Ειδικότερα, σύμφωνα με την προκαταρκτική εκτίμηση της ευρωπαϊκής στατιστικής υπηρεσίας, ο δείκτης τιμών καταναλωτή (ΔΤΚ) στην Ελλάδα έτρεξε τον περασμένο μήνα με ετήσιο ρυθμό 3% μετά το 2,9% του Ιανουαρίου.

Σημειώνεται ότι την τελευταία φορά που ο πληθωρισμός στην Ελλάδα είχε δείξει κάμψη ήταν τον Σεπτέμβριο (1,8%) και έκτοτε ο δείκτης κινείται σταθερά υψηλότερα (σταθερός στο 2,9% τον Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο).

Η μηνιαία σύγκριση, ωστόσο, έδειξε περιορισμένο ρυθμό αύξησης του ΔΤΚ κατά 0,2%.

Στο σύνολο της ευρωζώνης, ο ΔΤΡ επιτάχυνε στο 1,9% ετησίως από το 1,7% του Ιανουαρίου, ενώ οι αναλυτές περίμεναν να διατηρηθεί στα ίδια επίπεδα, αλλά παραμένοντας χαμηλότερα του στόχου περί του 2% που έχει θέσει η ΕΚΤ.

Στο δομικό του επίπεδο, δηλαδή χωρίς τις ευμετάβλητες τιμές των τροφίμων και της ενέργειας, ο δείκτης έτρεξε με ρυθμό 2,4% ετησίως από το 2,2% του Ιανουαρίου.

Στην ευρωζώνη, αντίθετα, η τελική εκτίμηση για τον πληθωρισμό επιβεβαίωσε την υποχώρηση στο 1,7% από 2% τον Δεκέμβριο, με αποτέλεσμα η απόσταση της Ελλάδας από τον μέσο όρο του ευρώ να παραμένει αισθητή.

Η τελική αποτύπωση για την ελληνική οικονομία έδειξε επίσης μηνιαία πτώση τιμών 0,7% τον Ιανουάριο, έναντι μείωσης 0,8% στην αρχική ένδειξη.

Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο ετήσιος πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 2% τον Ιανουάριο, από 2,3% τον Δεκέμβριο. Η σύγκριση με πέρυσι δείχνει συνέχιση της αποκλιμάκωσης, καθώς τον Ιανουάριο του 2025 ο αντίστοιχος δείκτης ήταν 2,5% στην ευρωζώνη και 2,8% στην ΕΕ.

Η εικόνα ανά χώρα παραμένει ανομοιόμορφη. Στα χαμηλότερα επίπεδα βρέθηκαν η Γαλλία με 0,4% και η Δανία με 0,6%, ενώ Φινλανδία και Ιταλία κατέγραψαν 1%. Στον αντίποδα, οι υψηλότεροι ρυθμοί σημειώθηκαν στη Ρουμανία με 8,5%, στη Σλοβακία με 4,3% και στην Εσθονία με 3,8%. Παράλληλα, σε σύγκριση με τον Δεκέμβριο, ο ετήσιος πληθωρισμός μειώθηκε σε 23 κράτη – μέλη, έμεινε αμετάβλητος σε ένα και αυξήθηκε σε τρία.

Για την ευρωζώνη, η μεγαλύτερη επιβάρυνση στον γενικό δείκτη συνεχίζει να προέρχεται από τις υπηρεσίες, ενώ η ενέργεια είχε αρνητική συμβολή, στοιχείο που βοήθησε στην περαιτέρω πτώση του συνολικού πληθωρισμού. 

Σύμφωνα με την προκαταρκτική μέτρηση της Eurostat, ο ΔΤΚ στην Ελλάδα έτρεξε τον περασμένο μήνα με ετήσιο ρυθμό 2,8% υποχωρώντας οριακά μόνο από το από το 2,9% του Δεκεμβρίου (2,8% τον Νοέμβριο).

Στη σύγκριση Ιανουρίου – Δεκεμβρίου ωστόσο, οι τιμές στην Ελλάδα παρουσιάζουν μείωση με ρυθμό 0,8%. 

Στο σύνολο της ευρωζώνης, ο δείκτης διαμορφώθηκε στο 1,7% ετησίως από το 1,9% της περασμένης μέτρησης, επιβεβαιώνοντας τη μέση πρόβλεψη των αναλυτών. Σημειώνεται ότι ο στόχος της ΕΚΤ είναι για ένα μέσο ρυθμό πληθωρισμού πέριξ του 2% ετησίως.

Στο λεγόμενο δομικό επίπεδο του δείκτη, δηλαδή χωρίς την επίδραση των ευμετάβλητων κλάδων της ενέργειας και των τροφίμων, ο ΔΤΚ στην ευρωζώνη διατηρήθηκε στο 2,3% ετησίως, επιβεβαιώνοντας επίσης τη μέση εκτίμηση της αγοράς.

