Όπως σημειώθηκε, πρόκειται για εργαλείο που επιτρέπει τη συλλογή, ανάλυση και αξιοποίηση δεδομένων σχετικά με την ποιότητα των υπηρεσιών υγείας, με στόχο τη βελτίωση της αποδοτικότητάς τους και την καλύτερη κάλυψη των αναγκών των πολιτών.

Έγινε επίσης ανασκόπηση των πρωτοβουλιών που έχουν ληφθεί την τελευταία εξαετία για την ουσιαστική αναβάθμιση της δημόσιας υγείας, με έμφαση στην βελτίωση των υποδομών σε νοσοκομεία και κέντρα υγείας, την υιοθέτηση ψηφιακών λύσεων όπως η εφαρμογή myHealth και ο ηλεκτρονικός προγραμματισμός ραντεβού, τη στροφή προς την πρόληψη μέσω του προγράμματος «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» και προς την πρωτοβάθμια περίθαλψη πριν απαιτηθεί νοσηλεία σε νοσοκομείο, αλλά και την αυξημένη μέριμνα για την ψυχική υγεία.

Ο Hans Kluge σημείωσε πως η Ελλάδα έχει πετύχει άλματα στη δημόσια υγεία.

Συζητήθηκαν επίσης εκτενώς πρωτοβουλίες που έχει αναλάβει η Ελλάδα για την προστασία της ψυχικής υγείας παιδιών και εφήβων, ειδικά σε ό,τι αφορά την έκθεσή τους σε βλαβερό περιεχόμενο στο διαδίκτυο.

Στη συνάντηση συμμετείχαν επίσης ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης και η Αναπληρώτρια Υπουργός Ειρήνη Αγαπηδάκη.

Κατά την έναρξη της συνάντησης, ο Πρωθυπουργός και ο Hans Kluge είχαν τον ακόλουθο διάλογο (ανεπίσημη μετάφραση από τα αγγλικά):

Κυριάκος Μητσοτάκης: Καλώς ήρθατε. Συναντιόμαστε εν μέσω πρωτοφανών γεγονότων, τα οποία μας προκαλούν πραγματικά μεγάλη ανησυχία. Ωστόσο, είμαστε τουλάχιστον στην ευχάριστη θέση να αναφέρουμε ότι σημειώνουμε πολύ καλή πρόοδο όσον αφορά τα κοινά μας εγχειρήματα. Με ενδιαφέρει πολύ, επίσης, να ακούσω τις απόψεις σας αναφορικά με την πρόοδο της στρατηγικής συνεργασίας μεταξύ της Ελληνικής Κυβέρνησης, του Υπουργείου Υγείας και του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Είμαι πολύ περήφανος και χαρούμενος για όλα τα προγράμματα δημόσιας υγείας και προληπτικής φροντίδας που υλοποιούμε στην Ελλάδα.

Μπορώ να σας πω ότι αλλάζουμε τη γενική αντίληψη για την υγεία στην Ελλάδα και ουσιαστικά μετασχηματίζουμε την πολιτική μας για την υγεία, από μια πολιτική που περιστρεφόταν γύρω από την περίθαλψη των ασθενών μετά την εισαγωγή στα νοσοκομεία σε μια πολιτική που επικεντρώνεται πολύ περισσότερο στην προληπτική φροντίδα, στην πρωτοβάθμια φροντίδα, αλλά και στην αλλαγή τρόπου ζωής, εστιάζει στη δημόσια υγεία.

Κάθε φορά που μιλάμε δημόσια για όλα τα προγράμματα που έχουμε, υπάρχει πάντα μεγάλος ενθουσιασμός. Θεωρώ ότι έχουμε εξελιχθεί σε πρωτοπόρους ως προς αυτά τα προγράμματα, ενώ ήμασταν ουραγοί. Προσωπικά, πιστεύω πολύ σε αυτό και χαίρομαι που η ομάδα του Υπουργείου έχει επίσης υποστηρίξει πλήρως αυτή τη δέσμευση. Αλλά αρκετά είπα από την πλευρά μου. Σας ευχαριστώ πολύ που είστε εδώ και προσβλέπω πάντα στη συνεργασία μας.

Hans Kluge: Σας ευχαριστώ πολύ. Καταρχάς, καταλαβαίνω ότι αύριο είναι μια ξεχωριστή μέρα για εσάς. Έχουμε ένα ξεχωριστό δώρο από καρδιάς για εσάς. Ασφαλώς, όχι μόνο ως συνάδελφος, αλλά και ως φίλος, όπως γνωρίζετε, ως σπουδαίος φίλος της χώρας σας, την οποία νιώθουμε κοντά μας.

Καταρχάς, δεν μπορώ παρά να επιβεβαιώσω όσα μου λέτε, κ. Πρωθυπουργέ. Τολμώ να το πω, χωρίς διάθεση υπερβολής, ότι γνωρίζω αρκετά καλά το ελληνικό σύστημα υγείας. Ξεκινήσαμε μαζί με τον Υπουργό Γεωργιάδη αλλά και μαζί σας το 2013, το 2014, όταν ψηφίστηκε, θυμάμαι, ο πρώτος νόμος για την πρωτοβάθμια υγειονομική περίθαλψη στην ιστορία. Εσείς προσωπικά, το 2014, εγκρίνατε τους πρώτους 1.000 οικογενειακούς γιατρούς, θεσμοθέτηση του ρόλου τους. Ναι, ήταν η πιο δύσκολη περίοδος.

