Στοχευμένες παρεμβάσεις για την ενίσχυση της δημόσιας υγείας

Οι πρωτοβουλίες πραγματοποιούνται στο πλαίσιο της Φθινοπωρινής Ευρωπαϊκής Εβδομάδας Εξέτασης 2025 και περιλαμβάνουν δωρεάν rapid tests, ενημέρωση του κοινού και συμβουλευτική υποστήριξη, με στόχο την έγκαιρη διάγνωση και μείωση της μετάδοσης.

Κινητές δράσεις ενημέρωσης και δωρεάν εξετάσεων στην Αττική

Χτες, 17 Νοεμβρίου, ο ΕΟΔΥ υλοποίησε εκστρατεία ενημέρωσης στην Πλατεία Χαλανδρίου, όπου οι πολίτες προμηθεύτηκαν ενημερωτικό υλικό και προφυλακτικά, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης προσπάθειας ευαισθητοποίησης γύρω από τη σεξουαλική υγεία.

Από σήμερα, 18 και έως 21 Νοεμβρίου, η δράση μεταφέρεται στην Πλατεία Κοραή, όπου Κινητή Μονάδα του Οργανισμού θα παρέχει δωρεάν, ανώνυμο και εμπιστευτικό έλεγχο για HIV, ηπατίτιδες και άλλα σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα. Το εξειδικευμένο προσωπικό της μονάδας θα προσφέρει συμβουλευτική πριν και μετά την εξέταση, διασφαλίζοντας πλήρη καθοδήγηση και υποστήριξη για όσους επιθυμούν να εξεταστούν.

Παρέμβαση πρόληψης στη Βόρεια Ελλάδα

Σήμερα, 18 Νοεμβρίου, ο ΕΟΔΥ θα βρεθεί στην Πανεπιστημιούπολη Σερρών του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος (ΔΙ.ΠΑ.Ε.), όπου θα υλοποιηθεί ειδική δράση ενημέρωσης και δωρεάν εξετάσεων για τους φοιτητές.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει έλεγχο για HIV, ηπατίτιδα Β και C, καθώς και σύφιλη, με παράλληλη παροχή εξατομικευμένης συμβουλευτικής και διανομή ενημερωτικού υλικού. Στόχος είναι η ενίσχυση της πρόληψης στους νέους και η έγκαιρη ανίχνευση λοιμώξεων που συχνά παραμένουν αδιάγνωστες.

Νέα Γραφεία Συμβουλευτικής και Εξέτασης σε Βόλο και Αλεξανδρούπολη

Ο ΕΟΔΥ ανακοίνωσε επίσης τη λειτουργία δύο νέων Γραφείων Συμβουλευτικής και Εξέτασης για τη Σεξουαλική Υγεία, σε Βόλο και Αλεξανδρούπολη, ενισχύοντας περαιτέρω την πρόσβαση του κοινού σε εξειδικευμένες υπηρεσίες.

Τα νέα γραφεία προσφέρουν:

·         Δωρεάν και ανώνυμη εξέταση για HIV, ηπατίτιδες, σύφιλη, χλαμύδια και γονόρροια

·         Εμβολιασμό όπου απαιτείται

·         Προφυλακτική αγωγή PrEP για την πρόληψη του HIV

·         Ιατρική καθοδήγηση και παραπομπή σε δομές υγείας

·         Ψυχολογική υποστήριξη και ολοκληρωμένη φροντίδα αντιμετώπισης του στίγματος

Η δημιουργία των δύο νέων μονάδων σηματοδοτεί ένα σημαντικό βήμα για την ενίσχυση των υπηρεσιών σεξουαλικής υγείας στην περιφέρεια, προσφέροντας ασφαλές, χωρίς κόστος και επιστημονικά τεκμηριωμένο περιβάλλον για εξέταση και συμβουλευτική.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Στη συνέντευξη που ακολουθεί για το libre.gr, ο κ. Αντωνιάδης ρίχνει φως στους δύο βασικούς πυλώνες της πρόληψης: την ορθή διατροφή και τη φυσική άσκηση, την οποία χαρακτηρίζει ευθέως ως «φαρμακευτική παρέμβαση». Παράλληλα, αναλύει τη σημασία του τακτικού προληπτικού ελέγχου, τονίζοντας ότι η υγεία δεν είναι μόνο η θεραπεία της ασθένειας, αλλά και η συστηματική προσπάθεια για τη μείωση της μελλοντικής επιδείνωσής της. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην καλή σχέση ιατρού-ασθενούς, στην ενσυναίσθηση, και στην υιοθέτηση των ιατρικών οδηγιών μέσα από μικρά, ρεαλιστικά βήματα και όχι με άγχος. Πρόκειται για έναν πρακτικό οδηγό που ενθαρρύνει την υπεύθυνη στάση ζωής και την οικοδόμηση μιας ουσιαστικής, εμπιστευτικής σχέσης με τον θεράποντα ιατρό.

·         Υπάρχουν σύγχρονες διατροφικές αντιλήψεις που θεωρούνται πιο αποτελεσματικές ή υγιεινές; Τι πρέπει να προσέχει ο καθένας μας όταν επιλέγει τι θα βάλει στο πιάτο του;

«Είναι σημαντικό να καταναλώνουμε, καθημερινά, μια ποικιλία τροφών: λαχανικά, φρούτα, όσπρια, ξηρούς καρπούς και δημητριακά ολικής αλέσεως. Πρέπει να καταναλώνουμε τουλάχιστον 400 γρ. (5 μερίδες) φρούτων και λαχανικών κάθε μέρα. Περιορίστε την πρόσληψη ελεύθερης ζάχαρης σε λιγότερο 6 κουταλάκια του γλυκού. Ελεύθερη ζάχαρη είναι οποιαδήποτε ζάχαρη προστίθεται σε ένα τρόφιμο ή ρόφημα, συμπεριλαμβανομένης της ζάχαρης που υπάρχει ήδη στο μέλι, το σιρόπι και τον χυμό φρούτων. Πρέπει να περιορίσουμε τη συνολική πρόσληψη λίπους σε λιγότερο από 30% της ημερήσιας ενέργειας. Να περιορίσουμε τα κορεσμένα λιπαρά σε λιγότερο από 10% και τα trans λιπαρά σε λιγότερο από 1%. Τα κορεσμένα λιπαρά βρίσκονται στο κρέας, το βούτυρο, την μαργαρίνη, το φοινικέλαιο και το λάδι καρύδας. Τα trans λιπαρά είναι βιομηχανικά παραγόμενα λιπαρά που συχνά βρίσκονται σε αρτοσκευάσματα, τηγανητά τρόφιμα ταχυφαγειων-delivery, έτοιμα μπισκότα, κρουασάν, τυρόπιτες fast food. Αντικαταστήστε τα κορεσμένα και trans λιπαρά στη διατροφή. Αυτό μπορεί να γίνει με πολυακόρεστα λιπαρά που βρίσκονται στα ψάρια, το αβοκάντο, τους ξηρούς καρπούς και τα περισσότερα φυτικά έλαια. Προτιμήστε σπόρους, για παράδειγμα chia ή λιναρόσπορο. Περιορίστε την πρόσληψη αλατιού σε λιγότερο από 5 g/ημέρα και χρησιμοποιήστε ιωδιούχο αλάτι. Αποφύγετε τα τεχνητά γλυκαντικά, τα αναψυκτικά και τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα. Μάθετε να διαβάζετε τις ετικέτες, ότι φτηνό δεν είναι συνήθως και καλό… Αποφύγετε την κρυμμένη ζάχαρη και τα υδρογονωμένα έλαια, όπου τα βρίσκετε σε ετικέτες! Τα βιολογικά αξίζουν όταν μπορείς να τα εντάξεις χωρίς άγχος ή οικονομική πίεση. Δεν είναι πανάκεια, αλλά είναι μια πιο “καθαρή” και βιώσιμη επιλογή, ιδίως για ευπαθείς ομάδες και για το περιβάλλον. Οι υπερτροφές αξίζουν, αλλά όχι για να “αντικαταστήσουν” τη διατροφή, αξίζουν γιατί αναβαθμίζουν τη διατροφή. Η μεσογειακή δίαιτα, η ελάττωση του αλκοόλ (και ιδανικά η πλήρης αποφυγή του!), η αποφυγή αλατιού και ο αποκλεισμός των ετοίμων – εύκολων φαγητών μπορεί να επιτελέσει μεγάλο έργο».