Στη μηναία σύγκριση,  ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη παρουσίασε μείωση κατά 0,5% στο γενικό του επίπεδο και κατά 0,7% στο δομικό.

Στις βασικές συνιστώσες του ΔΤΚ στο γενικό του επίπεδο στη ευρωζώνη, οι υπηρεσίες αναμένεται να έχουν τον υψηλότερο ετήσιο ρυθμό τον Ιανουάριο με 3,2% (από 3,4% τον Δεκέμβριο), ακολουθούμενες από την κατηγορία τρόφιμα, αλκοολούχα, καπνικά στο 2,7%, (από 2,5% τον Δεκέμβριο), τα μη ενεργειακά βιομηχανικά αγαθά στο 0,4% (από 0,3% τον Δεκέμβριο), ενώ οι τιμές της ενέργειας αναμένεται να έχουν μειωθεί έντονα κατά -4,1% (από το -1,9% τον Δεκέμβριο).

Στις κατά τόπους μετρήσεις της Eurostat, ο υψηλότερος ετήσιος ρυθμός πληθωρισμού τον Ιανουάριο παρατηρήθηκε στη Σλοβακία με 4,2% ετησίως, με την Κροατία στο 3,6% και τρίτη υψηλότερη μέτρηση το 2,8% στην Ελλάδα.

Στον αντίποδα, η χαμηλότερη ετήσια μέτρηση ήταν στην Γαλλία με μόλις 0,4%, ακολοθούμενη από τις Ιταλία και Φινλανδία με 1% και στις δύο.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τα τελικά στοιχεία της ευρωπαϊκής στατιστικής υπηρεσίας, ο δείκτης τιμών καταναλωτή (ΔΤΚ) στην Ευρωζώνη διαμορφώθηκε σε ρυθμό 1,9% ετησίως τον περασμένο μήνα, επιβραδύνοντας από το 2,1% του Νοεμβρίου και λίγο χαμηλότερα από το 2% της προκαταρκτικής εκτίμησης.

Στην Ελλάδα διατηρηθηκε ο ετήσιος ρυθμός 2,9% που είχε αναφερθεί προκαταρκτικά.

Στις επιμέρους συνιστώσες του ΔΤΚ στην ευρωζώνη, η μεγαλύτερη συμβολή στον ετήσιο ρυθμό πληθωρισμού προήλθε από τις υπηρεσίες (+1,54 ποσοστιαίες μονάδες, π.μ.), ακολουθούμενες από την κατηγορία τρόφιμα, αλκοόλ και καπνικά (+0,49 π.μ.) και τα μη ενεργειακά βιομηχανικά αγαθά (+0,09 π.μ.) ενώ η ενέργεια λειτούργησε αποπληθωριστικά (-0,18 π.μ.).

Αμετάβλητη στο 2,3% ετησίως διατηρήθηκε η μέτρηση της Eurostat για τον λεγόμενο δομικό πληθωρισμό, το πιο στενό μέτρο του δείκτη που δεν προσμετρά τις ευμετάβλητες τιμές της ενέργειας και των τροφίμων και ως εκ τούτου θεωρείται πιο κατατοπιστικό για τις πληθωριστικές τάσεις.

Στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ο ΔΤΚ έτρεξε με ρυθμό 2,3% ετησίως τον Δεκέμβριο, ελαφρώς χαμηλότερα από το 2,4% ένα μήνα νωρίτερα.

Στις κατά τόπους μετρήσεις, τα χαμηλότερα ετήσια ποσοστά ετήσιου πληθωρισμού καταγράφηκαν στην Κύπρο με μόλις 0,1%, τη Γαλλία με 0,7% και την Ιταλία με 1,2%.

Αντίθετα, τα υψηλότερα ετήσια ποσοστά καταγράφηκαν στη Ρουμανία με 8,6%, τη Σλοβακία με 4,1% και την Εσθονία με 4%.

Σε σύγκριση με τον Νοέμβριο του 2025, ο ετήσιος πληθωρισμός μειώθηκε σε 18 κράτη – μέλη, παρέμεινε σταθερός σε 3 και αυξήθηκε σε 6.

Ο γενικός δείκτης τιμών τροφίμων διαμορφώθηκε στο 2,9% σε μέσα επίπεδα το 11μηνο Ιανουαρίου-Νοεμβρίου του 2025, υψηλότερα από τον μακροχρόνιο μέσο όρο πριν από την πανδημία (2,2%), με αιχμή τις αυξήσεις στο κρέας, τον καφέ, το τσάι, το κακάο, τη σοκολάτα και τα γλυκά. Οι μεγάλες ανατιμήσεις στα προϊόντα αυτά εξηγούν πάνω από το 50% της αύξησης του ετήσιου πληθωρισμού τροφίμων, παρά το ότι ο συντελεστής στάθμισής τους στον σχετικό δείκτη είμαι χαμηλότερος από 25%. Σε αντίθεση με τα προϊόντα αυτά, οι αυξήσεις στα υπόλοιπα τρόφιμα έχουν σε γενικές γραμμές ομαλοποιηθεί μετά την εκτίναξη τη διετία 2022-2023, με αποκορύφωμα τον Μάρτιο του 2023 που ο γενικός δείκτης τροφίμων εκτινάχθηκε 15,5% σε ετήσια βάση.

