Τη συζήτηση άνοιξε ο Alain de Serres, Acting Director, Policy and Research Branch, στο Οικονομικό Τμήμα του ΟΟΣΑ, ο οποίος είπε ότι ο πληθυσμός γερνάει και ο τρόπος για να μειωθεί το κόστος της γήρανσης του πληθυσμού στην οικονομία και στην παραγωγικότητα είναι η επένδυση σε εργαλεία που ενισχύσουν την παραγωγικότητα κυρίως των μεγαλύτερων σε ηλικία εργαζομένων. Το βασικό εργαλείο είναι η δια βίου μάθηση: οι κυβερνήσεις θα πρέπει να εστιάσουν σε προγράμματα που ενισχύουν την διαδικασία αυτή, αλλά και να προσφέρουν προγράμματα που θα βοηθούν τους μεγαλύτερους ηλικιακά εργαζόμενων να εξοικειώνονται με την τεχνολογία (robotics και Τεχνητή Νοημοσύνη). Έχει παρατηρηθεί από μελέτες ότι όσο πιο μεγάλοι ηλικιακά είναι οι εργαζόμενοι, τόσο λιγότερο δημιουργική είναι η δραστηριότητά τους, συνεπώς χρειάζεται ενίσχυση.

Πώς μπορούμε να παραμένουμε διαρκώς παραγωγικοί όσο μεγαλώνουμε

Η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, απάντησε στο ερώτημα, «πώς μπορούμε να παραμένουμε διαρκώς παραγωγικοί όσο μεγαλώνουμε». Εκφράζοντας την αισιοδοξία της, δήλωσε ότι το ζήτημα της αύξησης του προσδόκιμου ζωής και η μείωση σε γεννήσεις στη χώρα μας είναι ένα πρόβλημα που έχει λύση. Η λύση εντοπίζεται, για παράδειγμα, στην αξιοποίηση των σωστών εργαλείων και στην απάλειψη εμποδίων στην εργασία, όπως ήταν η παρακράτηση σύνταξης για εργαζόμενους συνταξιούχους, στη συνεχή αναβάθμιση δεξιοτήτων, στις πιο ευέλικτες μορφές απασχόλησης και στα επιδοτούμενα προγράμματα απασχόλησης (για παράδειγμα στην ηλικιακή ομάδα 55-67 ετών). Η κα Κεραμέως αναφέρθηκε και σε άλλους τομείς στους οποίους υπάρχουν σημαντικά περιθώρια τόνωσης της απασχόλησης, όπως οι γυναίκες, οι νέοι και τα άτομα με αναπηρία και τόνισε τη σημασία των κινήτρων στις πληθυσμιακές αυτές ομάδες.

Ενίσχυση της παραγωγικότητας των εργαζομένων

Η Katharina Spiess, Director, Federal Institute for Population Research (BiB), & Professor for Population Economics, στη δική της παρέμβαση, εστίασε στη σημασία που έχει στην ενίσχυση της παραγωγικότητας των εργαζομένων ο τομέας της δημόσιας υγείας και της κοινωνικής πολιτικής. Οι άνθρωποι πρέπει από νεαρή ηλικία να ενημερώνονται για θέματα που σχετίζονται με την οικογένεια και να έχουν βοήθεια τόσο στον τομέα της υγείας αλλά και της ψυχικής υγείας για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της οικογένειας και της εργασίας, που πολλές φορές είναι αιτία σοβαρού στρες.

Επίσης, τόνισε τη σημασία της δια βίου μάθησης, των φορολογικών ελαφρύνσεων σε επιχειρήσεις που επενδύουν σε αυτή, αλλά και το πόσο υποστηρικτικό είναι ένα καλό συγκοινωνιακό δίκτυο και ένα καλό στεγαστικό πρόγραμμα στην προώθηση της εργασίας, ειδικά για νέους που πρέπει να συνδυάζουν τις οικογενειακές με τις επαγγελματικές τους υποχρεώσεις.

Η πρώην υπουργός Εργασίας της Χιλής, Claudia Serrano, μίλησε για τους λόγους που οι μεγαλύτερης ηλικίας άνθρωποι παραμένουν στην εργασιακή αγορά. Εκτός από τους οικονομικούς/εισοδηματικούς λόγους, ξεχώρισε την ανάγκη τους να νιώθουν χρήσιμοι στην κοινωνία για περισσότερο καιρό και το πόσο σημαντικό είναι να υπάρχουν επιδοτούμενα προγράμματα για την μετεκπαίδευσή τους.