·         Ποιος είναι ο ρόλος της φυσικής άσκησης στην πρόληψη και στη συνολική υγεία, και πώς βοηθά ακόμη και όταν υπάρχει κάποια θεραπεία σε εξέλιξη;

«Η φυσική άσκηση δεν είναι απλώς “κινητικότητα”: είναι φαρμακευτική παρέμβαση με πολλαπλές δράσεις, σε επίπεδο πρόληψης, θεραπείας και ψυχοσωματικής ισορροπίας. Η τακτική φυσική δραστηριότητα μειώνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων (έμφραγμα, υπέρταση, εγκεφαλικό), σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, παχυσαρκίας, οστεοπόρωσης, κάποιων μορφών καρκίνου (παχέος εντέρου, μαστού). Ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα. Ρυθμίζει την αρτηριακή πίεση, τη γλυκόζη και τα λιπίδια. Βελτιώνει τη γνωστική λειτουργία και την ψυχική διάθεση. Μειώνει το άγχος, τη θλίψη και τα συμπτώματα κατάθλιψης. Αυξάνει τη διαύγεια, την αυτοεκτίμηση και την αίσθηση ελέγχου. Δρα θεραπευτικά ακόμη και σε χρόνιες ασθένειες, καθώς ενεργοποιεί τη σύνδεση σώματος–νου:

·         Ενισχύει τη δράση της φαρμακευτικής αγωγής (π.χ. σε υπέρταση, διαβήτη).

·         Περιορίζει τις παρενέργειες κάποιων θεραπειών (όπως κόπωση, αύξηση βάρους, δυσκοιλιότητα, καταβολή).

·         Βελτιώνει τη μυϊκή μάζα και τη φυσική αντοχή, που συχνά μειώνονται λόγω ασθένειας ή καθιστικής ζωής.

·         Ενισχύει την ανάρρωση μετά από επεμβάσεις ή μακρές νοσηλείες, προλαμβάνοντας μυϊκή ατροφία και θρομβώσεις.

Η σωστά προσαρμοσμένη άσκηση είναι μέρος της θεραπείας, όχι απλώς συμπλήρωμα. Η άσκηση είναι “φάρμακο πρόληψης” για σχεδόν κάθε σύστημα του οργανισμού μας».

·         Η πρόληψη θεωρείται πολύ σημαντική στην ιατρική πρακτική. Ποιες είναι οι βασικές προληπτικές εξετάσεις που πρέπει να κάνει κάθε ενήλικας;

«Η ποιοτική παροχή υγειονομικής περίθαλψης για τα άτομα περιλαμβάνει δύο θεμελιώδεις άξονες: την κατάλληλη θεραπεία για την τρέχουσα ασθένεια (εάν υπάρχει κάποια και εάν τυχόν διαγνωστεί) και την κατάλληλη προληπτική φροντίδα για την προσπάθεια μείωσης της μελλοντικής επιδείνωσης της υγείας. Η προληπτική υγειονομική περίθαλψη είναι μια σημαντική πτυχή της ιατρικής πρακτικής, που οδηγεί σε σημαντικές βελτιώσεις στη συνολική υγεία. Δεν υπάρχουν αυστηρές οδηγίες για τη βέλτιστη συχνότητα των περιοδικών επισκέψεων και δεν υπάρχουν στοιχεία στα οποία να βασίζονται οι όποιες συστάσεις συχνότητας. Οι ετήσιες εξετάσεις δεν ενδείκνυνται για τους περισσότερους νεότερους ασθενείς, αν και άτομα με χρόνια προβλήματα υγείας (όπως ο διαβήτης) δικαιολογούν τακτικές επισκέψεις. Ελλείψει τέτοιων ενδείξεων, προτείνουμε περιοδικές επισκέψεις συντήρησης της υγείας κάθε τρία χρόνια για ενήλικες ασθενείς ≤49 ετών χωρίς χρόνιες παθήσεις και ετησίως για ενήλικες ≤50 ετών (στοιχεία από ΗΠΑ). Για άτομα που δεν έχουν χρόνιες παθήσεις και σπάνια επισκέπτονται κλινικό ιατρό, μια περιοδική επίσκεψη αξιολόγησης της υγείας μπορεί να είναι η μόνη ευκαιρία για να συζητηθεί η προληπτική φροντίδα. Στην Ελλάδα, οι προληπτικές του κράτους είναι μια βασική και cost effective λύση: η επίσκεψη στον προσωπικό ιατρό (παθολόγο – γενικό ιατρό), η διενέργεια μαστογραφίας-τεστ Παπ, η ενδοσκόπηση πεπτικού σε ηλικίες άνω των 45, ο ετήσιος βασικός αιματολογικός έλεγχος που αποφασίζεται από τον ιατρό εξατομικεύοντας σε κάθε άτομο ξεχωριστά, η αξονική θώρακος για καπνιστές άνω των 55 ετών, η καρδιολογική εξέταση προς την ανίχνευση πιθανής καρδιοπάθειας ανά 3ετία μετά τα 20 έτη και ίσως ένα απλό υπερηχογράφημα άνω/κάτω κοιλίας/θυρεοειδούς ως screening πριν τα 50».

·         Πέρα από την εκτέλεση των εξετάσεων, πόσο σημαντικό είναι να συζητάμε τα αποτελέσματα με τον γιατρό μας και να κατανοούμε τι σημαίνουν για την καθημερινή μας ζωή;

«Πολλά ζητήματα εμπλέκονται στην παροχή αποτελεσματικής προληπτικής φροντίδας. Οι κλινικοί γιατροί πρέπει να ιεραρχήσουν και να αποφασίσουν ποιες από τις πολλές διαθέσιμες προληπτικές υπηρεσίες θα προτείνουν και ποιες θα αποθαρρύνουν, για να αποτρέψουν τη βλάβη από ακατάλληλες εξετάσεις ή παρεμβάσεις. Οι προληπτικές υπηρεσίες είναι πιο πιθανό να συζητηθούν όταν οι ασθενείς έχουν μια εδραιωμένη σχέση με έναν συγκεκριμένο κλινικό ιατρό. Οι περιοδικές επισκέψεις μπορεί να έχουν και άλλα οφέλη, όπως η ανάπτυξη της σχέσης ασθενούς-κλινικού γιατρού, η ανακούφιση της ‘ανησυχίας’ του ασθενούς και η εκπαίδευση των ασθενών σχετικά με τον τρόπο πρόσβασης στο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης. Ο καλός ιατρός μπορεί να αναγνωρίσει το ενδιαφέρον του ασθενούς για τη διατήρηση της υγείας και της μακροζωίας και να τον βοηθήσει ουσιαστικά αποθαρρύνοντας άχρηστες εξετάσεις, ενώ παράλληλα προτείνει και κατευθύνει προς άλλες προληπτικές δραστηριότητες που προσφέρουν μεγαλύτερη πιθανότητα οφέλους σε σχέση με τις επαναλαμβανόμενες εξετάσεις».

·         Παράλληλα με τις προληπτικές εξετάσεις, πολλές φορές, ο γιατρός μπορεί να μας συστήσει αλλαγές στη διατροφή ή τον τρόπο ζωής. Είναι εύκολο να ενσωματώσουμε αυτές τις συστάσεις χωρίς να νιώθουμε πίεση ή άγχος;

«Αυτό είναι ένα από τα πιο δύσκολα αλλά και πιο σημαντικά σημεία στην καθημερινή ιατρική πράξη. Η ενσωμάτωση των ιατρικών οδηγιών στην καθημερινότητα χωρίς να δημιουργείται άγχος στον ασθενή απαιτεί συνδυασμό επικοινωνιακής ευαισθησίας, ψυχολογικής κατανόησης και ρεαλιστικού σχεδιασμού.

·         Προσαρμόζουμε τις οδηγίες στο πλαίσιο ζωής του ασθενούς (εργασία, οικογένεια, οικονομική δυνατότητα, συνήθειες). Αποφεύγουμε γενικόλογες συμβουλές τύπου “πρέπει να αλλάξεις τρόπο ζωής” και μετατρέπουμε τις οδηγίες σε συγκεκριμένα, μικρά και εφαρμόσιμα βήματα. Π.χ. αντί για “να περπατάτε περισσότερο”, “δοκιμάστε 10 λεπτά περπάτημα μετά το βραδινό φαγητό, 3 φορές την εβδομάδα”.

·         Χρήση θετικού λόγου. Επικεντρωνόμαστε στο τι μπορεί να κάνει ο ασθενής, όχι στο τι δεν πρέπει. Η γλώσσα μας να είναι ενδυναμωτική, όχι απειλητική. Π.χ. “Αυτό θα βοηθήσει να νιώθετε περισσότερη ενέργεια” αντί για “αν δεν το κάνετε, θα επιδεινωθεί η κατάστασή σας”.

·         Συν-διαμόρφωση του πλάνου. Κάνουμε τον ασθενή συμμέτοχο στη λήψη αποφάσεων. Ρωτάμε “τι πιστεύετε ότι μπορείτε να αλλάξετε πιο εύκολα πρώτα;” Έτσι αυξάνεται η συμμόρφωση και μειώνεται το άγχος, γιατί νιώθει ότι έχει έλεγχο.

