Σύμφωνα με όσα ανακοινώθηκαν, κατά την περίοδο αυτή, τα έσοδα του τακτικού προϋπολογισμού διαμορφώθηκαν σε 40.827 εκατ. ευρώ, από 37.523 εκατ. ευρώ πέρυσι. Όσον αφορά τις δαπάνες του τακτικού προϋπολογισμού, αυτές διαμορφώθηκαν σε 36.645 εκατ. ευρώ, από 34.256 εκατ. ευρώ την περίοδο Ιανουαρίου-Ιουλίου 2024.

Πίνακας: Καθαρές δανειακές ανάγκες της κεντρικής διοίκησης σε ταμειακή βάση (εκατ. ευρώ)

​​ 

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος, στο ίδιο διάστημα το ταμειακό αποτέλεσμα της κεντρικής διοίκησης παρουσίασε πλεόνασμα 1,327 δισ. ευρώ, έναντι ελλείμματος 537 εκατ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2024.

Η εξέλιξη αυτή αντανακλά κατά κύριο λόγο την αύξηση των εσόδων του τακτικού προϋπολογισμού στα 27,093 δισ. ευρώ, από 25,272 δισ. ευρώ πέρυσι. Όσον αφορά τις δαπάνες του τακτικού προϋπολογισμού, αυτές διαμορφώθηκαν σε 24,983 δισ. ευρώ, από 23,676 δισ. ευρώ την περίοδο Ιανουαρίου-Μαΐου 2024.

Τόσο ο ίδιος, όσο και ο πρωθυπουργός γνώριζαν βέβαια που θα έφτανε τελικά το πρωτογενές εδώ και 20 περίπου ημέρες. Καθώς ο αρμόδιος για τη δημοσιονομική πολιτική υφυπουργός Θάνος Πετραλιάς είχε ενημερώσει τον πρωθυπουργό, καθώς και τον κ.Χατζηδάκη, τον κ.Πιερρακάκη και τον οικονομικό σύμβουλο του Μαξίμου, Μιχάλη Αργυρού, ότι το πλεόνασμα θα έφτανε το 4,8%.

Μόνο αυτά τα πέντε πρόσωπα, σύμφωνα με τις πληροφορίες, γνώριζαν πως προέκυπτε επιπλέον δημοσιονομικός χώρος 1,1 δισ ευρώ και πως θα ερχόταν νέα μέτρα μετά τις επίσημες ανακοινώσεις της ΕΛΣΤΑΤ και της Eυrostat την Τρίτη 23 Απριλίου. Με το βλέμμα στις σταθερά αρνητικές δημοσκοπήσεις, αποφασίστηκε την ίδια εκείνη ημέρα να ανακοινωθούν τα νέα μέτρα πριν αρχίσει η εσωκομματική μουρμούρα πως η κυβέρνηση καυχιέται για τα πλεονάσματα, αλλά οι πολίτες δεν βλέπουν διαφορά στη ζωή τους.

Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν πως για τις ανακοινώσεις του πρωθυπουργού σχετικά με την επιστροφή ενός ενοικίου και το επίδομα στους συνταξιούχους είχαν ενημερωθεί αρμοδίως και στην Κομισιόν. Κάποιες ενστάσεις που υπήρξαν σχετικά με το πώς είναι σίγουρη η ελληνική κυβέρνηση ότι το πλεόνασμα θα υπάρχει και του χρόνου, ώστε, όπως ανακοινώθηκε, να είναι μόνιμα τα μέτρα, φαίνεται πως ξεπεράστηκαν με την ανάλυση που έκανε η κυβέρνηση σχετικά με τα αναμενόμενα έσοδα από την φοροδιαφυγή και την φοροαποφυγή.