Οι αυξήσεις στις διεθνείς τιμές των τροφίμων είχαν ξεκινήσει από την περίοδο της πανδημίας, εξ αιτίας ακραίων καιρικών φαινομένων που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή, ενώ εντάθηκαν μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Τότε οι αυξήσεις αφορούσαν περισσότερο στο σιτάρι και τα δημητριακά, τη ζάχαρη, τα αυγά και γαλακτοκομικά προϊόντα. Στη συνέχεια είχαμε την αύξηση στις διεθνείς τιμές του ελαιόλαδου, λόγω της μειωμένης παραγωγής των μεσογειακών χωρών που είναι οι κύριοι παραγωγοί , ενώ την τελευταία διετία είναι το κρέας, η σοκολάτα, το κακάο και ο καφές που επιβαρύνουν ιδιαίτερα τους καταναλωτές.

Οι διεθνείς τιμές του καφέ είχαν υπερδιπλασιαστεί στις αρχές του 2025 σε σχέση με τις αρχές του 2024. Στη συνέχεια, σύμφωνα με το Trading Economics, υποχώρησαν κατά 28% από τον Φεβρουάριο έως τον Ιούλιο του 2025, για να αυξηθούν ξανά περίπου 40% έως τον Νοέμβριο και να μειωθούν στη συνέχεια. Η μελέτη της ΕΚΤ σημειώνει ότι οι μεταβολές στις διεθνείς τιμές των τροφίμων περνούν με χρονική καθυστέρηση στις τιμές καταναλωτή, όπως είχε υπογραμμίσει και παλαιότερη έρευνα του ΔΝΤ, γεγονός που σημαίνει ότι και οι μειώσεις στις διεθνείς τιμές εμφανίζονται μετά από κάποιο χρονικά διάστημα στις τιμές που πληρώνουν οι καταναλωτές.

Η εκτίναξη της διεθνούς τιμής της σοκολάτας είχε ξεκινήσει από δεύτερο εξάμηνο του 2023 και κορυφώθηκε τον Απρίλιο του 2024, ενώ στη συνέχεια υποχώρησε αλλά κινείται σε υψηλά επίπεδα, σύμφωνα με το Trading Economics.

Οι αυξήσεις στο κρέας αφορούν βασικά το μοσχάρι, με τις τιμές παραγωγού στην Ευρώπη να αυξάνονται κατά μέσο όρο κατά 28% στα τέλη του περασμένου Νοεμβρίου σε ετήσια βάση, σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Μετά τη σταθεροποίησή τους τον Οκτώβριο, οι τιμές επανήλθαν στην ανοδική τάση τους σε ιστορικά υψηλά επίπεδα «λόγω της διαρθρωτικά περιορισμένης διαθεσιμότητας ζώων και της ισχυρής παγκόσμιας ζήτησης». Στο πρώτο 9μηνο του 2025, η παραγωγή στην ΕΕ μειώθηκε κατά 3,7% σε ετήσια βάση, με σημαντική υποχώρηση σε χώρες που είναι μεγάλοι παραγωγοί, όπως τη Γερμανία (-6,8%), τη Γαλλία και την Ισπανία (-2,8% και οι δύο). Η μείωση της παραγωγής είχε ως αποτέλεσμα τη μεγάλη αύξηση των εισαγωγών βόειου κρέατος κατά 14,2% (στο πρώτο 8μηνο του 2025).

Την αύξηση των διεθνών τιμών στο βόειο κρέας καταγράφει και ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO), ο οποίος σημειώνει ότι ο δείκτης τιμών κρέατος αυξήθηκε κατά 5,1% το 2025. Ωστόσο, αναφέρει ότι οι τιμές του βόειου και του πρόβειου κρέατος αυξήθηκαν απότομα σε ετήσια βάση, λόγω ισχυρής ζήτησης για εισαγωγές και περιορισμένης διαθεσιμότητας εξαγωγών. Αντίθετα, οι τιμές για το χοιρινό κρέας μειώθηκαν, καθώς εξασθένησε η παγκόσμια ζήτηση για εισαγωγές, ενώ οι τιμές για το κοτόπουλο μειώθηκαν λίγο λόγω μεγάλης προσφοράς.