·         Απλή, κατανοητή γλώσσα. Αποφεύγουμε ιατρικούς όρους ή επεξηγούμε τους απαραίτητους με καθημερινά παραδείγματα. Ο ασθενής χρειάζεται να κατανοεί για να ενεργοποιηθεί, όχι να φοβηθεί.

·         Μικρά βήματα – μικρές νίκες. Εξηγούμε ότι η σταδιακή αλλαγή είναι πιο ρεαλιστική και αποτελεσματική. Αναγνωρίζουμε και ενθαρρύνουμε κάθε θετική προσπάθεια, ακόμη και μικρή. Αυτό μειώνει το άγχος και ενισχύει την αυτοπεποίθηση.

·         Ενσωμάτωση ευχάριστων στοιχείων. Συνδέουμε τις οδηγίες με κάτι που ο ασθενής απολαμβάνει. Π.χ. αν του αρέσει η μουσική, να περπατά ακούγοντας αγαπημένα κομμάτια. Έτσι, η οδηγία παύει να είναι “υποχρέωση” και γίνεται μέρος μιας θετικής εμπειρίας.

·         Καλλιέργεια σχέσης εμπιστοσύνης. Το άγχος μειώνεται όταν ο ασθενής νιώθει ότι ο γιατρός του νοιάζεται, όχι ότι τον “ελέγχει”. Λίγη ενσυναίσθηση (“ξέρω ότι δεν είναι εύκολο αυτό, αλλά είμαι εδώ να το κάνουμε μαζί”) κάνει τεράστια διαφορά».

·         Πώς μπορούν οι πολίτες να ενημερωθούν καλύτερα και να γίνουν ενεργοί στη φροντίδα της υγείας τους, χωρίς να περιμένουν μόνο το ραντεβού με τον γιατρό;

«Υπολογίζεται ότι έως και το ένα τρίτο των θανάτων από καρδιαγγειακά νοσήματα μπορούν να προληφθούν με υγιεινή διατροφή και σωματική δραστηριότητα ΜΟΝΟ. Εκτός αυτού έχει επίσης υπολογιστεί πως οι παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με την εμφάνιση κακοήθειας ΒΕΛΤΙΩΝΟΝΤΑΙ και ελαττώνεται η επίπτωση καρκίνου ΓΕΝΙΚΑ με απλές οδηγίες όπως:

·         Αποφυγή καπνού.

·         Να είστε σωματικά δραστήριοι (άνω των 30 λεπτών αερόβιο καθημερινά συν 2-3 φορές την εβδομάδα ασκήσεις με βάρη για 20 λεπτά σε άτομα άνω των 45).

·         Διατήρηση υγιούς βάρους.

·         Κατανάλωση τροφής πλούσιας σε φρούτα, λαχανικά και δημητριακά ολικής αλέσεως και χαμηλής περιεκτικότητας σε κορεσμένα/trans λιπαρά.

·         Περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ.

·         Προστασία από σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα (συμπεριλαμβανομένου του εμβολιασμού κατά του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων).

·         Αποφυγή υπερβολικής έκθεσης στον ήλιο.

·         Καλός ύπνος.

·         Διαθέσιμος χρόνος για οτιδήποτε ΕΚΤΟΣ εργασίας με σαφή οριοθέτηση.

·         Αποφυγή απομόνωσης και ένταξη σε κοινωνικές επαφές και δραστηριότητες.

Η αέναη αναζήτηση στο ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ και η αθρόα παροχή οδηγιών από διάφορες πηγές ενημέρωσης(?) μπορεί να καταστεί επικίνδυνη. Η λήψη ουσιών και βιταμινών θα πρέπει να έχει την έγκριση του ιατρού σας κατά βάση. Ελπίζω να βρείτε ένα ιατρό που να εμπιστεύεστε!».

Η υγεία είναι μια προσωπική ευθύνη που οικοδομείται με συνέπεια και γνώση. Η μεσογειακή διατροφή, η άσκηση ως «φάρμακο» και η εμπιστοσύνη στον γιατρό αποτελούν τους τρεις κρίσιμους παράγοντες για μια ποιοτική ζωή και μακροζωία. Ας ακολουθήσουμε τις πολύτιμες συμβουλές του κ. Αντωνιάδη και την προτροπή του για συνεχή μικρά βήματα προς την αλλαγή.

Η πρόληψη ως μοχλός αλλαγής

Το πρόγραμμα «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» αποτέλεσε το εφαλτήριο για μια βαθιά μετατόπιση στη νοοτροπία γύρω από την πρόληψη. Με πάνω από 4 εκατομμύρια πολίτες να έχουν υποβληθεί σε δωρεάν εξετάσεις και περισσότερες από 72.000 έγκαιρες διαγνώσεις, η χώρα αποδεικνύει ότι η πρόληψη μπορεί να είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια θεωρητική σύσταση. Η Αγαπηδάκη σημείωσε χαρακτηριστικά: «Με το “ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ” δείξαμε ότι η πρόληψη μπορεί να μπει πραγματικά στη ζωή μας και να σώσει ζωές».

Το πρόγραμμα δεν είναι απλώς μια στατιστική επιτυχία. Είναι πολιτική πράξη, που αγγίζει άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών και συμβάλλει στη μείωση του κόστους για το σύστημα υγείας, καθώς τα νοσήματα εντοπίζονται έγκαιρα και αντιμετωπίζονται πιο αποτελεσματικά.

Διεθνής αναγνώριση και στρατηγική θέση

Η έμφαση στην παιδική παχυσαρκία και στα χρόνια νοσήματα φέρνει ήδη αποτελέσματα, με μετρήσιμη μείωση του δείκτη μάζας σώματος στα παιδιά. Δεν είναι τυχαίο ότι ο ΟΗΕ και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναγνώρισαν τις επιδόσεις της Ελλάδας σε αυτούς τους τομείς. Πρόκειται για μια διεθνή επιβεβαίωση που μετατρέπει τη χώρα από «παρατηρητή» σε διαμορφωτή πολιτικών υγείας.

Αυτή η μετατόπιση έχει ιδιαίτερη βαρύτητα: μια χώρα που μέχρι χθες ακολουθούσε τις κατευθύνσεις, σήμερα εισάγει πρακτικές και προτάσεις στο διεθνές τραπέζι. Η κ. Αγαπηδάκη το περιέγραψε ως «συλλογική επιτυχία που μας κάνει όλους περήφανους», δίνοντας έμφαση στη συμμετοχή των φορέων, των επαγγελματιών υγείας αλλά και της κοινωνίας.

Νέες παρεμβάσεις με κοινωνικό αποτύπωμα

Το επόμενο βήμα είναι η εμβάθυνση της πρόληψης με στοχευμένα προγράμματα:

• Πρόληψη της νεφρικής δυσλειτουργίας.
• Αντιμετώπιση της παχυσαρκίας στους ενήλικες, με έμφαση σε άτομα με υψηλό BMI (37 και άνω).

Η διεύρυνση αυτή δείχνει τη φιλοσοφία της κυβέρνησης: η πρόληψη δεν σταματά στα παιδιά ή στους υγιείς, αλλά αγκαλιάζει όλο το φάσμα του πληθυσμού.

Η προσβασιμότητα ως προτεραιότητα

Κομβικό ρόλο παίζουν οι Κινητές Ομάδες Υγείας, που φιλοδοξούν να φτάσουν σε κάθε απομακρυσμένη ή ευάλωτη κοινότητα. Με παρουσία ήδη σε 250 σημεία και στόχο τη μείωση των ανικανοποίητων αναγκών υγείας κατά 50% έως το 2030, η πρωτοβουλία αυτή δείχνει ότι η ισότητα στην πρόσβαση αποτελεί βασικό πυλώνα της στρατηγικής.

Η τεχνολογία στην υπηρεσία της δημόσιας υγείας

Η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης και των ψηφιακών εργαλείων δίνει μια νέα διάσταση στην πρόληψη και τη φροντίδα. Οι εφαρμογές προ-αξιολόγησης μέσω κινητού, οι εξατομικευμένες οδηγίες και το σύστημα High-scribe, που απλοποιεί τις ιατρικές επισκέψεις, συγκροτούν ένα νέο «οικοσύστημα δεδομένων υγείας». Όπως υπογράμμισε η Αγαπηδάκη, αυτό το οικοσύστημα θα στηρίξει τόσο την επιστημονική έρευνα όσο και τη χάραξη πολιτικής.

Ένα νέο αφήγημα για τη χώρα

Η παρέμβαση της Αναπληρώτριας Υπουργού στο HealthWorld δεν ήταν απλώς παρουσίαση πολιτικών δράσεων, αλλά μια απόπειρα να αρθρωθεί ένα νέο αφήγημα: η Ελλάδα της πρόληψης, της ισότιμης πρόσβασης και της ψηφιακής καινοτομίας. Μια Ελλάδα που πλέον δεν απλώς ακολουθεί τις εξελίξεις, αλλά συμμετέχει ενεργά στη διαμόρφωσή τους.