Όμως, ανάλογη διαπραγμάτευση θα υπάρξει και το καλοκαίρι μέχρι να ανακοινωθούν τα μέτρα για την μεσαία τάξη (μειώσεις φόρων, ίσως και ΦΠΑ, κά) στη ΔΕΘ. Επίσης, η κυβερνηση αναμένει την οριστικοποίηση των διαπραγματεύσεων για τη ρήτρα διαφυγής (reArm Europe), ώστε να γνωρίζει εάν μπορεί να διαθέσει και τα 900 εκατ. που έχουν εγγραφεί στον προϋπολογισμό για την αποπληρωμή της πρώτης φρεγάτας Belhara. Μέχρι τα τέλη Ιουλίου θα γνωρίζουν, οπότε και ο κ. Πετραλιάς με τα στελέχη του Γενικού Λογιστηρίου θα πιάσουν τα…excel και θα έχουν το πακέτο παροχών έτοιμο για τον πρωθυπουργό στην ώρα του.

Νίκος Γιαννόπουλος

Μέχρι τότε όμως θα κυλήσει πολύ νερό στο αυλάκι. Είναι, άρα, προτιμότερο να προχωρήσουμε σε μία πρώτη ανατομία αυτού του τεράστιου πρωτογενούς πλεονάσματος που ανακοινώθηκε από την ΕΛΣΤΑΤ πριν από δύο ημέρες.

Λεπτομερή στοιχεία, πέρα από το ύψος του πλεονάσματος, προσώρας δεν υπάρχουν. Προφανώς θα ανακοινωθούν προσεχώς. Εχουμε όμως στη διάθεσή μας τόσο την εισηγητική έκθεση του Κρατικού Προϋπολογισμού 2025 που κατατέθηκε τον περασμένο Νοέμβριο στη Βουλή αλλά και την Εκτέλεση του Κρατικού Προϋπολογισμού του 2024 όπως αυτή ανακοινώθηκε στις 27 Ιανουαρίου του 2025.

Στην εισηγητική έκθεση γινόταν η εκτίμηση ότι το πρωτογενές πλεονάσμα για το 2024 θα διαμορφωνόταν στο ύψος των 6,02 δις. Στην αναλυτική έκθεση για την Εκτέλεση του Κρατικού Προϋπολογισμού αναφέρεται ότι το ύψος του πρωτογενούς πλεονάσματος διαμορφώθηκε τελικά στα 8,7 δις ευρώ “έναντι στόχου για πρωτογενές πλεόνασμα 4.635 εκατ. ευρώ”.

Τονιζόταν επίσης ότι “σημαντικό μέρος της διαφοράς σε σχέση με τον στόχο προέρχεται αφενός από τα αυξημένα ταμειακά έσοδα από το ΠΔΕ κατά 612 εκατ. ευρώ και αφετέρου από τη μετακύλιση πληρωμών δαπανών των εξοπλιστικών προγραμμάτων στο 2025 και από την υποεκτέλεση των μεταβιβάσεων προς ΟΚΑ ύψους 740 και 1.907 εκατ. ευρώ αντίστοιχα”.

Τι λέει η κυβέρνηση και τι συμβαίνει με τους έμμεσους φόρους

Οι επιτελείς των οικονομικών υπουργείων αποδίδουν εν μέρει την αύξηση του πρωτογενούς πλεονάσματος στην μείωση της φοροδιαφυγής που είναι απόρροια του μέτρου της σύνδεσης των Pos με τις ταμειακές μηχανές. Εχουν δίκιο, έστω εν μέρει. Πράγματι πρόκειται για μέτρο που φαίνεται ότι έχει χειροπιαστά αποτελέσματα αφού “μηδενίζει” τους τρόπους με τους οποίους μπορούν να φοροδιαφεύγουν μία σειρά από ελεύθερους επαγγελματίες.

Ομως, μία τόσο μεγάλη αύξηση του πρωτογενούς αποτελέσματος, όπως τονίζουν οικονομικές πηγές στο Libre, δεν μπορεί να εξηγηθεί μόνο από τον περιορισμό της φοροδιαφυγής (που σε κάθε περίπτωση βέβαια είναι καλοδεχούμενος). Πέρα από κάθε αμφιβολία έχει παίξει ρόλο η αύξηση των εσόδων από τους έμμεσους φόρους λόγω της παρατεταμένης ακρίβειας αλλά και η αύξηση των εσόδων από τους άμεσους φόρους.