Η ανάλυση του πληθωρισμού στα τρόφιμα με βάση μοντέλο που χρησιμοποίησαν οι αναλυτές της ΕΚΤ έδειξε ότι στις αυξήσεις των τιμών συμβάλει και η αύξηση των μισθών στον τομέα λιανικών πωλήσεων. Τα τελευταία στοιχεία για τις αμοιβές ανά εργαζόμενο σε διάφορους κλάδους της οικονομίας έδειξαν ότι οι αυξήσεις μισθών στο εμπόριο, τις μεταφορές και τα καταλύματα παρέμειναν υψηλές το 2025 σε σχέση με τα προ πανδημίας επίπεδα.

Η ΕΚΤ αναμένει, πάντως, ότι ο πληθωρισμός τροφίμων θα μειωθεί σημαντικά το 2026, υποχωρώντας κοντά στο 2% στα τέλη του έτους, καθώς θα εξασθενήσει ο αντίκτυπος από προηγούμενες αυξήσεις στις διεθνείς τιμές τους έως το καλοκαίρι.

Στην Ευρωζώνη, σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία της Eurostat για τον περασμένο μήνα, ο δείκτης τιμών καταναλωτή εκτιμάται ότι διαμορφώθηκε στο 2%, παραμένοντας δηλαδή κοντά στον στόχο της ΕΚΤ. Πρόκειται για μικρή αποκλιμάκωση από το 2,1% του Δεκεμβρίου.

Σε ό,τι αφορά τους επιμέρους τομείς στο μπλοκ του ευρώ, οι υπηρεσίες συνέβαλαν περισσότερο στον τελικό ρυθμό πληθωρισμού με 3,4% τον Δεκέμβριο από 3,5% τον Νοέμβριο. Μικρότερη συνεισφορά είχε η κατηγορία των τροφίμων, του αλκοόλ και του καπνού (2,6% από 2,4% τον Νοέμβριο). Ακολουθούν τα μη ενεργειακά βιομηχανικά αγαθά (0,4% από 0,5% τον προηγούμενο μήνα). Τέλος, ο κλάδος της ενέργειας συνέχισε να κινείται σε αρνητικά επίπεδα, εμφανίζοντας πληθωρισμό -1,9% τον Δεκέμβριο έναντι 0,5% τον Νοέμβριο.

Μάλιστα, ο δομικός πληθωρισμός, ο δείκτης δηλαδή που εξαιρεί τις ευμετάβλητες τιμές της ενέργειας, των τροφίμων, του αλκοόλ και του καπνού και τον οποίο παρακολουθεί στενά η ΕΚΤ, εκτιμάται ότι μειώθηκε στο 2,3%, μετά από τρεις μήνες που είχε παραμείνει σταθερός στο 2,4%.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η ΕΚΤ στην τελευταία συνεδρίαση του Δεκεμβρίου, διατήρησε αμετάβλητα τα επιτόκια για τέταρτη φορά, ενώ αναθεώρησε ανοδικά τις προβλέψεις για την ανάπτυξη. Η πρόεδρος της ΕΚΤ, Christine Lagarde, στην καθιερωμένη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε της απόφασης, παρουσίασε μια πιο βελτιωμένη οπτική της οικονομίας της Ευρωζώνης σε όλες τις πτυχές της, ενώ χαρακτήρισε ευχάριστες εκπλήξεις τόσο την αντοχή στους κραδασμούς με επίκεντρο το διεθνές εμπόριο, όσο και την αύξηση των επενδύσεων στον ιδιωτικό τομέα την οποία απέδωσε στην τεχνητή νοημοσύνη.

Εξετάζοντας δεδομένα από 169 χώρες για την περίοδο μεταξύ 1990 και 2020, οι μελετητές της BIS σημειώνουν ότι η ανεξέλεγκτη λειψυδρία μπορεί να προκαλέσει αύξηση του κόστους ζωής, μείωση του ρυθμού ανάπτυξης και επιβράδυνση των επενδύσεων, πέραν των σοβαρών επιπτώσεων που έχει στην καθημερινή ζωή.

Η μεγαλύτερη αρνητική επίδραση είναι στον πληθωρισμό, καθώς για κάθε βαθμό μείωσης του διαθέσιμου γλυκού νερού οι τιμές αγαθών και υπηρεσιών εκτιμάται πως αυξάνονται κατά 2,1% έως 2,2%, δίχως να μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο ακόμα μεγαλύτερων ανατιμήσεων.

Αντίστοιχα, για την απώλεια κάθε μονάδας γλυκού νερού υπολογίζεται πως οι επενδύσεις μειώνονται κατά σχεδόν 0,3%, ενώ το ΑΕΠ υποχωρεί κατά περίπου 0,1%.