Η παραγωγικότητα εργαζόμενων μεγαλύτερης ηλικίας

Τέλος, η Carolin Nerlich, Senior Lead Economist, Climate Change Centre της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, συμπλήρωσε ότι σύμφωνα με μελέτες της ΕΚΤ, το αποτέλεσμα της γήρανσης του πληθυσμού και της παραγωγικότητας διαφέρει σε κάθε τομέα δραστηριότητας. Για παράδειγμα, η παραγωγικότητα των άνω των 55 ετών σε εταιρείες που απαιτούν υψηλή τεχνολογία είναι αρνητική, ενώ δεν συμβαίνει το ίδιο σε άλλους παραγωγικούς κλάδους όπου η τεχνολογία δεν είναι βασική προϋπόθεση. Επιπρόσθετα, τόνισε ότι η μετεκπαίδευση έχει παρατηρηθεί ότι είναι πιο εύκολη και αποτελεσματική σε μεγάλες εταιρείες από ό,τι σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Τη συζήτηση συντόνισε ο Γιώργος Παγουλάτος, Πρέσβης-Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΑΣΑ.

Το αναλυτικό πρόγραμμα και περισσότερες πληροφορίες για το «1ο Συνέδριο για τη Δυναμική των Πληθυσμών και για την Οικονομική Ευημερία» είναι διαθέσιμα στην ιστοσελίδα.

Οι τουρίστες που είχαν έρθει να δουν το μνημείο εξεπλάγησαν από το πόσο άσχημη ήταν η κατάσταση.

Περιφερειακοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι ένας εποχικός συνδυασμός χαμηλότερων θερμοκρασιών, έλλειψης ανέμου και καύσης άχυρων σε γειτονικές αγροτικές πολιτείες είχε προκαλέσει έξαρση των ατμοσφαιρικών ρύπων. Οι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι δεν είδαν άμεση βελτίωση στην ποιότητα του αέρα.

The average resident of Delhi loses up to 12 years of life to air pollution, according to a recent study. Yet India’s politics is hampering efforts to make things safer https://t.co/uxLSRc6c28 👇

— The Economist (@TheEconomist) November 4, 2023

Στο Νέο Δελχί οι κάτοικοι παραπονούνται για ερεθισμό στα μάτια και φαγούρα στο λαιμό, με τον αέρα να παίρνει ένα πυκνό γκρι χρώμα, καθώς ο δείκτης AQI (δείκτης ποιότητας αέρα) κυμαινόταν πάνω από 400 σε ορισμένους σταθμούς παρακολούθησης. Ένας δείκτης AQI από 0-50 θεωρείται καλός, ενώ οτιδήποτε μεταξύ 400-500 επηρεάζει τους υγιείς ανθρώπους και αποτελεί κίνδυνο για όσους πάσχουν από υπάρχουσες ασθένειες.

Doctors in #India 🇮🇳 warn of health risks as air #pollution quality worsens in the country's big cities.

Residents in New Delhi and Mumbai say it's difficult to breathe.@emeraldmaxwell reports in #AccessAsia ➡️ https://t.co/NOiFBC9TXc pic.twitter.com/lUgsQgV3rY

— FRANCE 24 English (@France24_en) October 30, 2023

Αυτό ανέφεραν μεταξύ άλλων τα μέλη του Climpact- Εθνικό Δίκτυο για την Κλιματική Αλλαγή, σε συνέντευξη Τύπου που πραγματοποίησαν σήμερα ενόψει του 5ου φόρουμ τους με θέμα «Κλιματική Αλλαγή και Ατμοσφαιρική Ρύπανση» που ξεκινάει αύριο στα Κύθηρα και διοργανώνεται από το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και τον Δήμο Κυθήρων.

Παράλληλα, στο πλαίσιο της συζήτησης, τα μέλη του Climpact αναφέρθηκαν εκτενώς στην αύξηση που θα παρουσιάσει η συχνότητα των πυρκαγιών εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, καθώς έως το τέλος του αιώνα οι πυρκαγιές στην Μεσόγειο πρόκειται να έχουν διπλασιαστεί ενώ η αντιπυρική περίοδος να έχει επεκταθεί κατά 40 μέρες.

Όπως τόνισε ο διευθυντής στο Ινστιτούτο Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και επιστημονικός υπεύθυνος του δικτύου CLIMPACT, καθηγητής Νίκος Μιχαλόπουλος, η κλιματική αλλαγή συνδέεται άρρηκτα με τις εκπομπές των θερμοκηπικών αερίων, αέρια που η πλειοψηφία τους παράγονται από τις ανθρωπογενείς δραστηριότητες και μάλιστα από την καύση ορυκτών καυσίμων, που είναι η κύρια πηγή παραγωγής θερμοκηπικών αερίων.