Ως προς το κομμάτι των έμμεσων φόρων, τα πράγματα είναι απλά. Η ακρίβεια και ο πληθωρισμός επιμένουν. Δεν παρατηρούνται βέβαια μεγάλες αυξομειώσεις από χρονιά σε χρονιά, ωστόσο το φαινόμενο, ιδιαίτερα από το 2022 και μετά, χαρακτηρίζεται ως παγιωμένο. Η σταθερή ακρίβεια φέρνει αυξημένα έσοδα από το ΦΠΑ, φόρο τον οποίο δεν μπορεί να αποφύγει κανείς μας αφού τα πάντα έχουν ΦΠΑ.

Οι άμεσοι φόροι μπορεί να μην έχουν αυξηθεί αν μιλάμε για το εισόδημα όμως οι διαδοχικές αυξήσεις του κατώτατου μισθού “εμφανίζουν” νέους μισθωτούς στο σύστημα, μισθωτούς που αφήνουν αναγκαστικά το καθεστώς του αφορολόγητου. Και εδώ παρατηρείται το εξής: Οι χαμηλόμισθοι αναγκαστικά ξοδεύουν το σύνολο του μισθού στην κατανάλωση, πληρώνουν έτσι και εκ των πραγμάτων και εμμέσους φόρους, περισσότερους κάθε φορά που παίρνουν την νέα αύξηση. Ηταν 650 ευρώ καθαρά είτε 750, όλο το ποσό θα κατευθυνθεί στην κατάλωση, κυρίως για είδη πρώτης ανάγκης. 

Ως προς τη μεσαία τάξη, πολλα μέλη εκ της οποίας, εισπράττουν το μέσο μισθό (λίγο παρακάτω, λίγο παραπάνω) ο οποίος, ονομαστικά, επίσης έχει αυξηθεί. Λόγω της ακρίβειας όμως τα μέλη της μεσαίας τάξης δίνουν μεγαλύτερα ποσά στην κατανάλωση για να μπορούν να ανταποκρίνονται στις αυξημένες, λόγω της αυξημένων τιμών, καταναλωτικές ανάγκες.

Οι δε πλούσιοι πληρώνουν και αυτοί περισσότερους έμμεσους φόρους. Δεν “αιμορραγούν” οικονομικά, έχουν τη δυνατότητα να πληρώνουν τις αυξημένες τιμές στην αγορά χωρίς προβλήματα, αλλά η κατανάλωσή τους (συχνά αυξημένη) “ταϊζει” με τη σειρά της τα κρατικά έσοδα από έμμεσους φόρους.

Η ακρίβεια, συμπερασματικά, έστω και αν δεν έχουμε τα οριστικά στοιχεία στα χέρια μας, “συμβάλλει” πέρα από κάθε αμφιβολία στην αύξηση των κρατικών εσόδων, άρα και στην αύξηση του πρωτογενούς πλεονάσματος. Ολα παίζουν το ρόλο τους. Αλλά χωρίς τους έμμεσους φόρους, μάλλον δύσκολα θα φτάναμε στα δυσθεώρητα ύψη των 11,4 δις ευρώ.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με σχετική δημοσίευση του «Business Insider», το πλεόνασμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών της Ρωσίας μέχρι στιγμής για το 2022 είναι υπερτριπλάσιο από ό,τι ήταν πριν από έναν χρόνο, καθώς τα έσοδα από την ενέργεια έχουν εκτοξευθεί στα ύψη, σύμφωνα με την κεντρική τράπεζα της χώρας.

Επίδοση-ρεκόρ για το ρωσικό πλεόνασμα

Από τον Ιανουάριο έως τον Ιούλιο, το πλεόνασμα διογκώθηκε στα 167 δισεκατομμύρια δολάρια, έναντι 50 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την ίδια περίοδο πέρυσι και 138,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων για τους πρώτους έξι μήνες του τρέχοντος έτους.

Η Μόσχα βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στα έσοδα από την ενέργεια, τα οποία έχουν υποστηριχθεί από τις υψηλές τιμές, ακόμη και όταν ο πόλεμος του Βλαντίμιρ Πούτιν στην Ουκρανία έχει κάνει τις δυτικές κυβερνήσεις και εταιρείες να αποφεύγουν τη Ρωσία.

