμετώπιση διαφέρει ανά Πολιτεία, με πολλές εταιρείες ενέργειας να εφαρμόζουν αλγορίθμους τεχνητής νοημοσύνης για τον εντοπισμό ύποπτης κατανάλωσης.

Οι πιο συνηθισμένοι τρόποι ρευματοκλοπής

Ο πιο κλασικός τρόπος  είναι να γίνεται σύνδεση κατευθείαν στο δίκτυο πριν περάσει το ρεύμα από τον μετρητή, δηλαδή παρακάμπτοντας τον μετρητή, ώστε να μην καταγράφεται η κατανάλωση, άλλος τρόπος είναι η τοποθέτηση μαγνητών  ή άλλα αντικείμενα που επιβραδύνουν την περιστροφή του δίσκου του καταγραφικού. Επίσης υπάρχει και ένας πιο επιτηδευμένος τρόπος, όπως  μέσω της αντιστροφής της φάσης των καλωδίων φάσης και ουδετέρου, με αποτέλεσμα ο μετρητής να “μπερδεύεται” και να μην καταγράφει σωστά την κατανάλωση.

Πως αντιμετωπίζεται σήμερα η ρευματοκλοπή πέραν των παραδοσιακών μεθόδων (καταγγελίες, δειγματοληπτικοί έλεγχοι κλπ)

Η τεχνητή νοημοσύνη θα συμβάλλει σημαντικά στην αντιμετώπιση της ρευματοκλοπής, κυρίως μέσω της ανάλυσης των δεδομένων κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας. Με τη βοήθεια έξυπνων μετρητών και αλγορίθμων μηχανικής μάθησης, εντοπίζονται ασυνήθιστα μοτίβα που υποδηλώνουν πιθανή ρευματοκλοπή, ενώ συστήματα σύγκρισης με αντίστοιχα καταναλωτικά προφίλ διευκολύνουν την πρόβλεψη και την ανίχνευση παραβάσεων.

Παράλληλα, η τεχνολογία αυτή επιτρέπει την άμεση ειδοποίηση των παρόχων για έλεγχο, αλλά και τη δημιουργία χαρτών “επικινδυνότητας” για στοχευμένες παρεμβάσεις. Έτσι, η τεχνητή νοημοσύνη δεν λειτουργεί μόνο κατασταλτικά, αλλά προληπτικά, ενισχύοντας τη διαφάνεια και τη δικαιοσύνη στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.

*Χριστοδουλίδης Μιχάλης, Διπλ. Μηχανολόγος Μηχανικός Α.Π.Θ, Ενεργειακός Επιθεωρητής

Του Μιχάλη Χριστοδουλίδη*

Πώς γίνεται η ρευματοκλοπή: Οι δύο κατηγορίες

Δύο είναι οι κατηγορίες των ρευματοκλοπών, αυτή που ο παραβάτης κλέβει απευθείας από το δίκτυο της ΔΕΔΔΗΕ και αυτή που ο παραβάτης κλέβει κάποιον άλλο καταναλωτή.

Στην πρώτη περίπτωση, μια απλή τεχνική είναι η αποσύνδεση των ειδικών εξαρτημάτων από το μετρητή τα οποία επιτρέπουν στον καταναλωτή να το χρησιμοποιεί, αλλά δεν καταγράφεται η κατανάλωση. Άλλος τρόπος είναι η παρέμβαση ενός «επαγγελματία» ηλεκτρολόγου ο οποίος μπορεί να πειράξει το μετρητή και να επιβραδύνει την ταχύτητά του.

Κάποιοι προτιμούν καν να μην εμπλέξουν έναν ηλεκτρολόγο για να παρέμβει, αλλά προτιμούν πιο ερασιτεχνικές λύσεις, όπως είναι η τοποθέτηση μαγνητών, ή να τρυπούν ρολόγια για να τοποθετήσουν αντικείμενα ως εμπόδια στην κίνηση του μετρητή, ή ακόμα ψεκάζουν με σπρέι τις επαφές των καλωδίων για να μην γράφει ο μετρητής κλπ.

Με τα μέχρι τώρα δεδομένα και τα στοιχεία του ΔΕΔΔΗΕ, οι περισσότερες ρευματοκλοπές έχουν διαπιστωθεί σε εμπορικούς καταναλωτές και εν συνεχεία σε κατοικίες που είναι κλειστές για μεγάλο διάστημα ή σε νέες μισθώσεις και τέλος υπάρχουν και οργανωμένες ομάδες που ηλεκτροδοτούν ακίνητα τους κατευθείαν από τους στύλους της ΔΕΗ.