Όπως είπατε, σήμερα η πρωτοβάθμια υγειονομική περίθαλψη γίνεται, γενικά, πρωτοπόρος στην ευρωπαϊκή περιοχή του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Γιατί; Επειδή γίνεται διεπιστημονική, με την υιοθέτηση του εθνικού προγράμματος καθολικής πρόληψης.

Όλοι μιλούν γι’ αυτό, αλλά πολύ λίγες χώρες το εφαρμόζουν στην πράξη. Ποιες είναι οι δύο βασικότερες αιτίες θανάτου στην Ελλάδα, όπως σε πολλές χώρες; Οι καρδιαγγειακές παθήσεις και ο καρκίνος.

Θέλω πραγματικα να εξάρω την ηγεσία σας, την ηγεσία του Υπουργού Άδωνι Γεωργιάδη και της Αναπληρώτριας Υπουργού Ειρήνης Αγαπηδάκη γι’ αυτή τη θαρραλέα κίνηση που έχει, πραγματικά, πολύ μεγάλη αποδοχή από την κοινωνία, επειδή αυτό είναι που χρειαζόμαστε στην Ευρώπη. Χρειαζόμαστε διακαώς να αυξήσουμε την εμπιστοσύνη των πολιτών στο σύστημα υγείας.

Εσείς όντως ηγείστε σε αυτό, συμπεριλαμβανομένων των Κινητών Μονάδων Υγείας που δημιουργήσατε, ώστε με δεδομένους τους γηράσκοντες πληθυσμούς -η Ελλάδα όπως κι άλλες χώρες δεν μπορεί να ξεφύγει από το δημογραφικό- το σύστημα υγείας να πηγαίνει στα σπίτια των ανθρώπων αντί να περιμένει να έρθουν σε αυτό ασθενείς με ανίατες παθήσεις ή ασθένειες σε πολύ προχωρημένο στάδιο.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Πρόσθετοι εργαστηριακοί έλεγχοι για την επιβεβαίωση

Ο επιδημιολόγος Εστέβε Φερνάντεζ, επικεφαλής του τμήματος δημόσιας υγείας της περιφέρειας, διευκρίνισε ότι διεξάγονται συμπληρωματικές εξετάσεις στο εργαστήριο αναφοράς του ΠΟΥ για τη γρίπη στη Βρετανία. Στόχος είναι η οριστική επιβεβαίωση της διάγνωσης και ο αποκλεισμός οποιασδήποτε πιθανότητας επιμόλυνσης του δείγματος ή εξωτερικής παρεμβολής στη διαδικασία.

Παρά τη σοβαρότητα του θέματος, ο κ. Φερνάντεζ εμφανίστηκε καθησυχαστικός, δηλώνοντας: «Ο κίνδυνος μετάδοσης σε άλλα άτομα είναι εξαιρετικά χαμηλός».

Κλινική εικόνα και ιχνηλάτηση επαφών

Σύμφωνα με επίσημη ανακοίνωση, το άτομο που μολύνθηκε δεν παρουσίασε τυπικά αναπνευστικά συμπτώματα γρίπης. Παράλληλα, οι έλεγχοι που διενεργήθηκαν στις άμεσες επαφές του ασθενούς έδειξαν ότι ο ιός δεν μεταδόθηκε περαιτέρω, γεγονός που ενισχύει την εκτίμηση για περιορισμένη διασπορά.

Αν και η Ισπανία αποτελεί σημαντικό παραγωγό χοιρινού κρέατος, οι αρχές απέκλεισαν αρχικά την πιθανότητα ο ασθενής να μολύνθηκε μέσω άμεσης επαφής με ζώα. Η μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο, αν και θεωρείται πιθανή, παραμένει υπό επιβεβαίωση. Ο κ. Φερνάντεζ υπογράμμισε ότι, ενώ η γρίπη των χοίρων είναι συνηθισμένη στα ζώα, παραμένει σπάνια στους ανθρώπους και ακόμη σπανιότερη είναι η μεταξύ τους μετάδοση.

Η διεθνής εγρήγορση και το ιστορικό πλαίσιο

Εκπρόσωπος του ΠΟΥ επιβεβαίωσε τη λήψη της ενημέρωσης, τονίζοντας ότι πρόκειται μόλις για το τέταρτο κρούσμα σε ανθρώπους που αναφέρεται στην Ισπανία από το 2009. Το περιστατικό απασχόλησε επίσης τη συνάντηση διεθνών εμπειρογνωμόνων για τη γρίπη στην Τουρκία αυτή την εβδομάδα, στο πλαίσιο της εξέτασης των παγκόσμιων δεδομένων επιτήρησης.

Αξίζει να σημειωθεί ότι:

• Το 2023, η Ολλανδία είχε ενημερώσει τον ΠΟΥ για επιβεβαιωμένη μόλυνση ενήλικα με τον ιό A(H1N1)v, χωρίς το άτομο να έχει ιστορικό επαγγελματικής έκθεσης σε ζώα.
• Το 2009, η πανδημία γρίπης των χοίρων είχε μολύνσει εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως, προκαλούμενη από έναν ιό με γενετικό υλικό από στελέχη που κυκλοφορούσαν σε χοίρους, πτηνά και ανθρώπους.

Η στενή παρακολούθηση τέτοιων περιστατικών κρίνεται απαραίτητη από την επιστημονική κοινότητα για την πρόληψη μελλοντικών υγειονομικών απειλών.

Το υπουργείο Υγείας της Καταλονίας ανακοίνωσε ότι η αξιολόγηση κινδύνου για τον πληθυσμό κρίνεται «πολύ χαμηλή». Το άτομο που μολύνθηκε δεν εμφάνισε γριππώδη αναπνευστικά συμπτώματα, τόνισε το υπουργείο, και οι εξετάσεις σε άτομα που είχαν επαφή με τον ασθενή έδειξαν ότι ο ιός δεν είχε μεταδοθεί.