Μάλιστα, η επίδραση της λειψυδρίας δεν είναι μόνο τοπική, καθώς αν πληγεί μία πολυπληθής περιφέρεια όπως η Αττική μπορεί να επιβαρυνθούν οι πόροι ή να συρρικνωθεί η οικονομική δραστηριότητα κι άλλων περιοχών, επιτείνοντας το πρόβλημα.

Η οικονομική διάσταση έρχεται να προστεθεί σε μία ούτως ή άλλως σκληρή πραγματικότητα για την πρωτεύουσα, η οποία τα τελευταία χρόνια έχει δει τα αποθέματα των κύριων ταμιευτήρων υδροδότησης να χάνουν μεγάλο μέρος των αποθεμάτων τους, ενώ η ζήτηση παραμένει αμείωτη και η κλιματική αλλαγή δυσκολεύει τη φυσική αναπλήρωση των χαμένων υδάτων.

Προσπάθειες αντιμετώπισης του προβλήματος

Με το λεκανοπέδιο να βρίσκεται ενώπιον δύσκολων ημερών ως προς την εξοικονόμηση του νερού, η ΕΥΔΑΠ και η κυβέρνηση υλοποιούν πρόγραμμα έργων ύψους 2,5 δισεκατομμυρίων ευρώ σε βάθος δεκαετίας, με παρεμβάσεις τόσο στην ύδρευση όσο και στην αποχέτευση, ώστε αφενός να μειωθούν οι απώλειες από διαρροές και αφετέρου να διασφαλιστεί η επαναχρησιμοποίηση νερού από μη οικιακούς καταναλωτές.

Υπό αυτό το πρίσμα, η διαχείριση της λειψυδρίας, ώστε να αμβλυνθούν οι οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες, αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία.

Σε περσινή έκθεσή του για την επάρκεια νερού στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (ΕΕΑ) σημειώνει ότι πέραν της ορθολογικής χρήσης, της επαναχρησιμοποίησης και της αντιμετώπισης διαρροών στα δίκτυα, η αναθεώρηση της τιμολόγησης «μπορεί να ενισχύσει την εφαρμογή» των υπόλοιπων μέτρων, καθώς ουσιαστικά λειτουργεί ως «σινιάλο» για τη συγκράτηση ή τον περιορισμό της κατανάλωσης, τόσο από πολίτες όσο και από τη βιομηχανία ή τον πρωτογενή τομέα.

Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία της Eurostat, ο πληθωρισμός στη χώρα υπολογίστηκε στο 2,9% για τον ίδιο μήνα.

Η αύξηση του Γενικού Δείκτη Τιμών Καταναλωτή κατά 2,4% τον Νοέμβριο 2025 προήλθε κυρίως από τις μεταβολές στις ακόλουθες ομάδες αγαθών και υπηρεσιών:

1. Από τις αυξήσεις των δεικτών κατά:

• 2,7% στην ομάδα Διατροφή και μη αλκοολούχα ποτά, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: ψωμί και δημητριακά, κρέατα (γενικά), νωπά ψάρια, γαλακτοκομικά και αυγά, φρούτα (γενικά), σοκολάτες-προϊόντα σοκολάτας, προϊόντα ζαχαροπλαστικής, καφέ. Μέρος της αύξησης αυτής αντισταθμίστηκε από τη μείωση κυρίως των τιμών σε: ελαιόλαδο, λαχανικά (γενικά), σάλτσες-καρυκεύματα.

• 1,7% στην ομάδα Αλκοολούχα ποτά και καπνός, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: αλκοολούχα ποτά (μη σερβιριζόμενα), τσιγάρα.

• 1,3% στην ομάδα Ένδυση και υπόδηση, λόγω αύξησης των τιμών στα είδη ένδυσης και υπόδησης.

• 3,7% στην ομάδα Στέγαση, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: ενοίκια κατοικιών, επισκευή και συντήρηση κατοικίας, υπηρεσίες που σχετίζονται με το σπίτι, ηλεκτρισμό. Μέρος της αύξησης αυτής αντισταθμίστηκε από τη μείωση κυρίως των τιμών σε: φυσικό αέριο, πετρέλαιο θέρμανσης.

• 0,5% στην ομάδα Διαρκή αγαθά-Είδη νοικοκυριού και υπηρεσίες, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: είδη άμεσης κατανάλωσης νοικοκυριού, οικιακές υπηρεσίες. Μέρος της αύξησης αυτής αντισταθμίστηκε από τη μείωση κυρίως των τιμών στις οικιακές συσκευές και επισκευές.

• 0,6% στην ομάδα Υγεία, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: ιατρικές-οδοντιατρικές και παραϊατρικές υπηρεσίες, νοσοκομειακή περίθαλψη. Μέρος της αύξησης αυτής αντισταθμίστηκε από τη μείωση κυρίως των τιμών στα φαρμακευτικά προϊόντα.