Σε μια περίοδο όπου η δημόσια υγεία αποτελεί κρίσιμο πεδίο τόσο κοινωνικής συνοχής όσο και διεθνούς αναγνώρισης, αυτή η μετάβαση από «παρατηρητής» σε «διαμορφωτή» είναι ίσως το πιο ελπιδοφόρο μήνυμα.

Όπως αναφέρουν: «Οι τραγικές εικόνες από την Κερατέα και την Ηλεία, με δεκάδες καμένα σπίτια και τον θάνατο ενός ηλικιωμένου συμπολίτη μας, δείχνουν για ακόμη μια φορά πως η φωτιά στην Ελλάδα αντιμετωπίζεται μόνο όταν φτάσει στην αυλή μας. Όσο η Πολιτική Προστασία παραμένει μηχανισμός «τελευταίας στιγμής», οι πολίτες θα πληρώνουν βαρύ τίμημα.

Η ουσία βρίσκεται στην πρόληψη:

· Έγκαιροι καθαρισμοί και πραγματικές αντιπυρικές ζώνες, όχι έργα μέσα στις φλόγες.

· Τοπικά σχέδια προστασίας, ειδικά στις ζώνες μίξης δασών και οικισμών (WUI), όπου ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος.

· Σύγχρονα επιχειρησιακά εργαλεία με δορυφορική παρακολούθηση και τεχνητή νοημοσύνη, για να μην περιμένουμε το «112» την τελευταία στιγμή.

Η πραγματικότητα είναι αμείλικτη. Αν η φωτιά δεν φτάσει στη θάλασσα, δεν ανακόπτεται από τον κρατικό μηχανισμό. Αυτό δεν είναι ανεκτό.

Ρωτάμε ευθέως:

· Υπήρχε ολοκληρωμένο σχέδιο εκκένωσης για κάθε περιοχή που κινδύνευσε;

· Υπήρξε μέριμνα για ηλικιωμένους και ΑμεΑ που δεν μπορούν να φύγουν μόνοι τους;

· Ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη για τις χαμένες ζωές και περιουσίες;

Η αναμόρφωση του συστήματος 112 είναι απαραίτητη, ώστε να ενημερώνει αποτελεσματικά και όσους δεν είναι εξοικειωμένοι με την τεχνολογία, καθώς και τις ευάλωτες ομάδες που δεν μπορούν να δράσουν άμεσα.

Η Τοπική Αυτοδιοίκηση πρέπει να έχει τους πόρους, το προσωπικό και την τεχνογνωσία που χρειάζεται για να προστατεύει τις τοπικές κοινωνίες. Δεν μπορεί να αφήνονται μόνες τους απέναντι σε μια πύρινη λαίλαπα.

Η κλιματική κρίση δεν συγχωρεί αδράνεια. Χρειάζεται σοβαρή, ετήσια και συστηματική προετοιμασία – όχι πρόχειρες κινήσεις πάνω στα αποκαΐδια. Οι πολίτες απαιτούν ασφάλεια, αξιοπιστία και πραγματική προστασία».

Ρούλα Σκουρογιάννη

28η Ιουλίου, Παγκόσμια ημέρα Ιογενούς ηπατίτιδας. Ώρα για δράση: Έλεγχος – Θεραπεία – Εμβολιασμός

Η 28η Ιουλίου έχει καθιερωθεί ως Παγκόσμια Ημέρα Ηπατίτιδας. Στόχος της συγκεκριμένης ημέρας είναι η ενημέρωση και η ευαισθητοποίηση των πολιτών και των εμπλεκόμενων φορέων για τις ιογενείς ηπατίτιδες, την πρόληψη και την αντιμετώπισή τους.

Για το έτος 2024, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) και η World Hepatitis Alliance προτρέπουν τα άτομα να ευαισθητοποιηθούν σε σχέση με τις ηπατίτιδες, με το μήνυμα: «Ώρα για δράση: Έλεγχος – Θεραπεία- Εμβολιασμός».

Η ηπατίτιδα μπορεί να επηρεάσει οποιονδήποτε, αλλά έχει δυσανάλογη επίδραση στους ανθρώπους και τις κοινότητες που δεν έχουν καλή πρόσβαση στα συστήματα υγείας και έτσι στερούνται τις υπάρχουσες αποτελεσματικές θεραπείες.

Διαφορετικοί τύποι ιογενούς ηπατίτιδας

Αν και υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί τύποι ιών ηπατίτιδας (Α έως Ε), η ηπατίτιδα Β και C είναι οι πιο σοβαρές, καθώς μπορεί να οδηγήσουν σε χρόνια ηπατίτιδα με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης κίρρωσης και ηπατοκυτταρικού καρκίνου, επιπλοκές που είναι υπεύθυνες σε παγκόσμιο επίπεδο για 1,3 εκατομμύρια θανάτους ετησίως. Ιδιαίτερο γνώρισμα της χρόνιας ηπατίτιδας είναι ο ασυμπτωματικός χαρακτήρας της, με αποτέλεσμα πολλά από τα άτομα που έχουν μολυνθεί να μην το γνωρίζουν.

200.000 Έλληνες χρόνιοι φορείς της ηπατίτιδας Β

Στην Ελλάδα, υπολογίζεται ότι περίπου 200.000 άνθρωποι είναι χρόνιοι φορείς της ηπατίτιδας Β και 70.000 άτομα της ηπατίτιδας C.

Τι μπορούμε να επιτύχουμε στον πόλεμο με την ηπατίτιδα έως το 2030

Στρατηγικός στόχος του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας είναι η εξάλειψη της ιογενούς ηπατίτιδας Β και C, μέχρι το έτος 2030.

Στη χώρα μας, τα τελευταία χρόνια, έχουν γίνει σημαντικά βήματα στην πρόληψη και αντιμετώπιση των ιογενών ηπατιτίδων.

Ο εμβολιασμός έναντι της ηπατίτιδας Β έχει συμπεριληφθεί στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμού και είναι ο μόνος αποτελεσματικός τρόπος για την πρόληψη της νόσου και των επιπλοκών της. Επιπλέον, η χρήση συνδυασμού αντι-ιικών φαρμάκων έχει συμβάλει σημαντικά στην αντιμετώπιση της ιογενούς ηπατίτιδας Β.

Η ηπατίτιδα C είναι σήμερα ιάσιμη, δεδομένου ότι τα νέας γενιάς φάρμακα άλλαξαν ριζικά το τοπίο, στη θεραπεία των ασθενών με χρόνια ηπατίτιδα C.

Τα νέα φάρμακα χορηγούνται ως δισκία, έχουν ισχυρή αντι-ιική δράση και αυξάνουν το ποσοστό ανταπόκρισης στη θεραπεία, με ταυτόχρονη μείωση της διάρκειας χορήγησής της.

Στη χώρα μας, όλοι οι ασθενείς έχουν δωρεάν πρόσβαση στα νέα θεραπευτικά σχήματα που οδηγούν στην πλήρη κάθαρση του ιού και την ίαση της λοίμωξης. Μέχρι σήμερα, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΟΠΥΥ, έχουν λάβει θεραπεία με τα νέας γενιάς φάρμακα περίπου 15000 άτομα.

Το πρώτο self-test για τον ιό της ηπατίτιδας C

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) πρόσφατα ανακοίνωσε ότι δίνει έγκριση τον πρώτο αυτοέλεγχο για τον ιό της ηπατίτιδας C (HCV) που μπορεί να προσφέρει σημαντική υποστήριξη για την επέκταση της πρόσβασης σε εξετάσεις και διάγνωση, επιταχύνοντας τις παγκόσμιες προσπάθειες για την εξάλειψη της ηπατίτιδας C.

Το self-test, που ονομάζεται OraQuick HCV self-test, κατασκευάζεται από την OraSure Technologies, είναι μια νέα έκδοση του OraQuick® HCV Rapid Antibody Test, το οποίο είχε αρχικά εγκριθεί από τον ΠΟΥ το 2017 για επαγγελματική χρήση. Η έκδοση του self-test, που έχει σχεδιαστεί ειδικά για χρήση από πολίτες, παρέχει στα άτομα ένα ενιαίο κιτ που περιέχει τα εξαρτήματα που χρειάζονται για την εκτέλεση του αυτοδιαγνωστικού ελέγχου.

Ο ΠΟΥ συνιστά τον αυτοέλεγχο HCV (HCVST) το 2021, για να ενισχύσει τις υπάρχουσες διαγνωστικές υπηρεσίες HCV στις χώρες. Η σύσταση βασίστηκε σε στοιχεία που αποδεικνύουν την ικανότητα του αυτοελέγχου να αυξάνει την πρόσβαση και την αξιοποίηση των υπηρεσιών, ιδιαίτερα μεταξύ ατόμων που διαφορετικά δεν θα μπορούσαν να κάνουν τη διαγνωστική εξέταση.