Προηγούμενο δημοσίευμα της εφημερίδας El Pais, επικαλούμενο πηγές του υπουργείου Υγείας της Καταλονίας, ανέφερε ότι ο ασθενής -ο οποίος έκτοτε έχει αναρρώσει- δεν είχε επαφή με χοίρους ή χοιροτροφικές μονάδες, οδηγώντας τους ειδικούς στο συμπέρασμα ότι επρόκειτο για μετάδοση του παθογόνου από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Αυτό σήμανε συναγερμό λόγω του δυνητικού πανδημίας του ιού της γρίπης των χοίρων σε περίπτωση ανασυνδυασμού με έναν ιό της γρίπης σε άνθρωπο, κάτι που θα μπορούσε να συμβεί αν ένας χοίρος μολυνθεί και με τους δύο παράλληλα, πρόσθεσε το ρεπορτάζ της El Pais.

Ο ΠΟΥ δεν απάντησε αμέσως σε αίτημα του Reuters για σχόλιο.

Το 2023, η Ολλανδία ενημέρωσε τον ΠΟΥ για μια επιβεβαιωμένη ανθρώπινη λοίμωξη με τον ιό της γρίπης των χοίρων A(H1N1)v σε ενήλικα χωρίς ιστορικό επαγγελματικής έκθεσης σε ζώα.

Το 2009, η πανδημία της γρίπης των χοίρων στους ανθρώπους μόλυνε εκατομμύρια ανθρώπους. Προκλήθηκε από έναν ιό που περιείχε γενετικό υλικό από ιούς που κυκλοφορούσαν σε χοίρους, πτηνά και ανθρώπους.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Η «Εξέγερση» των Δημοκρατικών Κυβερνητών: Καλιφόρνια, Ιλινόι και Νέα Υόρκη στην Πρώτη Γραμμή

Σε μια κίνηση που χαρακτηρίζεται από πολιτικούς αναλυτές ως «υγειονομικό αντάρτικο», το Ιλινόι, η Καλιφόρνια και η Πόλη της Νέας Υόρκης ανακοίνωσαν την απευθείας ένταξή τους στο Παγκόσμιο Δίκτυο Συναγερμού και Αντίδρασης σε Επιδημικές Κρίσεις (GOARN) του ΠΟΥ.

Ο Κυβερνήτης του Ιλινόι, Τζέι Μπι Πρίτζκερ, υπήρξε καταπέλτης στις δηλώσεις του:

«Αρνούμαι να παραμένω άπραγος την ώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ υπονομεύει την επιστήμη και αποδυναμώνει την ικανότητα του έθνους να εντοπίζει και να αντιμετωπίζει παγκόσμιες υγειονομικές απειλές».

Αντίστοιχα, στην πόλη της Νέας Υόρκης, ο δήμαρχος, Ζοχράν Μαμντάνι, και η επίτροπος υγείας, Μισέλ Μορς, κατέστησαν σαφές ότι «οι μολυσματικές ασθένειες δεν γνωρίζουν σύνορα». Η ένταξη στο GOARN επιτρέπει σε αυτές τις τοπικές κυβερνήσεις να έχουν πρόσβαση σε ένα δίκτυο 360 τεχνικών θεσμών παγκοσμίως, ανταλλάσσοντας κρίσιμα δεδομένα για παθογόνα πριν αυτά εξελιχθούν σε πανδημίες.

Οι κίνδυνοι της απομόνωσης: Μια παγκόσμια υγειονομική τρύπα

Η αποχώρηση των ΗΠΑ —παραδοσιακά του μεγαλύτερου χρηματοδότη και επιστημονικού εταίρου του ΠΟΥ— δημιουργεί ένα επικίνδυνο κενό. Οι κίνδυνοι που ελλοχεύουν για την παγκόσμια υγεία είναι πολυεπίπεδοι:

1.      Τυφλά Σημεία στην Επιτήρηση: Χωρίς τη συμμετοχή των αμερικανικών CDC (Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων) στον κεντρικό μηχανισμό του ΠΟΥ, η παγκόσμια κοινότητα χάνει τα «μάτια» της σε κρίσιμες περιοχές, καθυστερώντας τον εντοπισμό νέων μεταλλάξεων ή ιών.

2.      Κατάρρευση Προγραμμάτων Εμβολιασμού: Οι ΗΠΑ χρηματοδοτούσαν το μεγαλύτερο μέρος των προγραμμάτων κατά της πολιομυελίτιδας και της ελονοσίας στον αναπτυσσόμενο κόσμο. Η διακοπή της ροής κεφαλαίων απειλεί με αναζωπύρωση ασθενειών που θεωρούνταν υπό έλεγχο.

3.      Γεωπολιτική Αστάθεια: Η αποχώρηση των ΗΠΑ αφήνει ελεύθερο το πεδίο για την αύξηση της επιρροής άλλων δυνάμεων (όπως η Κίνα) εντός του Οργανισμού, μετατρέποντας τη δημόσια υγεία σε πεδίο διπλωματικών ανταγωνισμών.

Η απάντηση του ΠΟΥ: «Ο κόσμος χρειάζεται τις ΗΠΑ και οι ΗΠΑ τον κόσμο»

Ο Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ, Δρ. Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, σε πρόσφατες τοποθετήσεις του, αν και αποφεύγει την άμεση πολιτική αντιπαράθεση, έχει τονίσει επανειλημμένα ότι «η παγκόσμια υγειονομική ασφάλεια είναι μια συλλογική ευθύνη».