• 0,7% στην ομάδα Μεταφορές, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: καινούργια αυτοκίνητα, ανταλλακτικά και αξεσουάρ αυτοκινήτου, πετρέλαιο κίνησης, συντήρηση και επισκευή εξοπλισμού προσωπικής μεταφοράς, άλλες υπηρεσίες σχετικές με την προσωπική μεταφορά, εισιτήρια μεταφοράς επιβατών με αεροπλάνο. Μέρος της αύξησης αυτής αντισταθμίστηκε από τη μείωση κυρίως των τιμών σε: μεταχειρισμένα αυτοκίνητα, καύσιμα αυτοκινήτου (βενζίνη).

• 0,5% στην ομάδα Επικοινωνίες, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών στις τηλεφωνικές υπηρεσίες.

• 0,7% στην ομάδα Αναψυχή-Πολιτιστικές δραστηριότητες, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: διαρκή αγαθά αναψυχής και πολιτισμού, πολιτιστικές δραστηριότητες, πακέτο διακοπών. Μέρος της αύξησης αυτής αντισταθμίστηκε από τη μείωση κυρίως των τιμών σε οπτικοακουστικό εξοπλισμό-υπολογιστές-επισκευές.

• 2,8% στην ομάδα Εκπαίδευση, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: δίδακτρα προσχολικής και πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, δίδακτρα δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

• 7,4% στην ομάδα Ξενοδοχεία-Καφέ-Εστιατόρια, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: εστιατόρια-ζαχαροπλαστεία-καφενείακυλικεία, ξενοδοχεία-μοτέλ-πανδοχεία.

• 0,6% στην ομάδα Άλλα αγαθά και υπηρεσίες, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: κομμωτήρια και καταστήματα προσωπικής φροντίδας, ασφάλιστρα υγείας, άλλες υπηρεσίες. Μέρος της αύξησης αυτής αντισταθμίστηκε από τη μείωση κυρίως των τιμών σε: άλλα είδη ατομικής φροντίδας, ασφάλιστρα οχημάτων.

Οι μεγαλύτερες αυξήσεις καταγράφηκαν στα προϊόντα σοκολάτας (22,9%) και τον καφέ (20,7%), τα κρέατα (13%), τα φρούτα (9%) και τα ενοίκια κατοικιών (8,6%).

Οι μεγαλύτερες μειώσεις υπήρξαν στο ελαιόλαδο, το φυσικό αέριο, τις σάλτσες, τον ηλεκτρονικό εξοπλισμό και τα λαχανικά.

Ενώ, λοιπόν, ο πληθωρισμός παραμένει ουσιαστικά στάσιμος στην Ευρωζώνη, σε κάποιες χώρες, μάλιστα, καταγράφεται και μείωση, στην Ελλάδα σημειώνεται αύξηση κατά 50%, και από το 1,6% του Οκτωβρίου εκτοξεύθηκε στο 2,9%! Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι αυτό οφείλεται στη μεγάλη (επιπλέον) αύξηση στα τρόφιμα, τα ενοίκια, και την ενέργεια.

Το παράδοξο (;) είναι ότι η μεγάλη αυτή αύξηση του πληθωρισμού τροφίμων γίνεται ενώ το υπουργείο Ανάπτυξης έχει συμφωνήσει με τους ιδιοκτήτες των μεγάλων αλυσίδων τροφίμων στη συγκράτηση των τιμών σε περίπου 2.100 κωδικούς, κάτι που, όπως προκύπτει εκ του αποτελέσματος, αποδεικνύεται εντελώς αναποτελεσματικό. Εγείρει, δε, ζητήματα, τόσο για την ηγεσία του υπουργείου, όσο και για τις ιδιοκτησίες των σούπερ μάρκετ που προσήλθαν σε αυτή τη συμφωνία και δεσμεύτηκαν για τη συγκράτηση των τιμών. Επιβεβαιώνονται, δε, οι καταγγελίες εκπροσώπων του καταναλωτικού κινήματος που έκαναν λόγο για κοροϊδία και μειώσεις τιμών σε είδη που δεν εντάσσονται στις καθημερινές ανάγκες των καταναλωτών (από παγωτά μέχρι…σπάγγος και καβουροδαγκάνες).

Οι κατηγορίες οι οποίες συνέβαλαν στην αλλαγή της τάσης, είναι οι τιμές της ενέργειας, οι τιμές τροφίμων, ενώ σημαντικό ρόλο έπαιξε και η επαναφορά των υψηλών ανατιμήσεων στις υπηρεσίες. Στην ουσία, όπως αναφέρεται από ειδικούς, αποδεικνύεται ότι η μεγάλη υποχώρηση που είχαμε τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο, ήταν μάλλον “τεχνική” ως αποτέλεσμα μεγαλύτερων αυξήσεων που είχαμε τους συγκεκριμένους μήνες, ένα χρόνο νωρίτερα. Το Νοέμβριο όμως η εικόνα ξεκαθάρισε και φάνηκε ότι η Ελλάδα συνεχίζει να έχει πληθωρισμό υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.