Το Τμήμα Ηπατιτίδων του ΕΟΔΥ είναι στη διάθεση του κοινού και των επαγγελματιών υγείας για οποιαδήποτε διευκρίνιση ή πληροφορία στα τηλέφωνα: 210 5212178 και 210 5212183, καθώς και το Κέντρο Επιχειρήσεων (ΚΕΠΙΧ) του ΕΟΔΥ στο τηλέφωνο: 210 5212054 (λειτουργία 24/7), ενώ σχετικές πληροφορίες είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα του οργανισμού: www.eody.gov.gr.

Ρούλα Σκουρογιάννη

«Η Πρόληψη σώζει ζωές»

Το Εθνικό Πρόγραμμα  Προσυμπτωματικού Ελέγχου ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ, το οποίο εντάσσεται στο Εθνικό Πρόγραμμα Πρόληψης “ΣΠΥΡΟΣ ΔΟΞΙΑΔΗΣ”, σχεδιάστηκε από το υπουργείο Υγείας και την αναπληρώτρια υπουργό Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη, με κεντρικό μήνυμα «Η Πρόληψη σώζει ζωές». Σε συνεργασία με το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και την Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση Κοινωνικής Ασφάλισης (ΗΔΙΚΑ ΑΕ), το gov.gr γίνεται η πύλη για μια νέα εποχή στον χώρο της Υγείας και της Πρόληψης, που διευκολύνει όλους τους πολίτες να κάνουν τις εξετάσεις τους εύκολα, άμεσα και δωρεάν.

Ποια προγράμματα Προσυμπτωματικού Ελέγχου περιλαμβάνονται στο ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ

Α. προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο του μαστού

Στο πλαίσιο του Εθνικού Προγράμματος Προσυμπτωματικού Ελέγχου ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ, το υπουργείο Υγείας έχει ήδη ξεκινήσει το πρόγραμμα προληπτικών εξετάσεων για τον καρκίνο του μαστού «Φώφη Γεννηματά». Το πρόγραμμα αφορά 1,4 εκατομμύρια γυναίκες ηλικίας 45-74 ετών και προσφέρει δωρεάν εξέταση ψηφιακής μαστογραφίας, δωρεάν διενέργεια υπερηχογραφήματος και δωρεάν επίσκεψη στο ιατρό για τις γυναίκες που θα έχουν ευρήματα. Στις 8 Μαΐου, αναμένεται να αποσταλούν και τα σχετικά sms και στις νέες δικαιούχους. Μέχρι στιγμής, έχουν ήδη διενεργηθεί πάνω από 300.000 μαστογραφίες και έχουν εντοπιστεί έγκαιρα με συμπτώματα, πάνω από 20.000 γυναίκες-μια ολόκληρη πόλη.

Β. προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας

Επίσης, στις 13 Μαΐου, θα αρχίσουν να αποστέλλονται και τα πρώτα sms για το πρόγραμμα πρόληψης για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, το οποίο αφορά 2,5 εκατομμύρια γυναίκες ηλικίας 21-65 ετών και προσφέρει δωρεάν τις εξής προληπτικές εξετάσεις: μοριακό τεστ HPV DNA (για γυναίκες 30-65), εξέταση “test pap”(για γυναίκες 21-29), κολποσκόπηση & βιοψία, για γυναίκες με κλινικά ευρήματα, από εξειδικευμένο ιατρό. Το πρόγραμμα έχει προσαρμοστεί σύμφωνα με νεότερα επιστημονικά δεδομένα, ώστε να παρέχει τη δυνατότητα επαναληπτικής εξέτασης για τις γυναίκες στις οποίες συστήνεται, οι οποίες θα έχουν φυσικά τη δυνατότητα να κάνουν τις επαναληπτικές εξετάσεις εντελώς δωρεάν, σύμφωνα με το είδος των ευρημάτων, όπως έχουν καθοριστεί από την αρμόδια Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων Δημόσιας Υγείας. Είναι χαρακτηριστικό ότι 9 στις 10 γυναίκες που διαγιγνώσκονται έγκαιρα με καρκίνο του τραχήλου της μήτρας έχουν καλύτερη επιβίωση σε σχέση με αυτές που δεν διαγιγνώσκονται έγκαιρα.

Το πρόγραμμα αυτό μάλιστα εντάσσεται στο πλαίσιο μιας ευρύτερης και ολοκληρωμένης στρατηγικής για την πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, ο οποίος εκτός από τις δωρεάν προληπτικές εξετάσεις, περιλαμβάνει και δωρεάν εμβολιασμό κατά του ιού HPV. Έτσι, έχει επεκταθεί ο εμβολιασμός και στα αγόρια, και καλύπτεται ήδη για το 2024, και θα συνεχίσει και για τα επόμενα χρόνια. Η χώρα μας έχει υιοθετήσει τους στόχους του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, για την εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας που οφείλεται στον ιό HPV. Βασική επιδίωξη είναι έως το 2030 να πετύχουμε: α) τον εμβολιασμό του 90% των κοριτσιών ηλικίας έως 15 ετών με το εμβόλιο κατά του ιού HPV, β) την αύξηση των εμβολιασμών των αγοριών, γ) τη συμμετοχή του 70% των γυναικών στο πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου (τα προγράμματα αυτά ξεκινούν τώρα και συνεχίζουν σε βάθος χρόνου, δεν γίνονται μια κι έξω) και δ) την πρόσβαση σε έγκαιρη και κατάλληλη θεραπεία για τουλάχιστον του 90% των γυναικών με προ καρκινικές αλλοιώσεις ή καρκίνο του τραχήλου που θα ανιχνευθούν από το πρόγραμμα. Αξίζει να σημειωθεί ότι ήδη από την τελευταία χρονιά (2023) διαφαίνεται αύξηση του ποσοστού εμβολιασμού κατά του ιού HPV κατά 239% σε σχέση με το 2017 και 147% σε σχέση με το 2019.

Γ. προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο του παχέος εντέρου

Επιπλέον, την πρώτη εβδομάδα του Ιουνίου αναμένεται να αρχίσουν να αποστέλλονται και τα πρώτα sms για το πρόγραμμα για την πρόληψη του καρκίνου του παχέος εντέρου. Το πρόγραμμα αυτό απευθύνεται σε 3,8 εκατομμύρια άνδρες και γυναίκες, ηλικίας 50-65 ετών, και περιλαμβάνει δωρεάν εξέταση με ειδικά τεστ που θα μπορούν οι πολίτες να προμηθεύονται από τα φαρμακεία, αλλά και δωρεάν διενέργεια διαγνωστικής κολονοσκόπησης, σύμφωνα πάντα με τις συστάσεις της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων Δημόσιας Υγείας (ΕΕΔΥ). Μάλιστα, 9 στους 10 ανθρώπους που διαγιγνώσκονται έγκαιρα με καρκίνο του παχέος εντέρου έχουν καλύτερη επιβίωση σε σχέση με αυτούς που δεν διαγιγνώσκονται έγκαιρα.

Δ. προληπτικές εξετάσεις για τα καρδιαγγειακά νοσήματα

Εντός του β’ εξαμήνου του έτους, ξεκινά και το πρόγραμμα για την πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων, το οποίο απευθύνεται σε 5,5 εκατομμύρια γυναίκες και άντρες ηλικίας 30-70 ετών και περιλαμβάνει δωρεάν επίσκεψη σε ιατρό και δωρεάν αιματολογικές εξετάσεις λιπιδαιμικού προφίλ, για την εκτίμηση του καρδιαγγειακού κινδύνου και τον εντοπισμό του μεταβολικού συνδρόμου. Οι παράγοντες κινδύνου που μπορούμε να παρέμβουμε ώστε να ελαττώσουμε σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης ή θανάτου από καρδιαγγειακά νοσήματα είναι το κάπνισμα, η ανθυγιεινή διατροφή, η ανεπαρκής σωματική δραστηριότητα, η υπέρταση, ο διαβήτης, η δυσλιπιδαιμία και η παχυσαρκία. Όσο περισσότερους παράγοντες κινδύνου έχει κάποιος τόσο μεγαλύτερος ο κίνδυνος για καρδιαγγειακά νοσήματα. Είναι σαφές, λοιπόν, ότι η σωστή και έγκαιρη αντιμετώπιση όλων των παραγόντων κινδύνου συμβάλλει σημαντικά στην πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων, ειδικά αν αναλογιστούμε ότι με βάση τις έρευνες, υπολογίζεται ότι στη χώρα μας υπάρχουν 1,5 εκ. πολίτες που πάσχουν από υπέρταση αλλά δεν έχουν λάβει διάγνωση.