Στελέχη του Οργανισμού επισημαίνουν ότι η συνεργασία με μεμονωμένες πολιτείες είναι μια «δημιουργική λύση ανάγκης», ωστόσο δεν μπορεί να υποκαταστήσει την πλήρη συμμετοχή ενός κράτους-μέλους, ειδικά όσον αφορά τη χάραξη διεθνών κανονισμών υγείας.

Το πολιτικό διακύβευμα της «δεύτερης θητείας»

Η στάση του Τραμπ βασίζεται στο δόγμα «America First», υποστηρίζοντας ότι ο ΠΟΥ ελέγχεται από την Κίνα και σπαταλά αμερικανικούς πόρους. Ωστόσο, η επιστημονική κοινότητα προειδοποιεί ότι στην υγεία, το «Πρώτα η Αμερική» μεταφράζεται σε «Μόνη η Αμερική» απέναντι σε ιούς που δεν χρειάζονται βίζα για να περάσουν τα σύνορα.

Η κίνηση της Καλιφόρνια, του Ιλινόι και της Νέας Υόρκης αποτελεί μια de facto αμφισβήτηση της προεδρικής εξουσίας σε θέματα ασφάλειας. Αν περισσότερες πολιτείες ακολουθήσουν αυτόν τον δρόμο, ενδέχεται να δούμε τη δημιουργία ενός «παράλληλου συστήματος» διεθνούς συνεργασίας, όπου οι τοπικές κυβέρνησεις θα λειτουργούν ως ανάχωμα στον απομονωτισμό της Ουάσινγκτον.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες προχωρούν επισήμως στην αποχώρησή τους από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), μια κίνηση που προκαλεί έντονες αντιδράσεις στη διεθνή κοινότητα και επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της παγκόσμιας υγειονομικής διακυβέρνησης. Η απόφαση, η οποία ενεργοποιείται σήμερα, Πέμπτη 22 Ιανουαρίου, συνοδεύεται από σοβαρές προειδοποιήσεις για επιπτώσεις τόσο στο αμερικανικό σύστημα υγείας όσο και στην παγκόσμια ετοιμότητα απέναντι σε υγειονομικές κρίσεις.

Παράλληλα, η αποχώρηση εγείρει νομικά ζητήματα στο εσωτερικό των ΗΠΑ, καθώς η αμερικανική νομοθεσία προβλέπει ότι η χώρα οφείλει να εξοφλήσει πλήρως τις οικονομικές της υποχρεώσεις προς τον ΠΟΥ – οι οποίες ανέρχονται σε περίπου 260 εκατ. δολάρια – πριν την οριστική αποδέσμευση.

Το πολιτικό στίγμα της προεδρικής απόφασης

Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ είχε γνωστοποιήσει την πρόθεση αποχώρησης από τον ΠΟΥ από την πρώτη ημέρα της θητείας του το 2025, υπογράφοντας σχετικό εκτελεστικό διάταγμα. Αν και η διαδικασία προβλέπει περίοδο προειδοποίησης ενός έτους, οι εξελίξεις επιταχύνθηκαν, ενώ οι οικονομικές εκκρεμότητες παραμένουν ανοιχτές.

Σύμφωνα με το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, η απόφαση βασίζεται στην εκτίμηση ότι ο ΠΟΥ απέτυχε να διαχειριστεί αποτελεσματικά κρίσιμες υγειονομικές απειλές και να διασφαλίσει έγκαιρη και αξιόπιστη ενημέρωση των κρατών-μελών. Όπως υποστηρίζει η Ουάσινγκτον, το κόστος αυτής της αποτυχίας για τις ΗΠΑ ήταν «τεράστιο», τόσο σε οικονομικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο.

Σε αυτό το πλαίσιο, η αμερικανική κυβέρνηση ανακοίνωσε την αναστολή κάθε μελλοντικής χρηματοδότησης, τεχνικής στήριξης ή παροχής πόρων προς τον ΠΟΥ.

Διεθνείς αντιδράσεις και εκκλήσεις για αναθεώρηση

Η απόφαση έχει προκαλέσει κύμα ανησυχίας στους κόλπους της παγκόσμιας υγειονομικής κοινότητας. Ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ, Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, έχει απευθύνει δημόσια έκκληση προς τις ΗΠΑ να επανεξετάσουν τη στάση τους, τονίζοντας ότι η αποχώρηση δεν πλήττει μόνο τον Οργανισμό αλλά και τη διεθνή σταθερότητα στον τομέα της υγείας.

«Η αποχώρηση των ΗΠΑ από τον ΠΟΥ αποτελεί απώλεια για όλους», σημείωσε, υπογραμμίζοντας τον ρόλο της χώρας ως βασικού πυλώνα της παγκόσμιας συνεργασίας.

Ο ΠΟΥ επιβεβαιώνει ότι οι αμερικανικές εισφορές για τα έτη 2024 και 2025 παραμένουν απλήρωτες, ενώ το ζήτημα αναμένεται να τεθεί επισήμως προς συζήτηση στο Εκτελεστικό Συμβούλιο του Οργανισμού τον Φεβρουάριο.

Νομικές ενστάσεις και πολιτικός ρεαλισμός

Ειδικοί στο διεθνές και αμερικανικό δίκαιο επισημαίνουν ότι η αποχώρηση, χωρίς την εξόφληση των οφειλών, συνιστά παραβίαση της εσωτερικής νομοθεσίας των ΗΠΑ. Ωστόσο, όπως εκτιμούν, είναι αμφίβολο αν η απόφαση θα ανατραπεί ή θα επιφέρει πολιτικό κόστος στην παρούσα συγκυρία.

