Πρόκειται για τη χειρότερη ναυτική τραγωδία μεταναστών στην Ιταλία την τελευταία δεκαετία, η οποία σημειώθηκε ανοικτά των ακτών της Καλαβρίας και προκάλεσε έντονες αντιδράσεις σε πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο.

Οι κατηγορίες και η δικαστική διαδικασία

Οι έξι κατηγορούμενοι –τέσσερα στελέχη της Οικονομικής Αστυνομίας (Guardia di Finanza) και δύο του Λιμενικού Σώματος– βρέθηκαν στο δικαστήριο κατά την πρώτη ημέρα της διαδικασίας.

Κατηγορούνται για:

• ανθρωποκτονία από αμέλεια κατά συρροή

• πρόκληση ναυαγίου εξ αμελείας, αδίκημα που προβλέπεται από τον ιταλικό Ποινικό Κώδικα

Σύμφωνα με το ιταλικό πρακτορείο ANSA, οι κατηγορούμενοι αναμένεται να καταθέσουν κατά τη διάρκεια της δίκης, η οποία θα συνεχιστεί με αρκετές δικασίμους τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο.

Το χρονικό της τραγωδίας στην Κούτρο

Το υπερφορτωμένο πλεούμενο, που μετέφερε μετανάστες από το Αφγανιστάν, το Ιράν, το Πακιστάν και τη Συρία, αναχώρησε από την Τουρκία και προσέκρουσε σε βράχια ανοικτά της τουριστικής πόλης Κούτρο στις 26 Φεβρουαρίου 2023.

Περίπου 80 άνθρωποι επέζησαν, ενώ δεκάδες σοροί ξεβράστηκαν στις ακτές. Οι αρχές εκτιμούν ότι υπάρχουν και αγνοούμενοι, των οποίων τα πτώματα δεν εντοπίστηκαν ποτέ.

Καθυστέρηση τεσσάρων ωρών στη διάσωση

Στο επίκεντρο των κατηγοριών βρίσκεται η επιχείρηση έρευνας και διάσωσης που δεν πραγματοποιήθηκε, παρά το γεγονός ότι οι αρχές είχαν ενημερωθεί εγκαίρως.

Αεροσκάφος της FRONTEX εντόπισε το πλεούμενο λίγο μετά τις 23:00, περίπου 38 χιλιόμετρα από τις ιταλικές ακτές

Σκάφος της Guardia di Finanza που στάλθηκε στην περιοχή επέστρεψε λόγω κακοκαιρίας

Τέσσερις ώρες αργότερα, το πλεούμενο προσέκρουσε στα βράχια

Οι εισαγγελείς κάνουν λόγο για κακή επικοινωνία, καθυστέρηση και λανθασμένη εκτίμηση της κατάστασης, τονίζοντας ότι η επιδείνωση των καιρικών συνθηκών θα έπρεπε να οδηγήσει σε άμεση αναθεώρηση των αποφάσεων και ενεργοποίηση επιχείρησης διάσωσης.

Παρέμβαση ΜΚΟ και πολιτικές αντιδράσεις

Στη δίκη συμμετέχουν ως πολιτικώς ενάγουσες οργανώσεις διάσωσης μεταναστών, όπως οι SOS Humanity και Mediterranea Saving Humans, οι οποίες υποστηρίζουν ότι η τραγωδία συνδέεται άμεσα με τη μεταναστευτική πολιτική της κυβέρνησης Μελόνι.

Η Human Rights Watch τονίζει ότι στο εδώλιο δεν βρίσκονται μόνο οι έξι κατηγορούμενοι, αλλά συνολικά οι πολιτικές που δίνουν προτεραιότητα στην αποτροπή και την ποινικοποίηση της μετανάστευσης, αντί στη διάσωση ανθρώπινων ζωών.

Η πρωθυπουργός Τζόρτζα Μελόνι, μετά την τραγωδία, είχε αποδώσει την ευθύνη στους διακινητές και είχε ανακοινώσει αυστηρότερα μέτρα. Δύο άνδρες –ένας Τούρκος και ένας Σύρος– καταδικάστηκαν το 2024 σε 20 χρόνια κάθειρξης για τη μεταφορά των μεταναστών.

Μετανάστευση και απώλειες στην κεντρική Μεσόγειο

Σύμφωνα με τις ιταλικές αρχές, περίπου 66.000 μετανάστες αποβιβάστηκαν στις ιταλικές ακτές το περασμένο έτος, αριθμός μειωμένος σε σχέση με το 2023.

Ωστόσο, το τίμημα παραμένει βαρύ: τουλάχιστον 1.340 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στην κεντρική Μεσόγειοτο ίδιο διάστημα, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης (ΔΟΜ).

Οι αλλοδαποί και η σορός μεταφέρθηκαν στο λιμάνι του Καραβέ, από εκεί στην Παλαιόχωρα και το βράδυ αναμένονται στον εκθεσιακό χώρο της Αγιάς. Στο κέντρο προσωρινής φιλοξενίας βρίσκονται 517 άτομα από παλαιότερα περιστατικά και με τις σημερινές αφίξεις ο αριθμός ανεβαίνει πάνω από τους 700 με τις συνθήκες εκεί να μην είναι και οι ιδανικές.