Σημειώνεται ότι η κυβέρνηση επενδύει συνολικά πάνω από 200 εκ ευρώ μέχρι το 2025 για προγράμματα δευτερογενούς πρόληψης που αφορούν τον καρκίνο και στην πλειονότητα τους προέρχονται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ενώ για κάποια αξιοποιούνται και τα κοινοτικά κονδύλια από το ΕΣΠΑ, προκειμένου να υλοποιηθούν τα προγράμματα πρόληψης για τον καρκίνο του πνεύμονα και τον καρκίνο του δέρματος. Το υπουργείο Υγείας αναμένει τις σχετικές κατευθυντήριες οδηγίες από την Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων Δημόσιας Υγείας προκειμένου να προχωρήσει άμεσα στην υλοποίηση και αυτών των προληπτικών προγραμμάτων. 

Επίσημη παρουσίαση του Εθνικού Προγράμματος Προσυμπτωματικού Ελέγχου «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ»

Παρουσία του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 26 Απριλίου, στο Ίδρυμα Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή, η παρουσίαση του Εθνικού Προγράμματος Προσυμπτωματικού Ελέγχου ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ. Στην εκδήλωση απηύθυναν χαιρετισμό ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, και ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου,ενώ την παρουσίαση του προγράμματος έκανε η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη.

Ειρήνη Αγαπηδάκη: Από το μοντέλο “θεραπεύουμε ασθένειες” περνάμε στο “διατηρούμε τους πολίτες υγιείς”

«Είναι γεγονός ότι η Πρόληψη στην Ελλάδα δεν είχε ποτέ οργανωμένο και συστηματικό χαρακτήρα. Η επαφή των πολιτών με το σύστημα υγείας συνήθως γίνεται αφότου εκδηλωθεί το σύμπτωμα. Και αυτό ακριβώς ερχόμαστε να αλλάξουμε. Βασικός στόχος του υπουργείου Υγείας δεν είναι απλά να μην πεθάνουμε, αλλά να μην αρρωστήσουμε», δήλωσε η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη.
«Πρόληψη λοιπόν και εστίαση στις ομάδες που μαστίζονται από τις ανισότητες στην υγεία, στη μείωση του χάσματος που υπάρχει στους δείκτες υγείας ανάμεσα στους πολίτες που ανήκουν στα υψηλότερα και στα χαμηλότερα οικονομικά στρώματα και στη μείωση της κοινωνικής διαβάθμισης στην Υγεία».

Άδωνις Γεωργιάδης: Οι προληπτικές εξετάσεις είναι σωτήριες όχι μόνο για τον ίδιο τον ασθενή αλλά και για το ίδιο το Σύστημα Υγείας

«Η καταπολέμηση των χρόνιων νοσημάτων όπως ο καρκίνος και τα καρδιαγγειακά είναι προτεραιότητα και πρόκληση για όλα τα Συστήματα Υγείας τόσο παγκοσμίως όσο και στην Ελλάδα. Η υιοθέτηση μιας ολιστικής αντιμετώπισης τους, απαιτεί στρατηγική, συντονισμένη προσπάθεια και σημαντικές επενδύσεις σε όλα τα επίπεδα: στην πρόληψη, στην έγκαιρη διάγνωση και στην αποτελεσματική θεραπεία», δήλωσε ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης.

«Η δευτερογενής πρόληψη, η πρώιμη δηλαδή διάγνωση της νόσου είτε σε αρχικό στάδιο μπορεί να συμβάλλει στην αύξηση της επιβίωσης των ασθενών και μπορεί ταυτόχρονα να γλιτώσει το σύστημα υγείας από πολλά χρήματα που θα δαπανούνταν για τη θεραπεία μιας προχωρημένης νόσου. Για πρώτη φορά, επενδύονται πάνω από 200 εκ. ευρώ μέχρι το 2025 για προγράμματα δευτερογενούς πρόληψης, και στην πλειονότητά τους προέρχονται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Μέσω του Εθνικού Προγράμματος  Προσυμπτωματικού Ελέγχου ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ, στόχος μας είναι να αυξηθεί ο αριθμός των προσυμπτωματικών ελέγχων ώστε να καλύπτουν περισσότερες ομάδες πολιτών και περισσότερα είδη χρόνιων νοσημάτων. Αυτή η προσέγγιση, η οποία βασίζεται στις πλέον πρόσφατες επιστημονικές εξελίξεις και στοιχεία, θα βοηθήσει τα κράτη μέλη – ανάμεσα σε αυτά και την Ελλάδα – να διασφαλίσουν ότι έως το 2025 θα προσφέρεται προσυμπτωματικός έλεγχος στο 90% του πληθυσμού».

Στο κυβερνών κόμμα ετοιμάζουν ένα πακέτο μέτρων και ένα στίγμα των επόμενων πρωτοβουλιών θα δώσει ο πρωθυπουργός στη συζήτηση στη Βουλή, που αναμένεται να γίνει αυτή την εβδομάδα. Παράλληλα στο θέμα θα αναφερθεί ο Κυριάκος Μητσοτάκης και από το βήμα της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, σε μία ομιλία που θα είναι εστιασμένη στις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για να αντιμετωπιστούν μακροχρόνιες παθογένειες.

Κινήσεις σε τρεις άξονες

Σύμφωνα με πληροφορίες η κυβέρνηση θα προχωρήσει σε κινήσεις σε τρεις άξονες :

• Στο πεδίο της πρόληψης. Είναι ένας τομέας που θα δοθεί ιδιαίτερη βαρύτητα και θα υπάρξει ένα ευρύ πλέγμα μέτρων. Στόχος είναι να υπάρξει στενότερη συνεργασία με την τοπική αυτοδιοίκηση (και στο κομμάτι της πρόληψης και της φύλαξης – προστασίας των δασών) αλλά και μεγαλύτερη κινητοποίηση των πολιτών (π.χ. καθαρισμός αυλών). Παράλληλα θα αξιοποιηθούν σύγχρονα μέσα (drones) στα δάση για να υπάρχει καλύτερη εικόνα.
• Στην περαιτέρω ενίσχυση των δυνάμεων κατάσβεσης. Κυβερνητικά στελέχη αναφέρονται σε μια σειρά κινήσεων που έχουν ήδη γίνει, όπως η αύξηση των πυροσβεστών (έφτασαν τις 16.580) και των εθελοντών (που διπλασιάστηκαν σε σχέση με το 2021) αλλά και η αύξησης των χερσαίων (έφτασαν τις 3.654 τα οχήματα) και των εναέριων μέσων.

Ωστόσο αναγνωρίζεται πως τα επόμενα χρόνια λόγω κλιματικής αλλαγής το πρόβλημα των πυρκαγιών θα είναι εντονότερο και επομένως απαιτείται αύξηση των σχετικών κονδυλίων. Μάλιστα για το σκοπό αυτό αναμένεται να αξιοποιηθούν περισσότεροι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης. Παράλληλα στόχος είναι η περαιτέρω οργάνωση του εθελοντισμού ειδικά στο κομμάτι της δασοπυρόσβεσης.

• Στην τιμωρία των εμπρηστών. Να επισημανθεί εδώ πως με τις αλλαγές που έγιναν στον Ποινικό Κώδικα ο εμπρησμός δασών με δόλο πλέον τιμωρείται αποκλειστικά ως κακούργημα. Επίσης έρχεται ένα αυστηρότερο πλαίσιο για όσους διαπράττουν εμπρησμό εξ αμελείας και στο τραπέζι είναι εναλλακτικά σενάρια όπως η αύξηση του ορίου της ποινής, η υποχρεωτική έκτιση ενός μέρους αυτής αλλά και η αύξηση των προστίμων.

Οι άμεσες κινήσεις

Στόχος είναι να προχωρήσουν άμεσα δράσεις αναδάσωσης αλλά και να δρομολογηθεί μία σειρά από έργα (για παράδειγμα αντιπλημμυρικά έργα πριν το χειμώνα ) στις περιοχές που έχουν πληγεί από τις πυρκαγιές. Παράλληλα από την κυβέρνηση θέλουν να γίνει όσο το δυνατόν ταχύτερα η καταγραφή των ζημιών και η καταβολή των αποζημιώσεων

Όπως σημείωσε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης «οι υπηρεσίες του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας έχουν ήδη προχωρήσει στην συνολική αποτίμηση των ζημιών από τις πυρκαγιές που έπληξαν τη χώρα μας τον Ιούλιο και τον Αύγουστο προκειμένου να δρομολογηθούν οι διαδικασίες αποκατάστασής τους».