Την ίδια στιγμή, ο Μπιλ Γκέιτς, επικεφαλής του Ιδρύματος Gates και σημαντικός χρηματοδότης δράσεων παγκόσμιας υγείας, εμφανίζεται απαισιόδοξος για ενδεχόμενη άμεση επιστροφή των ΗΠΑ στον ΠΟΥ, τονίζοντας ωστόσο ότι ο Οργανισμός παραμένει αναντικατάστατος.

Οικονομικός κλυδωνισμός και περικοπές στον ΠΟΥ

Η αποχώρηση των ΗΠΑ έχει ήδη προκαλέσει σοβαρό δημοσιονομικό σοκ στον ΠΟΥ. Η Ουάσινγκτον κάλυπτε διαχρονικά περίπου το 18% της συνολικής χρηματοδότησης του Οργανισμού, γεγονός που καθιστά την απώλειά της ιδιαίτερα επώδυνη.

Ως αποτέλεσμα, ο ΠΟΥ προχωρά σε δραστικές περικοπές: μείωση της ανώτατης διοίκησης, περιορισμό προγραμμάτων και αναδιάρθρωση υπηρεσιών, ενώ έως τα μέσα του έτους αναμένεται να έχει αποχωρήσει περίπου το ένα τέταρτο του προσωπικού.

Παρά τις περικοπές, ο Οργανισμός επισημαίνει ότι μέχρι πρόσφατα υπήρχε συνεργασία και ανταλλαγή δεδομένων με τις αμερικανικές αρχές, χωρίς ωστόσο να είναι σαφές πώς θα εξελιχθεί αυτή η σχέση στο νέο τοπίο.

Ένα ρίσκο για την παγκόσμια υγειονομική ετοιμότητα

Ειδικοί προειδοποιούν ότι η αποδυνάμωση του ΠΟΥ και η απομάκρυνση των ΗΠΑ από τον κεντρικό μηχανισμό συντονισμού της παγκόσμιας υγείας ενδέχεται να αφήσει κενά στην πρόληψη, την έγκαιρη προειδοποίηση και την αντιμετώπιση μελλοντικών υγειονομικών απειλών.

Σε μια εποχή όπου οι πανδημίες, η μικροβιακή αντοχή και οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης στην υγεία απαιτούν συλλογικές απαντήσεις, η αποχώρηση των ΗΠΑ από τον ΠΟΥ δεν αποτελεί απλώς μια πολιτική επιλογή, αλλά μια απόφαση με μακροπρόθεσμο αποτύπωμα στη διεθνή πολιτική υγείας.

Ο κ. Τραμπ υπέγραψε χθες Τετάρτη εκτελεστικό διάταγμα με το οποίο δίνει διαταγή οι ΗΠΑ να αποσυρθούν από 66 διεθνείς οργανισμούς, ανακοίνωσε ο Λευκός Οίκος μέσω X.

Η αμερικανική προεδρία διευκρίνισε πως ανάμεσά τους είναι 31 οργανισμοί που ανήκουν στο σύστημα του ΟΗΕ.

Αφότου επέστρεψε στον Λευκό Οίκο, πριν από σχεδόν έναν χρόνο, ο ρεπουμπλικάνος πρόεδρος εφαρμόζει το όραμά του, που συνοψίζεται στη φράση «πρώτα η Αμερική».

Όπως και κατά την πρώτη του θητεία, αποφάσισε να αποσύρει τις ΗΠΑ, πέρα από τη συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα, από την UNESCO, την εκπαιδευτική, επιστημονική και επιμορφωτική οργάνωση των Ηνωμένων Εθνών, στην οποία είχε επιστρέψει η Ουάσιγκτον επί προεδρίας Τζο Μπάιντεν. Ακόμη, «βρόντηξε την πόρτα» στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.

Η κυβέρνηση Τραμπ μείωσε επίσης δραστικά την αμερικανική βοήθεια στο εξωτερικό, ακρωτηριάζοντας έτσι τους προϋπολογισμούς διάφορων υπηρεσιών του ΟΗΕ, που αναγκάστηκαν κατά συνέπεια να μειώσουν τις δραστηριότητές τους, όπως ιδίως η Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες και το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα.

Και, στο βήμα της Γενικής Συνέλευσης τον Σεπτέμβριο, ο Ντόναλντ Τραμπ εξαπέλυσε ευρεία επίθεση εναντίον του ΟΗΕ.

ΕΕ: Η αποχώρηση των ΗΠΑ από συνθήκη αναφοράς για το κλίμα είναι «λυπηρή»

Η αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών από τη σύμβαση-πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή (UNFCC, CNUCC), μια συνθήκη αναφοράς για το κλίμα, είναι «λυπηρή», αντέδρασε σήμερα ο αρμόδιος για το κλίμα ευρωπαίος επίτροπος Βόπκε Χούκστρα, μετά την απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ.

«Η UNFCC είναι ο πυλώνας της παγκόσμιας δράσης υπέρ του κλίματος. Συνασπίζει χώρες για να στηρίξουν τη δράση για το κλίμα, να μειώσουν τις εκπομπές, να προσαρμοσθούν στην κλιματική αλλαγή και να παρακολουθούν τις προόδους που σημειώνονται. Η απόφαση που ελήφθη από τη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο και δεύτερη χώρα σε εκπόμπές αερίων του θερμοκηπίου παγκοσμίως να αποσυρθεί από αυτή τη σύμβαση είναι λυπηρή και ατυχής», έγραψε ο ευρωπαίος επίτροπος στο δίκτυο LinkedIn.