«Οι πολύ σημαντικές ποσότητες των θερμοκηπικών αερίων επηρεάζουν πάρα πολύ την ανθρώπινη υγεία και το κλίμα με αποτέλεσμα το προσδόκιμο της ανθρώπινης ζωής στην Ελλάδα ετησίως να μειώνεται κατά 12-13 μήνες», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Μιχαλόπουλος. Σύμφωνα με τον κ. Μιχαλόπουλο, η ατμοσφαιρική ρύπανση μπορεί να επιδράσει με διάφορους τρόπους στην κλιματική αλλαγή, καθώς η ίδια η σύσταση της ατμόσφαιρας είναι πολύ σημαντική για το κλίμα μέσω των αιωρουμένων σωματιδίων.

«Τα αιωρούμενα σωματίδια ανάλογα τη σύστασή τους μπορούν είτε να οδηγήσουν σε μία ψύξη της ατμόσφαιρας, είτε στην περίπτωση του μαύρου άνθρακα που παράγεται από τις καύσεις στις πυρκαγιές να θερμάνουν την ατμόσφαιρα», υπογράμμισε ο κ. Μιχαλόπουλος.

Παράλληλα ο κ. Μιχαλόπουλος αναφέρθηκε στην τελευταία έκθεση της διακυβερνητικής επιτροπής για την κλιματική αλλαγή, σύμφωνα με την οποία τα επόμενα χρόνια έως το 2070 όλη αυτή η αύξηση της θερμοκρασίας που αναμένεται αλλά και η μείωση της βροχόπτωσης θα έχουν ως αποτέλεσμα την αύξηση του κινδύνου εκδήλωσης πυρκαγιών, ενώ έως το τέλος του αιώνα με πιθανότητα πάνω από 95% οι περιπτώσεις πυρκαγιών στην Μεσόγειο θα έχουν διπλασιαστεί. Συνεπώς, η περίοδος που θα είναι επικίνδυνη από τις πυρκαγιές αναμένεται να επεκταθεί κατά 40 μέρες, δηλαδή πρόκειται να επεκταθεί η αντιπυρική περίοδος.

Το αυριανό φόρουμ έρχεται να ολοκληρώσει έναν κύκλο επιστημονικού διαλόγου που πραγματοποιείται εδώ και πάνω από 4 χρόνια γύρω από την κλιματική αλλαγή και τις επιπτώσεις της σε διάφορους τομείς, όπως το θαλάσσιο περιβάλλον, τη γεωργία, τον τουρισμό κλπ. Όπως τόνισε ο διευθυντής και πρόεδρος του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών αλλά και συντονιστής του Climpact, Μανώλης Πλειώνης, το δίκτυο αυτό που ξεκίνησε το 2017 αποτελεί μία πρωτόγνωρη πρωτοβουλία για την Ελλάδα καθώς ενώνει όλους τους φορείς της χώρας που ασχολούνται με την κλιματική αλλαγή , απ’ όλες τις πτυχές.

«Έχουν γίνει ήδη 5 φόρουμ, όπου παρουσιάζονται οι πτυχές του θέματος αλλά και η συνεργασία με φορείς, που στοχεύει στην δημιουργία ενός διαλόγου και την κατανόηση του θέματος με τον τρόπο που η επιστήμη μπορεί να βοηθήσει στην κατεύθυνση του προβλήματος», επισήμανε ο κ. Πλειώνης ενώ αναφέρθηκε στο Παρατηρητήριο Γεωεπιστημών και Κλιματικής Αλλαγής (ΠΑΓΓΑΙΑ), τονίζοντας ότι πρόκειται για έναν υπερσταθμό, τον μεγαλύτερο επιστημονικό ερευνητικής υποδομής στην Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Αναφερόμενος σε μία άλλη πτυχή του Climpact, o διευθυντής του Ινστιτούτου Ωκεανογραφίας του ΕΛΚΕΘΕ και μέλος του Climpact, Άρης Καραγεωργης, επισήμανε την εγκατάσταση ενός θαλάσσιου σταθμού παρατηρήσεων στο στενό των Αντικυθήρων με 2 σημεία παρατήρησης. «Οι μετρήσεις που γίνονται και τα αποτελέσματα που έχουμε αποτελούν ουσιαστικά συνδετικό κρίκο ανάμεσα στην ατμόσφαιρα, στη ρύπανση της και πώς αυτό αντανακλάται στη θάλασσα», τόνισε.