Με βάση τα στοιχεία μέχρι την Παρασκευή συνολικά 155 κτίσματα (σπίτια, επαγγελματικοί χώροι, λοιπά κτίρια) σε όλες τις περιοχές που έχουν πληγεί κατά τη φετινή αντιπυρική περίοδο έχουν εντοπιστεί με κόκκινη σήμανση. Επισημαίνεται ότι στις περιοχές που οι πυρκαγιές βρίσκονται ακόμα σε εξέλιξη, τα αρμόδια κλιμάκια αναμένουν τη σύμφωνη γνώμη της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας προκειμένου να ξεκινήσουν καταγραφές και αυτοψίες.

Ο αριθμός των εναέριων μέσων (εθνικός στόλος και μισθωμένα πτητικά μέσα) θα κυμανθεί στα ίδια περίπου επίπεδα με την περσινή περίοδο, όπου στο έργο της αντιμετώπισης των δασικών πυρκαγιών από αέρος είχαν συμβάλλει συνολικά 86 εναέρια μέσα. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο σχετικός διεθνής ανοιχτός διαγωνισμός μέσω της υπηρεσίας NSPA (NATO Support and Procurement Agency) για τη μίσθωση επιπλέον μέσων βρίσκεται στο στάδιο της ολοκλήρωσης. Σημειώνεται ότι πέρσι επιλύθηκε το ζήτημα οφειλής της Ελλάδας προς την υπηρεσία NSPA, συνολικού ύψους 8.457.481,64 ευρώ, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για τη μίσθωση αεροσκαφών.

Ο στρατηγικός σχεδιασμός του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας βασίζεται και φέτος στο δόγμα πρόληψη και επιχειρησιακή ετοιμότητα έχοντας ως γνώμονα την εμπειρία και τα διδάγματα της περσινής περιόδου ώστε τα μέτρα και οι πολιτικές που εφαρμόστηκαν πέρσι να βελτιωθούν περαιτέρω.

Το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας έχει ξεκινήσει από το τέλος Ιανουαρίου, νωρίτερα από ποτέ, τις πρώτες συσκέψεις για την προετοιμασία της αντιπυρικής περιόδου, ενώ οδηγοί του σχεδιασμού θα είναι το νέο δόγμα που έχει τεθεί και βασίζεται στο τρίπτυχο «Πρόληψη, Προετοιμασία, Ετοιμότητα» σε συνδυασμό με την άμεση απόκριση στα έκτακτα συμβάντα αλλά και η περαιτέρω ενίσχυση συνεργασίας και συντονισμού όλων των φορέων: Πυροσβεστικού Σώματος, Ενόπλων Δυνάμεων, Ελληνικής Αστυνομίας, Λιμενικού Σώματος, ΕΚΑΒ, Δασικών Υπηρεσιών, Τοπικής Αυτοδιοίκησης και Εθελοντών. Μία συνεργασία-κλειδί, όπως τονίζουν κύκλοι του υπουργείου, για την ταχεία και αποτελεσματική διαχείριση κάθε πρόκλησης.

Η συνολική δύναμη δασοπυρόσβεσης στην Ελλάδα αποτελείται, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, από 14.168 πυροσβέστες και πυροσβέστριες (ανάμεσά τους και οι 500 δασοκομάντος – ΕΜΟΔΕ, αλλά και 2.399 πυροσβέστες πενταετούς υποχρέωσης, καθώς και 292 αξιωματικοί ειδικών καθηκόντων από τους οποίους οι 125 αποφοίτησαν από τη Σχολή Αξιωματικών της Πυροσβεστικής Ακαδημίας στις 24 Μαρτίου 2023 και είναι πτυχιούχοι οικονομολόγοι, πολιτικοί μηχανικοί, μετεωρολόγοι, νομικοί, ηλεκτρολόγοι μηχανικοί, μηχανολόγοι μηχανικοί, καθώς και πτυχιούχοι κλάδων πληροφορικής και τηλεπικοινωνιών). Σημειώνεται πάντως ότι φέτος οι μόνιμοι πυροσβέστες είναι λιγότεροι σε σχέση με πέρυσι (14.168 έναντι 14.616 το 2022). Αυτό σύμφωνα με το αρχηγείο της Πυροσβεστικής οφείλεται σε συνταξιοδοτήσεις. Ωστόσο, οι εποχικοί πυροσβέστες που θα συμβάλλουν και φέτος θα είναι 2.500 άτομα. Ειδικότερα, στις 31 Οκτωβρίου του 2022 έληξε η σύμβαση 2428 εποχικών πυροσβεστών. Αυτοί πρόκειται να επαναπροσληφθούν και τα κενά που θα προκύψουν θα συμπληρωθούν με νέα προκήρυξη θέσεων.

Επίσης, σημαντικό ρόλο στην μάχη για την αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών θα έχουν και οι εθελοντές πυροσβέστες, καθώς για πρώτη φορά φέτος θα υπάρχουν περισσότεροι από 4.000 εθελοντές εκ των οποίων οι 900 πιστοποιήθηκαν και εντάχθηκαν στις υπηρεσίες του Πυροσβεστικού Σώματος το 2023. Παράλληλα, ενισχυμένη και αναβαθμισμένη θα είναι η συνεργασία και με τις εθελοντικές ομάδες καθώς όσες έχουν ολοκληρώσει επιτυχώς την εκπαίδευσή τους στην Ακαδημία Πολιτικής Προστασίας (η οποία λειτουργεί από τα μέσα Νοεμβρίου 2022 στα Βίλια) αναμένεται να ενταχθούν στο επιχειρησιακό πλάνο του Πυροσβεστικού Σώματος.

Επιπλέον, η Ελλάδα για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά θα φιλοξενήσει πυροσβέστες από 5 ευρωπαϊκές χώρες στο πλαίσιο του προγράμματος προεγκατάστασης του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας. Οι μονάδες θα προεγκατασταθούν σε Αθήνα, Λάρισα και Τρίπολη και στόχος είναι τόσο η συνδρομή όσο και η ανταλλαγή τεχνογνωσίας στην καταπολέμηση των δασικών πυρκαγιών. Το πιλοτικό πρόγραμμα Προ-εγκατάστασης Πυροσβεστών («pre-positioning pilot project») κρίθηκε επιτυχημένο, σύμφωνα με κύκλους του υπουργείου, από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ενώ φέτος στο πλαίσιο της επέκτασης του προγράμματος, Ευρωπαίοι πυροσβέστες θα εγκατασταθούν και στη Γαλλία και την Πορτογαλία.

Παράλληλα, σημειώνεται ότι η Ελλάδα από πέρσι αποτελεί κόμβο του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας και του rescEU στην Ανατολική Μεσόγειο.

Καίριας σημασίας επίσης θα είναι και η έγκαιρη ολοκλήρωση των καθαρισμών των οικοπέδων κι άλλων χώρων έως την 30η Απριλίου. Μάλιστα αναμένεται διάταξη που θα παρέχει τα νομοθετικά εργαλεία στους δήμους προκειμένου να διασφαλίζεται ο καθαρισμός οικοπέδων καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, ώστε να αποτραπεί ο κίνδυνος πρόκλησης ή επέκτασης πυρκαγιάς. Η διάταξη αυτή έχει επικαιροποιηθεί προκειμένου να διευρυνθεί το πεδίο εφαρμογής της και να ενισχυθούν οι αρμοδιότητες των δήμων, ιδίως σε επείγουσες περιπτώσεις ιδιαίτερα υψηλού και άμεσου κινδύνου πυρκαγιάς.

Παράλληλα, και φέτος θα εκπονηθεί το πρόγραμμα ANTINERO, που θα περιλαμβάνει προληπτικούς καθαρισμούς δασών καθώς και συντήρηση και διάνοιξη δασικών δρόμων και αντιπυρικών ζωνών. Ταυτόχρονα, στο επίκεντρο, όπως και πέρσι, έχουν τεθεί οι καθαρισμοί αρχαιολογικών χώρων, με τη λίστα να διευρύνεται κι άλλο, σε συνεργασία και συνεννόηση με το υπουργείο Πολιτισμού. Σημειώνεται, ότι οι περιοχές αυξημένου κινδύνου έχουν επισημανθεί ήδη από την Πολιτική Προστασία, σε συνέχεια αυτοψιών από μικτά κλιμάκια, και έχουν ενημερωθεί σχετικά οι περιφέρειες και οι δήμοι όπου υπάγονται αυτές οι περιοχές.

Στις αρχές Απριλίου πραγματοποιήθηκε, μάλιστα, ευρεία σύσκεψη στο υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας για τη θωράκιση αρχαιολογικών χώρων και αποφασίστηκε να επιταχυνθούν οι ενέργειες και οι δράσεις τους για θέματα πυροπροστασίας. Ακόμη, σύμφωνα με πηγές της Πολιτικής Προστασίας, έχει δοθεί η χρηματοδότηση μέσω του υπουργείου Εσωτερικών στην τοπική αυτοδιοίκηση για την κάλυψη δράσεων πυροπροστασίας, πολύ νωρίτερα φέτος, και το ποσό είναι σημαντικά αυξημένο σε σχέση με τις προηγούμενες χρονιές.