Ακολούθησαν χερσαίες έρευνες από στελέχη του Κλιμακίου Ειδικών Αποστολών του Λιμενικού Σώματος και Ελληνικής Ακτοφυλακής του Φαρμακονησίου, τα οποία εντόπισαν συνολικά 34 αλλοδαπούς (22 άνδρες,12 γυναίκες). Οι ανωτέρω μεταφέρθηκαν με Περιπολικό σκάφος στο λιμάνι Λακκί της Λέρου και στη συνέχεια, στην Κλειστή Ελεγχόμενη Δομή (Κ.Ε.Δ.) του νησιού. Προανάκριση διενεργείται από το Λιμεναρχείο Λέρου.

Στην πρώτη επιχείρηση, σκάφος της FRONTEX εντόπισε και διέσωσε 114 αλλοδαπούς επιβαίνοντες σε λέμβο, σε θαλάσσια περιοχή 30 ναυτικά μίλια νοτιοδυτικά της Γαύδου. Οι διασωθέντες μεταφέρθηκαν με ασφάλεια στο λιμάνι της Παλαιόχωρας.

Στη δεύτερη επιχείρηση, αεροσκάφος της FRONTEX εντόπισε 28 αλλοδαπούς επιβαίνοντες σε λέμβο, σε θαλάσσια περιοχή 5 ναυτικά μίλια νότια της Γαύδου. Ακολούθησε μεταφορά τους στο λιμάνι Καραβέ της Γαύδου, με τη συνοδεία σκάφους της FRONTEX.

Τους μετανάστες υποδέχθηκαν οι τοπικές αρχές για προσωρινή φιλοξενία ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η τυπική διαδικασία της παροχής πρώτων βοηθειών, αλλά και της ταυτοποίησης.

Δύο από τους μετανάστες οι οποίοι διαπιστώθηκε ότι αντιμετώπιζαν προβλήματα υγείας, μεταφέρθηκαν με ελικόπτερο σε νοσοκομείο για την παροχή ιατρικής βοήθειας.

Πληροφορίες του Cretalive αναφέρουν ότι οι παράνομοι μετανάστες που ταξίδευαν μέσα στη νύχτα κινδύνευσαν στη θάλασσα αλλά περισυνελέγησαν από παραπλέον πλοίο. Άμεσα στο σημείο προσέγγισε το σκάφος του Λιμενικού Σώματος από το Ηράκλειο στο οποίο μετεπιβιβάστηκαν οι αλλοδαποί και μεταφέρθηκαν στην Ιεράπετρα.

Οι 68 μετανάστες (30 Αιγύπτιοι και 36) Σουδανοί μεταφέρθηκαν με σκάφος του Λιμενικού στην Ιεράπετρα. Σύμφωνα με πληροφορίες μεταξύ αυτών βρίσκονται έξι γυναίκες και έξι παιδιά παιδιά, ενώ οι τρεις γυναίκες βρίσκονται σε ενδιαφέρουσα κατάσταση.

Γιατροί του νοσοκομείου Ιεράπετρας εξετάζουν αυτή την ώρα τις γυναίκες και τα παιδιά, ενώ ο Ερυθρός Σταυρός προσφέρει πρώτες βοήθειες. Ο δήμος Ιεράπετρας έχει ετοιμάσει χώρο στο μικρό κλειστό γυμναστήριο της πόλης όπου θα μείνουν όσο χρειαστεί.

Με αφορμή φαινόμενα που έχουν παρατηρηθεί το τελευταίο διάστημα, όποιος έχει αναγνωριστεί πρόσφυγας στην Ελλάδα, έχει πάρει ταξιδιωτικά έγγραφα και επισκέπτεται τη χώρα του, από την οποία ο ίδιος έχει χαρακτηριστεί διωκόμενος, θα θεωρηθεί ως ισχυρή ένδειξη ότι πλέον δεν κινδυνεύει, με αποτέλεσμα να κινητοποιηθούν οι διαδικασίες αναστολής του ασύλου του, τονίζουν οι ίδιες πηγές.

Η εγκύκλιος επισημαίνει ότι τέτοιες ενέργειες μπορούν να εκληφθούν ως «πράξεις πίστεως» προς την πατρίδα τους, άρα ενδείξεις ότι ο φόβος δίωξης δεν υφίσταται πλέον. Στο κείμενο παρατίθεται το νομοθετικό πλαίσιο του ν. 4939/2022, ενώ γίνεται αναφορά και στη σχετική θεώρηση της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το τεκμήριο αυτό είναι μαχητό: ο δικαιούχος ασύλου μπορεί να παράσχει επαρκείς εξηγήσεις. Ωστόσο, όπως υπογραμμίζεται, όταν ο πρόσφυγας αρνείται να συνεργαστεί ή δεν παρέχει πειστικές αιτιολογίες, «δεν υπάρχει βάση για την αντίκρουση του τεκμηρίου».