Παρά τις κυρώσεις που έχουν ως στόχο να πλήξουν τα έσοδα της Μόσχας και την ικανότητά της να πραγματοποιεί συναλλαγές σε παγκόσμιο επίπεδο, η χώρα σημείωσε πλεόνασμα ρεκόρ το δεύτερο τρίμηνο.

Η εκτίναξη του πλεονάσματος τρεχουσών συναλλαγών σημειώνεται, επίσης, καθώς οι εισαγωγές έχουν καταρρεύσει εν μέσω κυρώσεων και αυτο-κυρώσεων.

Στήριξη από την Κίνα και αλματώδης ανάπτυξη εισαγωγών

Ακόμα, οι εισαγωγές από τη βασική σύμμαχο Κίνα, η οποία απέφυγε να τιμωρήσει τη Ρωσία για τον πόλεμό της στην Ουκρανία, αυξήθηκαν πρόσφατα σχεδόν στα επίπεδα πριν από την εισβολή.

Ειδικότερα, οι εισαγωγές κινεζικών προϊόντων σημείωσαν άλμα κατά 20% στα 6,7 δισεκατομμύρια δολάρια τον Ιούλιο. Η ενίσχυση των δεσμών βοήθησε, επίσης, τον όγκο συναλλαγών του γουάν και του ρουβλίου να φθάσει σε υψηλά επίπεδα ρεκόρ.

Όπως αναφέρει το ειδησεογραφικό πρακτορείο Bloomberg, το πλεόνασμα της Ρωσίας ήταν το μεγαλύτερο τουλάχιστον από το 1994, σύμφωνα με στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα η κεντρική τράπεζα της Ρωσίας.

Η κατάρρευση των εισαγωγών λόγω των κυρώσεων συνέβαλε στο πλεόνασμα, το οποίο έχει αναδειχθεί ως βασικό οικονομικό σωσίβιο για το Κρεμλίνο καθώς οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους προσπαθούν να το απομονώσουν. Για τους πρώτους έξι μήνες του 2022, το πλεόνασμα έφτασε τα 138,5 δισεκατομμύρια δολάρια, ανέφερε η κεντρική τράπεζα της Ρωσίας.

Οι εξαγωγές ήταν 153,1 δισεκατομμύρια δολάρια το δεύτερο τρίμηνο, ελαφρώς μειωμένες από 166,4 δισεκατομμύρια δολάρια το πρώτο τρίμηνο, σύμφωνα με την Τράπεζα της Ρωσίας. Οι εισαγωγές μειώθηκαν επίσης, στα 72,3 δισ. δολάρια από 88,7 δισ. δολάρια.

Σύμφωνα με ανάλυση του στο Bloomberg Economics, οικονομολόγος με έδρα το Λονδίνο, Σκοτ Τζόνσον που ειδικεύεται σε θέματα που αφορούν στην οικονομία της Ρωσίας, «ένα αυξανόμενο εμπορικό πλεόνασμα λέει πολλά για το τι πάει καλά για τη Ρωσία, από τις υψηλές τιμές των εμπορευμάτων έως τη διαρκή ζήτηση από πολλούς εξαγωγικούς εταίρους. Αλλά την ίδια ώρα, είναι επίσης ένα σύμπτωμα δυσφορίας με την βουτιά στις εισαγωγές να σπέρνει αναστάτωση σε ολόκληρη την οικονομία».

Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι το πλεόνασμα διευρύνθηκε τον Ιούνιο σε περίπου 28 δισεκατομμύρια δολάρια από 14 δισεκατομμύρια δολάρια που υπολογίζονταν τον Μάιο. Η Τράπεζα της Ρωσίας δεν αναλύει τα μηνιαία στοιχεία, αλλά τα στοιχεία μπορούν να εκτιμηθούν αφαιρώντας αριθμούς από προηγούμενες αναφορές.