Επιπλέον, στα σχέδια του υπουργείου είναι οι αυξημένες περιπολίες της Πυροσβεστικής, της ΕΛΑΣ και του ΓΕΕΘΑ κατά τις ημέρες με υψηλό δείκτη επικινδυνότητας (4 ή 5) ενώ το Πυροσβεστικό Σώμα βρίσκεται ήδη σε ετοιμότητα για την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου μέσω συνεχών εκπαιδεύσεων και ασκήσεων που πραγματοποιεί.

Όπως εξηγεί στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ και πρόεδρος της Επιτροπής, καθηγητής Ευθύμης Λέκκας, το φαινόμενο σε Εύβοια και Θήβα είναι σε αποδρομή, ωστόσο στη Λέσβο το πλαίσιο είναι πιο πολύπλοκο τόσο σε τεκτονικό όσο και σε σεισμικό επίπεδο. «Στη Λέσβο υπάρχει μετασεισμική ακολουθία που είναι εντοπισμένη σε συγκεκριμένη περιοχή. Δεν διαφαίνεται πάντως σε καμία περίπτωση η σεισμική δραστηριότητα να μεταφέρεται σε άλλα ρήγματα, παρακείμενα τα οποία έχουν δράσει στο παρελθόν και συνδέονται με μεγάλους σεισμούς», σημειώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Λέκκας.

Σύμφωνα και με το ομόφωνο πόρισμα της Επιτροπής που συνεκλήθη, την Πέμπτη, 12 Ιανουαρίου έπειτα από συνεννόηση του υπουργού Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Χρήστου Στυλιανίδη με τον πρόεδρο του ΟΑΣΠ και πρόεδρο της Επιτροπής, καθηγητή Δυναμικής Τεκτονικής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας & Διαχείρισης Φυσικών Καταστροφών, Ευθύμη Λέκκα, η σεισμική δραστηριότητα στην Κρήτη δεν ανησυχεί τα μέλη της Επιτροπής καθώς η σεισμική διακινδύνευση στην Ανατολική Κρήτη σύμφωνα με τα έως τώρα δεδομένα είναι εξαιρετικά μικρή. Όσον αφορά την Εύβοια και τη Θήβα, όπως τονίζει ο κ. Λέκκας, το φαινόμενο είναι σε αποδρομή και δεν συντρέχει λόγος ανησυχίας, ωστόσο καταγράφονται συνεχώς και αξιολογούνται τα νεότερα δεδομένα.

Επιπλέον, όπως επισημαίνει ο κ. Λέκκας η σεισμική δραστηριότητα που παρατηρείται σε διάσπαρτες περιοχές στον ελλαδικό χώρο τις τελευταίες ημέρες αποτελούν απλώς χρονική σύμπτωση. Αυτή είναι μοναδική σχέση που έχουν μεταξύ τους.

Ο ρόλος της Μόνιμης Ειδικής Επιστημονικής Επιτροπής Εκτίμησης Σεισμικού Κινδύνου και Μείωσης της Σεισμικής Διακινδύνευσης του ΟΑΣΠ

Διττός είναι ο ρόλος της νεοσύστατης Επιστημονικής Επιτροπής Εκτίμησης Σεισμικού Κινδύνου και Μείωσης της Σεισμικής Διακινδύνευσης του ΟΑΣΠ καθώς πέρα από την εκτίμηση του σεισμικού κινδύνου και της εξέλιξης της σεισμικής δραστηριότητας καλείται να μελετά και την σεισμική διακινδύνευση ανάλογα με την περιοχή όπου εκδηλώνεται το φαινόμενο, αναλύοντας ουσιαστικά τις επιπτώσεις που θα φέρει μία σεισμική δόνηση σε κάθε περιοχή (πχ στις υποδομές).

Η επιτροπή αποτελείται από έξι άτομα, που εκπροσωπούν επιστημονικά και ερευνητικά ιδρύματα, ενώ κατά τη διάρκεια των συνεδριάσεων παρευρίσκονται ως παρατηρητές και εκπρόσωποι των υπουργείων Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, του υπουργείου Εσωτερικών καθώς και του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, οι οποίοι ωστόσο δεν έχουν δικαίωμα ψήφου. Συγκεκριμένα συμμετέχουν επιστήμονες και ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το Γεωδυναμικό Ινστιτούτο του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών καθώς και την Πολυτεχνική Σχολή του ΑΠΘ. Πρόκειται για άτομα που έχουν επιλεγεί κατόπιν εισήγησης των φορέων τους, ενώ πρόεδρος της Επιτροπής είναι ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ, καθηγητής Ευθύμης Λέκκας, λειτουργώντας και ως εποπτευόμενος φορέας του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας. Ο εκπρόσωπος κάθε φορέα δεν καταθέτει τις προσωπικές του απόψεις αλλά τις απόψεις του ιδρύματός του.

Σκοπός είναι η επιτροπή να συνεδριάζει άμεσα, όταν χρειάζεται, συμβάλλοντας ταυτόχρονα, μέσω των πορισμάτων που καταλήγει, στην επιχειρησιακή προετοιμασία και ετοιμότητα των δυνάμεων της Πολιτικής Προστασίας και της Πυροσβεστικής. Έπειτα από κάθε συνεδρίαση η Επιτροπή διαβιβάζει τα πορίσματα της στο υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, ενημερώνοντας για τις κινήσεις και τις δράσεις που πρέπει να γίνουν, εφόσον κριθεί αναγκαίο. Συνεπώς το πόρισμα της επιτροπής καθορίζει και το επίπεδο της προετοιμασίας και της ετοιμότητας των δυνάμεων της Πολιτικής Προστασίας.

Από την πλευρά της η Πολιτική Προστασία, παρακολουθώντας τη σεισμική δραστηριότητα που σημειώνεται στον ελλαδικό χώρο το τελευταίο διάστημα προχωρά στην συνεχή επικαιροποίηση του Γενικού Σχεδίου Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών και Διαχείρισης Συνεπειών Σεισμού «ΕΓΚΕΛΑΔΟΣ» , η εφαρμογή του οποίου βρίσκεται στην ευθύνη της τοπικής αυτοδιοίκησης αποσκοπώντας στην καλύτερη προετοιμασία των δήμων και των περιφερειών.

Σημειώνεται ότι η Επιτροπή έχει συνεδριάσει ήδη 3 φορές και παραμένει σε επιφυλακή ύστερα από αίτημα του υπουργού Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Χρ. Στυλιανίδη προκειμένου να παρακολουθεί συνεχώς τις εξελίξεις και να συγκληθεί και πάλι αν χρειαστεί.

Επιπλέον τόνισε πως «Ως πολιτεία έχουμε κάνει πράγματα. Φαίνεται πως δεν επαρκούν. Έχουμε καθήκον και υποχρέωση, να δημιουργήσουμε τέτοιους μηχανισμός, που βοηθούν τους πολίτες να μιλάνε, να ακούν και να βλέπουν παραπάνω».

Όπως υπογράμμισε η κυρία Μιχαηλίδου «έχουμε γραμμές παιδικής προστασίας. Εθνικό κέντρο κοινωνικής αλληλεγγύης 1107. Καλύτερα να έχουμε 100 καταγγελίες, που να είναι ψευδείς, παρά να μην έχουμε μαρτυρίες»

«Οι κοινωνικοί λειτουργοί των κοινωνικών υπηρεσιών των δήμων οφείλουν και κάνουν την κοινωνική έρευνα τόσο σε κομμάτι πρόληψης όσο και σε κομμάτι αντιμετώπισης. Αυτοί είναι οι άνθρωποι, οι οποίοι είναι δίπλα μας υπεύθυνοι να καταλάβουν και μετά να στοιχειοθετήσουν είτε μετά από καταγγελία είτε αυτεπαγγέλτως περιστατικά κακοποίησης παιδιών στην εισαγγελία. Πολλές φορές υπάρχουν μεγάλες καθυστερήσεις λόγω έλλειψης προσωπικού. Ο δήμος Αθηναίων έχει έξι κοινωνικούς λειτουργούς» επεσήμανε.

«Ήδη έχω στείλει επιστολή στο υπουργείο Εσωτερικών ότι χρειαζόμαστε περισσότερους κοινωνικούς λειτουργούς. Μια οικογένεια η οποία έχει οκτώ παιδιά και είναι στα επιδόματα, χρειάζεται οικονομική ενίσχυση. Πρέπει αυτομάτως, να έχουμε ένα καμπανάκι από πλευράς κοινωνικών λειτουργών που θα παρακολουθούν τις συνθήκες διαβίωσής της και εάν χρειάζονται ψυχοκοινωνική στήριξη» πρόσθεσε.