Με ποιον τρόπο αντιλαμβανόμαστε τη ρευματοκλοπή

Δυστυχώς, πολλές φορές όταν οι ανυποψίαστοι καταναλωτές αντιλαμβάνονται την κλοπή είναι αργά, για αυτό καλό είναι να κάνουμε και εμείς κάποιους ελέγχους στην οικία μας για να επιβεβαιώσουμε ότι δεν υφίσταται κλοπή ρεύματος μέσω της παραβίασης του μετρητή μας. Ένας πρώτος έλεγχος για να διαπιστώσουμε εάν μας κλέβουν ρεύμα, είναι να κλείσουμε τον γενικό διακόπτη του πίνακα μας και μετά να παρατηρήσουμε εάν γυρνάει ο περιστρεφόμενος δίσκος καταγραφής των KWh του μετρητή μας, εάν συμβεί περιστροφή, τότε πρέπει να καλέσουμε αδειούχο ηλεκτρολόγο εγκαταστάτη για να διαπιστώσει την ρευματοκλοπή, διότι κάποιες φορές μπορεί να έχουμε κατανάλωση όχι από την λειτουργία κάποιων ηλεκτρικών συσκευών, αλλά από αστοχίες τους, όπως για παράδειγμα διαρροή ρεύματος.

Η λύση για την εξάλειψη της ρευματοκλοπής ή του δραστικού περιορισμού της πρέπει να δοθεί μόνο με τεχνικές προσεγγίσεις που θα εντοπίζουν αυτοματοποιημένα την ρευματοκλοπή σε πραγματικό χρόνο, αξιοποιώντας τις δυνατότητες των έξυπνων μετρητών σε συνδυασμό με ειδικά λογισμικά που θα αναλύουν μέσω αλγορίθμων τεχνητής νοημοσύνης , αντικανονικές καταναλώσεις και ποιοτικά στοιχεία του ρεύματος (αντικανονικές διακυμάνσεις της τάσης, αρμονικές, κλπ) που καταγράφονται μέσω των μετρητών και αναλύονται στα κέντρα τηλεμέτρησης των Διαχειριστών του δικτύου.

Φυσικά, οι απώλειες της ηλεκτρικής ενέργειας είτε οι κανονικές, είτε οι μη κανονικές, για να περιοριστούν ή σχεδόν να μηδενιστούν, δεν φτάνει μόνο η αντικατάσταση των συμβατικών (μηχανικών) μετρητών με έξυπνους, αλλά απαιτείται και μια σειρά έργων, όπως ο εκσυγχρονισμός του δικτύου μέσω της ψηφιακής τεχνολογίας, η υπογειοποίηση των εναερίων καλωδίων μέσης και χαμηλής τάσης, κυρίως σε αστικές περιοχές ή περιαστικές, η αντικατάσταση των παλιών μετασχηματιστών (ελαίου τύπου) με αντίστοιχους ξηρού τύπου για να περιοριστούν και οι επαγωγικές απώλειες χαλκού , αλλά και σιδήρου.

Η χώρα πρέπει να θέσει όχι μόνο έναν οδικό χάρτη για την ενεργειακή της θωράκιση, αλλά και έναν για την εξάλειψη τέτοιων παραβατικών φαινομένων που υποβαθμίζουν το κράτος δικαίου, αφού οι συνεπείς καταναλωτές πληρώνουν τις αναφερόμενες κανονικές και μη κανονικές απώλειες ρεύματος.

*Μιχάλης Χριστοδουλίδης, Διπλ. Μηχανολόγος Μηχανικος ΑΠΘ – Ενεργειακός  Επιθεωρητή

Από την έρευνα, προέκυψε ότι ο 40χρονος είχε ρίξει γάντζο στην κολώνα ηλεκτροδότησης για ρευματοκλοπή. Ορισμένα καλώδια ήταν φθαρμένα, και ενώ περνούσαν μέσα από κανάλι αποστράγγισης υδάτων, προκλήθηκε σπινθήρας, με αποτέλεσμα να ξεσπάσει πυρκαγιά.

Πραγματοποιήθηκε άμεση κατάσβεση.

Σε βάρος του 40χρονου σχηματίστηκε δικογραφία για εμπρησμό από αμέλεια και ρευματοκλοπή, με την αντιεισαγγελέα Πρωτοδικών Καλαμάτας να δίνει εντολή, για να αφεθεί ελεύθερος.