Μετά την εισβολή, η Ρωσία σταμάτησε να δημοσιεύει λεπτομερή στοιχεία για τις εισαγωγές και τις εξαγωγές, αλλά οι ροές μπορούν να εκτιμηθούν από τα στοιχεία που δημοσίευσαν οι χώρες εταίροι. Τον Μάιο, υπήρχαν ενδείξεις ότι οι εισαγωγές είχαν σταθεροποιηθεί με πέντε χώρες να αντιπροσωπεύουν περίπου το ήμισυ του εμπορίου της Ρωσίας, καθώς η οικονομία προσαρμόστηκε και οι επιχειρήσεις άρχισαν να βρίσκουν νέες διαδρομές για αποστολές.

Σύμφωνα με στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας, η χώρα εξήγαγε αγαθά και υπηρεσίες αξίας 58,2 δισεκατομμυρίων δολαρίων περισσότερα από την αξία των εισαγωγών της, ξεπερνώντας περισσότερο από δυόμισι φορές το πλεόνασμα τρεχουσών συναλλαγών που είχε το πρώτο τρίμηνο του 2021.

Τους τελευταίους 12 μήνες, το ρωσικό πλεόνασμα τρεχουσών συναλλαγών ανήλθε σε 157,8 δισεκατομμύρια δολάρια. Πρόκειται για υψηλότερο πλεόνασμα τρεχουσών συναλλαγών από κάθε προηγούμενο έτος, σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας.

Russian Current Account Surplus Q1 2022

Το πλεόνασμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών φαίνεται να ενισχύεται από τις συνεχιζόμενες υψηλές τιμές του φυσικού αερίου και του πετρελαίου, επιτρέποντας στη Ρωσία να έχει υψηλότερη τιμή για τις δικές της εξαγωγές ορυκτών καυσίμων που συνεχίζουν να αγοράζουν ορισμένες χώρες της ΕΕ.

Η ΕΕ «στηρίζει» την ρωσική οικονομία

Ενώ οι ΗΠΑ απαγόρευσαν τις ρωσικές εισαγωγές ενέργειας, η ΕΕ δεν έχει περιορίσει την αγορά ρωσικής ενέργειας βραχυπρόθεσμα, καθώς ορισμένα κράτη μέλη εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα.

Η ΕΕ σχεδιάζει να καταργήσει σταδιακά τις εισαγωγές ρωσικού άνθρακα εντός τεσσάρων μηνών, αλλά η αξία του ρωσικού άνθρακα ανέρχεται μόνο στο 4% περίπου της αξίας των εισαγωγών ρωσικού αερίου και πετρελαίου από την ΕΕ.

Σε συνάντηση τη Δευτέρα (11 Απριλίου), οι υπουργοί Εξωτερικών των κρατών μελών της ΕΕ συζήτησαν αλλά δεν συμφώνησαν σε εμπάργκο πετρελαίου.

«Δεν θέλουμε να επιβάλλουμε κυρώσεις που βλάπτουν την ΕΕ περισσότερο από ό,τι βλάπτουν τη Ρωσία», είπαν επανειλημμένα αξιωματούχοι της ΕΕ όταν ρωτήθηκαν για τον δισταγμό της Ευρώπης να επιβάλει περαιτέρω κυρώσεις.

Ενώ οι ρωσικές παραδόσεις ενέργειας είναι σημαντικές για πολλά κράτη μέλη, συνιστά επίσης τον πιο σημαντικό μοχλό πίεσης που έχει η ΕΕ στη ρωσική οικονομία, όπως δείχνουν τα παρακάτω στοιχεία.

Source: Eurostat (EXT_ST_EU27_2020SITC)

Η συνεχής αγορά ρωσικής ενέργειας στηρίζει επίσης το ρωσικό εθνικό νόμισμα, το ρούβλι. Μετά την επιβολή κυρώσεων από τις ΗΠΑ και την ΕΕ στην Κεντρική Τράπεζα της Ρωσίας στις 28 Φεβρουαρίου, το εθνικό νόμισμα έκανε μια πρώτη βουτιά στις αγορές συναλλάγματος.

Ωστόσο, οι έλεγχοι κεφαλαίων που επιβλήθηκαν από την κεντρική τράπεζα καθώς και η σταθερή εισροή συναλλάγματος λόγω των εξαγωγών ενέργειας βοήθησαν το ρούβλι να ανακάμψει κοντά στα επίπεδα πριν από τις 24 Φεβρουαρίου, όταν η Ρωσία ξεκίνησε την εισβολή της στην Ουκρανία.