Η δραστηριότητα της γρίπης ενισχύεται κυρίως από την άνοδο των ιών Α(H3N2). Σε αρκετές χώρες του βόρειου ημισφαιρίου, η έναρξη της εποχικής γρίπης εμφανίστηκε πιο νωρίς από το συνηθισμένο, με κάποιες να καταγράφουν έντονες εξάρσεις, ενώ άλλες παρουσιάζουν πιο σταδιακή αύξηση που δεν έχει φτάσει ακόμα σε επίπεδα επιδημίας.

Την ίδια ώρα, στο νότιο ημισφαίριο η περίοδος της γρίπης κράτησε φέτος περισσότερο από το κανονικό, γεγονός που έχει αυξήσει την ανησυχία των υγειονομικών αρχών παγκοσμίως.

Από τον Αύγουστο του 2025 παρατηρείται διεθνής και ταχύτατη επικράτηση των ιών A(H3N2) του υποκλάδου J.2.4.1 alias K. Σύμφωνα με τον WHO, τα νέα αυτά στελέχη παρουσιάζουν σημαντικές γενετικές μεταβολές που τα διαφοροποιούν από τα υπόλοιπα κυκλοφορούντα, δείχνοντας μια αξιοσημείωτη εξελικτική μετατόπιση—χωρίς όμως ενδείξεις ότι προκαλούν σοβαρότερη νόσηση από τη συνήθη γρίπη.

Οι πρώτες εκτιμήσεις δείχνουν ότι το υπάρχον αντιγριπικό εμβόλιο εξακολουθεί να προστατεύει από τη νοσηλεία παιδιών και ενηλίκων, αν και η αποτελεσματικότητά του απέναντι σε ηπιότερη νόσηση δεν είναι ακόμη ξεκάθαρη.

Τι ζητά ο ΠΟΥ

Ο WHO καλεί τις χώρες να ενισχύσουν την επιτήρηση και την ετοιμότητά τους, παρουσιάζοντας ένα σχέδιο δέκα πυλώνων που περιλαμβάνει:

• συνεχή παρακολούθηση των ιολογικών αλλαγών,
• συστάσεις για τη σύνθεση των εμβολίων,
• τεχνική υποστήριξη προς τα κράτη,
• αναβάθμιση των εργαστηριακών υποδομών,
• ενισχυμένη επιδημιολογική επιτήρηση,
• έλεγχο αντοχής στα αντιιικά,
• αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης των ευάλωτων ομάδων,
• σαφέστερη ενημέρωση του κοινού όσο εξελίσσεται η περίοδος της γρίπης.

Η Επιτροπή αξιολόγησε δύο συστηματικές αναλύσεις που καλύπτουν μελέτες που δημοσιεύθηκαν κατά το διάστημα μεταξύ του 2010 και του Αυγούστου 2025.

Στις αναλύσεις εξετάσθηκαν τα εμβόλια γενικώς και ειδικότερα τα εμβόλια που περιέχουν θειομερσάλη, ένα συντηρητικό με βάση τον υδράργυρο για το οποίο υπήρχε φημολογία ότι συμβάλλει στην εμφάνιση του αυτισμού. Ο ισχυρισμός καταρρίφθηκε από επιστημονικές μελέτες.

«Μία αιτιώδης σχέση ανάμεσα στα εμβόλια και τις συνέπειες στην υγεία εξετάζεται μόνο όταν πολλές υψηλής ποιότητας μελέτες δείχνουν συστηματικά στατιστική συσχέτιση», διευκρινίζει η επιτροπή.

Είκοσι από 31 μελέτες βρήκαν ότι δεν υπάρχουν στοιχεία για τη σύνδεση ανάμεσα στα εμβόλια και τον αυτισμό, τονίζει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας.

Ενδεκα μελέτες που υποδείκνυαν έναν πιθανό σύνδεσμο κρίθηκαν ότι έχουν σημαντικά ελαττώματα και υψηλό κίνδυνο μεροληψίας, εξηγεί η επιτροπή του ΠΟΥ.

Τον περασμένο μήνα ο υπουργός Υγείας της κυβέρνησης Τραμπ, ο Ρόμπερτ Κένεντι, περιώνυμος αντιεμβολιαστής και οπαδός των θεωριών συνωμοσίας και των προκαταλήψεων που κυκλοφορούν χύδην στα κοινωνικά δίκτυα, δήλωσε σε συνέντευξή του στους New York Times ότι έδωσε προσωπικά εντολή στο Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Ασθενειών των ΗΠΑ (CDC) να αλλάξει την θέση του ότι τα εμβόλια δεν προκαλούν αυτισμό.

«Η βία κατά γυναικών παραμένει μια από τις πιο επίμονες κρίσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στον κόσμο, με πολύ μικρή πρόοδο να έχει σημειωθεί σε δύο δεκαετίες», ανακοίνωσε ο ΠΟΥ.

«Σχεδόν μία στις τρεις γυναίκες – περίπου 840 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως – κατά τη διάρκεια της ζωής τους έχουν βιώσει σωματική ή σεξουαλική βία από τον σύντροφό τους ή από τρίτο πρόσωπο», προσθέτει η ανακοίνωση.

Σύμφωνα με την έκθεση του Οργανισμού, μόνο τους τελευταίους 12 μήνες, «316 εκατομμύρια γυναίκες – ή το 11% των γυναικών ηλικίας 15 ετών και άνω- έχουν βιώσει βία από τον σύντροφό τους».

Και η πρόοδος στη μείωση των περιστατικών ενδοοικογενειακής βίας είναι «οδυνηρά αργή», με ετήσια μείωση μόνο 0,2% τα τελευταία 20 χρόνια, υπογραμμίζεται στην έκθεση.