Την ώρα που στις δημοσκοπήσεις η ακρίβεια αποτελεί το μεγάλο πρόβλημα των πολιτών και πλήττει πολιτικά την κυβέρνηση, οι πολιτικές που αποφασίζονται δεν αποδίδουν, όπως προκύπτει από τα στοιχεία της Eurostat. Επιστρέφει, ως εκ τούτου, ακόμα πιό έντονα το θέμα της μείωσης του ΦΠΑ σε είδη πρώτης ανάγκης των πολιτών, κάτι που η κυβέρνηση απορρίπτει μέχρι σήμερα με το επιχείρημα ότι δεν θα περάσει στις τιμές στο ράφι. Όμως, τόσο τα σούπερ μάρκετ, όσο και οι βιομήχανοι τροφίμων, δηλώνουν πώς μία τέτοια απόφαση θα περάσει μηχανικά και άμεσα στις τιμές.

Μπορεί ο πληθωρισμός στην Ελλάδα να μην είναι από τους υψηλότερους στην ΕΕ, αλλά καλούνται να τον αντιμετωπίσουν εισοδήματα τα οποία είναι 30% χαμηλότερα από τον μέσο όρο της ΕΕ. Αυτό σημαίνει ότι συνεχίζουν να επιβαρύνονται περισσότερο τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα τα οποία πληρώνουν όλο και μεγαλύτερες τιμές σε βασικά είδη διατροφής από το τέλος ακόμη του 2021, όταν οι οικονομίες άνοιξαν, μετά την υποχώρηση των συνεπειών της κρίσης που προκάλεσε ο κορονοϊός.

Η επιτάχυνση του πληθωρισμού το Νοέμβριο ήρθε κατ’ αρχάς από την επίπτωση των τιμών της ενέργειας οι οποίες κατέγραψαν αύξηση κατά 0,3%, ενώ ένα μήνα νωρίτερα, τον Οκτώβριο, είχαν σημαντική αποπληθωριστική επίδραση, αφού κατέγραφαν μείωση κατά 3,1%. Το θέμα με τις τιμές της ενέργειας αναμένεται να εξομαλυνθεί τους επόμενους μήνες, αν δεν έχουμε αυξήσεις στις διεθνείς τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Ανησυχητική είναι και η επάνοδος αυξήσεων πάνω από το μέσο πληθωρισμό στα τρόφιμα και ειδικότερα σε καθημερινά είδη διατροφής όπως είναι τα κρέατα, τα ψάρια και τα νωπά φρούτα. Τον δικό τους τόνο, δίνουν και οι ανατιμήσεις προϊόντων όπως είναι το κακάο και ο καφές που είναι και χρηματιστηριακά προϊόντα και είχαν φέτος πολύ κακή παραγωγή. Με βάση τις μετρήσεις της Εurostat, για την κατηγορία των ειδών διατροφής η αύξηση των τιμών έφτασε το Νοέμβριο στο 3,1% σε σχέση με το ίδιο μήνα του 2024, ενώ τον Οκτώβριο οι ανατιμήσεις στα τρόφιμα ήταν 1,4%.

Η σύγκριση του πληθωρισμού στην Ευρωζώνη

Νίκος Γιαννόπουλος

Αν μιλήσουμε ειδικότερα για τον τελευταίο μήνα για τον οποίο υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία, δηλαδή για τον Σεπτέμβριο του 2025, ο πληθωρισμός στα τρόφιμα διαμορφώθηκε στο 1,4%, που είναι το χαμηλότερο ποσοστό μεταξύ των χωρών της ΕΕ, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ και επιβεβαιώνει πως η Ελλάδα κατατάσσεται στην τελευταία θέση της κατάταξης των χωρών της ΕΕ.

Ειρήσθω εν παρόδω ο υψηλότερος πληθωρισμός τροφίμων στην ΕΕ για το ίδιο χρονικό διάστημα καταγράφεται στη Ρουμανία (έως 9,1%), ενώ αρνητικό ποσοστό (αποπληθωρισμός) κατέχει η Κύπρος που εφαρμόζει μηδενικό ΦΠΑ σε βασικά είδη τροφίμων (-2,3%).

• Σε κάθε περίπτωση, η Ελλάδα εμφάνισε χαμηλότερο πληθωρισμό τροφίμων από τον μέσο όρο της ΕΕ στους 13 από τους τελευταίους 16 μήνες. Μέχρι εδώ όλα εξαιρετικά. Τα νούμερα δικαιώνουν τον κυβερνητικό ισχυρισμό.