«Το ρούβλι ενισχύεται λόγω των εξαιρετικά υψηλών εισροών συναλλάγματος από τις πωλήσεις ενέργειας, των αυστηρών κεφαλαιακών ελέγχων στη μετατρεψιμότητα του ρουβλίου και της χαμηλής ρευστότητας στην αγορά», έγραψε σε πρόσφατη ανάλυση η αναπληρώτης επικεφαλής οικονομολόγος στο Ινστιτούτο Διεθνών Χρηματοοικονομικών, Ελίνα Ριμπάκοβα.

Αν και η συναλλαγματική ισοτιμία δεν καθορίζεται από την ελεύθερη αγορά, η σταθερότητα του ρουβλίου ήταν ωστόσο «πραγματική» επειδή «οδηγήθηκε από τις υψηλές εισροές τρεχουσών συναλλαγών της Ρωσίας» υποστήριξε.

Επιπλέον, η Ribakova επεσήμανε ότι οι κυρώσεις θα πρέπει να προσαρμοστούν με την πάροδο του χρόνου για να συνεχίσουν να βλάπτουν τη ρωσική οικονομία.

The development of the RUB to EUR exchange rate over the past six months. The values on the y-axis are in 100 RUB. [UBS]Η εξέλιξη της συναλλαγματικής ισοτιμίας RUB προς ευρώ τους τελευταίους έξι μήνες. Οι τιμές στον άξονα y είναι σε 100 RUB. [UBS]

Οποιαδήποτε προσαρμογή που θα έβλαπτε σοβαρά τη ρωσική οικονομία θα έπρεπε να αντιμετωπίσει την ικανότητα του ρωσικού κράτους να χρηματοδοτηθεί μέσω των εξαγωγών ενέργειας.

Θα απαγορεύσει η ΕΕ τις ρωσικές εισαγωγές ενέργειας;

Την περασμένη εβδομάδα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε πρόταση για την απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικής ενέργειας με μεγάλη πλειοψηφία.

«Ο ενεργειακός εθισμός μας, τα χρήματά μας, επιτρέπουν τη δολοφονία Ουκρανών», είπε ο φιλελεύθερος βουλευτής Λουίς Γκαρικάνο, υποστηρίζοντας την απαγόρευση. «Δεν είναι ξεκάθαρο ότι το αέριό μας είναι μολυσμένο με αίμα και ότι οι ένοχοι είμαστε εμείς που χρηματοδοτούμε αυτό το τέρας;» αυτός πρόσθεσε.

Ωστόσο, το Κοινοβούλιο δεν έχει επίσημη εξουσία να αποφασίσει για μια τέτοια απαγόρευση εισαγωγών, η οποία θα πρέπει να εγκριθεί από τα κράτη μέλη της ΕΕ.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εν τω μεταξύ, υποστηρίζει ότι οι κυρώσεις της ΕΕ είναι αποτελεσματικές. «Οι κυρώσεις της ΕΕ ακρωτηριάζουν την ικανότητα του Κρεμλίνου να χρηματοδοτήσει τον πόλεμο», είπε εκπρόσωπος της Κομισιόν στην EURACTIV σε σχόλια μέσω email, προσθέτοντας ότι «συνεχίζουμε να εργαζόμαστε για περαιτέρω κυρώσεις».

Το εμπάργκο του ρωσικού πετρελαίου θα μπορούσε να είναι μέρος του επόμενου πακέτου κυρώσεων της ΕΕ, λένε οι υπουργοί.

Η Κομισιόν συντάσσει προτάσεις για εμπάργκο πετρελαίου της ΕΕ στη Ρωσία, δήλωσαν οι υπουργοί Εξωτερικών της Ιρλανδίας, της Λιθουανίας και της Ολλανδίας τη Δευτέρα (11 Απριλίου), αν και δεν υπάρχει ακόμη συμφωνία για την απαγόρευση του ρωσικού αργού.

Πηγή: euractiv.gr