Η υπηρεσία Ασύλου καλεί τις αρμόδιες αρχές να προχωρούν σε άμεση διερεύνηση κάθε τέτοιας περίπτωσης — από έλεγχο ταξιδιωτικών κινήσεων και διασταύρωση στοιχείων, μέχρι συνεντεύξεις — και εφόσον προκύπτουν βάσιμες ενδείξεις, να εκκινείται διαδικασία ανάκλησης του καθεστώτος ασύλου.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στους δικαιούχους επικουρικής προστασίας, όπου η αξιολόγηση θα γίνεται σύμφωνα με τα αντίστοιχα κριτήρια του νόμου.

Με τη νέα εγκύκλιο το Υπουργείο επιχειρεί να στείλει σαφές μήνυμα ότι η διεθνής προστασία προορίζεται αποκλειστικά για όσους την έχουν πραγματικά ανάγκη, και ότι η κατάχρηση του καθεστώτος ασύλου θα αντιμετωπίζεται θεσμικά και άμεσα.

Τα 60 άτομα που εντοπίστηκαν στους Καλούς Λιμένες του δήμου Φαιστού αποβιβάστηκαν μόνα τους στην παραλία κινητοποιώντας τις αρμόδιες αρχές, τον δήμο και τον Ερυθρό Σταυρό. Σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες, οι μετανάστες δήλωσαν ότι προέρχονται από το Σουδάν, την Αίγυπτο, το Μπαγκλαντές και την Ερυθραία.

Ανάμεσα τους είναι 6 γυναίκες και 5 παιδιά ηλικίας από ενός έως έξι ετών. Μόλις ολοκληρωθεί η διαδικασία της καταγραφής και της ταυτοποίησης οι μετανάστες θα μεταφερθούν στο χώρο του παλαιού ψυγείου στο λιμάνι του Ηρακλείου.

Η δεύτερη λέμβος με 57 μετανάστες εντοπίστηκε, τις πρωινές ώρες, δυτικά της Νήσου Χρυσής, 11 μίλια νοτιοδυτικά της Ιεράπετρας. Αμέσως στήθηκε επιχείρηση διάσωσης υπό το συντονισμό του Ενιαίου Κέντρου συντονισμού έρευνας διάσωσης και το ναυαγοσωστικό σκάφος του Λ.Σ.-EΛ.AK που έπλευσε στο σημείο, διέσωσε τους αλλοδαπούς. Πρόκειται για Αιγύπτιους και Σουδανούς και ανάμεσα τους μια γυναίκα και παιδιά κάτω των 10 ετών.

Οι μετανάστες μεταφέρθηκαν στο μικρό κλειστό γυμναστήριο της Ιεράπετρας όπου ο Δήμος έχει οργανώσει την διαμονή και την διατροφή τους. Τα παιδιά και η γυναίκα εξετάστηκαν από γιατρούς του νοσοκομείου της πόλης. Σύμφωνα με πληροφορίες όλοι είναι καλά στην υγεία τους.

Σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες, προηγήθηκε ο εντοπισμός 24 αλλοδαπών στη χερσαία περιοχή Ασπροχόρτι Σάμου, γεγονός που κινητοποίησε άμεσα τις λιμενικές αρχές.

Στις επιχειρήσεις συμμετέχουν ένα ναυαγοσωστικό σκάφος του Λιμενικού Σώματος, ένα ελικόπτερο της Πολεμικής Αεροπορίας, καθώς και στελέχη του ΛΣ-ΕΛΑΚΤ από ξηράς, τα οποία ερευνούν τόσο την παράκτια όσο και τη θαλάσσια ζώνη της περιοχής.

Οι καιρικές συνθήκες χαρακτηρίζονται από άνεμους έντασης 5-6 μποφόρ, γεγονός που δυσχεραίνει τις προσπάθειες των σωστικών συνεργείων.

Σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες της ΕΡΤ Χανίων, πρόκειται για -κατά δήλωσή τους- 35 Αιγύπτιους και 32 από το Σουδάν και έχουν μεταφερθεί στο λιμάνι Καραβέ της Γαύδου. Εκεί παραμένουν και οι χθεσινοί 56 διασωθέντες που εντοπίστηκαν από σκάφος της Frontex στα ανοιχτά του νησιού, καθώς λόγω κακών καιρικών συνθηκών στη θάλασσα δεν είναι δυνατή η μεταφορά τους στην Κρήτη.

Τα άτομα είναι υπηκοότητας Μπαγκλαντές, Αιγύπτου και Σουδάν. Μετά την βελτίωση του καιρού, οι συνολικά 134 μετανάστες (132 άνδρες και 2 γυναίκες) από τα δύο τελευταία περιστατικά αναμένονται στην Κρήτη μετά το μεσημέρι της Δευτέρας (13/10), όπου πρόκειται να μεταφερθούν στο εκθεσιακό της Αγυιάς.