Από την πλευρά του ο πρόεδρος του ΕΚΚΕ και μέλος του Climpact, καθηγητής Νίκος Δεμερτζής, αναφέρθηκε στην ανάγκη που υπάρχει ώστε να αποκτήσει η κλιματική αλλαγή κοινωνική διάσταση. «Οι κοινωνικές επιστήμες πρέπει να συμβάλλουν ώστε να μπορέσουμε να πείσουμε τους πολίτες για τη λήψη μέτρων για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής», σημείωσε ο κ. Δεμερτζής τονίζοντας ότι αποτελεί ζήτημα περιβαλλοντικής δικαιοσύνης και προσθέτοντας ότι το ΕΚΚΕ, από τη δική του μεριά επιχειρεί να μελετήσει τον τρόπο που η κοινή γνώμη κατανοεί την κλιματική αλλαγή αλλά και το πόσο είναι διατεθειμένοι οι Έλληνες πολίτες να καταβάλλουν και ένα προσωπικό κόστος για τον μετριασμό των επιπτώσεών της.

Παράλληλα τα μέλη του Climpact αναφέρθηκαν και στη συμβολή του δικτύου στην πρόληψη για τις επιπτώσεις από την κλιματική αλλαγή καθώς μέσω συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης που έχουν αναπτύξει μπορούν να συμβάλλουν τόσο στην προειδοποίηση για πλημμύρες όσο και για τις πυρκαγιές. Επιπλέον, τόνισαν ότι επιχειρείται η επέκταση του δικτύου των σενσόρων (αισθητήρων) που έχουν εγκατασταθεί σε περιοχές και υπολογίζουν τα επιβλαβή σωματίδια που υπάρχουν στην ατμόσφαιρα.

«Μπορούμε να βοηθήσουμε την πολιτεία με την ανάπτυξη εργαλείων που έγκαιρα μπορούν να δώσουν πρόγνωση για φαινόμενα, όπως αυτά για τις πλημμύρες. Αντίστοιχα υπάρχουν εργαλεία για την πρόγνωση της επέκτασης της πυρκαγιάς, του μετώπου. Αυτό μπορεί να βοηθήσει την Πυροσβεστική να αντιμετωπίσει τις δασικές πυρκαγιές, είναι ένας αλγόριθμος πρωτότυπος που λαμβάνει υπόψιν του την αλληλεπίδραση του ίδιου του κλίματος που δημιουργεί η πυρκαγιά», υπογράμμισε ο κ. Πλειώνης, ενώ προσέθεσε ότι σημαντικό ρόλο ωστόσο θα παίξει και η εκπαίδευση του κοινού, των πολιτών η συνειδητοποίηση, πώς πρέπει να αντιδράσουν σε όλες τις φυσικές καταστροφές που έχουν σχέση με την κλιματική αλλαγή.

«Υπάρχει σύνδεση των πυρκαγιών με την επιβάρυνση της ατμόσφαιρας με επιβλαβή στοιχεία και αυτό είναι ένα από τα προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπίσουμε. Στήνουμε δίκτυα, στο πλαίσιο νέων συνεργασιών που αναπτύσσουμε, θα επεκταθεί και θα πυκνώσει το δίκτυο των σενσόρων αυτών στην Αττική. Οι πυρκαγιές επιδρούν με επιβλαβή τρόπο στην ατμόσφαιρα πρέπει να είμαστε σε εγρήγορση και να ενημερώνουμε τους πολίτες όταν έχουμε τέτοια φαινόμενα.

Το Αστεροσκοπείο μαζί με το ΠΑΝΑΚΕΙΑ έχει τοποθετήσει σένσορες (αισθητήρες) επιβλαβών σωματιδίων σε περιοχές της Αττικής, όπως στις αρχές Αυγούστου στην Βαρυμπόμπη, όπου είδαμε ότι η επιβάρυνση της ατμόσφαιρας ήταν δραματική στην Αθήνα σε τέτοιο βαθμό ώστε να στείλουμε ενημέρωση για την προστασία των πολιτών», υπογράμμισε ο κ. Πλειώνης, ενώ από την πλευρά του ο κ. Μιχαλόπουλος τόνισε ότι η Ένωση Επιστημόνων Αξιωματικών της Πυροσβεστικής έχουν ζητήσει να είναι συνδεδεμένα μέλη του Climpact.