Ομως, το κρίσιμο ερώτημα που οι πολίτες βάζουν και δημιουργεί αμηχανία στην κυβέρνηση είναι άλλο: Γιατί, παρά το γεγονός ότι ο πληθωρισμός κινείται πλέον σε χαμηλά επίπεδα, οι τιμές στην αγορά παραμένουν υψηλές (και σε κάποια προϊόντα εντελώς απλησίαστες για το μέσο Ελληνα);

Θα μπορούσαμε να απαντήσουμε ως εξής: Διότι δεν έχουν εκλείψει οι λόγοι που κρατούν τις τιμές πολύ ψηλά στην Ελλάδα πλην από τον πληθωρισμό τροφίμων.

Κατά γενική ομολογία, η χώρα διαθέτει μικρή εσωτερική αγορά και βρίσκεται γεωγραφικά μακριά από τα μεγάλα κέντρα παραγωγής και διανομής της Ευρώπης, με αποτέλεσμα αυξημένα κόστη μεταφοράς και περιορισμένη δυνατότητα εισαγωγής φθηνών πρώτων υλών.

Παράλληλα, όπως έχει καταγραφεί πολλές φορές, το δίκτυο διανομής είναι κατακερματισμένο και περιορισμένο ενώ και η αγορά χαρακτηρίζεται από ολιγοπωλιακές συνθήκες σε κλάδους όπως τα τρόφιμα, καύσιμα και ενέργεια. Ο περιορισμένος ανταγωνισμός κρατά τις τιμές υψηλές.

Αυτό το ολιγοπωλιακό περιβάλλον δίνει σε αυτούς τους λίγους παίκτες σημαντική δύναμη στην διαμόρφωση τιμών, καθώς λειτουργούν σχεδόν ως «τροχονόμοι» της αγοράς και ελέγχουν ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα, από τις προμήθειες μέχρι την τελική πώληση.

Παράλληλα, η ελληνική αγορά σούπερ μάρκετ χαρακτηρίζεται από έντονη συγκέντρωση, όπου λίγοι μεγάλοι όμιλοι κατέχουν πολύ μεγάλο μερίδιο αγοράς, με πωλήσεις που ξεπερνούν το 1,5 δισ. ευρώ έκαστος.

Το θέμα των ολιγοπωλίων στην αγορά έχει τεθεί πολλάκις από την αντιπολίτευση αλλά και από οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Σίγουρα δεν πρόκειται για παράμετρο που μπορεί να αλλάξει από τη μία στιγμή στην άλλη, ωστόσο, είναι σαφές ότι αρχές όπως η Επιτροπή Ανταγωνισμού θα μπορούσαν να έχουν καλύτερα αποτελέσματα στις όποιες προσπάθειές τους.

Εκτός των άλλων βέβαια, είναι οι πολυεθνικές εταιρείες που ελέγχουν μεγάλο μέρος της ελληνικής αγοράς (περίπου 70%) και διατηρούν πολύ υψηλά περιθώρια κέρδους, οδηγώντας σε τιμές που είναι, σύμφωνα με τα στοιχεία, έως και 20-300% υψηλότερες από άλλες ευρωπαϊκές χώρες για τα ίδια προϊόντα. Αλλά το στοιχείο αυτό δεν αφορά κυρίως τα τρόφιμα όσο άλλα προϊοντα. 

Η εικόνα που περιγράφηκε συνοπτικά πιο πάνω επιβεβαιώνεται τόσο από μελέτες της Τράπεζας της Ελλάδος όσο και ανεξάρτητων ερευνών.

Η μείωση στον πληθωρισμό των τροφίμων λοιπόν, αν και καλοδεχούμενη, φαίνεται πως δεν είναι αρκετή για να κάνει τη διαφορά στην ελληνική αγορά. Χρειάζονται άλλου τύπου μεταρρυθμιστικές παρεμβάσεις, μόνιμου χαρακτήρα, κυρίως στα θέματα που αφορούν τον ανταγωνισμό αλλά και τη διάρθρωση της αγοράς.

Επίσης, το πολύπλοκο και δαιδαλώδες διοικητικό και κανονιστικό πλαίσιο (λέγεται και γραφειοκρατία), μαζί με καθυστερήσεις σε διαδικασίες, επιβαρύνουν το λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων και τελικά τις τιμές.

Κάπως έτσι η επίσκεψή μας στο σούπερ μάρκετ και σε άλλα καταστήματα τροφίμων παραμένει μία οδυνηρή εμπειρία, τουλάχιστον μέχρι η κατάσταση να διαφοροποιηθεί αισθητά.  Οπως και να έχει πάντως, διαδικασία αποκλιμάκωσης των τιμών (μείωσης πρακτικά) δεν έχει αρχίσει ακόμα.