«Ωστόσο, πρέπει επίσης να λάβουμε υπόψη ότι η αυξημένη ευαισθητοποίηση πιθανότατα θα οδηγήσει σε περισσότερες αναφορές περιστατικών βίας. Είναι επομένως πιθανό αυτά τα στοιχεία για τη βία να μην μεταβληθούν για κάποιο χρονικό διάστημα, έως ότου όλο και περισσότερες γυναίκες να τα αναγνωρίσουν, να κατονομάσουν και να τα αναφέρουν», τόνισε σε μμε η ΛινΜαρί Σαντίνχα, αρμόδια του ΠΟΥ στον τομέα της καταγραφής περιστατικών βίας κατά γυναικών

Για πρώτη φορά, η έκθεση περιλαμβάνει -εκτός από την ενδοοικογενειακή βία κάθε είδους– εκτιμήσεις για τη σεξουαλική βία που διαπράττεται από κάποιον άλλο εκτός από τον σύντροφο της γυναίκας, αποκαλύπτοντας ότι 263 εκατομμύρια γυναίκες έχουν βιώσει σεξουαλική βία από τρίτο πρόσωπο από την ηλικία των 15 ετών. Ειδικοί πιστεύουν ότι αυτός ο αριθμός εξακολουθεί να «υποεκτιμημένος» καθώς τα περιστατικά βίας δεν δηλώνονται σε μεγάλο βαθμό λόγω του «στίγματος και του φόβου».

«Καμία κοινωνία δεν μπορεί να ισχυρίζεται ότι είναι δίκαιη, ασφαλής ή υγιής όταν το ήμισυ του πληθυσμού της ζει μέσα στο φόβο. Το να τεθεί τέλος στη βία αυτή δεν είναι απλώς θέμα πολιτικής. Είναι θέμα αξιοπρέπειας, ισότητας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων», δήλωσε ο Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, γενικός διευθυντής του ΠΟΥ, σύμφωνα με την ανακοίνωση.

«Ανησυχητική» εικόνα

Αυτή η νέα έκθεση, που δημοσιεύτηκε ενόψει της Παγκόσμιας Ημέρας για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών και των Κοριτσιών στις 25 Νοεμβρίου, καλύπτει δεδομένα που συλλέχθηκαν μεταξύ 2000 και 2023 σε 168 χώρες και αποκαλύπτει, σύμφωνα με τον ΠΟΥ, «την ανησυχητική εικόνα μιας κρίσης που παραβλέπεται βαθιά και μιας κραυγαλέα υποχρηματοδοτούμενης αντιμετώπισης».

Η έκθεση προειδοποιεί για την κατάρρευση της χρηματοδότησης που διατίθεται σε αυτές τις πρωτοβουλίες, «τη στιγμή ακριβώς που οι ανθρωπιστικές κρίσεις, οι τεχνολογικές αλλαγές και οι αυξανόμενες κοινωνικοοικονομικές ανισότητες επιδεινώνουν τους κινδύνους για εκατομμύρια γυναίκες και κορίτσια». Για παράδειγμα, το 2022, μόνο το 0,2% της παγκόσμιας αναπτυξιακής βοήθειας διατέθηκε σε προγράμματα που επικεντρώνονται στην πρόληψη της βίας κατά των γυναικών, και αυτή η χρηματοδότηση προβλέπεται να μειωθεί περαιτέρω έως το 2025, σύμφωνα με τον ΠΟΥ.

Η έκθεση τονίζει επίσης ότι η βία κατά των γυναικών ξεκινά νωρίς και ότι οι κίνδυνοι συνεχίζουν να υφίστανται σε όλη τη ζωή τους.

Για παράδειγμα, μόνο τους τελευταίους 12 μήνες, 12,5 εκατομμύρια έφηβες ηλικίας 15 έως 19 ετών, ή το 16%, βίωσαν σωματική ή/και σεξουαλική βία από τον σύντροφό τους.

Και ενώ η βία υπάρχει παντού, οι γυναίκες που ζουν στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες, στις ζώνες συγκρούσεων και στις περιοχές που είναι ευάλωτες στην κλιματική αλλαγή επηρεάζονται δυσανάλογα.

«Για παράδειγμα, η συχνότητα των περιστατικών βίας στην περιοχή της Ωκεανίας, στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες και στα μικρά νησιωτικά αναπτυσσόμενα κράτη, εκτιμάται ότι είναι πολύ πάνω από τον παγκόσμιο μέσο όρο», σημείωσε η Αβνι Αμίν, επικεφαλής του τμήματος Δικαιωμάτων και Ισότητας στον ΠΟΥ, μιλώντας στον Τύπο.

Η Ωκεανία (εκτός Αυστραλίας και Νέας Ζηλανδίας) κατέγραψε ποσοστό 38% της συχνότητας περιστατικών ενδοοικογενειακής βίας κατά το περασμένο έτος, ποσοστό υπερτριπλάσιο του παγκόσμιου μέσου όρου του 11% και σημαντικά υψηλότερο από τα αντίστοιχα στη Νότια Ασία (19%) ή την υποσαχάρια Αφρική (17%).

Η Λατινική Αμερική και η Καραϊβική (7%) και η Ευρώπη και η Βόρεια Αμερική (5%) έχουν τα χαμηλότερα επίπεδα συχνότητας περιστατικών ενδοοικογενειακής βίας.

Η έκθεση προσφέρει, για πρώτη φορά, λεπτομερή στοιχεία και δεδομένα σχετικά με την ψυχική υγεία παιδιών και νέων σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του ΠΟΥ. Επισημαίνει τόσο τις αυξανόμενες ανάγκες όσο και τα κρίσιμα κενά που υπάρχουν στην ποιότητα και στην προσβασιμότητα των υπηρεσιών ψυχικής υγείας.