Συνολικά, τα χαμένα χρόνια ζωής λόγω της πανδημίας Covid-19 ήταν το 2020 υπερπενταπλάσια (2.510 ανά 100.000) σε σχέση με εκείνα λόγω της επιδημίας εποχικής γρίπης το 2015 (458 ανά 100.000). Τα περυσινά χαμένα χρόνια ζωής λόγω του κορονοϊού ήταν στις περισσότερες χώρες σχετικά χαμηλά στους ανθρώπους κάτω των 65 ετών, καθώς η πανδημία έπληξε κυρίως την τρίτη ηλικία.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον επιδημιολόγο δρα Ναζρούλ Ισλάμ του Τμήματος Υγείας του Πληθυσμού του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο βρετανικό ιατρικό περιοδικό «British Medical Journal (BMJ)», ανέλυσαν στοιχεία για 37 χώρες υψηλού εισοδήματος. Διαπιστώθηκε ότι πέρυσι, με εξαίρεση έξι χώρες (Ταϊβάν, Ν. Ζηλανδία, Δανία, Ισλανδία, Νορβηγία, Ν. Κορέα), όλες οι άλλες είχαν περισσότερους πρόωρους θανάτους από όσους αναμένονταν, με το πρόβλημα να είναι μεγαλύτερο σε τέσσερις χώρες (Ρωσία, ΗΠΑ, Βουλγαρία, Λιθουανία).

Η κατανόηση της πλήρους επίπτωσης της πανδημίας απαιτεί όχι μόνο την καταμέτρηση της υπερβάλλουσας θνητότητας (διαφορά ανάμεσα στους παρατηρούμενους και στους αναμενόμενους θανάτους από οποιαδήποτε αιτία με βάση τα ιστορικά στοιχεία), αλλά, επίσης, την εκτίμηση πόσο πρόωροι είναι αυτοί οι θάνατοι, δηλαδή σε ποιά ηλικία συνέβησαν και άρα πόσα χρόνια ζωής χάθηκαν. Η μελέτη συνέκρινε το προσδόκιμο ζωής και τα χαμένα χρόνια ζωής το 2020 έναντι της περιόδου 2005-2019.

Ενώ από το 2005 έως το 2019 το προσδόκιμο ζωής κατά τη γέννηση είχε αυξηθεί και στα δύο φύλα σε όλες τις χώρες της μελέτης, το 2020 υπήρξε μείωσή του τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες σχεδόν σε όλες τις χώρες (πλην Νέας Ζηλανδίας, Ταϊβάν και Νορβηγίας, οι οποίες έμειναν λίγο-πολύ στο απυρόβλητο από τον κορονοϊό). Η μεγαλύτερη υποχώρηση στο προσδόκιμο ζωής πέρυσι καταγράφηκε στη Ρωσία (-2,33 χρόνια στους άνδρες και -2,14 χρόνια στις γυναίκες), καθώς και στις ΗΠΑ (-2,27 στους άνδρες και -1,61 στις γυναίκες).

Τα χαμένα χρόνια ζωής το 2020 ήταν περισσότερα του αναμενομένου σε όλες τις χώρες πλην Ταϊβάν και Ν. Ζηλανδίας, ενώ σε τέσσερις χώρες (Ισλανδία, Ν. Κορέα, Δανία, Νορβηγία) δεν υπήρξε μεταβολή πέρυσι. Στις υπόλοιπες 31 χώρες -συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας- χάθηκαν το 2020 περισσότερα από 222 εκατομμύρια χρόνια ζωής, κατά 28,1 εκατομμύρια περισσότερα του αναμενομένου (17,3 εκατομμύρια έξτρα χαμένα χρόνια για τους άνδρες και 10,8 εκατομμύρια για τις γυναίκες). Το ρεκόρ σε χαμένα χρόνια ζωής (ανά 100.000) το 2020 έχουν η Ρωσία (7.020 οι άνδρες και 4.760 οι γυναίκες) και η Βουλγαρία (97.260 και 3.730 αντίστοιχα).

Με δεδομένο ότι η μελέτη δεν συμπεριέλαβε το μεγαλύτερο μέρος της Ασίας, Αφρικής και Νότιας Αμερικής, τα συνολικά έξτρα χαμένα χρόνια ζωής λόγω του κορονοϊού είναι ασφαλώς περισσότερα και το πραγματικό κόστος της πανδημίας θα εκτιμηθεί εν καιρώ, όταν υπάρξουν περισσότερα διαθέσιμα στοιχεία διεθνώς.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