Οι προκλήσεις ψυχικής υγείας αυξάνονται

Σύμφωνα με την έκθεση, ένα στα επτά παιδιά και εφήβους στην ευρωπαϊκή περιφέρεια του ΠΟΥ ζει με κάποια ψυχική διαταραχή. Τα κορίτσια επηρεάζονται δυσανάλογα, καθώς μία στις τέσσερις έφηβες ηλικίας 15-19 ετών αντιμετωπίζει κάποια ψυχική διαταραχή. Η αυτοκτονία παραμένει η κύρια αιτία θανάτου μεταξύ των νέων ηλικίας 15-29 ετών.

Η εμφάνιση ψυχικών διαταραχών έχει αυξηθεί κατά ένα τρίτο τα τελευταία 15 χρόνια, ενώ οι παρεχόμενες υπηρεσίες δεν συμβαδίζουν με τις αυξανόμενες ανάγκες.

Στην ευρωπαϊκή περιφέρεια του ΠΟΥ:

• 1 στις 4 χώρες δεν διαθέτει κοινοτικές υπηρεσίες ψυχικής υγείας για παιδιά, εφήβους και νέους.
• 1 στις 5 χώρες δεν διαθέτει ειδικά διαμορφωμένη πολιτική για την ψυχική υγεία αυτών των ομάδων.
• Η ποιότητα της φροντίδας παρουσιάζει μεγάλες διακυμάνσεις στην Περιφέρεια.
• Στις χώρες της Περιφέρειας αντιστοιχεί ένας ψυχίατρος ανά 76.000 παιδιά και εφήβους.

Έκκληση για δράση και βελτίωση της ποιότητας της φροντίδας

Η έκθεση καλεί σε άμεση και συντονισμένη δράση για την κάλυψη των υφιστάμενων κενών και τη διασφάλιση πρόσβασης όλων των παιδιών και νέων σε ποιοτική, εξατομικευμένη φροντίδα ψυχικής υγείας.

Η έκθεση ορίζει εννέα βασικές δράσεις για την επίτευξη προόδου:

1. Ανάπτυξη και συντονισμός εθνικών σχεδίων δράσης, καθώς και νομοθετικών ρυθμίσεων.

2. Ενσωμάτωση κινήτρων και χρηματοδοτήσεων για τη βελτίωση της ποιότητας.

3. Καθορισμός προτύπων ποιότητας, πρωτοκόλλων και κλινικών κατευθυντήριων γραμμών.

4. Υιοθέτηση κουλτούρας συνεχούς βελτίωσης της ποιότητας της φροντίδας σε όλα τα συστήματα παροχής υπηρεσιών υγείας.

5. Επανασχεδιασμός των μοντέλων παροχής υπηρεσιών με βάση τις ανάγκες των παιδιών, των νέων και των φροντιστών.

6. Προώθηση της ενεργούς συμμετοχής και της ενδυνάμωσης των παιδιών, των νέων, των οικογενειών και των κοινοτήτων.

7. Επένδυση σε ανθρώπινο δυναμικό που ανταποκρίνεται στις ανάγκες του πληθυσμού.

8. Μέτρηση των αποτελεσμάτων που έχουν σημασία για τα παιδιά και τις οικογένειές τους.

9. Ενίσχυση της έρευνας και της ανταλλαγής εμπειριών γύρω από αποδεδειγμένα αποτελεσματικές μεθόδους.

«Η έκθεση αυτή αποτελεί ένα ηχηρό κάλεσμα για δράση στην ευρωπαϊκή περιφέρεια του ΠΟΥ. Κάθε παιδί και νέος έχει δικαίωμα σε υποστηρικτικές υπηρεσίες ψυχικής υγείας και σε ποιοτική φροντίδα. Ενεργώντας τώρα, οι χώρες μπορούν να οικοδομήσουν ανθεκτικά συστήματα που θα βοηθήσουν τις επόμενες γενιές να ευημερήσουν», δήλωσε ο Δρ João Breda, επικεφαλής του Γραφείου του ΠΟΥ για την Ποιότητα της Φροντίδας και την Ασφάλεια των Ασθενών στην Αθήνα, ειδικός απεσταλμένος και επικεφαλής του Γραφείου του ΠΟΥ στην Ελλάδα.

«Για πρώτη φορά, ο ΠΟΥ/Ευρώπης συγκεντρώνει αναλυτικά και εμπεριστατωμένα δεδομένα για την ψυχική υγεία παιδιών και νέων σε μία ενιαία έκθεση. Οι ερευνητές, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής και οι επαγγελματίες υγείας μπορούν να αξιοποιήσουν αυτά τα στοιχεία για τον σχεδιασμό υπηρεσιών, τη διαμόρφωση πολιτικών και την παρακολούθηση και αξιολόγηση των παρεμβάσεων. Η έκθεση αυτή αποτελεί ορόσημο – στρέφει την προσοχή σε μια κρίσιμη προτεραιότητα που θα καθορίσει το μέλλον της περιφέρειάς μας», υπογράμμισε η Δρ Ledia Lazëri, περιφερειακή σύμβουλος για την Ψυχική Υγεία, ΠΟΥ/Ευρώπης.

Η έκθεση αυτή εντάσσεται στο ευρύτερο έργο του ΠΟΥ/Ευρώπης για τη μεταρρύθμιση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας και τη διασφάλιση ισότιμης και υψηλής ποιότητας φροντίδας για όλους.